Aliança
A aliança é o modo como Deus se relaciona com seu povo. Da aliança com Noé à Nova Aliança em Cristo, Deus se compromete com amor e fidelidade irrevogáveis.
Alianças com Israel
Deus firmou aliança com Abraão, Moisés e Davi. No arco-íris, na lei, nas promessas — Ele é o Deus da aliança.
Pǝlǝa Ɓakuli ne Nuhu andǝ amuni ama, <<Mǝ ndya ǝn nggǝ tamsǝ kùrcau mem sǝnǝa wun andǝ amuna wun andǝ amǝkà wun, sǝ nǝ́ koya girkusǝu mǝnana kutio atà wun aɓa waru ka; anyal, andǝ anyam-ɓala andǝ nyam-bondo; andǝ koya gìr nani mǝnana ndanǝ yilǝmu a ɓanza ka. Mǝ ndya ǝn nggǝ tamsǝ kusǝ kùrcau mem nǝ wun ngga: Mùr-gùla pa nǝ̀ nyar ɗǝm nǝ̀ twalta yilǝmu ɗàng. À pà nǝ̀ kiɗiki ɓanza ɗǝm nǝ nggea mùr-gùla ɗang.>>
Ɓakuli nyare na ama, <<Mǝnia ka nda gìr’lǝmdǝa mala kùrcau mǝnia ǝn nggǝ kùrì a nrem sǝm sǝnǝa wun andǝ koya gìr mana nǝyilǝmu atà wun ngga, kùrcau mana nda ace anza mǝnana à kǝ yiu peatu ka: Ən tsǝ́ngŋǝ̀nà npāring aɓalǝ apǝrɓang. Nda gìr’lǝmdǝa mem mala kùrcau a nrem andǝ ɓanza ka.
Mǝ ndya ǝn nggǝ tamsǝ kusǝ kùrcau mem nǝ wun ngga: Mùr-gùla pa nǝ̀ nyar ɗǝm nǝ̀ twalta yilǝmu ɗàng. À pà nǝ̀ kiɗiki ɓanza ɗǝm nǝ nggea mùr-gùla ɗang.>>
Ən tsǝ́ngŋǝ̀nà npāring aɓalǝ apǝrɓang. Nda gìr’lǝmdǝa mem mala kùrcau a nrem andǝ ɓanza ka.
A pwari mǝno ka Mǝtalabangŋo kùrcau nǝ Ibǝram ama, <<Mǝ nǝ pè amunio andǝ amǝ’keò nzali mǝnia, twal a kún myalmúr mala amǝ Masar aban ká kún nggeasala mǝgule, yi Yiufǝretis; kat andǝ nzali mala amǝ’Ken, andǝ amǝ’Keniz, andǝ amǝ’Kadǝmon, andǝ amǝ’Hitti, andǝ amǝ’Periz, andǝ amǝ’Refa, andǝ amǝ’Amor, andǝ amǝ’Kan’ana, andǝ amǝ’Girgash, sǝ amǝ’Jebus.>>
Ibǝram kùndǝó nǝ ɓamǝsǝi a nzali. Pǝlǝa Ɓakuli ne wi ama, <<Mǝnia ka nda kùrcau mem mana sǝm nǝ we ka: Awu nǝ duk tár akún pas. À pà nǝ̀ tunǝo ɗǝm ama Ibǝram ɗàng, lùllǝò adyan ngga nda Ibǝrayim, acemǝnana ǝn tsǝ́ngŋǝ̀nó a nda tár akún pas. Mǝ nǝ tsǝo awu nǝ sa kǝ̀rkǝ́r. Amunio andǝ amǝ’keò nǝ̀ duk akún pas, amurǝma nǝ̀ pur a tàu mò. Mǝ nǝ tsǝk mǝnia yì kùrcau ka nǝ̀ do bà a nre sǝm, sǝm nǝ we, andǝ amunio, andǝ amǝ’keò, andǝ amǝnana à kǝ yiu a nzǝmia ka. Mǝ nǝ duk Ɓakuli mò andǝ malea. Nzali Kan’ana mǝnana kat ado a ndakam kǝla bǝri ka, mǝ nǝ pò wi, wunǝ amunio atò, ace mǝnana ɓǝ̀ duk girkuma mala ɓala mò bà. Mǝ nǝ duk Ɓakuli malea.>>
