Aliança
A aliança é o modo como Deus se relaciona com seu povo. Da aliança com Noé à Nova Aliança em Cristo, Deus se compromete com amor e fidelidade irrevogáveis.
Alianças com Israel
Deus firmou aliança com Abraão, Moisés e Davi. No arco-íris, na lei, nas promessas — Ele é o Deus da aliança.
Na xanbi ra, Ala yi a fala Nuhan xa e nun a diine, a naxa, "N yɛtɛɛn bata layirin tongo ɛ xa e nun ɛ mamandenne, e nun niimaseen naxan birin yi ɛ fɛma kunkin kui: xɔline nun xuruseene nun burunna subene e nun niimaseen naxan birin dunuɲa yi. N bata layirin tongo ɛ xa: fufaan mi niin birin bama sɔnɔn. Fufaan mi dunuɲa birin kalama sɔnɔn." Ala yi a fala, a naxa, "N bata layirin tongo ɛ nun ɛ mamandenne xa e nun niimaseen birin xa. N sengunna yitama nɛn koren ma, naxan findima layirin taxamasenna ra n tan nun bɔxɔn tagi.
N bata layirin tongo ɛ xa: fufaan mi niin birin bama sɔnɔn. Fufaan mi dunuɲa birin kalama sɔnɔn."
N sengunna yitama nɛn koren ma, naxan findima layirin taxamasenna ra n tan nun bɔxɔn tagi.
Taxamasenna nan na ra, Alatala yi layirin naxan tongoxi a tan nun Iburama tagi na lɔxɔ yɛtɛni. A yi a fala a xa, a naxa, "N bata yamanani ito fi i bɔnsɔnna ma, keli Misiran baan ma han sa dɔxɔ Efirati baa belebelen na." Siya dɔxɔ wuyaxin nan yi na: Kenine nun Kenisine nun Kadimonne nun Xitine nun Perisine nun Refane nun Amorine nun Kanan kaane nun Girigasane e nun Yebusu kaane.
Iburama yi bira, a a yɛtagin lan bɔxɔn ma. Ala yi a fala a xa, a naxa, "N ma layirin ni i ra n naxan tongoxi i tan nun n tan tagi. I findima nɛn siya wuyaxine benban na. I xinla mi falama sɔnɔn Iburama, i xinla falama nɛn fa fala Iburahima, bayo n na i findima nɛn siya wuyaxine benban na. N na i findima nɛn yama gbeen benban na. I diine sɔtɔma nɛn naxanye findima siya wuyaxine ra. Mangane fan minima nɛn i ya diine tagi. N nan n ma layirin nakamalima nɛn i tan nun n tan tagi, hali i dangu xanbini, e nun i bɔnsɔnne fan yixɛtɛn fan bɔnsɔn bɔnsɔn. A findima habadan layirin nan na. Nayi, n tan nan i ya Ala ra, e nun i bɔnsɔnna hali i dangu xanbini. I tan nun i bɔnsɔnna, n fama nɛn bɔxɔn fideni ɛ ma, i findixi xɔɲɛn na dɛnaxan yi iki. Kanan bɔxɔn birin findima nɛn e gbeen na habadan! N tan nan e Ala ra."
Ala mɔn yi a fala Iburahima xa, a naxa, "I tan nun i bɔnsɔnna fan yixɛtɛn bɔnsɔn bɔnsɔnna, ɛ lan nɛn ɛ xa n ma layirin nakamali. En ma layirin ni i ra, n naxan saxi ɛ ma, ɛ lan ɛ xa naxan nakamali, i tan nun i bɔnsɔnne: Naxan birin findixi xɛmɛn na ɛ tagi, e birin lan nɛn e xa banxulan. Ɛ xa na banxulanna findi layiri taxamasenna ra ɛ tan nun n tan tagi.
