Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Yiisu wabavutili: «Ee-e, ngwanya me nadileeli! Pasi muutu wu usa masumu, li mutee a masumu.
So Mwaana hi beni bunyanga, ngwanya beni sa diba baata ba bunyanga.
So Mwaana hi beni bunyanga, ngwanya beni sa diba baata ba bunyanga.
Ngwanya yili mu uha baata bunyanga
Yiisu aleeli kwaa Bayuudayo babasi imiini mu nde: «So beni dikangimi mu mandaa ma me, ngwanya beni dili miyii mia me. Beni sa diyaaba ngwanya, na ngwanya sa yiha beni bunyanga.»
Kristo li mu uha bunyanga
Kristo akuuli bisi, paa ti bisi diba mu ngwanya baata ba bunyanga. Ni mu buu, ditemene na ngwi, paa beni dinyaala ubwaba kutso ikoolo kia butee.
Beni dia yiluu uyaaba yo bubwe: So beni dili mu usalila muutu mu utumumu nde, beni dika makori ma pfumu wu beni dili mu utumumu. Ni mubuu, utuu ba masumu mamubiti ku likwa, so a buu pe, utumumu kwa Nziaambi kuli mu ubiti ku moonyi wafwaana na libweeye la Nziaambi.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
linyungu, nywiilili a mala ya mifuri, lidia lalaa na mandaa makimi ma pili yi. Me ni dutu beni matswi mu taanga di, weti bu me na kwisa: baata babali mu uyiluu mandaa maa, a bali na mbuu pe mu ipfumu kia Nziaambi.
buleembi, kamini a mutimi! Mikele a mialii pe mandaa ma pili yi.
Uyeelele nyutu mu isala kia Pfumu
Beni dili mu uleele ti: «Me ndi na muswa mu uyiluu mandaa moosi!» Ee-e, ka bioosi a bili na ndutu mu beni pe. Me aba utuu uleele: «Me ndi na muswa mu uyiluu mandaa moosi!» Ka me a niyeelele pe nyutu a me mu butee kwaa ndaa so mosi.
Uyeelele nyutu mu isala kia Pfumu
Beni dili mu uleele ti: «Me ndi na muswa mu uyiluu mandaa moosi!» Ee-e, ka bioosi a bili na ndutu mu beni pe. Me aba utuu uleele: «Me ndi na muswa mu uyiluu mandaa moosi!» Ka me a niyeelele pe nyutu a me mu butee kwaa ndaa so mosi.
Me ndi mu usalila nyutu a me kwa mifuri. Me ndi mu uyiluu ukuku yo, paa me makulu, nha mbisi a uyaabisa Ndaa Yimbwe kwaa baata bakimi, me nyaala usa ti bamaasa me mu litaanga la baata babubaa musieende.
Nzyesini dia yiri kwaa beni, dili nziesini di li mu uyiri kwaa baata boosi. Nziaambi li ahama mu ndasini dia nde, na nde utuu pe uha muswa ti nzyesini dili mu uyiri kwaa beni divulu beni mifuri. Ka mu taanga di nziesini dili mu uyiri kwaa beni, Nziaambi li mu uha beni mifuri mia ukama mutimi, na mu upala ku tso dio.
Nzyesini dia yiri kwaa beni, dili nziesini di li mu uyiri kwaa baata boosi. Nziaambi li ahama mu ndasini dia nde, na nde utuu pe uha muswa ti nzyesini dili mu uyiri kwaa beni divulu beni mifuri. Ka mu taanga di nziesini dili mu uyiri kwaa beni, Nziaambi li mu uha beni mifuri mia ukama mutimi, na mu upala ku tso dio.
Diba likanda, na dikuundu paa dihele ubwa mu mapuusu. Mutimi a muutu li na nzala yalaa ya uyiluu mamabwe, ka musunyi a nde adee.»
Ni mu buu, ditumumu kwaa Nziaambi; didwaanisa Saatina, na nde sa abata la na beni.
diayaaba ti, so imiini kia beni ibiingi nha kulu a nziesini, kio sa ibutu mukonono.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Moonyi wu munyatii na Kristo
Baana ba nguu bame ba me, mu ndaa ti Nziaambi amweesi ngebe a nde mu bisi, me niloombo kwaa beni mu uha manyutu ma beni weti bungori ba moonyi na ba ngira na ba nziaangili kwaa Nziaambi. Lii ni likuundu la ngwanya lafwaana na mandaa ma Nziaambi. A didiaata pe weti buli bipfu bia tsi yi. Ka nyaalani Nziaambi akitisi beni, na aha beni mayele mamanyatii. Mu usa lisoboso nha kati a mandaa ma Nziaambi atoono, mamali mamabwe, ma nziaangili, na makuu.
Bu mosi, beni ka, dimonuu weti beni diakwa mu masumu na, dimonuu ka weti babali moonyi mu Nziaambi itwaari na Yiisu Kristo.
Ni mubuu, masumu a mubwatumu pe nyutu a beni yiikwa. A dibwatumumu pe manzala mamabi ma nyutu. A dibwa salila binama bia nyutu a beni pe mu usalila masumu, weti bidwaanini bia uyiluu mandaa mamabi. Ka diyeelele manyutu ma beni kwaa Nziaambi, weti baata bamaasiimbu mu likwa mu uba moonyi. Na diyeelele manyutu ma beni moosi, mu isala weti bidwaaninini mu uyiluu mandaa malibweeye.