Ɓakuli pǝlǝa ne Ibǝrayim ama, <<Mò ado ka, nda mǝnana ama wu kpata mǝnia yì kùrcau ka, we wunǝ amunio andǝ amǝ’keò, andǝ amǝnana à malaká ɓǝlia raka. Mǝnia ka nda kùrcau mem sǝnǝ we andǝ amunio andǝ amǝ’keò, kùrcau mǝnana wun nǝ̀ kpate ka: Koya ɓwabura atà wun ngga à nǝ̀ kasǝî wi ɓate. Nggú mǝnana a kun ɓatau wun ngga, à nǝ̀ kasǝì. Mǝnia ka nda nǝ̀ lǝmdǝ ama kùrcau nakam a nre sǝm, sǝnǝ awun ngga.>>
A lum-nong-inea pǝlǝa ka Murǝm Kedolaoma andǝ amurǝma mǝnana atè ka, à yiu nǝ amǝ’lwa malea à yì soa munǝo arǝ amǝ’Refa mala nzali Ashterot-Karnem, amǝ’Zuz mala nzali Ham, amǝ’Emit mala nzali Shave-Kiriatem,
Adyan ngga ɓǝ̀ wun nǝ̀ okam, sǝ wun nǝ̀ lùmsǝ kùrcau mem ngga, aɓalǝ anzali kat ka, wun nǝ̀ duk aɓwana mǝnana ǝn tària à dumǝna mem ngga, kat andǝ amani ama ɓanza kat ka mema ka.
Mǝ nǝ tsǝk nzong-nzali ma’wun nǝ̀ twal a Nggeamùr mala Nzuno aban ká Nggeamùr mala amǝ Filisti, sǝ nǝ̀ twal a pǝɗanban aban ká Nggeasala Yiufǝretis. Mǝ nǝ pà wun rǝcandǝa amur aɓwapǝndǝa mǝnana à do a nzali mǝno ka, sǝ wun nǝ̀ pǝria a ɓadǝm wun. Wu kǝa kùr kǝ cau wunǝia, ko nǝ aɓakuli malea ɗàng.
Yahweh pǝlǝa earî Musa ama:
Adyan ngga, mǝ ndya ǝn nggǝ kùrcau nǝ amǝ Isǝrayila ka. A ɓamǝsǝia kat, mǝ nǝ pakki agir-ndǝlǝki mǝnana à malaká pea aɓa ɓanza ko a ɓekǝ nzali raka. Sǝ aɓwana mǝnana kat wu do aɓalǝia ka, à nǝ̀ sǝn túró mem, Mim Yahweh, acemǝnana gìr’ndali na mǝ nǝ pàngnǝ wun ngga.
Musa ka nda kanó andǝ Yahweh amur nkono dù lumi-ine andǝ pwari lumi-ine; aɓalǝ anongŋo mǝno anggo ka, ko li girlina ɗang sǝ nù mùr gbal ɗàng. Sǝ Yahweh gilǝ acau mala mǝnia yì kùrcau mǝnana pè andǝ aɓwana male ka, yì Anzongcau Lum, amur akpamgbǝlang tali mǝno.
Musa ka nda kanó andǝ Yahweh amur nkono dù lumi-ine andǝ pwari lumi-ine; aɓalǝ anongŋo mǝno anggo ka, ko li girlina ɗang sǝ nù mùr gbal ɗàng. Sǝ Yahweh gilǝ acau mala mǝnia yì kùrcau mǝnana pè andǝ aɓwana male ka, yì Anzongcau Lum, amur akpamgbǝlang tali mǝno.
Sǝ Yahweh hamba wun kùrcau male sǝ bangga wun ama ɓǝ̀ wu kpata Anzongcau Lum mǝnana lǝmdǝa wun ngga. Yahweh gilǝ amǝnia yì Anzongcau ka amur akpamgbǝlang tali ɓari.
Acemani ka, wu sǝlǝa ama Yahweh Ɓakuli ma’wun ngga nda Ɓakuli. Yì ka nda Ɓakuli mǝ’domǝsǝcaunì mǝnana kǝ kpata kùrcau male, sǝ kǝ lǝmdǝ earcearǝu male mǝnana kǝ gǝshi raka aban aɓwana mǝnana à kǝ earce, sǝ à kǝ bwal anzongcau male ka, aban ká arǝ anza malea á-pas.