A ɲɛɛ fu nun naanindena, Manga Kɛdolama nun mangan naxanye yi a fɛma, e yi siga yɛngɛ sodeni. E yi siyani itoe birin nɔ yɛngɛni: Refa kaan naxanye yi Asatarɔti-Karinayin yi, Susi kaan naxanye yi Xami yi, Emi kaan naxanye yi Sihawe-Kiriyatayimi yi,
Iki, xa ɛ n xuiin suxu ki faɲi, xa ɛ n ma layirin suxu, ɛ findima nɛn n ma yamaan na siyane birin yɛ. N gbeen nan bɔxɔn birin na,
"N na ɛ yamanan danne sama nɛn keli Gbala Baani han Filisitine baani, keli tonbonni han Efirati baani. Amasɔtɔ n yamanan muxune sama nɛn i sagoni alogo i xa e kedi i yɛ ra. Ɛ nun ne nama layirin xidi, e nun e alane fan.
Alatala yi a yabi, a naxa, "N layirin xidima nɛn en tagi. N kabanakone ligama nɛn Isirayila yamaan birin yɛɛ xɔri naxanye munma liga yamana yo yi dunuɲa yi. Siyaan naxanye birin i rabilinxi, ne n ma kabanako wanla toma nɛn n naxan ligama ɛ xa."
Musa yi lu Alatala fɛma soge tonge naanin nun kɔɛ tonge naanin. A mi donse don, a mi ige min. Alatala yi layirin falane sɛbɛ walaxane ma, Yamari Fu.
Musa yi lu Alatala fɛma soge tonge naanin nun kɔɛ tonge naanin. A mi donse don, a mi ige min. Alatala yi layirin falane sɛbɛ walaxane ma, Yamari Fu.
A yi a layirin nali ɛ ma, yamari fune, a naxanye yamarixi ɛ ma a ɛ xa e suxu. A yi ne sɛbɛ gɛmɛ walaxa firinne ma.
Nanara, ɛ xa a kolon, a Alatala ɛ Ala, a tan keden peen nan Ala ra. A tinxin. Naxanye na a xanu, e a yamarin suxu, a a layirin nakamalima ne xa nɛn a hinanni han mayixɛtɛ wuli keden.
Alianças renovadas
O povo renovava a aliança diante do Senhor. A fidelidade de Deus permanece mesmo quando o povo falha.
Yamaan to mini e bubune kui alogo e xa Yurudɛn baani gidi, saraxaraliin naxanye yi Layiri Kankiraan xalima, ne yi ti yamaan yɛɛ ra. Yurudɛn baan yi fema nɛn se xaba waxatine birin yi. Saraxaraliin naxanye yi kankiraan xalima, ne to Yurudɛn baan li, e sanne ti igeni, igen naxan yi godoma, na yi dan, a lu malanɲɛ yire kedenni wulani Adama taani naxan Saratan fɛma. Igen naxan yi godoma Fɔxɔ Ige Darani, daraan naxan mɔn xili Araba Darana, na birin yi xara. Yamaan yi gidi Yeriko taan yɛtagi. Saraxaraliin naxanye yi Alatalaa Layiri Kankiraan maxalima, ne yi lu tixi baan xude wuli yi xareni Yurudɛn tagi. Isirayila birin yi gidi xaren na, han Isirayila bɔnsɔnna birin yi yelin baani gidɛ.
Yehoyada yi layirin xidi Alatala nun mangan nun yamaan tagi, alogo na yamaan xa findi Alatalaa yamaan na, a mɔn yi lanna raso mangan nun yamaan tagi.
Mangan yi tixi sɛnbɛtɛnna xɔn Ala Batu Banxin so dɛɛn na, a lanna fen Alatala ra, a dɛ xuiin tongo a xa bira Alatala fɔxɔ ra, a yi a yamarine nun a sariyane nun a tɔnne suxu a bɔɲɛn nun a niin birin na. A na layirin fala xui sɛbɛxine rakamali na kii nin. Yamaan birin yi so layirini.
