Aliança
A aliança é o modo como Deus se relaciona com seu povo. Da aliança com Noé à Nova Aliança em Cristo, Deus se compromete com amor e fidelidade irrevogáveis.
Alianças com Israel
Deus firmou aliança com Abraão, Moisés e Davi. No arco-íris, na lei, nas promessas — Ele é o Deus da aliança.
Kangi Chapanga akamjovela Nuhu pamonga na vana vaki, "Nivika lilaganu langu na nyenye, pamonga na viveleku vinu, na viumbi vyoha vyevivii na wumi. Videge na hinyama ya kudimwa na hinyama ya kudasi, vyoha vyevyahumili musafina pamonga na nyenye. Nivika lilaganu na nyenye, kuvya katu viumbi mumi yati vikomiwa lepi kwa manji gamahele gegagubiki mulima, amala yati yihumila lepi manji gamahele ga kuyigubika mulima kuvakoma vandu." Chapanga akajova, "Wenuwu ndi ulangisu wa lilaganu lenikitili pagati yinu na nene na kwa kila chechivii na wumi na kwa viveleku vyoha vyevibwela. Nivikili chipinga fula kulihundi, nawene yati uvya ulangisu wa lilaganu langu na mulima.
Nivika lilaganu na nyenye, kuvya katu viumbi mumi yati vikomiwa lepi kwa manji gamahele gegagubiki mulima, amala yati yihumila lepi manji gamahele ga kuyigubika mulima kuvakoma vandu."
Nivikili chipinga fula kulihundi, nawene yati uvya ulangisu wa lilaganu langu na mulima.
Ligono lila Bambu akakita lilaganu na Abulahamu, akajova, "Chiveleku chaku nivapelili mulima uwu, kuhumila mfuleni wa Misili mbaka mfuleni wula uvaha wa Fulati, pamonga na milima ya Vakeni na Vakenizi na Vakadimoni, Vahiti na Vapelizi na Valefai, Vaamoli na Vakanaani na Vagiligashi na Vayebusi."
Abulahamu akagundama mbaka pahi, ndi Chapanga akamjovela, "Nivika lilaganu lenili na veve, yati uvya dadi wa vandu va milima yamahele. Yati ukemiwa lepi kavili lihina laku Abulahamu, nambu yati ukemelewa lihina laku Ibulahimu, muni nikukitili kuvya wa dadi wa vandu va milima yamahele. Yati nikukita uvya na chiveleku chamahele neju, kwa veve yati nikita vandu va milima yamahele na pagati yavi vangi vivya vankosi."
Yati nitimilisa lilaganu langu na veve, viveleku vyaku na viveveleku vyavi vyoha magono goha gangali mwishu, kavili yati nivya Chapanga waku na Chapanga wa viveleku vyaku. Yati nikuvapela mulima uwu wemwitama ngati vayehe uvya waku magono goha, ndi mulima woha wa Kanaani uvya waku magono goha gangali mwishu, na nene yati nivya Chapanga winu.
Kangi Chapanga akamjovela Ibulahimu, "Veve yikugana ulikamula lilaganu langu, veve wamwene, na viveleku vyaku, pamonga ndava ya viveleku vyevibwela. Lenili ndi lilaganu leukulikamula pagati yangu na veve pamonga na viveleku vyaku. Kila mgosi pagati yinu yikumgana adumuliwa jandu. Yati mwidumuliwa jandu na yeniyo ndi yati yivya ulangisu wa lilaganu langu na nyenye.
Mumwaka wa kumi na mcheche, nkosi Kedolaoma na vankosi vayaki veawungini nawu vahambili kutovana na kuvahotola Valefai ku Ashitaloti Kanaimu na Vazuzi va ku Hamu, na Vaemi va ku Shawe Kiliataimu,
hinu mukayidikila lwami lwangu na kulanda Lilaganu langu, yati mwivya vandu vangu mwenivahagwili pagati ya milima yoha, muni mulima woha ndi wangu.
Mibaka ya mulima winu yati nikuhiyonjokesa kuhumila nyanja ya Shamu mbaka nyanja ya Meditelania, na kuhumila kulugangatu mbaka mfuleni Efulate. Muni yati nikuvapela uhotola wa kuvahotola vakolonjinji, na nyenye yati mukuvavinga vawukayi. Kotoka kukita Lilaganu na venavo, amala michapanga yavi.
Bambu akamjovela Musa, "Hinu nikita Lilaganu na vandu vaku. Yati nikita chinamtiti yivaha palongolo yavi yangahengeka kumulima woha, amala mumuji wowoha. Na vandu voha vevitama pagati yavi yati vilola matendu gangu gakulu, Nene Bambu yati nihenga lijambu livaha ndava yaku.
