Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Jiso chvuu bo le lɛ, "Nsɛŋe bɛŋ nchiɛɛŋ nchiɛɛŋ lɛ muh wuchii wù gee kimbefɛ le nfwa wu kimbefɛ.
Noo, nɛ Mwa bvuse bɛŋ yi bvunfa le, tu bɛŋ le bɛŋ bu wa bvu le nchiɛɛŋ.
Noo, nɛ Mwa bvuse bɛŋ yi bvunfa le, tu bɛŋ le bɛŋ bu wa bvu le nchiɛɛŋ.
Nchiɛɛŋ mbvuuse bamii bvunfa le
Jiso mo wu jɛmɛ wa nyu Bajuu ba gɛ̀ leesɛ muntele yi ye ye le lɛ, "Bɛŋ nɛ mɛ gɛh bɛŋ lɛme yi jɛ yaŋ le, bɛŋ nyûme bamii baŋ ba nchiɛɛŋ ba ŋgoo, bɛŋ mo bɛŋ kɛɛ nchiɛɛŋ wuyu wu ge bɛŋ bu yi bvunfa le."
Kletu le wu bvusɛ wa besabɛŋ yi bvunfa le
Kletu gɛ̀ bvusɛ wa besabɛŋ yi bvunfa le. Wu gɛ̀ bvuse nɛ, wu lɛ keefɛ besabɛŋ ka be nyûme a bvunfa bvu banchi kuu gɛ. Noo, bɛŋ mo bɛŋ lɛ̂me bɛŋ tɛɛme. Keefɛ bɛŋ ka bɛŋ lêe akuu a kimbuŋ ki bvunfa le gɛ.
Gɛ bɛŋ kee lɛ muh jo kikwɛɛ ke wu nya muh mu le ki wu yûge wu le njɛ nfwa, tu wu le wù nyu wa nfwa wu muh wuyu wù wu yûge wu le gɛ? Nɛ muh nya kikwɛɛ nyu kimbefɛ le, tu wu le nfwa wu kimbefɛ. Ki lé ki gê ki tô nyu bɛ kwe. Muh nya kikwɛɛ ke ki wu yûge nyu Nyo le, tu wu le wu nyû nfwa wu Nyo. Fi lé fi gê wu kɛ̂me kinche kì chaaŋ.
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
Le tɛ ki ba bɛ̂ɛne kindoŋ, ki ba mûu mbvuuŋ ma kôode bɛ ki bo mûu bo yôde, mo ki bo gêe mumu mwɛɛ njɛ munɛ. Njɛme nchiise no ŋgɛ̀ njɛmɛ wa bɛŋ le fweele, lɛ bamii ba gee munɛ mwɛɛ gɛ bo nyu bo kɛ̂me kijusɛ antɛnɛɛ a bvunfoŋ bvu Nyo gɛ.
kiŋge kì bonɛ, mo ki muh jiji ye ye le. Gɛ nchi wumu nyume yu wù banɛ mwɛɛ munɛ gɛ.
Fiɛɛ fì taŋlo muh gêe bɛ ye ye
Muh taŋlo wu dûu lɛ wu kɛme bvuŋga ki wu gê fiɛɛ fichii fì wu koŋe. Geenɛ, ntu njɛmɛ lɛ gɛ nyume fiɛɛ fichii fì taŋlo fi fî muh gɛ. Muh taŋlo wu duu gɛh lɛ wu kɛme bvuŋga ki wu gê fiɛɛ fichii fì wu koŋe. Geenɛ ntu njɛmɛ lɛ, gɛ taŋlo nchînɛ fiɛɛ fimi fi jo mɛ fi chvûu ntû nfwa wu fi gɛ.
Fiɛɛ fì taŋlo muh gêe bɛ ye ye
Muh taŋlo wu dûu lɛ wu kɛme bvuŋga ki wu gê fiɛɛ fichii fì wu koŋe. Geenɛ, ntu njɛmɛ lɛ gɛ nyume fiɛɛ fichii fì taŋlo fi fî muh gɛ. Muh taŋlo wu duu gɛh lɛ wu kɛme bvuŋga ki wu gê fiɛɛ fichii fì wu koŋe. Geenɛ ntu njɛmɛ lɛ, gɛ taŋlo nchînɛ fiɛɛ fimi fi jo mɛ fi chvûu ntû nfwa wu fi gɛ.