Nayi, Yorami yi mini Samari taani, a Isirayila sofane birin malan. A xɛrane rasiga a faladeni Yuda mangan Yosafati xa, a naxa, "Moyaba mangan bata murutɛ n xili ma. I waxi fa feni n fɔxɔ ra Moyaba yɛngɛdeni ba?" Yosafati yi a yabi, a naxa, "N sigama nɛn i fɔxɔ ra, i tan nun n tan keden na a ra, n ma sofane i ya sofane nan e ra, n ma soone i ya soone nan e ra."
Nayi, Dawuda nun Yonatan yi layirin xidi, a naxa, "Alatala xa Dawuda gbeen ɲɔxɔ a yaxune ra." Yonatan mɔn yi Dawuda rakɔlɔ a xanuntenyana fe ra bayo a yi a xanuxi alo a yɛtɛɛn niina.
Alatala yi a fala Musa xa, a naxa, "Finexasi, Eleyasari a dii xɛmɛna, saraxarali Harunaa dii xɛmɛna, na bata n ma xɔlɔn ba Isirayila ma. Amasɔtɔ n ma xɔxɔlɔnna nan soxi a yi. Na ma, n mi Isirayila kaane raxɔrima xɔxɔlɔnni. Nanara, i xa a fala a xa, n bata tin bɔɲɛ xunbenla layirin tongɛ a xa. Na layirin luma a tan xa nɛn e nun a yixɛtɛne, n yi e findi saraxaraline ra habadan. Amasɔtɔ a kunfa nɛn a Ala xɔn, a yi n solona Isirayila xa."
Musa nɛma yi soɛ Naralan Bubuni falatideni Ala xa, a yi Ala xuiin mɛma maleka gubugubu kan sawura firinne nan longori ra Layiri Sereya Kankiraan dɛraganla xun ma, Ala solonadena. A yi falan tima a xa.
Alatala yi a fala Musa xa, a naxa, "A fala saraxarali Harunaa dii Eleyasari xa, a a xa wusulan gan seene matongo tɛɛ wolonni, a yi tɛɛ wolonne woli ayi yire makuyeni. Amasɔtɔ na wusulan gan seene bata rasariɲan. Ne yulubitɔ faxaxine gbee wusulan gan wurene xa findi wure dɛnfɛtɛnxine ra e sa saraxa ganden ma bayo e bata rali Alatala ma e yi findi se rasariɲanxin na. E findima taxamasenna nan na Isirayila kaane xa." Muxun naxanye faxa tɛɛni, saraxaralina Eleyasari yi ne gbee sulan wurene malan, a yi e bɔnbɔ han e dɛnfɛtɛn, a e sa saraxa ganden ma. Na taxamasenna yi na feen nabirama nɛn Isirayila kaane ma alogo muxu yo nama wusulanna gan Alatala yɛtagi fɔ Haruna yixɛtɛna nde alogo e nama liga alo Kora nun a muxune. A yi liga alo Alatala a fala e xa fata Musa ra kii naxan yi.
Na xɔtɔn bode, Isirayila yamaan birin yi lu Musa nun Haruna mafalɛ, e naxa, "Ɛ bata Alatala yamaan faxa." Koni, Isirayila kaane to e malan Musa nun Haruna xili ma, e yi Naralan Bubun binna mato, nanunna, kundaan yi godo a ma, Alatala nɔrɔn yi mini kɛnɛnni. Musa nun Haruna yi fa Naralan Bubun yɛtagi. Alatala yi a fala Musa xa, a naxa, "Ɛ masiga yamani ito ra alogo n xa e raxɔri keden na." Musa nun Haruna yi bira, e yi e yɛtagin lan bɔxɔn ma. Musa yi a fala Haruna xa, a naxa, "I ya wusulan gan seen tongo, i wusulanna sa a kui e nun tɛɛ wolonna keli saraxa ganden ma. I i mafura, i siga Ala solonadeni yamaan xa. Alatala xɔlɔn bata yihadin nafa. Fitina furen bata fɔlɔ."
Isirayila kaane mɔn yi fe ɲaxin liga Alatala yɛɛ ra yi. Nanara, Alatala yi Moyaba mangana Egilon sɛnbɛ so Isirayila kaane xili ma. Egilon nun Amonine nun Amalɛkine yi e malan siga Isirayila kaane yɛngɛdeni, e sa Tugu Taan suxu.
