Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Jiso tuu li bee le, "Ntiitɔɔ beŋ chɛɛŋ chɛɛŋ le wi kwikwi wu feti bibifi nuuŋ mfwa wu bibifi.
Bɛdɛɛni, ɛ Ŋwaŋ buu beŋ li bumfa-a, kɛ nɛ gbɛɛŋ baa nɛ bo li buu chɛɛŋ.
Bɛdɛɛni, ɛ Ŋwaŋ buu beŋ li bumfa-a, kɛ nɛ gbɛɛŋ baa nɛ bo li buu chɛɛŋ.
Jiso se tee nuuŋ li Bɛjuu bɛ tɛ̀ gɛɛ shéŋ li wuu le, "Ɛ nɛ ba nɛ lemi li jɛ yɛ-ɛŋ, nɛ ni nɛ nuuŋ bɛniiŋ beŋ bɛ chɛɛŋ bɛ kintutu-u, nɛ gii nɛ kɛɛ chɛɛŋ, chɛɛŋ wulu wu se fɛ nɛ bo li bumfa-a."
Krai tɛ̀ buu bee li bumfa-a kituŋ. Tɛ̀ buu lɛ, le kiiŋ tɛ ni tɛ nuuŋ li bumfa bu bɛnchi-i lɛkwiiŋ kɛ. Fi se fiɛɛ le, nɛ lemi yɛɛŋ nɛ tɛɛmi. Kiiŋ nɛ ni beŋ le nɛ tuu nɛ lɛ lɛ kimboŋ ki bumfa-a lɛkwiiŋ kɛ.
Nɛ kɛɛ le ɛ wi dzɔ yi yee wu nyɛ li wi wumu le ni wuki li mwɛ si mfwa, kɛ gii ni nuuŋ mfwa wu wi wulu wuki nuuŋ li wuu. Ɛ wi nyɛ yi yee nuuŋ li bibifi, kɛ wɛ nuuŋ mfwa wu bibifi. Kɛ bi gii bi bɛ bɛ kwe. Ɛ wi nyɛ yi yee le ni wuki li Nyɔ-ɔ, kɛ wɛ nuuŋ mfwa wu Nyɔ. Se ŋ’wowu wu wuki li yi-i wulu gii fɛ se ni kɛmi ntsɛ wu tsaaŋ.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
Tuu nuuŋ tɛ ki kimi ki fuumɛ, ŋ’wonu mbiiŋ me keeti bɛ n’yɔru ŋkweŋɛ mɔɔ mfɛru biee bimu si bini. Ntiitɔɔ nchiinsini si ntɛ̀ nsaa ntee ŋkosi li be-eŋ le, bɛniiŋ bɛ feti bini biee nuuŋ tɛ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ.
kiŋge ki nyɛɛkii, mɔɔ bichɛ lɛ yi ya. Nchi wumu nuuŋ yɛ lu wu fɛŋgi biee bini kɛ.
Wi nuuŋ ni kweŋgi le kɛmɔɔ buŋga bu fɛrɛ fiee fichu fi Kɔŋgisi. Se nuuŋ le, ntiitɔɔ le ɛ fiee fichu fi nuuŋ fi fi wi kɛ. Wi nuuŋ ni kweŋgi nɛɛ le kɛmɔɔ buŋga bu fɛrɛ fiee fichu fi kɔŋgisi. Se nuuŋ le, ntiitɔɔ nɛɛ le, nuuŋ ntɛ ŋgɛɛ le fiee fimu dzɔɔ mi fi tuu li mfwa-a wu fi-i kɛ.
Wi nuuŋ ni kweŋgi le kɛmɔɔ buŋga bu fɛrɛ fiee fichu fi Kɔŋgisi. Se nuuŋ le, ntiitɔɔ le ɛ fiee fichu fi nuuŋ fi fi wi kɛ. Wi nuuŋ ni kweŋgi nɛɛ le kɛmɔɔ buŋga bu fɛrɛ fiee fichu fi kɔŋgisi. Se nuuŋ le, ntiitɔɔ nɛɛ le, nuuŋ ntɛ ŋgɛɛ le fiee fimu dzɔɔ mi fi tuu li mfwa-a wu fi-i kɛ.
Ŋwɛki bɛ yi yɛŋ, ŋgwɛnini le yi biee nuuŋ fiee fi tsaaŋ, le nse ni mfenjisi jɛ yi Nyɔ li bɛniiŋ bamu-u, Nyɔ tɛ̀ tuu le yi buu mi li kintutu ki bɛniiŋ bɛ kɔchɛ li bɛniiŋ li kɛ.