Musa akatama kuchitumbi uko pamonga na Bambu magono alubaini, muhi na kilu, alili lepi chakulya mewa anywili lepi manji. Ayandiki panani ya vibawu malovi ga Lilaganu ndi gala malagizu kumi.
Musa akatama kuchitumbi uko pamonga na Bambu magono alubaini, muhi na kilu, alili lepi chakulya mewa anywili lepi manji. Ayandiki panani ya vibawu malovi ga Lilaganu ndi gala malagizu kumi.
Mwene avakokosili lilaganu laki akavalagiza muyidakila mihilu kumi yeayandiki panani ya vibawu vivili vya maganga.
Hinu, mmanya kuvya Bambu Chapanga winu, ndi Chapanga msadikika mweikamula lilaganu laki na kuvalagisa uganu viveleku vyamahele vya vala vevakumgana na kukamula mihilu yaki.
Alianças renovadas
O povo renovava a aliança diante do Senhor. A fidelidade de Deus permanece mesmo quando o povo falha.
Penapo vandu vawukili mu kambi zavi na kuhamba kuyomboka mfuleni Yoludani, vamteta vakavalongolela kuni vagegili Lisanduku la Lilaganu. Lukumbi lwenulo lwavili lusenje lwa mabenu, na mfuleni Yoludani wamemili neju mbaka mumihana muni umemaga lukumbi ngati lwenulo.
Vamteta vevagegili Lisanduku la lilaganu pevahikili pa mfuleni Yoludani na pevalivatili ndu manji ga mumihana ya mfuleni, manji gegahelelayi kuhumila upandi wa kunena gakayima na kulundikana na kuvya ngati luwumba gakahika mbaka ku Adamu chijiji chechivili papipi na muji wa Saletani. Manji gegahelelayi kunyasi kuhamba Nyanja ya Mwinyu gakawuka goha, na vandu vakayomboka kuhamba ku muji wa Yeliko. Vamteta vevagegili Lisanduku la Lilaganu la Bambu Chapanga vala, vakayima pandu payumu pagati ya mfuleni Yoludani, na Vaisilaeli voha vakapita pandu payumu.
Ndi Yonatani akavika lilaganu na vandu va mu nyumba ya Daudi kujova, "Bambu Chapanga avakomakesa vamakoko va Daudi." Na mwene Yonatani akagana Daudi alapa kavili kuvya yati iyendelela kumgana, muni Yonatani amuganili Daudi ngati cheakujigana mwene.
Bambu Chapanga akamjovela Musa, "Finehasi mwana wa Eliazali mwana wa mteta wa Chapanga Aloni, alidivalili ligoga langu ndava ya Vaisilaeli, pagati yinu mwene ndu ndi mweavi na wihu ngati chenivi nawu nene. Ndava yeniyo ndi navakomili lepi Vaisilaeli kwa ligoga langu. Hinu, mjovela kuvya tivika lilaganu la uteke nene na mwene. Mwene pamonga na chiveleku chaki yati vivya na lilaganu la kuvya vamteta wa Chapanga magono goha gangali mwishu, ndava avi na wihu ndava ya utopesa kwa Chapanga waki, na akakita utepulanisa kwa Vaisilaeli."
Lukumbi Musa peayingili mugati ya Lindanda la kukonganekela na Chapanga, ayuwini lwami lujova kuhuma panani ya chigubiku cha lisanduku la lilaganu, chechikemiwa chigoda cha lipyana, kuhuma pagati ya vala viumbi vavili vevavi na magwaba.
Kangi Bambu Chapanga amjovili Musa, "Vajovela Vaisilaeli vakuletela ndonga kumi na zivili, kuhuma kwa kila chilongosi wa likabila ndonga yimonga. Uyandika liina la kila mundu mundonga yaki, Pandonga ya likabila la Lawi yandika liina la Aloni, ndava muni ndi yiganikiwa kuvya na ndonga yimonga kwa kila chilongosi ndava ya kila chilongosi wa likabila. Na veve uzitola ndonga zenizo na ukazivika ku Lindanda la mngonganu palongolo ya Lisanduku la Lilaganu, pandu pala nene panikonganeka navu. Ndonga ya mundu mwenikumhagula yati yitupula mahamba. Ndava yeniyo yati nikuvakita Vaisilaeli valeka kuvembeneka ndava yinu."