Nova Aliança
Eis que dias vêm em que farei nova aliança. Jesus é mediador de uma aliança superior, fundamentada em melhores promessas.
Alatalaa falan ni ito ra, a naxa,
"Na lɔxɔne fama, n layiri nɛnɛn xidima
nxu nun Isirayila nun Yuda yamane tagi waxatin naxan yi.
A mi ligama
alo n layirin naxan xidi nxu nun e benbane tagi,
n to e yii rasuxu n yi e ramini Misiran yamanani.
Bayo e n ma layirin kala nɛn
hali n to findi e kanna ra,"
Alatalaa falan nan na ra.
"Koni layirin ni i ra,
n naxan xidima nxu nun Isirayila yamaan tagi."
Alatalaa falan ni ito ra,
a naxa, "Na waxatin na dangu,
n na n ma sariyane sama nɛn e xaxinli,
n yi e sɛbɛ e bɔɲɛni.
N findima nɛn e Ala ra,
e yi findi n ma yamaan na.
Muxu yo mi fa a boden maxaranma,
muxu yo mi a falɛ a ngaxakedenna xa,
a naxa, ‘I xa Alatala kolon,’
bayo e birin n kolonma nɛn,
keli muxudin ma han muxu gbeena.
Bayo n diɲama nɛn e hakɛne ma
n yi e yulubine xafari."
Alatalaa falan nan na ra.
"Alatala ito nan falaxi, a naxa, ‘Xa ɛ nɔɛ layirin kalɛ nxu nun yanyin nun kɔɛɛn tagi, kɔɛɛn nun yanyin yi ba minɛ e waxatini nun, nayi, n ma layirin nɔɛ kalɛ nxu nun n ma walikɛɛn Dawuda fan tagi nɛn, a bɔnsɔnna muxun yi dasa naxan dɔxɛ a ɲɔxɔni a manga gbɛdɛni. Nayi, n ma layirin mɔn nɔɛ kalɛ nxu nun Lewi saraxaraline tagi nɛn naxanye n ma wanla ra.
Na nan a ligaxi Yesu findixi layiri nɛnɛn sabun na alogo Ala naxanye xilixi, ne xa nɔ habadan kɛɛn sɔtɛ, a e tuli sa naxan na. A faxa na nan ma, a findi e xunba seen na yulubine yi naxanye ligaxi na layiri singen waxatini.
Na nan a ligaxi Yesu findixi layiri nɛnɛn sabun na alogo Ala naxanye xilixi, ne xa nɔ habadan kɛɛn sɔtɛ, a e tuli sa naxan na. A faxa na nan ma, a findi e xunba seen na yulubine yi naxanye ligaxi na layiri singen waxatini.
Koni iki, Yesu bata wanla sɔtɔ naxan fisa saraxaraliin bonne wanla xa bayo a bata fa layirin na naxan fan Layiri Fonna xa, bayo na en tuli sa feen naxanye ra, ne fan a fonna xa.
Bɔɲɛ xunbenla Ala, naxan en Marigi Yesu rakeli sayani habadan layirin xidi wunla barakani, Yesu naxan a ɲɔxɔ luma en xɔn alo xuruse rabana, na Ala xa fe faɲin birin fi ɛ ma, alogo ɛ nɔ a sagoon ligɛ, naxan a kɛnɛnɲɛ. Ala xa na liga Alaa Muxu Sugandixin Yesu xɔn, binyen fiin naxan ma habadan. Amina.
A tan nan sɛnbɛn fixi nxu ma, a nxu xa layiri nɛnɛn wanla kɛ, naxan mi fataxi sariya sɛbɛxin na fɔ Alaa Nii Sariɲanxina. Amasɔtɔ sariya sɛbɛxin sayaan nan nafama, koni Alaa Nii Sariɲanxin nii rakisin nan fima.