Alianças renovadas
O povo renovava a aliança diante do Senhor. A fidelidade de Deus permanece mesmo quando o povo falha.
Lang aɓwe nyìngŋǝ̀nà kàttì, ace ká yàllî mùr Jodan ngga, apǝris mana à twalkiyi Akwati Kùrcau ka, à akì aɓwe dǝmba aban o.
A kúnì pwangiagir-ɓaban kǝla man adyan ngga, nda bàkú mana mùr-longŋa mala Nggeasala Jodan kǝ lumsǝna ban nǝi ka. Kat andǝ amani anggo ka, lang apǝris mana à twalkiyi Akwati, à yi bwalǝna Nggeasala Jodan, sǝ kusǝia jena kún mùr ani ka, mùr mana kǝ ɓang aban yiu nǝbania ka, kara came, kǝ ɓang ɗang. Ram gum-gum a bansauwa a ɓè nggea-là mana à tunǝki ama, Adam, tù a ban Zaretan ngga. Sǝ mùr mana kǝ ɓangŋa aban o nǝ’nzali, aban ká Nggeamùr mala Araba (mana à tunǝki ama, Nggeamùr Tuɓamur ka), kasǝ kat-kat. Sǝ apǝris mana à twal Akwati Kùrcau mala Yahweh ka, à cam kàngkàng amur nzali mǝ’ime, a tsùrú mala Nggeasala Jodan. Amǝ Isǝrayila kat ka, à gya, à kútí amúr nzali mǝ’ime, ba eauwe mala aɓwe puppup a nkaring. Anggo, sǝ aɓwana yàl a nkaring a ban mana à kǝ sǝn ɓamǝsǝarǝia andǝ Jeriko ka.
Jehoyada tsǝk murǝm andǝ aɓwana, à kùrcau andǝ Yahweh ama à nǝ̀ duk aɓwana mala Yahweh; sǝ tsǝk murǝm à kùrcau andǝ aɓwe.
Pǝlǝa murǝm cam a nkanggari nggun-gbasha [mala murǝm], sǝ kùrcau aɓadǝm Yahweh, ama nǝ̀ kpata Yahweh, nǝ̀ bwal anzongcau male, andǝ anggurcau male, andǝ anê male, nǝ ɓabumi kat andǝ yilǝmi kat. Pàcau ama nǝ̀ tsǝk acau mala kùrcau mǝnia ka aɓa túrô, kǝla mǝnana à gilǝì aɓa mǝnia yì malǝmce ka. Sǝ aɓwana kat paɓamuria, à eare à nǝ̀ kùti aɓa mǝnia yì kùrcau ka.
Acemani ka, Murǝm Joram purî ɓá Samariya a bàkú mǝno, sǝ ramba amǝ’lwa mala Isǝrayila kat. Sǝ túrban nǝ cau aban Jehoshafa murǝm Yahuda ama: <<Murǝm Mowap mgbinacau arǝàm. Awu nǝ ká atàm a munǝo arǝ Mowap le?>>
Sǝ Jehoshafa eari wi ama, <<Mǝ nǝ ká atò. Mim sǝnǝ we ka sǝm nda mwashat. Aɓwana mem ngga aɓwana mò na, sǝ apǝr mem ngga apǝr mò na.>>
Nda Jonatan kùrcau nǝ ɓala mala Dauda, sǝ bang ama, <<Ɓǝ̀ Yahweh sulǝ ɓashi male amur aɓiu-mǝbura mala Dauda.>> Jonatan nyare kùrcau ɗǝm nǝ Dauda atàcau mala earcearǝu mǝnana ndanǝi arǝì ka. Yale Jonatan earce Dauda kǝla mǝnana earce yilǝmi ka.
