Provérbios 1

Yi kitaabui sɛbɛxi fe naxan ma

1 Isirayila mangɛ Dawuda xa di Sulemani, xa taalie nan ya:

2 E sɛbɛxi nɛ mixie bɛ alako e xa lɔnni, e xa rasi,

xaxili fanyi xa lu e bɛ, 3 xurui fanyi xa lu e yi,

e xa bira tinxinyi, nɔndi, nun fe fanyi fɔxɔ ra.

4 Xaxili fanyi mu naxee yi, nee xa na sɔtɔ,

maɲɔxunyi fanyi xa lu fonikee bɛ,

e xa fe fanyie kolon, e lan e xa naxee raba.

5 Lɔnnila xa a tuli mati

alako a xa fe kolonyi xun xa masa.

Xaxilima xa a tuli mati,

alako a xa ɲɛrɛ ki fanyi kolon,

6 taali kui fiixɛfe xa sɔɔnɛya e bɛ,

e xa fahaamui sɔtɔ lɔnnilae xa masenyie nun taalie ma.

7 Alatala xa yaragaaxui findixi lɔnni fɔlɛ nan na.

Xaxilitaree nan yoma lɔnni nun marasi ma.

8 N ma di, i i tuli mati i baba xa marasi ra,

i naxa tondi i nga xa xurui ra,

9 barima xunmase tofanyi nan findima a ra i xunyi ma,

kɔn magore nan a ra i kɔnyi ma.

10 N ma di, i naxa tin yunubitɔɛe xa i ratantan.

11 Xa e a fala, «Bira muxu fɔxɔ ra,

won xa sa kira madɔxɔ mixie bɛ, won xa e faxa,

won xa gantanyi te mixie bɛ

naxee mu fefe rabaxi won na,

12 Won xa e xun nakana,

alɔ gaburi a rabama ki naxɛ mixie ra

naxee sigama aligiyama.

13 Won fama naafuli sɔtɔde na kui,

won ma banxie rafema nɛ se fanyie ra.

14 Lu muxu ya ma alako i xa nde sɔtɔ,

won ma kɔbiri malande xa findi keren na.»

15 N ma di, i naxa bira na mixi mɔɔli fɔxɔ ra,

i naxa lu na kira xɔn ma,

16 barima e fe ɲaaxi nan tun nabama,

e gbataxi mixi nii bade.

17 Gantanyi mu tema xɔni ya xɔri,

18 kɔnɔ e tan gantanyi tema e yɛtɛ kan suxuse nan na.

E e yɛtɛ nan nii bafe e yɛtɛ ra.

19 Birafe geeni tinxintare fɔxɔ ra,

nun mixi nii bafe,

na kira mɔɔli findima gantanyi nan na.

20 Xaxilimaya xili tima kira xunyie ra,

a a xui raminima taa malandee.

21 A xili tima ɲama tagi,

a wɔyɛnma taa sode dɛe ra.

22 A naxɛ, «I tan xaxilitare,

i birama xaxilitareɲa fɔxɔ ra han mun tɛmui?

Mixi mayelee yoma mixi ma han mun tɛmui?

Xaxilitaree fe kolonyi xɔnma han mun tɛmui?

23 Wo gbilen fa ra n ma marasie ma.

N na n xaxili luma nɛ wo ma,

n fahaamui fima nɛ wo ma n ma masenyi xa fe ra.

24 N bara wo xili, kɔnɔ wo mu n ma xili ratinxi.

N bara n bɛlɛxɛ itala wo bɛ, kɔnɔ wo bara tondi.

25 Wo to bara tondi n ma marasie birin na,

wo to mu tinxi n ma sɛriyɛ ra,

26 n fan fama nɛ yelede wo ma wo xa tɔɔrɛ kui.

Gaaxui na wo bɔɲɛe ramini a i, n mu wo malima fefe ma.

27 Gaaxui fama nɛ wo lide alɔ turunnaadɛ foye,

tɔɔrɛ fama nɛ wo suxude alɔ foye xungbe.

Na tɔɔrɛ nun kɔntɔfili na wo li tɛmui naxɛ,

28 wo n xilima nɛ, kɔnɔ n mu wo xa xili ratinma.

Wo n fenma nɛ, kɔnɔ wo mu n toma,

29 barima wo bara xaxilimaya xɔn,

wo bara tondi Alatala xa yaragaaxui ra.

30 E mu nu wama n ma marasie xɔn,

e mu nu wama n ma sɛriyɛ suxufe.

31 Na kui e fama e xa wali sare sɔtɔde,

e fama e ɲɛrɛ ki raɲɔnyi tode.

32 Xaxilitareɲa nan fama xaxilitaree gande.

Lɔnnitareɲa nan fama lɔnnitaree gande.

33 Kɔnɔ naxan tan a tuli matima n na,

na kanyi luma nɛ kantari kui a xɔnyi,

a lu bɔɲɛsa kui, a mu gaaxuma tɔɔrɛ ya ra.»