Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Jisɔs chukuli i bɔ a, "Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a mi wichi wə wi fəki chu kɔ mfa i chu wə.
Ayakadəiŋ, Waiŋ ka bwili mbɛiŋ i mfa wə, ma yi numki a mbɛiŋ buku lɔ i mfa wə ŋkɔŋ.
Ayakadəiŋ, Waiŋ ka bwili mbɛiŋ i mfa wə, ma yi numki a mbɛiŋ buku lɔ i mfa wə ŋkɔŋ.
Ŋkɔŋ bwiliki lə bəni i mfa wə
Jisɔs ka dzaka i Bəju bə̀ bɔ nì jiə shɔm i wi a, "Mbɛiŋ ka baaŋ a ja yiŋ wə, mbɛiŋ numki na bəni mbəŋ bə mbaŋ ŋkɔŋ, mbɛiŋ ka ni kiə ŋkɔŋ, ma ŋkɔŋ biwɔ ni bwili mbɛiŋ i mfa wə."
Klistus bwili lɔ bukumbɛiŋ i nɔm wi mfa wə
Klistus bwili lɔ bukumbɛiŋ i nɔm wi mfa wə. Wi bwili yakadəiŋ, ka bukumbɛiŋ bəchi ma chu nûmki i nɔm wi mfa wə i bənchi chɛiŋ. Ayakadəiŋ, mbɛiŋ nûmki a bindzɔŋ. Kiə mbɛiŋ bi ma chu bûm i lîə i kimbuŋ ki nɔm wi mfa wə.
Mbɛiŋ kiəki kə a mi ka dzɔ gwu yi nya i mi widɔkɔ i wɔkɔki i wi ka mfa, yaka wi kɔ mfa i mi wə wi wɔkɔki i wi a? Mi ka nya gwu yi i chu, yaka wi kɔ mfa i chu wə. Yi ni dzə num bəh kpi. Mi ka nya gwu yi i wɔkɔki num i Nyɔ wə, yaka wi kɔ mfa wi Nyɔ. Yəmaka ni fə wi kwati nɔni ki chəŋ.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
Ayaka yi num tə i chiniki kindɔŋ, mu mbih mɔ kwa bəh i muki kɔm dzaka bəh i fəki gia yidɔkɔ ka yələ. Mih dzakaki mih chəsi asi mih nì yisi dzaka lɔ i mbɛiŋ a, bəni bə̀ bɔ fəki gia yələ bi kwati kə di i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi Nyɔ wə.
i bɔiŋniki i nɔni wə, bəh i tɔkniki bəh gwu. Nchi widɔkɔ kɔkə wə wi waliki gia yələ.
Gia yə mi kɔ i fəki bəh gwu yi
Mi kɔlə i dzakaki a ŋgaiŋ kaŋaki lə ŋga i fə gia yichi yə ŋgaiŋ kɔŋki. Ayakalə, mih ka dzaka a, a kɔkə gia yichi yə yi kɔ i gamti mi. Ayaka mi num i dzakaki alə ŋgaiŋ kaŋaki lə ŋga i fə gia yichi yə ŋgaiŋ kɔŋki. Ayakalə, mih dzaka alə a, mih kɔkə i bee a gia yidɔkɔ dzɔ fiəni mih i numki mfa i yi wə.
Gia yə mi kɔ i fəki bəh gwu yi
Mi kɔlə i dzakaki a ŋgaiŋ kaŋaki lə ŋga i fə gia yichi yə ŋgaiŋ kɔŋki. Ayakalə, mih ka dzaka a, a kɔkə gia yichi yə yi kɔ i gamti mi. Ayaka mi num i dzakaki alə ŋgaiŋ kaŋaki lə ŋga i fə gia yichi yə ŋgaiŋ kɔŋki. Ayakalə, mih dzaka alə a, mih kɔkə i bee a gia yidɔkɔ dzɔ fiəni mih i numki mfa i yi wə.
Mih twɛiŋki gwu yiŋ, mɔmsi a yi bîəliki num gia yi chəŋ, ka jɔbi wə mih fukuki gia yi Nyɔ i bəni bədɔkɔ, ma Nyɔ ma ni nəiŋ mih a mih kpɛiŋniki kə.