Nyiɛge bɛ ye yaŋ, mɛ mone lɛ mbîi nyu fiɛɛ fì kooji le, wu lɛ keefɛ ŋge ndoo nfejɛ wa jɛ yi Nyo bamii bamu le, Nyo tu wu bvûsɛ lo mɛ ŋgoo yi bamii ba le bo kojɛ bamii be le gɛ.
Bɛŋ kêe lɛ mmoŋ wuchii wu too fɛ bɛŋ le, le no wu to wu too tɛ fɛ bamii bamu le. Nyo le Nyo wù to wu lɛme gɛh yi jɛ ye le, gɛ taŋlo wu chînɛ lɛ mmoŋ to fɛ bɛŋ le wu fe bvuŋga bwena gɛ. Nɛ mmoŋ too fɛ bɛŋ le, wu dûnyɛ gɛh nyu je yì bɛŋ fê yu bɛŋ so mmoŋ wuyu.
Bɛŋ kêe lɛ mmoŋ wuchii wu too fɛ bɛŋ le, le no wu to wu too tɛ fɛ bamii bamu le. Nyo le Nyo wù to wu lɛme gɛh yi jɛ ye le, gɛ taŋlo wu chînɛ lɛ mmoŋ to fɛ bɛŋ le wu fe bvuŋga bwena gɛ. Nɛ mmoŋ too fɛ bɛŋ le, wu dûnyɛ gɛh nyu je yì bɛŋ fê yu bɛŋ so mmoŋ wuyu.
Bɛŋ nyûme we, bɛŋ bûune lɛ keefɛ moŋ ge wu to fɛ bɛŋ le gɛ. Le nchiɛɛŋ lɛ fitele koŋe lo, geenɛ nyaŋ yi ye wɛɛyi."
Noo, bɛŋ nyâ bikwɛɛ biɛna Nyo le, bɛŋ lɛ̂ɛŋ bɛŋ sô bikaa debele le wu fɛ̂ɛ lo a bɛŋ jiŋ.
Njɛme noo nje bɛŋ kee lɛ no bɛŋ fede a mmoŋ ntɛnɛɛ, bɛŋ ka leese gɛh nyume fitele yi Nyo le, fi lé fi gê bɛŋ kêe ki bɛŋ kâane shɛ́ŋ chuule.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Bɛŋ nya bikwɛɛ biɛna Nyo le
Booŋ ba bwɛɛŋ, no Nyo le wu koo wa yii fɛ besabɛŋ le, mɛ mo ŋkude chiaaŋ lɛ bɛŋ nyâ bikwɛɛ biɛna Nyo le njɛ mwɛɛ mu kintanyɛ mù baaŋ yu mù yuude Nyo bɛɛŋ. Finɛ fiɛɛ le je yì kooji fɛ bɛŋ le ki bɛŋ bûune Nyo yu. Keefɛ bɛŋ bîi mwɛɛ mù bamii ba yi nshɛŋ le fɛnɛ gee gɛ. Bɛŋ chînɛ Nyo nyâa bɛŋ bɛ baŋkwajɛ bafɛŋ, bo kuse bɛŋ. Nɛ bɛŋ gee noo, bɛŋ mo bɛŋ kɛ̂ɛ ki bɛŋ tâa bɛŋ kêe fiɛɛ fì Nyo goone, nyu fi fì joŋe, Nyo nyu wu bɛɛŋ fi le, fi joŋe wu le fi gɛɛne fi mɛɛsɛ.
Noo bɛŋ tɛ kɛme ki bɛŋ yɛ̂ŋ fɛ bikwɛɛ biɛna le lɛ bɛŋ le bɛŋ kwe wa fɛ bimbefɛ le, bɛŋ chee wa mɛɛse bɛŋ bii nyume no Nyo goone, no bɛŋ le bɛŋ taashɛ bɛ Kletu Jiso.
Noo, keefɛ bɛŋ ka bɛŋ bɛ̂ɛŋ kimbefɛ kɛ̂me bvuŋga yi kinchaja kena ki ye le, ki gee bɛŋ yuge gɛh nyu fiɛɛ fì kilɛmɛ kena goone lɛ bɛŋ gêe le gɛ. Keefɛ bɛŋ chînɛ kimbefɛ jôde bimbe biɛna bi ye njɛ mwɛɛ mu lɛme ki ki gêe mwɛɛ mù mbefe yu gɛ. Bɛŋ nyâ bikwɛɛ biɛna nyume Nyo le njɛ bamii ba ba le ba bvusɛ wa bo yi kwe le ba nya bo bɛ kinche. Bɛŋ nyâ tɛ bimbe biɛna bi ye Nyo le njɛ mwɛɛ mwe mu lɛme ki wu gêe mwɛɛ mu chaaŋ yu.