Mɔnchɛ kwikwi wu bɛɛ lɛ be-eŋ nuuŋ wu ti bɛɛ li bɛniiŋ bamu-u. Nyɔ yi nuuŋ Nyɔ yi chɛɛŋ, yi nuuŋ
yi tɛ̀ gɛɛ le mɔnchɛ bɛ lɛ be-eŋ wu yaa buŋga bunɛ kɛ. Ɛ mɔnchɛ bɛɛ lɛ be-eŋ, yi gii doonchɛ dze yi nɛ gii nɛ yaa mɔnchɛ wulu le.
Mɔnchɛ kwikwi wu bɛɛ lɛ be-eŋ nuuŋ wu ti bɛɛ li bɛniiŋ bamu-u. Nyɔ yi nuuŋ Nyɔ yi chɛɛŋ, yi nuuŋ
yi tɛ̀ gɛɛ le mɔnchɛ bɛ lɛ be-eŋ wu yaa buŋga bunɛ kɛ. Ɛ mɔnchɛ bɛɛ lɛ be-eŋ, yi gii doonchɛ dze yi nɛ gii nɛ yaa mɔnchɛ wulu le.
Nɛ nuuŋ yɛɛŋ we, nɛ lɛki li Nyɔ-ɔ kii nɛ ni lɛ li mɔnchɛ. Fi nuuŋ chɛɛŋ le shéŋ kɔŋgisi lɔ, se nuuŋ le nyaŋ yi bwiŋ nuuŋ fɛɛ."
Nɛɛ lɛ, nyɛ yɛɛŋ bikoo binɛ li Nyɔ-ɔ, nɛ taaŋ muŋaŋa bɛ kiŋkundi ki se kifi lɛ benɛ jiŋ.
Ntiitɔɔ lɛ kifɛ nɛ kii baa le si nɛ kɛti li mɔnchɛ-ɛ linti ni, nɛ mɛɛŋ nɛ giki nɛɛ shéŋ li Nyɔ-ɔ, nɛ kɛɛ shéŋ yi kanɛ ŋge.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Bɛŋwaanɛŋ, si Nyɔ doonchɛ yɛ nshiiŋ li bee li lɛ, ŋkutɔɔ bɔ le nɛ nyɛ yi yinɛ li Nyɔ-ɔ si biee bi muntofi-i bi yoŋ. Bi ni bi wuuti bi Nyɔ beŋ bi. Fini nuuŋ dze yi shaaŋ li be-eŋ le nɛ ni nɛ guundi Nyɔ le. Kiiŋ nɛ ni nɛ biki biee bi bɛniiŋ bɛ li nshɛ-ɛ yini feti kɛ. Gɛɛ yɛɛŋ bɛmbeechɛ bɛ fɛŋ bɛ Nyɔ nyɛɛ bɛniiŋ be ni be fikisi beŋ, nɛ se ni nɛ ŋiŋgi biee lɛ dze yi fiɛ-ɛŋ. Ɛ nɛ feti lɛ, nɛ se kɛɛ ntawu le lɛnti nɛ kɛɛ fiee fi Nyɔ kɔŋgisi, fi nuuŋ fi dzeeŋ, ɛ Nyɔ beŋ, fi dzɔɔŋ fɛ yi-i fi gɛɛŋ fi mɛɛshi.
Bɛdɛɛni, nɛ ŋiŋgi yɛɛŋ yih yinɛ si bɛniiŋ bɛ kwi be gatɛ bɛ bibifi, nɛ se tsiiŋ nɛ biki si Nyɔ wɛki si nɛ taashɛ baa bɛ Krai Jiso lɛ.
Bɛdɛɛni, kiiŋ nɛ ni beŋ le bibifi kɛmɛ buŋga lɛ yih yinɛ lɛwe yi nuuŋ yi kwe le bi fɛ nɛ ni nɛ wuki nuuŋ fiee fi ŋgɔŋ mɛnɛ wɛki le nɛ ni nɛ feti kɛ. Kiiŋ nɛ tuu nɛ chinɛ bibifi dzɔɔ bimbe bi yih yinɛ si biee bimu bi nimɛ-ɛ le bi ni bi feti biee bibifi lu kɛ. Nɛ nyɛɛ yɛɛŋ yih yinɛ nuuŋ li Nyɔ-ɔ si bɛniiŋ bɛ bɛ buu be li kwe-e bɛ nyɛ be ntsɛ. Nɛ nyɛɛ yɛɛŋ tɛ bimbe bi yih yinɛ li Nyɔ-ɔ si biee biee bi nimɛ-ɛ le ni feti biee bi tsaaŋ lu.