Mu ngwanya, so bisi dili itwaari na nde mu likwa lafwaanina na la nde, bisi sa diba ka itwaari na nde mu tsimbilili yafwaanina na ya nde. Diyilwani uyaaba ndaa yi: Imuutu kia bisi ki diali na kio katatsiomi, kiakwiiri na Kristo nha kuruwa, paa ti itwaari kia bisi na masumu itsamuu, na paa ti bisi dibwanyaala uba batee kwa masumu.
Ka Nziaambi, amweesi bweese ba nde, mutswe a liyobolo mundaa baata boosi. Yo yili mu uyiisi bisi mu unyaala ndiaatili yimbi na manzala ma tsi, paa diba na idiingi ki ibwe, kiasuungunu na kiafwaana nha kulu a Nziaambi mu tsi yi.
Umatuu mu taanga di, beni diafwaana ubiti idiingi kia beni kia musunyi kimaasaala nha tsini a toto nha, weti buli litoono la Nziaambi. Ka, a weti buli manzala ma musunyi pe. Ngwanya, tsikulu, beni dialabisi taanga dialaa mu uyiluu manzala ma bangooyi. Beni diadiaati kutso tsoongili, manzala mamabi, lidia, kolili a mala, miyaati, na kuundila biteyi. Na mu taanga di, bangooyi bali mu ukimuu mu beni, mundaa ti beni a dili mu ubwaba itwaari na bo pe, mu idiingi kia bo kialuulu mu biyiluu bibi, na bo bali mu utuu beni kwa laa. Ka bo sa bayala mutata mu biyiluu bia bo kwaa Nziaambi. Nde amaayilimi mu ufuundusu babali moonyi na babakwa. Ni mu buu bayaabisa ka Ndaa Yimbwe kwaa babakwa. Paa ti, so bu bafuundisi bo mundaa idiingi kia ku tsini a toto, weti baata boosi, bo ka na kuulu mu taanga di, ya uba na idiingi weti buli litoono la Nziaambi mundaa a Muheebili.
Usalila bungori ba Nziaambi ali mu uha mu libuundu
Manini a mandaa moosi ka bebele. Didiaata mu mayele, na diba likanda paa beni dituu ukuundu.
So bisi dileeli ti a diasa masumu pe, bisi dili mu ufutu pia mu bisi bame, na ngwanya a yili mu bisi pe. So disiingi masumu ma bisi nha kulu a Nziaambi, bisi utuu usa ilimbisi mu nde, mundaa ti nde li wa libweeye: nde sa asa masumu ma bisi kolo-kolo, na utsieemese bisi mu bubi boosi.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Beni a diayaaba pe ti, nyutu a beni ni nzo a Muheebili wa Ngira? Ni Muheebili wuli mu beni na wu Nziaambi ahi beni. Manyutu ma beni a mali ma beni bameme pe,
Beni diayiluu uyaaba ti, baata babali mu uyiluu mandaa ma mabi, a bubaa pe mbuu mu ipfumu kia Nziaambi. Dinyaala ufutu manyutu ma beni mu ndaa yi: baata ba bali mu usa ipuupu, bakuundi ba biteyi, basoongi, babaala ba bali mu upala na bambaayi babaala, miyibi, bangaa linyungu, bakoli ba mala, bangaa tsa, bangaa patila, bo boosi a bubaa mbuu mu Ipfumu kia Nziaambi pe. Buu ni bwali babamosi mu beni. Ka beni Nziaambi tsieemisi beni, basuusi nha peembi mu ndaa a Nziaambi, beni diakitii balibweeye mu kuumbu a Pfumu a bisi Yiisu Kristo na mu Muheebili a Nziaambi a bisi.
A dikolo mala pe. Mo mali mu utsidi beni mu na idiingi kia butsa-butsa. Ka diluulu mu Muheebili wa Ngira.
A nywa ndila maamba pe, ka nywa mwaana a mala hoolo, mundaa moonyo wuli ubaakolo we.
Mundaa ti, biloo bili nha tsi, ni: manzala mamabi ma imuutu, linyungu, lizoo la busini. Mandaa maa moosi a mali mu umatuu kwaa Taayi pe, ka kwaa tsi.
Disa mayele, na diba likanda! Mundaa ti, mutaata a beni, mukuutu a miheebili mimibi, li mu uyoowuungu weti kosi, mu usaa muutu wu nde ukaka na udia.
Mungwa na liyalila
«Beni dili mungwa wa tsi. Ka so mungwa a abwisaala na isie pe, buni butuu usa paa nde abwaba na isie? Nde a bwisaala na ndutu pe, bubwe mu ubumu nde ku buumbu, so a buu pe, ku baata budiaata nde.
Na a nyaala bisi dikoto mu mapuusu pe,
ka kuulu bisi kwaa Wu Mubi.
[Ka bia we ni Ipfumu, Litu na Buzitu, mu taanga di dihele uwa. Aameni.]"
Ka Mabasonuu ma Ngira mali mu uleele:
«Me, Pfumu a moonyi, me leeli bu:
maboongo moosi sa matsukunu nha kulu a me,
na ndimi dioosi sa dikiinzi Nziaambi.»
Ni mu buu, pasi muutu mu bisi, sa ayala mutata nha kulu a Nziaambi mu indemakulu.