Provérbios 25

Fe nɔxunxi

1 Sulemani xa taali ndee nan ya, Yuda Mangɛ Xesekiya naxee sɛbɛ:

2 Ala fee nɔxunma, mangɛe katama e fahaamude.

3 Koore xa maiteya nun bɔxi xa tilinyi mu kolonma.

Mangɛ sondon ma fe fan mu nɔma kolonde.

4 Xa gbeti gbi ba, a nɔma findide se tofanyi ra.

5 Xa mixi ɲaaxi ba mangɛ rabilinyi,

a xa mangɛya sabatima nɛ tinxinyi saabui ra.

6 I naxa i yɛtɛ igbo mangɛ ya xɔri,

i naxa i yɛtɛ findi mixi xungbe ra.

7 A fisa kuntigi nan xa i xili i xa dɔxɔ yire nde,

dinɛ a xa i rakeli mixi xungbe nde bɛ.

8 I na fe nde to, i naxa gbata sigafe ra kiiti banxi,

barima xa fe gbɛtɛ minima i mu naxan kolon,

na nɔma i rayaagide i dɔxɔboore ya xɔri.

9 Fe na so wo nun i dɔxɔboore tagi,

i naxa mixi gbɛtɛ xa gundo makɛnɛn,

10 xa na mu a ra mixi nde na na kolon,

a i rayaagima nɛ,

i fa xili kanɛ sɔtɔ abadan.

11 Wɔyɛnyi falaxi a ki ma,

a tofan alɔ xɛɛma nun gbeti.

12 Xaxilima xa marasi tide gbo xaxili fenyi bɛ,

alɔ xurundɛ naxan yailanxi xɛɛma fanyi ra.

13 Dugutɛgɛ xɛɛra ɲɔxun a xɛɛma bɛ,

alɔ foye fanyi naxan fama walikɛe ma xɛ xaba tɛmui.

14 Mixi naxan a falama a setaree kima, kɔnɔ a mu a rabama,

na kanyi luxi nɛ alɔ nuxui nun foye naxan mu fama ye ra.

15 Tunnabɛxiya a niyama nɛ mangɛ xa natɛ masara,

wɔyɛn ɲɔxunmɛ sɛnbɛ gbo han a nɔma xɔri ragirade.

16 I na kumi to, naxan i ralima, na nan kɔn.

Xa a radangi yɛ, i a bɔxunma nɛ.

17 I naxa i dɔxɔboore xɔnyi sigafe radigan,

xa na mu a ra i xa fe fama nɛ raɲaaxude a ma.

18 I dɔxɔboore tɔɔɲɛgɛfe xɔnɔ

alɔ santidɛgɛma xaaɲɛxi, alɔ tanbɛ rameluxi.

19 I xaxili tife yanfante ra, na luxi nɛ

alɔ ɲinyi kanaxi, alɔ sanyi mabɛnxi.

20 Mixi naxan sigi sama mixi sunnunxi ya xɔri,

na maniya mixi ra

naxan xinbeli dugi bama furema ma xinbeli tɛmui.

A xa sunnunyi xun nan tun masama alɔ mixi na gbɛngbɛ sa fi ya i.

21 Xa kaamɛ na i yaxui ma, donse so a yi ra.

Xa ye xɔli na a ma, ye so a yi ra, a xa a min.

22 Xa i na wali mɔɔli raba a bɛ,

na luxi nɛ alɔ i bara tɛ wole dɔxɔ a xun ma.

Alatala nan i gbeɲɔxɔma.

23 Foye naxan kelima kɔɔla ma,

na fama nɛ tunɛ ra.

Nɛnyi naxan naafixiya falama,

na mixi yatagi i xɔnɔma nɛ.

24 Lufe ra banxi fari ma,

na fisa lufe ra ginɛ fitinɛtɔɛ sɛɛti ma banxi kui.

25 Xibaaru fanyi naxan kelixi yire makuye,

a maniya ye xinbeli ra mixi taganxi bɛ.

26 Tinxintɔɛ naxan natɛ tongoma,

a xa bira mixi ɲaaxi fɔxɔ ra,

na maniyaxi ye dulonyi nan na naxan bara dunda,

a ye mu fan sɔnɔn.

27 Kumi donfe a radangi a i, na mu fan.

Binyɛ fenfe i yɛtɛ ra, na fan mu fan.

28 Mixi naxan mu nɔma a yɛtɛ raxande a na xɔnɔ,

na luxi nɛ alɔ taa kanaxi naxan tɛtɛ bara bira.