Kimɔmsi kichi kə ki dzəki i mbɛiŋ wə kɔ a kə ki si dzə tə i bəni bədɔkɔ wə. Nyɔ kɔ Nyɔ wə wi numki a ja yi bɛiŋ, wi mɔŋ i bee a kimɔmsi dzə i mbɛiŋ ki num i tsə ŋga bimbɛiŋ. Jɔbi wə kimɔmsi dzəki i mbɛiŋ, wi ni chusi dzəh yə mbɛiŋ kɔ i tsə yɛiŋ i tumdzi kimɔmsi kiwɔ.
Kimɔmsi kichi kə ki dzəki i mbɛiŋ wə kɔ a kə ki si dzə tə i bəni bədɔkɔ wə. Nyɔ kɔ Nyɔ wə wi numki a ja yi bɛiŋ, wi mɔŋ i bee a kimɔmsi dzə i mbɛiŋ ki num i tsə ŋga bimbɛiŋ. Jɔbi wə kimɔmsi dzəki i mbɛiŋ, wi ni chusi dzəh yə mbɛiŋ kɔ i tsə yɛiŋ i tumdzi kimɔmsi kiwɔ.
Mbɛiŋ tsə̂ŋəki, mbɛiŋ tsâ a kiə kimɔmsi ki dzə kə i mbɛiŋ wə. Yi kɔ ŋkɔŋ a shɔm kɔŋki lə, ayakalə nyam yi gwu bɔhyi."
Ayakadəiŋ, mbɛiŋ nyâ gwu yimbɛiŋ i Nyɔ, mbɛiŋ bwâŋ ŋga bəh wi ni gɛiŋ i mbɛiŋ chɛiŋ.
Mih dzakaki lə kɔm mbɛiŋ kiəki a si mbɛiŋ tsəki tɔliki i bəmɔmsi kintəəŋ, jiə a shɔm i Nyɔ wə, yi ni fə mbɛiŋ kiə i kaŋaki shɔm bindzɔŋ.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Mbɛiŋ nyâ gwú yimbɛiŋ i Nyɔ
Bwa bə nih bəŋ, si Nyɔ kɔ wi kwasi lɔ nshɛiŋ i bukumbɛiŋ wə, mih kwuŋki kaŋ i mbɛiŋ a mbɛiŋ nyâ gwú yimbɛiŋ i Nyɔ ka biɛiŋ bi kiyɔŋni bi num biwɔm bi baiŋ num Nyɔ bum bi. Yələ kɔ dzəh yi chəŋ i mbɛiŋ i kɔksiki Nyɔ yɛiŋ wə. Kiə mbɛiŋ ma bîəliki gia yə bəni bə fa kuku fəki. Mbɛiŋ bêe Nyɔ nyâki mbɛiŋ bəh biŋkwaka bimfiaŋ ka bi kwûŋni mbɛiŋ. Mbɛiŋ ka fəki yakadəiŋ, mbɛiŋ ka ni kiə i tsɛiŋ baiŋsi gia yə Nyɔ nəŋki, a num yindzɔŋni, num Nyɔ bum, yi ndzɔŋ i wi tsə bwili fwu.
Si yi kɔ yakadəiŋ, mbɛiŋ tə yɛiŋ i gwu yimbɛiŋ wə a mbɛiŋ kpi lɔ i chu mə, ka nɔki i liə biəli si Nyɔ nəŋki, si mbɛiŋ chiŋni lɔ bəh Klistus Jisɔs.
Ayakadəiŋ, kiə mbɛiŋ ki bêe kə a chu kaŋaki ŋga i ntsaŋa bimbɛiŋ bi gwu wə i fə̂ki mbɛiŋ wɔkɔ num i gia yə mwa mimbɛiŋ nəŋki a mbɛiŋ fə̂ki. Kiə mbɛiŋ ki bêe kə a chu dzɔ̂ki bimbu bimbɛiŋ bi gwu ka biɛiŋ bi binɔm i fə̂ki gia yichu yɛiŋ. Mbɛiŋ nyâ gwu yimbɛiŋ num i Nyɔ ka bəni bə̀ bə bwili bɔ i kpi wə ka nya bɔ bəh nɔni. Mbɛiŋ nyâ tə bimbu bimbɛiŋ bi gwu i Nyɔ ka biɛiŋ bi binɔm i fəki gia yi chəŋ yɛiŋ.