Fi fiɛɛ lɛ kifɛ ɛ tɛ taashɛ bɛ Krai li kwe yi nuuŋ ye-e, kɛ ntaru maa nuuŋ yɛ lu le tɛ gii tɛ taashɛ li mbochu wu li kwe-e wu nuuŋ we kɛ. Tɛ kii le yih yisɛŋ yi tɛ̀ nuuŋ ntsɛ wu fichi yɛɛ bɛ tɛ̀ ta li kintaaŋ li kituŋ bee bɛ Krai, le bɛ lɛɛshɛ yih yi nuuŋ yi bibifi yɛɛ, le nuuŋ tɛ tɛ̀ tuu le tɛ nuuŋ li bumfa-a li tsaŋ yi bibifi kɛ,
Ɔ tiifi be lɛ, kifɛ kiŋkɔŋgisɛ ki Nyɔ-ɔ bɛ kɛɛ le ke bɛniiŋ bɛchu se naa be bɔnɛ. Ki tiifi bee le tɛ chinɛ li ntsɛ wu nuuŋ yɛ wu Nyɔ wɛki kɛ-ɛ, bɛ le kiiŋ tɛ ni tɛ kɛmi ŋgeeŋ yi ŋge li biee bi li nshɛ-ɛ kɛ. Le tɛ ni tɛ kii mbichɛ lɛ yih yisɛ-ɛŋ, tɛ ni tɛ tsiiŋ ntsɛ wu tsaaŋ mɔɔ ntsɛ wu Nyɔ wɛki li nshɛ yini-i.
Nɛɛ lɛ, mɛɛŋ yɛ tuu ni tsiiŋ ntsɛ si wu laaŋkwiiŋ biki biee bibifi si bwiŋ yee wɛki kɛ. Tsiiŋɔ biki nuuŋ biee bi Nyɔ wɛki. Nɛ ni nɛ kii le mfi wu nɛ tɛ̀ shiiŋ nɛ feti biee bi bɛniiŋ bɛ kii yɛ Nyɔ kɛ kɔŋgisi mfɛru ka wɛ. Nɛ tɛ̀ tsiiŋ ntsɛ wu nyɛŋ yi bukwɛɛ, nɛ biki si yi yinɛ nyiŋini, nɛ wundi mbiiŋ me keeti beŋ, nɛ feti tsɔ́ɔŋ nɛ jii biee lɛ kiyoŋ nti, nɛ wundi biee nɛ yeti ŋkweŋɛ si bwí. Nɛ tɛ̀ gbɛŋgi nɛ guundi li bɛnyɔ bɛ yee li nuuŋ biee bi bɛndi yi. Dɛɛni bimfimu wondini biɛɛ bɛniiŋ bɛ kii yɛ Nyɔ kɛ si nɛ mɛɛŋ yɛ nɛ tuu nɛ taashi li kintutu ki bee li ntsɛ wu nuuŋ si wu nyáŋ wuni-i kɛ, be se fiiki baa be gaashi beŋ. Se nuuŋ le, be gii be leŋ be ku bɛ bimfimu bi bee Nyɔ limfwe yi tɛŋgi le yi saa bɛniiŋ bɛ mɛɛŋ lu bɛ bɛ tɛ̀ saa be kwiyɛ. Fiɛɛ fiee fi tɛ̀ fɛ bɛ se fenjisi tɛ ntoŋ wu dzeeŋ li bɛniiŋ bɛ tɛ̀ kwiyɛɛ. Bɛ tɛ̀ feenji li bee lɛ ke se si be nuuŋ ɛ bɛ tɛ̀ saa be li nya-aŋ si bɛniiŋ bɛ bɛyoŋ, be se ni be tsiiŋ ntsɛ wu li fiana wu nuuŋ si wu Nyɔ tsiiŋ.
Mfi wu fiee fichu gii fi ma bɛɛɔ tsɛkɛtsɛkɛ. Bɛdɛɛni, nɛ nuuŋ nɛɛ bɛ bufii bunɛ fe, nɛ kiichi yi yinɛ, le se nɛ ni nɛ lɛki li Nyɔ-ɔ.
Ɛ tɛɛbeŋ kweŋgi le tɛ kɛmi yɛ bibifi kɛ, kɛ tɛ yɛŋgi baa bɛ yí yisɛŋ, kɛ chɛɛŋ nuuŋ yɛ li tɛɛbeŋ kɛ. Se nuuŋ le, ɛ tɛ jiishi bibifi bisɛŋ li wu-u, si nuuŋ wi wu ti lemi li jɛ ye-e feti biee tsaaŋ lɛ, kɛ gii feeki bibifi bisɛŋ, tsootsɛ bee, tɛɛbeŋ tɛ ni tɛ wuuti li biŋge bisɛŋ bichu bi ti nuuŋ yɛ tsaaŋ kɛ.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Nɛ kii yɛ le yih yinɛ yɛɛ yih yi muntofi yi Fiana yi Waaŋ yi Nyɔ nyɛ beŋ tsiiŋ lu kɛ ni? Nɛ nuuŋ yɛ lɛ benɛ bɔ kɛ.