Sǝ Yahweh ne Musa ama, <<Finehas muna-ɓwabura mala Eleaza, muna-ɓwabura mala Haruna, pǝris ka, pwasǝlǝna nggea bumlulla mem arǝ amǝ Isǝrayila, acemǝnana yì ka, ndanǝ ulang bumpina mem aɓalǝi. Acemani ka, Ən twalta amǝ Isǝrayila aɓa bumpina mem ɗàng. Acemani ka, ne wi ama, <Mǝ ndaban kùrcau nǝi mala dorǝpwala mem. Sǝ yì andǝ amǝ’ke atè ka, ǝn kurnacau mala lidǝmba malea aɓa dobuno-pǝris, acemǝnana pàk bumpina ace Ɓakuli male, sǝ shawuɗi amǝ Isǝrayila.> >>
A koya pwari sǝ Musa kútí aɓa Tara Ban-peri nǝ̀ nacau nǝ Yahweh ka, kǝ ok gì Yahweh aban ne wi cau a nre ka acerup ɓari mǝnana à mǝn abuia a kùli amur buno sǝntǝ̀r, mǝnana nda amur Akwati mala Acau-nakûn ngga; anggo sǝ Yahweh kǝ ne wi cau.
Yahweh banggi Musa ama, <<Nacau nǝ amǝ Isǝrayila, sǝ wu ak agara lum-nong-ɓari a buia, mwashat ace koya ɓala-kàu, a bu amúrû kat arǝ aɓala-kàu malea. Gilǝ lullǝ koya múrû arǝ gara male, sǝ wu gilǝ lullǝ Haruna amur gara mala Lawi. Koya múrû mala koya ɓala-kàu ka nǝ̀ pàngnǝ gara mwashat. Tsǝk agara mǝnia ka aɓa Tara Ban Peri, aɓadǝm Akwati mala Acau-nakûn, ban mǝnana ǝn nggǝ je sǝnǝ we kam ngga. Sǝ gara mala ɓwa mǝnana ǝn twal ka nǝ̀ tò-mbuí. Anggo sǝ mǝ nǝ tamsǝ nggwani mala amǝ Isǝrayila mǝnana à kǝ̀ yinǝi tùtù amuro ka.>>
Nda Musa nacau nǝ amǝ Isǝrayila ka; sǝ koyan atà amúrû malea pe wi gara, mwashat ace koya múrû mala koya ɓala-kàu, agara lum-nong-ɓari, sǝ gara mala Haruna ka nda aɓalǝ amalea. Musa pǝlǝa tsǝk agara mǝnia ka, aɓadǝm Yahweh, aɓa Tara mala Acau-nakûn.
Lang ban fana ka, Musa kútí aɓa Tara mala Acau-nakûn, kara sǝni ka, gara mala Haruna, mana nda ace tàu mala Lawi ka, tongŋǝna sǝ pusǝna mbuí arǝì, sàngŋǝ̀nà pwasǝe, sǝ pusǝna aɓǝla-almon mǝnana à bangŋǝ́nà ka. Musa pǝlǝa pusǝ agara mǝno a ɓadǝm Yahweh, yinǝia aban amǝ Isǝrayila kat. Pǝlǝa à sǝnggi agare kat, sǝ koya múrû ka twal gara male.
Sǝ Yahweh banggi Musa ama, <<Nyesǝ gara mala Haruna tsǝì aɓadǝm Akwati mala Acau-nakûn, ace mǝnana ɓǝ̀ duk gir’lǝmdǝa aban amǝ’mgbicau. Mǝnia ka nǝ̀ tamsǝ nggwani malea arǝàm, ɓǝ̀ ana raka à nǝ̀ wukio.>> Anggo sǝ Musa pa, kǝla mǝnana Yahweh pe wi nzongcau ama ɓǝ̀ pàk ka.
Amǝ Isǝrayila pàk gìr mǝɓike ɗǝm a mǝsǝ Yahweh. Pǝlǝa Yahweh pè Egǝlon, murǝm mala Mowap, rǝcandǝa amur Isǝrayila, acemǝnana Isǝrayila pàngŋǝ̀nà gìr mǝnana mǝɓike na a mǝsǝ Yahweh ka. Egǝlon ramba amǝ’Amon andǝ amǝ’Amalek ɓǝà camatè, à kya gandǝ Isǝrayila a munǝo, sǝ à ak Nggea-là mala Anggun-Nkangga.
Nova Aliança
Eis que dias vêm em que farei nova aliança. Jesus é mediador de uma aliança superior, fundamentada em melhores promessas.
Nda gìr mǝnana tsǝa sǝ Kǝrǝsti duk mǝkutio a nre-rǝarǝu mala bǝsa kùrcau a nre Ɓakuli andǝ aɓwapǝndǝa ka. Ado ka kǝ yinǝ aɓwana mana kat à tunǝia ka, ɓǝà ak liɓala mǝnana tè pà nǝ̀ mal raka, a bu Ɓakuli mǝnana angŋa dǝmba náná ama nǝ̀ pea wia ka. Mǝnia ka nǝ̀ gandǝ pa acemǝnana Kǝrǝsti wú ace panzǝia aɓata ɓashi mala acauɓikea mǝnana à pea aɓata kùrcau mǝ’e ka.