Yi kɔ lə kɔm, a kabə num a bukumbɛiŋ nì chiŋni lɔ bəh Klistus i kpi yə akɔ n’yi, yaka bukumbɛiŋ chu kɔkə i məŋniki a bukumbɛiŋ bi chiŋni lə bukumbɛiŋ bɔ tə i ndza wi kpi yə akɔ n’yi. Bukumbɛiŋ kiəki lə a gwu yibukumbɛiŋ yə akɔ nɔni kikpu kɔ num bə nì baŋŋ lɔ i kintasi wə bəh Klistus, ka bə chiksi gwu yiwɔ yə yi kɔ yichu, ka bukumbɛiŋ ma bi chu numki mfa i kaŋ yichu wə,
Wɔ lâniki bɔ yakadəiŋ, kɔm kiŋkɔŋ ki Nyɔ dzə lɔ ka bəni bəchi kɔlə bi bɔiŋ. Ki laniki bukumbɛiŋ a bukumbɛiŋ bêe nɔni kə Nyɔ kɔŋki kə, ayaka a, kiə bukumbɛiŋ ma kâŋaki kîŋkɔŋ kimbum i biɛiŋ bi mbi wələ wə, bəh a bukumbɛiŋ nɔ̂ki bəh mfi bibukumbɛiŋ fɛiŋ bichi, nɔ̂ nɔni ki chəŋ bəh nɔni kə Nyɔ nəŋki i mbi wələ wə.
ka wi ma chu nɔ̂ki nɔni ki fa mbi wələ wə biəli gia yichu yə nyam yi gwu nəŋki. Wi nɔ̂ki biəli num gia yə Nyɔ nəŋki. Mbɛiŋ kiəki a jɔbi wə mbɛiŋ nì kɛiŋki mbɛiŋ fə gia yi bəni bə̀ bɔ kiəki kə Nyɔ si shi fə yi kpɛiŋ. Mbɛiŋ nì nɔki nɔni ki kinyɛŋ ki tɔkɔlini, biəli nyam yimbɛiŋ yi gwu yi shilini, mu mbih mɔ kwa mbɛiŋ, fə bini, dzi i kiyuŋ wə, mu fii fɛiŋ fə ka bíə. Ayaka mbɛiŋ chu tsa, kɔksi bənyɔ bə kilɔlɔ a num gia yi gumini. I liə dzaka wɔmki bəni bə̀ bɔ kiəki kə Nyɔ si mbɛiŋ chu chiŋniki kə i mbaŋ wibɔ wi nɔni kə ki kɔ ka ki nyám, bɔ ka fiəni gwu tɔyi mbɛiŋ. Ayakalə, bɔ num i bi num i nɔmyi dzaka i Nyɔ nshiŋ wə wi kɔ wi kɛiŋsi gwu i sakaki bəŋkwu bəh bəwɔm. Akɔ gia yə yi nì fə ka bə fuku tə ntum wi ndzɔŋni i bəni bə̀ bɔ kɔ bɔ kpiyi. Bə nì fuku yakadəiŋ asi yi kɔ num bə saka lɔ bɔ i nyam yi gwu wə ka bəni bəwɔm, bɔ ni nɔ̂ki nɔni i kiŋ’waka wə ayaka ki num asi Nyɔ nɔki.
Mi nɔ̂mki bəh kinya ki i dzəh yindzɔŋni wə
Jɔbi wə gia yichi bi kaaki si num kɔmsi dzə lɔ. Ayakadəiŋ, mbɛiŋ nûmki bəh mfi bimbɛiŋ fɛiŋ, tɔ̂kni bəh gwú yimbɛiŋ, ka mbɛiŋ kɔ i tsâki.
Bukumbɛiŋ ka dzaka a bukumbɛiŋ kaŋaki kə chu, yaka bukumbɛiŋ fwɔkyiki gwu yibukumbɛiŋ, ŋkɔŋ kɔkə i bukumbɛiŋ wə. Ayakalə, bukumbɛiŋ kabə fuku chu bibukumbɛiŋ i wi, si wi kɔ mi wə wi si shi num i ja yi wə chu fə gia chəŋ, yaka wi ni dalinya lə chu bibukumbɛiŋ wi wɔkɔ bukumbɛiŋ, bukumbɛiŋ baiŋki i kimfə kibukumbɛiŋ kichi kə ki kɔkə chəŋ.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Mbɛiŋ kiəki kə a gwu yimbɛiŋ kɔ juŋ yə Kiŋ’waka ki Baiŋni kə Nyɔ nya a mbɛiŋ nɔki yɛiŋ na? A kaŋaki kə mbɛiŋ gwu yimbɛiŋ.