Nɛ kii yɛ le bɛniiŋ bɛ feti biee bibifi bini nuuŋ tɛ̀ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ ni? Kiiŋ nɛ ni nɛ yɛŋgi bɛ yi yinɛ kɛ. Bɛniiŋ bɛ lɛti bukwɛɛ, kɛ bɛ lɛki li bɛnyɔ-ɔ, kɛ bɛ lɛti bukɛɛŋ bɛ bɛniiŋ bamu-u, kɛ buniŋ bɛ gimi bɛ buniŋ bamu, kɛ bukɛɛŋ bɛ gimi bɛ bukɛɛŋ bamu, kɛ bɛyi, kɛ bɛniiŋ bɛ yɛrisi lii li biee li, kɛ bɛniiŋ bɛ wundi mbiiŋ mɛ keeti be, kɛ bɛniiŋ bɛ gaashi bɛniiŋ bamu, kɛ bɛ bonyi bintsii be kwachi biee bi bɛniiŋ lɛ, be nuuŋ tɛ̀ naa kɛmɛ kintsii lɛ bumfɔŋ bu Nyɔ-ɔ lɛnti kɛ. Biee bini biɛɛ bi beŋ bamu gii nɛ feti ŋkosi. Se nuuŋ le, Nyɔ tɛ̀ tsootsɛ beŋ, yi tsaa beŋ yi gɛɛ chichi, nɛ se baa tsaaŋ lɛ yi-i lii. Yi tɛ̀ feti biee bini li bukooŋ bu Taa Jiso Krai bɛ li bu Fiana yee yi yi yi Nyɔ yisɛŋ.
Kiiŋ nɛ ni nɛ wundi mbiiŋ mɛ keeti beŋ kɛ. Fini nuuŋ fiee fi bifisi bɛniiŋ. Nɛ baa lɛ ɛ nɛ yisɛ bɛ Fiana yi Waaŋ.
Kiiŋ ɔ ni ɔ wundi nuuŋ dzɔɔ kwaa kɛ. Ɔ wundi tɛ mbiiŋ niiŋ kii tee cho bɛ si ɔ gbɛŋgi ɔ gendi mfi kwi ni.
Nɛ kɛɛ le biee bichu bi li nshɛ yini-i bi nyaŋ yi bwiŋ kɔŋgisi bɛ biee bi tɛ biindi lii li bi-i, mɔɔ bi bɛniiŋ tsakisi yi li bi-i li ntsɛ wuni-i, nuuŋ yɛ bi dzɛti fɛ Nyɔ Baa wusɛŋ kɛ. Ɛ bi li nshɛ yini-i.
Nɛ kiichi yi yinɛ, nɛ bichi bujɔŋ kifɛ wi wunɛ wu mbani wu kiŋkundi wɛɛndɔɔ si buri wu fuuti, wɛki wi le booyɛ.
Nɛ baa nuuŋ ntɔŋ mɛ li nshɛ yini-i. Se nuuŋ le, ɛ ntɔŋ dza me to n’yikɛ nsiŋ, bɛ geeŋ bɛ me, me se kaari me yikɛ? Kɛ me mɛɛŋ yɛ bujɔŋ le bɛ fɛ fiee fi dzeeŋ lu fuki le bɛ shooshɛ me nsiŋ kɛ, bɛniiŋ ni be kɛti be dɛnchi me bɛ bikaa.
Kiiŋ ɔ ni chinɛ le tɛ lɛ li mɔnchɛ-ɛ kɛ.
Fi bee li tsaŋ yi wi wu bifi wɛ-ɛ. [Bumfɔŋ nuuŋ bwo, buŋga nuuŋ bwo, bunɔŋa nuuŋ bwo mfi kwi ma nsiŋ. Gɛɛ fi nuuŋ lɛ.]’
Fiɛɛ fiee fi bɛ tɛ̀ tsɛɛ le,
"Mi wu Taa ntiitɔɔ le, si nuuŋ lu lɛ,
wi kwikwi gii toŋ núŋ li mi-i lii,
se wi kwikwi yɔ bɛ kimfimɛ kee le nnuuŋ Nyɔ."
Fi se tuu fi nuuŋ le wi mumkpaŋ mumkpaŋ li bee kɛmi le naa leŋ lɛ Nyɔ lii ku si kiŋge kee tɛ̀ nuuŋ.