Vícios
A Bíblia nos alerta contra os vícios e comportamentos destrutivos. Deus nos chama à liberdade em Cristo, não à escravidão de desejos e hábitos que consomem corpo e alma.
A escravidão do pecado
Todo vício é uma forma de escravidão. Jesus veio para libertar os cativos e restaurar a verdadeira liberdade dos filhos de Deus.
Yiisu ábvuhulu kundaa bo ti: «Mu ngaŋma me ndyele be ti, munde wu aasa masumu, li nkana a masumu.
Mu obo, kala ti Mwana wu baghala gwi be bumpoholo, be sa likala baara baba bumpoholo bubu ngaŋma.
Mu obo, kala ti Mwana wu baghala gwi be bumpoholo, be sa likala baara baba bumpoholo bubu ngaŋma.
Ya Yiisu ályele kundaa ba-Dzwife ba bási kana mu nde ti: «Kala ti be linabara mu mandagha ma aandyele me be, be sa likala binduono bi me bibi ngaŋma, be sa lisoolo engaŋma, ya engaŋma sa egwa be bumpoholo.»
Kriste ákwulu bihi-a-be mpaala likala a nkara bumpoholo. Mu obo, lisa mukama ya ka likihi o ti bafirisa be kunsa ekogholo kii bunkana.
Be ka lisoolo o ti kala ti be likihi osalala mbwuru ti anga bankana, mu okala a bintamana mu nde, be ayi bankana ba mbwuru munde wu liikihi be bintamana osa? Bankana ba masumu ma maakabiri ku lipfu, bwunu we bankana ba bintamana bi biikabiri ku bunsumu?
Resistência e domínio próprio
O fruto do Espírito inclui o domínio próprio. O cristão é chamado a ter controle sobre seus desejos, resistir à tentação e vigiar contra as obras da carne.
osughu mukolo mu bilogho bi banganda, byiri bibi oŋma mala ma malagha ya bibi bilyili, ya mandagha makimi ma mafaana ya mamo mwohono. Me ngyehe be, ti bwunu a bu ántswama ndyele me be ti, ba baakagyighili mandagha mamo ka babagha ebini mu Emfumu e Nzaami o.
odzuunu, okuru nyuru. Mikyene ka mili etaara ya mandagha mamo o.
Me ndi a muswa mu ogyighili mandagha mwohono, lo mandagha mwohono ka mali a ndaana o. Me ndi a muswa mu ogyighili mandagha mwohono, lo me, me ka nkihi okala nkana a elogho si emõ o.
Me ndi a muswa mu ogyighili mandagha mwohono, lo mandagha mwohono ka mali a ndaana o. Me ndi a muswa mu ogyighili mandagha mwohono, lo me, me ka nkihi okala nkana a elogho si emõ o.
Lo me ndi mu okamwehẽ nyuru a meme mpara, me ndi mu okasa yo kunsa litumu li me, mpaala me bu ntsala Nsia yi Mbwe kundaa babake, Nzaami anyaã otwulu meme mu libee.
Bigyeele bi liikabwana a be bili bi ookabwana a baara bwohono. Lo Nzaami li wu bakughu osa kana mu nde, nde ka kughu ogwa muswa o ti batsihi be oluru mpini a be. Kunsa bigyeele, nde sa agwa be mpeene mpaala be lileene okuru mukolo mu bye.
Bigyeele bi liikabwana a be bili bi ookabwana a baara bwohono. Lo Nzaami li wu bakughu osa kana mu nde, nde ka kughu ogwa muswa o ti batsihi be oluru mpini a be. Kunsa bigyeele, nde sa agwa be mpeene mpaala be lileene okuru mukolo mu bye.
«Likahala mihi ya lisamana mu kuulu be linyaã obwa mu bigyeele. Mufulu li a mpini, lo nyuru yikolo.»
Mu obo liikasa litumu li Nzaami ya liikabihi dyabulu, ya nde sa abara la ya be.
Mu kuulu be lisoolo ti kimini li baakasuo mu otsihi kana li be, liikaburu mukama.
Libertação e renovação
Em Cristo somos libertos de toda forma de dependência. Pela renovação da mente, aprendemos a discernir e rejeitar o que nos prende.
Me mu obo, bandughu ba me mu kana, mu nyiĩ a Nzaami yi alagha, me ngwi be mpama, mu ogwa manyuru ma be ti anga mikaba mimi mweẽ, mimi ngili ya mi ookadzyi Nzaami. Kundaa be, obo sa okala obuono Nzaami ku ofaana ya Ndagha a nde. Ka likanama bipfu bi baara ba nsie yi o, lo likala baara baala bu likighiri, libagha mayele ma manyaghara, mpaala be libaghala waa li Nzaami: Mandagha ma mabwe, ma aakakihi nde ya mama mukughu.
Bumo si mu be, be likala ti anga be liipki mu nkooro a masumu ya be likala mweẽ mu Yiisu-Kriste, mu nkooro a Nzaami.
Mu obo, masumu manyaã ofiritumu manyuru ma be ma maakakpa. Ka likala a bintamana mu okasa dzyi li manyuru ma be o. Ka ligwa manyuru ma be mu osalala masumu ti anga edzwana mu osalala bubi o. Lo be beme ligwa manyuru ma be kundaa Nzaami ti anga baara baba mweẽ ba basighili ŋa kara li ba bápki, ya lisa manyuru ma be makala ti anga edzwana mu osalala bunsumu.