Hinu Musa akalongela na vandu va Isilaeli. Vachilongosi wavi woha vakampela kila mmonga ndonga kuwanangana na liakabila laki jumula zikavya ndonga kumi na zivili. Mewa ndonga ya Aloni yavikiwi pamonga na ndonga zenizo. Kangi Musa akazivika ndonga zenizo palongolo ya Bambu Chapanga pa Lindanda la kukonganekela.
Chilau yaki lukela, Musa ahambili ku Lindanda la mngonganu. Mwenumo, akolili ndonga ya Aloni wa likabila la Lawi, yimelili na kuvika vimelesi vyevyahumisi maluva na kubaba matunda gegahundili ga mlozi. Ndi Musa akazihumisa ndonga zoha. Akavalangisa Vaisilaeli voha, vakalola chechihumalili na kila chilongosi akatola ndonga yaki. Bambu Chapanga akamjovela Musa "Wuyisa ndonga ya Aloni palongolo ya lisanduku la lilaganu. Yeniyo yati yivikiwa pandu apo, na ndi uhakalilu kwa vala vevakunibela ngati vileka lepi kunivembenekela yati vifwa." Musa akitili ngati Bambu Chapanga cheamulagizi.
Kangi Vaisilaeli vahengili kangi uhakau palongolo ya Bambu Chapanga. Bambu Chapanga akampela makakala Egiloni nkosi wa Moabu avatova Vaisilaeli. Nkosi Egiloni akawungana na Vaamoni na Vaamaleki, akahamba nawu kutovana na Vaisilaeli, vakavahotola na kuutola muji wa Yeliko kwa liina lingi ukemiwa muji wa mitende.
Nova Aliança
Eis que dias vêm em que farei nova aliança. Jesus é mediador de uma aliança superior, fundamentada em melhores promessas.
Ndava yeniyo Kilisitu ndi mtepulanisi mwealetili lilaganu la hinu muni vala vevakemeliwi na Chapanga vihotola kupokela lilaganu la magono goha gangali mwishu levahaidiwi. Lenili lihotoleka ndava mu njila ya kufwa kwaki avagombwili vandu kuhuma muuhakau wavi wevahengili mu lukumbi lwa lilaganu la kadeni.
Ndava yeniyo Kilisitu ndi mtepulanisi mwealetili lilaganu la hinu muni vala vevakemeliwi na Chapanga vihotola kupokela lilaganu la magono goha gangali mwishu levahaidiwi. Lenili lihotoleka ndava mu njila ya kufwa kwaki avagombwili vandu kuhuma muuhakau wavi wevahengili mu lukumbi lwa lilaganu la kadeni.
Nambu hinu Yesu apewili lihengu la uteta lelivili likulu kuliku lavi, ndava muni lilaganu leavikili pagati ya Chapanga na vandu lavili labwina neju, ndava muni liyima panani ya lilagizu la mambu gegavi gabwina neju.
Chapanga wa uteke mweamyukisi Bambu witu Yesu, Mdimaji Mkulu wa mambelele kwa ngasi yeyilangisa lilaganu la chakaka magono goha gangali mwishu, avakita nyenye kuvya mukangala mukila chindu chabwina chemwikita, muhotola kukita maganu gaki munjila ya Kilisitu ahenga gala gegakumganisa mwene mugati yinu. Ukulu uvya kwa Yesu Kilisitu magono na magono goha gangali mwishu! Ena.
Ndava muni Chapanga ndi mwatihotwisi kuvya vanalihengu va lilaganu la hinu, lelivii lepi la Lilaganu leliletiwi na malagizu gegayandikwi, nambu lilaganu la Mpungu Msopi. Muni malagizu gegayandikwi gileta lifwa, nambu Mpungu wa Chapanga wumi.
Mambu genaga ndi luhumu, vamau venavo vavili ndi luhumu lwa malaganu gavili, la kutumbula lila la kuchitumbi cha Sinai, likumvala Hagali, na vana vaki vevivelekewa muuvanda. Hagali iyima pahali pachitumbi cha Sinai weuvi Alabia, ndi luhumu lwa Yelusalemu ya hinu, yeyivii muuvanda na vana vaki. Nambu Yelusalemu ya kunani kwa Chapanga ndi muji weulekekiswi, wene ndi nyina witu.
Fidelidade da aliança
A aliança de Deus é eterna. Ele não quebra seu pacto nem altera o que saiu dos seus lábios.
Muni Bambu Chapanga mwene ndi yati akuvalongosa mwene yati ivya pamonga nawu, katu yati akuvaleka lepi. Ndava yeniyo ndi mkotoka kuyogopa amala kuvya yutiyuti."