Fi le noo nje nɛ besabɛŋ le be taashɛ wa bɛ Kletu yi kwe yi le ye le, tu gɛ bee nyume ki bee maŋe lɛ besabɛŋ lé be gê be tâashɛ tɛ besa bɛ yi mbu we yi kwe le gɛ. Besabɛŋ kee lɛ ye yese besebɛŋ yì le kinche kì kege, le ba gɛ̀ ta wa yi kintaaŋ le besa ba Kletu, wu lɛ ba lɛɛshɛ lo ye yi kimbefɛ yiyu, wu lɛ taŋlo besabɛŋ gɛ ka be nyume nfa chiaaŋ yi kimbefɛ le gɛ,
Wo yɛ̂yi bo noo, nje kiŋkoŋɛ ki Nyo le ki to wa wu lɛ taŋlo bamii bachii to bo bonɛ. Ki yɛyi besabɛŋ lɛ besabɛŋ chînɛ kinche kì Nyo koŋe gɛ le, bɛ lɛ keefɛ besabɛŋ kɛ̂me kiŋkoŋɛ kì baaŋ yi mwɛɛ mu yi nshɛŋ le gɛ. Lɛ besabɛŋ chêe bɛ bvufee bwesa besabɛŋ fo bvuchii, bee chêe kinche kì chaaŋ mo kinche kì Nyo goone yi woŋ kfunɛ le.
Noo, gɛ wu baaŋ wu ka wu chêe kinche ki fɛkuu fɛnɛ wu bii mwɛɛ mù mbefe mù nyaŋ yi ye goone le gɛ. Wu lé wu chêe wu bîi nyû mwɛɛ mù Nyo goone le. Bɛŋ kêe lɛ kife kì bɛŋ gɛ̀ shee bɛŋ gee mwɛɛ mù bamii ba kee gɛ Nyo gɛ to bo koŋe ki bo gêe le ki kojɛ. Bɛŋ gɛ̀ chee kinche ki nyiɛŋ yi kinjaŋ, bɛŋ bii ye yene yi ŋwɛŋe le, bɛŋ muu mbvuuŋ mo koode bɛŋ, bɛŋ gee baŋka bɛŋ jii mwɛɛ kiyuŋ le, bɛŋ muu bɛŋ yode fo, bɛŋ gee njɛ bvú. Bɛŋ ka gee mwɛɛ mù kuufe ye bɛŋ yuuse banyo ba achiji. Mɛɛse jwe yune bamii ba kee gɛ Nyo gɛ no bɛŋ baaŋ gɛ bɛŋ ka taashi ŋgoo bena bo yi kinche kinɛ kì le njɛ ki nyáŋ le gɛ, bo mo bo kaasɛ ye bo tu bo naanyi bɛŋ. Geenɛ, bo lé bo gê bo lɛ̂ɛŋ bo tânyɛ jwe a Nyo fwe wù chiɛɛne ki wu sâ bamii ba baaŋ yu bɛ ba kweeyɛ wa. Le fiɛɛ fì gɛ̀ ge fɛ bo fejɛ tɛ saaka wù joŋe fɛ bamii ba kweeyɛ wa le. Bo gɛ̀ feeji noo wu lɛ no bo gɛ̀ sa wa bo yi nyaŋ yi ye le njɛ bamii ba wuŋ, bo lé bo chêe kinche ki a kiyo le gɛh njɛ Nyo.
Muh lɛ̂ne bɛ ye nnya a je yì joŋe le
Kife ki fiɛɛ fichii le fi ka, too wa mbebe le. Noo, bɛŋ nyûme gɛh bɛ bvufee bwena fo, bɛŋ shêe bɛ bikwɛɛ biɛna, wu lɛ taŋlo bɛŋ bûune.
Nɛ besabɛŋ duu lɛ gɛ besabɛŋ kɛme bimbefɛ gɛ, tu besabɛŋ lɛɛde lo bɛ bikwɛɛ biɛsa, gɛ nchiɛɛŋ nyu yi ye yese besabɛŋ le gɛ. Geenɛ, nɛ besabɛŋ sɛŋe lo bimbefɛ biɛsa wu le, no wu le muh wù to wu lɛme yi jɛ ye le wu ka gee mwɛɛ mù kooji, tu wu lé wu lɛ̂ɛshɛ bimbefɛ biɛsa wu chûgɛ besabɛŋ be yuude yi gee chesa besabɛŋ le chichii chì le gɛ chaaŋ gɛ.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Gɛ bɛŋ kee lɛ ye yene le yeh yi Kiyo ki Yuude kì Nyo nya bɛŋ le lɛ ki chee yu. Gɛ kɛme bɛŋ bikwɛɛ biɛna gɛ.