Mu kuulu, kala ti Nzaami aasi bihi-a-be likala ti anga Yiisu mu lipfu li nde, nde sa asa kuulu ti bihi-a-be likala si ti anga Yiisu mu osighili o nde mu lipfu. Bihi-a-be lifaana osoolo ti mbwuru wu mukulu wu áli mu bihi-a-be baakomo nde ŋa kuruwa ya Kriste, mpaala Nzaami amana mpini a nyuru yi masumu yi, ya bihi-a-be liinyaã ofirikala bankana ba masumu.
Mu kuulu Nzaami aasuo bwehe bu nde mu obvwughu o baara bwohono. Bwehe bubo buli mu okaluo bihi mu obihi bumweẽ bu bubi ya bisee bi nsie yi, mpaala likala a nzya-nzyara yi budziri, yi bunsumu ya yi a enzaami.
Mu matala ma asyili a nde ŋa nsie, nde anyaã okanama sughu li mukolo li baara, lo akagyighili waa li Nzaami. Ookughu bwunu obo, buulu mu matala ma makulu be liikagyighili waa li ba bagwene osoolo Nzaami, ŋa líli be kunsa empala, osughu li mukolo, okolo mala, byiri bibi bilyili ya bibi oŋma mala ma malagha, ya obuono ku banzaami ba babi. Mu matala ma, bo bali mu okakiŋimi ya bali mu okakutughu be, mu kuulu be ka lili mu ofirikagyighili mandagha ma mabi ya bo o. Lo bo sa bagwa mvuru kundaa munde wu akala aalamana ba bamweẽ ya ba bákpi. Mu obo báluo Nsia yi Mbwe ya kundaa ba bákpi si, buulu bu balamana bo ti anga baara mu musunu, bo bakala mweẽ mu Mufulu ti nga Nzaami.
Masini ma bilogho byehene maabehene. Likala a bumweẽ bu bubwe ya yeelee mpaala likughu okabuono.
Kala ti bihi-a-be liikalyele ti: «Bihi ka lili a masumu o», bihi-a-be liikapfiri manyuru ma bihi bameme, ya engaŋma ka eli mu bihi o. Kala ti bihi-a-be liikakihi masumu ma bihi, Nzaami li bunsumu ya li wu aakakuhu misiini mi nde. Nde sa asa masumu ma bihi-a-be kolokolo, ya sa atsehebe bihi-a-be mu bubi bwohono.
O corpo como templo
Nosso corpo é templo do Espírito Santo. Devemos honrar a Deus com o corpo, fugindo da embriaguez, da imoralidade e de toda impureza.
Bunu, be ka lisoolo o ti nyuru a be yili nzo a Mufulu a Ngili wu li mu be, Mufulu wu oogwi be Nzaami? Manyuru ma be ka maafirisyili mama ndaa beme o,
Be ka lisoolo o ti ba bagwene a bunsumu akala ka bagwolo pfa li Emfumu e Nzaami o? Ka lipfiri manyuru ma beme o: Ka oli banga a enkwunu o, ba baakasamana banzaami baba mpya, ba baakabvughu mbughu ya bakala bwunu we balumu ba banganda, babaghala ba bali a bipfu bi bakaha, babaghala ba baakabvughu mbughu ya bambaala babaghala, banga a pfyibi, banga a ntono a nzi, binkolo-mala, banga a bitughu bwunu we ba baakagwohono bilogho bi baara, bo ka bagwolo pfa li Emfumu e Nzaami o. Ankoho obo me bu óli babake ŋa kara li be. Lo be ayi baaswagha be, be ayi baasi be baba ngili, be ayi baba bunsumu mu nkwumu a Mfumu Yiisu-Kriste ya mu Mufulu a Nzaami a bihi.
Ka likakolo bviini o, mo maakabiri ku odzimini, lo likala ba bálwulu mu Mufulu.
Mu nkooro a mila mi miikatswa we matala mwohono ya mabyele mama mu mweẽ, ka akaŋma yini a madza o. Aakaŋma si mana bviini.
Mu kuulu, byehene bi bili mu nsie,
Bisee bi nyuru,
Ntono a mihi,
Ya mubili a nyuru mu nkooro a kana mu busini,
Byehene bibye ka biikafa kundaa Taara o,
Lo bye biikafa mu nsie.
Likala a bumweẽ bu bubwe ya likala yeelee! Mutaara a be, dyabulu, ti anga nkoho wu li mu okabighi ya okabuludzeŋene, li mu okasagha na aadza.
«Be lili munbga a nsie. Lo, kala ti munbga ka afirisyili a ese o, lo mu ema bakughu ofiribvurulu nde kye? Lo nde ka afirisyili a esala o. Bafaana otsili nde ku mbala ya baara badzyara nde.
Ka nyaã bihi libwa mu bigyeele o,
Lo kwulu bihi mu bubi."
[Mu kuulu emfumu, lileene ya nsia bili bibi we, mu mibvu nswe mibvu. Aamene.]»
Mu kuulu básono ti:
«Me Mfumu wu a mweẽ ndyele yo,»
«nswe mbwuru sa akunu mabuo ŋa nkulu a me,»
«ya muŋma wu a nswe mbwuru sa alyele mandagha ma maagwa Nzaami masyighi!»
Obo me buulu, nswe mbwuru mu bihi-a-be sa balamana nde ŋa nkulu a Nzaami mu mi aagyighili nde ndeme.