Feni itoe luxi nɛn alo misaala. Layiri firinna misaala nan ɲaxalan firinni itoe ra. Kedenna kelixi Sinayi Geyaan nan fari, naxan diine barima konyiyani. Hagara nan na ra. Sinayi Geyaan naxan Arabu yamanani, na misaala nan Hagara ra. E nun Yerusalɛn taan naxan na yi iki, ne keden. Bayo, Yerusalɛn nun mɛn kaane birin konyiyaan nin. Koni Yerusalɛn taan naxan kore, xɔrɔn nan na ra. En nga nan na ra.
Fidelidade da aliança
A aliança de Deus é eterna. Ele não quebra seu pacto nem altera o que saiu dos seus lábios.
Koni Alatalaa hinanna luma nɛn
a yɛɛragaxu muxune xa habadan han habadan.
A tinxinna yi lu e diine diine xa,
xa e a layirin suxu,
e yi e miri a fe ragidixine ma
alogo e xa e rakamali.
Alatala naxa, "N ma layirin ni ito ra nxu nun ne tagi: N ma Nii Sariɲanxin naxan ɛ ma, e nun n ma falane n naxanye rasoxi ɛ dɛ, ne mi bama ɛ dɛ, e mɔn mi bama ɛ diine dɛ, e mɔn mi bama ɛ diine yixɛtɛne dɛ keli iki ma han habadan!" Alatala naxa na kiini.
N bɔɲɛ xunbeli layirin xidima nɛn nxu nun ne tagi, n yi yamanan sube xaɲɛne raxɔri, alogo e xa dɔxɔ burunna ra makantanni, e yi xi fɔtɔnne yi.
Alatala tima nɛn i yɛɛ ra, a lu i xɔn, a mi kelɛ i dɛxɔn, a mi i rabeɲinɲɛ fefe ma. I nama kuisan, i nama gaxu."
Ɲɛɛ solofere bun ma, na mangan nun muxu wuyaxi layirin xidima nɛn. Na ɲɛɛ solofere tagiin bun ma, a saraxane nun kiseene bama a yii nɛn, a yi se haramuxin ti yire sariɲanxini naxan halagin tima, han a sa a raɲanna li naxan nagidixi a xa."
"Yiifari fɔxɔn mangan findima fangamaan na nɛn, koni a kuntigina nde keden fangan gboma a gbeen xa nɛn, a nɔɔn ti. A nɔɔn findima nɔ sɛnbɛmaan nan na. Ɲɛɛna ndee na dangu, e findima xɔyimaan na nɛn. Yiifari fɔxɔn mangana a dii tɛmɛn fama nɛn kɔmɛn fɔxɔn mangan fɛma e xa lanna xidi, koni a fangan mi luma a yi, a xɛmɛn nun a sɛnbɛn mi buma. Na waxatini, a soma nɛn yiini, e nun a rabilinna nun a baba nun naxanye tixi a bun.
Naxan na rafan kɔmɛn fɔxɔn sofa mangan ma, a na nan ligama nɛn, bayo muxu yo mi a yɛɛ ratiyɛ. A dɔxɔma Yamana To Faɲini nɛn, a kala ti sɛnbɛna a yii."
"A a natama nɛn a a xa fa e nun a yamanan sɛnbɛn birin alogo e nun yiifari fɔxɔn mangan xa lanna xidi, a wama nɛn a dii tɛmɛn fi feni yiifari fɔxɔn mangan ma a ɲaxanla ra, alogo a nɔdɛɛn sɔtɛ a ma kii naxan yi, koni a fe yitɔnxin mi lanma.
"Nxu nun n yɛɛne bata layirin xidi fa fala
n nama sungutunna mato kunfani.
I xunbama ɲaxalan yalunxin yii na kii nin.
Muxu gbɛtɛna ɲaxanla mi nɔɛ i rakunfɛ fala ɲaxumɛne ra,
ɲaxanla naxan bata a mɛ a xɛmɛn na
a dɔxɔ xɛmɛn naxan xɔn a sungutun waxatini
a yi ɲinan na futu layirin xɔn
a naxan xidi Ala yɛtagi.