مَتّی 5

موعظۀ بالای کوه

1 چون عیسی آن جماعتها را دید، به کوهی برآمد و بنشست. آنگاه شاگردانش نزد او آمدند 2 و او به تعلیم دادنشان آغاز کرد و گفت:

3 «خوشا به حال فقیرانِ در روح،

زیرا پادشاهی آسمان

از آن ایشان است.

4 خوشا به حال ماتمیان،

زیرا آنان تسلی خواهند یافت.

5 خوشا به حال حلیمان،

زیرا آنان زمین را به میراث

خواهند برد.

6 خوشا به حال گرسنگان

و تشنگان عدالت،*5‏:6 یا "پارسایی".

زیرا آنان سیر خواهند شد.

7 خوشا به حال رحیمان،

زیرا بر آنان رحم خواهد شد.

8 خوشا به حال پاکدلان،

زیرا آنان خدا را خواهند دید.

9 خوشا به حال صلح‌جویان،*5‏:9 یا "صلح‌دهندگان".

زیرا آنان فرزندان خدا

خوانده خواهند شد.

10 خوشا به حال آنان که در راه پارسایی*5‏:10 یا "عدالت". آزار می‌بینند،

زیرا پادشاهی آسمان از آنِ ایشان است.

11 «خوشا به حال شما، آنگاه که مردم به‌خاطر من، شما را دشنام دهند و آزار رسانند و هر سخن بدی به‌دروغ علیه‌تان بگویند. 12 خوش باشید و شادی کنید زیرا پاداشتان در آسمان عظیم است. چراکه همین‌گونه پیامبرانی را که پیش از شما بودند، آزار رسانیدند.

نور و نمک

13 «شما نمک جهانید. امّا اگر نمک خاصیتش را از دست بدهد، چگونه می‌توان آن را باز نمکین ساخت؟ دیگر به کاری نمی‌آید جز آنکه بیرون ریخته شود و پایمالِ مردم گردد.

14 «شما نور جهانید. شهری را که بر فراز کوهی بنا شده، نتوان پنهان کرد. 15 هیچ‌کس چراغ را نمی‌افروزد تا آن را زیر کاسه‌ای بنهد، بلکه آن را بر چراغدان می‌گذارد تا نورش بر همۀ آنان که در خانه‌اند، بتابد. 16 پس بگذارید نور شما بر مردم بتابد تا کارهای نیکتان را ببینند و پدر شما را که در آسمان است، بستایند.

تحقق عهدعتیق

17 «گمان مبرید که آمده‌ام تا تورات و نوشته‌های پیامبران را نسخ کنم؛ نیامده‌ام تا آنها را نسخ کنم، بلکه آمده‌ام تا تحققشان بخشم. 18 زیرا آمین،*5‏:18 اصطلاح "آمین" را یهودیان در واکنش به کلامی که می‌شنیدند به زبان می‌آوردند و معنی آن این بود: «چنین بشود» یا «براستی چنین است». بعدها مسیحیان "آمین" را در پایان دعا و یا پس از شنیدن کلام خدا به کار می‌بردند. اما عیسی با به کار بردن آن در آغاز بعضی از گفته‌های خود، بر اهمیّت و صحت کامل کلامش تأکید می‌ورزید. به شما می‌گویم، تا آسمان و زمین زایل نشود، نقطه یا همزه‌ای از تورات هرگز زایل نخواهد شد، تا اینکه همه به انجام رسد.*5‏:18 یا: «تا آسمان و زمین برقرار است، نقطه یا همزه‌ای از تورات هرگز از میان نخواهد رفت ...»؛ در خصوص معنی این آیه رجوع کنید به لوقا ۱۶‏:۱۷.19 پس هر که یکی از کوچکترینِ این احکام را کم‌اهمیت شمارد و به دیگران نیز چنین بیاموزد، در پادشاهیِ آسمان، کوچکترین به شمار خواهد آمد. امّا هر که این احکام را اجرا کند و آنها را به دیگران بیاموزد، او در پادشاهیِ آسمان بزرگ خوانده خواهد شد. 20 زیرا به شما می‌گویم، تا پارسایی شما برتر از پارسایی علمای دین و فَریسیان نباشد، هرگز به پادشاهی آسمان راه نخواهید یافت.

خشم

21 «شنیده‌اید که به پیشینیان گفته شده، "قتل مکن،*خروج ۲۰‏:۱۳. و هر که قتل کند، سزاوار محاکمه خواهد بود." 22 امّا من به شما می‌گویم، هر که بر برادر خود خشم گیرد، سزاوار محاکمه است؛ و هر که به برادر خود ’راقا‘*5‏:22 "راقا" کلمه‌ای است آرامی، که بیانگر انزجار است. گوید، سزاوار محاکمه در حضور شوراست؛ و هر که به برادر خود احمق گوید، سزاوار آتش جهنم بُوَد. 23 پس اگر هنگام تقدیم هدیه‌ات بر مذبح، به یاد آوردی که برادرت از تو چیزی به دل دارد، 24 هدیه‌ات را بر مذبح واگذار و نخست برو و با برادر خود آشتی کن و سپس بیا و هدیه‌ات را تقدیم نما. 25 با شاکیِ خود که تو را به محکمه می‌برد، تا هنوز با وی در راه هستی، صلح کن، مبادا تو را به قاضی سپارد و قاضی تو را تحویل نگهبان دهد و به زندان افتی. 26 آمین، به تو می‌گویم که تا قِران*5‏:26 در یونانی: "کُدْرانْتِس" که سکه‌ای مسی با ارزشی بسیار ناچیز بود. آخر را نپردازی، از زندان به در نخواهی آمد.