Mbɛiŋ kiəki kə a bəni bə̀ bɔ fəki gia yichu bi kwati kə di i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi Nyɔ wə a? Kiə mbɛiŋ ma fwɔkyiki gwu yimbɛiŋ. Bəni bə̀ bɔ fəki kinyɛŋ ki tɔkɔlini, nabə i tsaki i bənyɔ bə kilɔlɔ, nabə bə̀ bɔ biəliki bəkaŋa bə bəni bədɔkɔ, nabə bənyuku bə̀ bɔ fiəniki dzɔki bədɔkɔ, nabə bə̀ bɔ chwɔki, nabə bəni bə̀ bɔ bukuki bəh dzə́kəh i biɛiŋ wə, nabə bə̀ bɔ muki mbih mɔ kwa bɔ, nabə bə̀ bɔ tɔyiki bəni, nabə bə̀ bɔ bwiŋki kidi dzɔ biɛiŋ bi bəni, bi kwati kə di i kintəəŋ ki ŋkuŋ bi Nyɔ wə. Gia yələ kɔ num mbɛiŋ bədɔkɔ nì fəki lə i kikpu wə. Ayakalə, Nyɔ ka bi dzə wɔkɔ mbɛiŋ, sabibwili jiə mbɛiŋ chi chi, mbɛiŋ bə́ num chəŋ i wi nshiŋ. Wi nì fə gia yələ i yɛli wi Bah Jisɔs Klistus wə bəh wi Kiŋ’waka ki Nyɔ wibukumbɛiŋ.
Kiə mbɛiŋ ma mûki mbih mɔ kwa mbɛiŋ. Kɔm yəmaka kɔ gia yə yi bəkəliki bəni lɔ bəkəlini. Mbɛiŋ nûmki num mbɛiŋ jikə lɔ bəh Kiŋ’waka ki Baiŋni.
Kiə wɔ ma chu mûki a mwi shəŋ. Wɔ mû tə fimbihni twɛsi kɔm bəh tɔɔ wa bəh si wɔ kɔmsiki gwɛiŋki.
Mbɛiŋ kîəki a biɛiŋ bichi i fa mbi wələ mə biə nyam yi gwu jiəki kiŋkɔŋ yɛiŋ bəh biə dzə́kəh yɛiŋki kɔŋ bi, bəh biə bəni ghaŋsi gwu yɛiŋ wə i nɔni kələ wə, kɔkə biə bi nyəki dzəki i Ba Nyɔ wə. Akɔ bi mbi wələ.
Mbɛiŋ tɔ̂kniki bəh gwú yimbɛiŋ, mbɛiŋ tsɛ̂iŋ ndzɔŋ kɔm mbaiŋŋni wimbɛiŋ wə ŋkpɛli wɛɛliki nyaniki aka jum yə yi jumki, nəŋ mi i bwiŋyi dzi.
Mbɛiŋ kɔ ŋkaka bəh baiŋni bi mbi wələ
Akɔ mbɛiŋ ŋkaka yi mbi wələ. Ayakalə, ŋkaka kabə num yi chu njwɔŋ kə, bə kɔ i chu fə dəiŋ bəh yi ka yi chu fiəni njwɔŋki a? Bə kɔkə i chu fə gia yindzɔŋni yidɔkɔ bəh yi, yi kɔ a shuku tɔkɔ bəni tsəki dəŋyiki bəh gvu.
Kiə wɔ ki bêe kə a buku liə i mmɔmsi wə.
Bwîli buku i kaŋ yi mi wichu wə.’ [Ŋkuŋ bi bɛiŋ kɔ mbia, ŋga num mbia, mbum num mbia i jɔbi wichi wə kiŋgɔksi kɔbi. Ma yi num ayaka.]
Akɔ gia yə bə nyaka a,
"Mih Bah dzakaki a, si mih kɔ,
mi wichi bi tumki lə binyu i mih nshiŋ,
mi wichi bi dzakaki lə bəh dzaka ki a, mih kɔ Nyɔ."
Yaka yi num a, mi wimu wimu i bukumbɛiŋ kintəəŋ kaŋaki i bi num i Nyɔ nshiŋ i fuku si kimfə ki nì kɔ.