Gɛ bɛŋ kee lɛ bamii ba gee gɛ mwɛɛ mu chaaŋ gɛ bo kɛme gɛ kijusɛ antɛnɛɛ a bvunfoŋ bvu Nyo le gɛ? Keefɛ bɛŋ lɛ̂ɛde bɛ bikwɛɛ biɛna gɛ. Gɛ bamii ba gee nyiɛŋ yi kinjaŋ, kɛnɛ ba buune banyo ba achiji, kɛnɛ ba jaŋe bikɛɛ ba bamii bamu, kɛnɛ bilɛŋsɛ kaase bo jode bamu, kɛnɛ bikɛse kaase bo jode bamu, kɛnɛ bachoŋ, kɛnɛ bamii ba yɛɛde ajii yi mwɛɛ le, kɛnɛ ba muu mbvuuŋ mo koode, kɛnɛ ba naanyi bamii, kɛnɛ ba ŋgode manjuu bo jode mwɛɛ mu bamii, gɛ nyu bo ge bo to bo kɛ̂mɛ kijusɛ antɛnɛɛ a bvunfoŋ bvu Nyo gɛ. Mwɛɛ munɛ le mù bɛŋ bamu gɛ̀ gee fweele. Geenɛ, Nyo gɛ̀ chugɛ bɛŋ, wu cha wu gɛɛ yeye, bɛŋ nyume chaaŋ a wu jii. Wu gɛ̀ ge mwɛɛ munɛ a jee chi Tada Jiso Kletu bɛ chi Kiyo ki Nyo wese besabɛŋ le.
Keefɛ bɛŋ mûu mbvuuŋ mo kôode bɛŋ gɛ. Finɛ le fiɛɛ fì chɛŋe lo bɛ bamii. Bɛŋ nyûme bɛŋ yîsɛ nyu bɛ Kiyo ki Yuude.
Keefɛ wo mûu gɛh nyu joo maa gɛ. Wo mûu tɛ mbvuuŋ shige nje tee chuŋ bɛ no wo chɛne lɛfolɛfo.
Bɛŋ kêe lɛ mwɛɛ munchii mu yi woŋ kfunɛ le mù nyaŋ yi ye kɛme kiŋkoŋɛ yu bɛ mù ajii jiiŋe wo koŋe, mo mù bamii bɛɛŋse ye yi mu le yi kinche kinɛ le, gɛ nyu mù jade fɛ Nyo wù Chii le gɛ. Le mu yi woŋ kfunɛ le.
Bɛŋ shêe bɛ bikwɛɛ biɛna, bɛŋ jîiŋe chuule nje muh wene wu kimbanɛ wù debele jîɛnyi wu wɛɛne njɛ bvule wù fɛfe, wu goone muh ki wu ŋgêjɛ.
Bɛŋ le ŋka bɛ n’yuu wu yi woŋ kfunɛ le
Le bɛŋ ba le ŋka yi yi nshɛŋ yinɛ le. Geenɛ ŋka ja lo yi chii, ba ka ba ge nɛɛ bɛ yi fɛ yi ka yi kaasɛ yi jɛŋɛ? Gɛ taŋlo ba ka ba ge fiɛɛ fì joŋe bɛ yi gɛ fede lɛ ba noŋ lo bamii fede bo jiɛnyi bɛ bikaa.
Keefɛ wo chînɛ bee lee moŋ wù ya bee le gɛ. Fi bee chiaaŋ yi muh wu kimbefɛ wɛɛ le.’ [Bvunfoŋ le bwuŋ, bvuŋga nyu bwuŋ, bvukugɛ nyu bwuŋ segechii bvu kage gɛ. Fi nyûme noo.]
Le fiɛɛ fì ba le ba saŋ lɛ,
"Mɛ wù Tada nduu lɛ, no nle yu,
muh wuchii lé wu gê wu tûŋ anyuu a mɛ jii,
muh wuchii wu jɛ̂me bɛ jwe we lɛ nle Nyo."
Fi mo fi nyume lɛ muh wu mumwaa wu mumwaa besabɛŋ le kɛme ki wu lɛ̂ɛŋ a Nyo jii wu sɛ̂ɛŋ no gee che gɛ̀ bee.