شهوت

27 «شنیده‌اید که گفته شده، "زنا مکن."*خروج ۲۰‏:۱۴.28 امّا من به شما می‌گویم، هر که با شهوت به زنی بنگرد، همان دم در دل خود با او زنا کرده است. 29 پس اگر چشم راستت تو را می‌لغزاند، آن را به در آر و دور افکن، زیرا تو را بهتر آن است که عضوی از اعضایت نابود گردد تا آن که تمام بدنت به دوزخ افکنده شود. 30 و اگر دست راستت تو را می‌لغزاند، آن را قطع کن و دور‌افکن، زیرا تو را بهتر آن است که عضوی از اعضایت نابود گردد تا آن که تمام بدنت به دوزخ افکنده شود.

طلاق

31 «همچنین گفته شده که "هر که زن خود را طلاق دهد، باید به او طلاقنامه‌ای بدهد."*تثنیه ۲۴‏:۱.32 امّا من به شما می‌گویم، هر که زن خود را جز به‌علت بی‌عفتی*5‏:32 واژۀ یونانی می‌تواند به مفهوم زنا، ناپاکی جنسی، خیانت در زناشویی، و یا ازدواج نامشروع باشد. طلاق دهد، باعث زناکار شدن او می‌گردد؛ و هر که زن طلاق داده شده را به زنی بگیرد، زنا می‌کند.

سوگند

33 «و باز شنیده‌اید که به پیشینیان گفته شده، "سوگند دروغ مخور،*5‏:33 یا: «سوگند خود را مشکن». بلکه به سوگندهای خود به خداوند وفا کن."*5‏:33 نگاه کنید به: لاویان ۱۹‏:۱۲؛ اعداد ۳۰‏:۲؛ تثنیه ۲۳‏:۲۱.34 امّا من به شما می‌گویم، هرگز سوگند مخورید، نه به آسمان، زیرا که تخت پادشاهی خداست، 35 و نه به زمین، چون کرسی زیر پای اوست، و نه به اورشلیم، زیرا که شهر آن پادشاه بزرگ است. 36 و به سر خود نیز سوگند مخور، زیرا حتی مویی را سفید یا سیاه نمی‌توانی کرد. 37 پس ’بلهِ‘ شما همان ’بله‘ باشد و ’نهِ‘ شما ’نه‘، زیرا افزون بر این، شیطانی است.

انتقام

38 «نیز شنیده‌اید که گفته شده، "چشم به عوض چشم و دندان به عوض دندان."*خروج ۲۱‏:۲۴؛ لاویان ۲۴‏:۲۰؛ تثنیه ۱۹‏:۲۱.39 امّا من به شما می‌گویم، در برابر شخص شریر ایستادگی نکنید. اگر کسی به گونۀ راست تو سیلی زند، گونۀ دیگر را نیز به سوی او بگردان. 40 و هر گاه کسی بخواهد تو را به محکمه کشیده، قبایت را از تو بگیرد، عبایت را نیز به او واگذار. 41 اگر کسی مجبورت کند یک میل*5‏:41 یک "میل" معادل ۱۴۷۸ متر بود؛ همچنین در بقیۀ آیه. با او بروی، دو میل همراهش برو. 42 اگر کسی از تو چیزی بخواهد، به او بده و از کسی که از تو قرض خواهد، روی مگردان.

محبت به دشمنان

43 «شنیده‌اید که گفته شده، "همسایه‌ات را محبت نما*لاویان ۱۹‏:۱۸. و با دشمنت دشمنی کن." 44 امّا من به شما می‌گویم دشمنان خود را محبت نمایید و برای آنان که به شما آزار می‌رسانند، دعای خیر کنید، 45 تا پدر خود را که در آسمان است، فرزندان باشید. زیرا او آفتاب خود را بر بدان و نیکان می‌تاباند و باران خود را بر پارسایان و بدکاران می‌باراند. 46 اگر تنها آنان را محبت کنید که شما را محبت می‌کنند، چه پاداشی خواهید داشت؟ آیا حتی خَراجگیران چنین نمی‌کنند؟ 47 و اگر تنها برادران خود را سلام گویید، چه برتری بر دیگران دارید؟ مگر حتی اقوام بت‌پرست چنین نمی‌کنند؟ 48 پس شما کامل باشید چنانکه پدر آسمانی شما کامل است.