Nda gìr mǝnana tsǝa sǝ Kǝrǝsti duk mǝkutio a nre-rǝarǝu mala bǝsa kùrcau a nre Ɓakuli andǝ aɓwapǝndǝa ka. Ado ka kǝ yinǝ aɓwana mana kat à tunǝia ka, ɓǝà ak liɓala mǝnana tè pà nǝ̀ mal raka, a bu Ɓakuli mǝnana angŋa dǝmba náná ama nǝ̀ pea wia ka. Mǝnia ka nǝ̀ gandǝ pa acemǝnana Kǝrǝsti wú ace panzǝia aɓata ɓashi mala acauɓikea mǝnana à pea aɓata kùrcau mǝ’e ka.
Sǝ túró-pǝris mǝnana à pè Yesu ka, kàrmúr túró-pǝris mǝ’e nǝ ɓoaro. Kǝla mǝno gbal ka, bǝsa kùrcau mǝnana Yesu yiunǝi nǝban Ɓakuli aban aɓwana male ka, kútì mǝ’e. Nda acemǝnana yì bǝsa kùrcau ka, à kwákítè amur apacau ace agir mǝnana à ɓoari mala kùrcau mǝ’e ka.
Ɓǝ̀ Ɓakuli mala dorǝpwala, mǝnana loasǝ Mǝtala sǝm Yesu, a ɓembe ka, pà wun koya gìr mǝɓoarne mǝnana ɓoaro ɓǝ̀ wu pang nǝi ace pak kani male ka. Ɓǝ̀ pak túró male aɓalǝ wun, nǝ rǝcandǝa mala Yesu Kǝrǝsti, ace pwasǝ bumi. Yesu ka nda nggea yálgír mǝgule mala anzur, mǝnana nǝ nkile sǝ Ɓakuli tita kùrcau male mǝnana pè nǝ aɓwana male ka, yì kùrcau mana pà nǝ̀ mal raka. Gulo kat ka male na mǝnana málá male pà kàm raka. Ɓǝ̀ do anggo.
Yì na nyesǝ sǝm, sǝm duk amǝturo-mishan mala bǝsa kùrcau ka. Mǝnia ka, kùrcau mala Nggurcau mala Musa mǝnana à gilǝì nǝ gilǝe ka na ɗang, mala Bangŋo mala Ɓakuli na. Kpata kùrcau mǝ’e, mǝnana à gilǝì nǝ gilǝe ka, kǝ kánǝban a lú, sǝ mala bǝsa kùrcau, mǝnana kpate nda kpata gi Bangŋo ka, nǝ̀ kánǝban a kum yilǝmu.
Amǝnia yì agir ka, à nǝ̀ twalia kun-ndunocau na. Amamǝna mǝnia ɓari ka, à do a kun akùrcau mala Ɓakuli mana ɓari ka. Ɓwama mǝdǝmbe yì Hajara ka, cam a kún kùrcau mana à pà a Nkono Saina, mǝnana kǝ ɓǝl amuna mǝnana aguro mala nggurcau na ka. Sǝ Hajara, mǝnana cam a kunì Nkono Saina a nzali Arabiya ka, nda lǝmdǝ nggea-là Urǝshalima mǝnana ado ka, acemǝnana yì andǝ aɓwana male ka, à nda ka guro, aɓata nggurcau. Sǝ ɓe ɓwama man yì Saratu ka, nda kǝla Urǝshalima, mǝnana a kùli ka. Yì ka, guro na ɗang. Sǝ Urǝshalima mǝnana a kùli ka, nda nggea sǝm kat.
Fidelidade da aliança
A aliança de Deus é eterna. Ele não quebra seu pacto nem altera o que saiu dos seus lábios.
Yahweh nǝnggearǝì nǝ̀ kákò a dǝmba; nǝ̀ pà atò; pà nǝ̀ nyio ko nǝ̀ vwakibuì arǝò ɗàng. Cè ɓangciu pàkkô ko ɓabumo ɓungi ɗang.