Aliança

8 Me ga’ar Got ngak Noah nge pifak ni pumo’on, 9 "Chiney e nggu ngongliy e m’ag u thildad nge pi’in ni bayi sum ni owchemed, 10 nge ngak urngin e pin’en nib fos ni bay romed, ni arche’, nge gamanman, ni urngin ban’en ni yib ko fare barkow nga but’. 11 Ba’aray e thin ni ir e ngug ngongliy e m’ag u thildad ngay; gube micheg ngomed ndab ki kirebnag e ran bayay urngin e pin’en nib fos. Ma dabki kirebnag e ran bayay e fayleng." 12,13 Me ga’ar Got, "Bay gu tay e ragim rog nga fithik’ e manileng ni nge mang pow ko re m’ag ney ndabi m’ay bi’id ni kug ngongliy u thildad nge urngin e gamanman, bayi par ni pow ko m’ag rog ngak e fayleng.

11 Ba’aray e thin ni ir e ngug ngongliy e m’ag u thildad ngay; gube micheg ngomed ndab ki kirebnag e ran bayay urngin e pin’en nib fos. Ma dabki kirebnag e ran bayay e fayleng."

12,13 Me ga’ar Got, "Bay gu tay e ragim rog nga fithik’ e manileng ni nge mang pow ko re m’ag ney ndabi m’ay bi’id ni kug ngongliy u thildad nge urngin e gamanman, bayi par ni pow ko m’ag rog ngak e fayleng.

18 Chirofen nem e ngongliy SOMOL reb e m’ag u thilrow Abram, ni ga’ar, "Nggog ngom ni bay gu pi’ e re nam ney ni ga’ngin ngak e pi’in owchem, ni mus ko fare lul’ ni bay ko mathil u Egypt nge yan i mada’ ko fare lul’ ni ba ga’ ni Eufrates fithingan,✝ 19 nib mu’un e yungi binaw ni tafen fapi girdi’ ni kanog e Kenite ngorad, nge Kenizzite, nge Kadmonite, 20 nge Hittite, nge Perizzite, nge Refaim, 21 nge Amorite, nge Kanaanite, nge Girgashite, nge Jebusite."

3 Me ragbug Abram nge yan i yip’ owchen nga but’, me ga’ar Got, 4 "Ba’aray fare m’ag ni bay gu tay u thildow: nggog ngom ni gur e bayi mmang chitamngin bo’or e nam. 5 Ma fithingam e dabki par ni Abram, ya ke par ni Abraham,* ya bay gu tem ni gur chitamngin bo’or e nam.✝ 6 Bay gu pi’ owchem ni pire’ ma boch i yad e bay ra pilunggad. Bayib owchem ni pire’ ni pire’ ngar manged girdi’en boch e nam.

7 "Bay gu tay u gil’ e tin kugog ni bay gu rin’ ngom nge pi’in bay rabad ni owchem ni bayi par nib m’ag ni dabi m’ay. Bay gu mang Got rom nge Got rok e pi’in owchem.✝ 8 Bay gu pi’ ngom nge ngak e pi’in owchem e re nam ney ni ga be par riy e chiney ni gab milekag. Ma nam nu Kanaan ni ga’ngin e bayi par ni tafnam ndariy n’umngin nap’an, ma bay gu par ni gag e Got rok e pi’in owchem."✝

9 Me ga’ar Got ngak Abraham, "Ku er rogon gur nthingar mu turguy u wun’um ni ngam tay e re m’ag ney u thildow nga tagil’, ni gur nge pi’in bay rabad ni owchem ko tin bay yib e mfen. 10 Ba’aray e n’en ni gur nge pi’in bay rabad ni owchem e thingar mu turguyed u wun’med ni ngam rin’ed ni aram e gubin e pumo’on u fithik’med nthingar ni maad’ad* nagrad.✝ 11,12 Chiney i yan ngaram e thingar mu maad’adgad ngak urngin pifakmed ni pumo’on ko ngiyal’ ni meruk e rran yangren, nib mu’un e pi’in ni yibe gargeleg u lan e tabinaw romed ngay ni yad e sib nge pi’in ni sib nchuw’iyrad u reb e nam. Irera’ e ren’en ni bayi mang pow riy ni bay ba m’ag u thilmed nge gag.

5 Me yan ngalan e bin ragag nge aningeg e duw me yib Kedorlaomer nge pi pilung ni kar chaggad ngak nge salthaw rorad ngar gelgad ngak piyu Refaim ni bay u lan yu Ashterothkarnaim, nge piyu Zuzim ni bay u lan yu Ham, nge piyu Emim ni bay u daken bangi binaw nib tagapas ni kanog yu Kiriathaim ngay,

5 Fa’an gimed ra fol rog ngam ayuweged fare m’ag rog, ma gimed ra par ni kam manged girdi’ rog. Fayleng ni polo’ e bmilfan ngog, machane bay mpired ni gimed e girdi’ ni kug mel’egmed ni ngam manged girdi’eg,✝

31 Ma bay gu tay e mathil ko Red Sea nge mada’ ko day ko pi Filistine, me yan e mathil u daken e ted ni desert nge mada’ ko lul’ nu Eufrates; ma bay gu pi’ girdi’en fare binaw nga pa’med ngam tulufedrad nga wuru’ fare binaw. 32 Dab mu fal’eged e tha’ u thilmed nge pi girdi’ nem ara pi got rorad.

Fare m’ag nni be’echnag

10 Me ga’ar SOMOL ngak Moses, "Bay gu ngongliy ba m’ag u thilig nge girdi’ nu Israel. Bay gu ngongliy e maang’ang u p’eowcherad ndawor ni ngongliy u fithik’ girdi’en reb e nam u faileng. Urngin e girdi’ ni yad be un ngom e bay ra guyed e n’en nrayag ni gu rin’, i Gag SOMOL, ya bay gu ngongliy ban’en ni yira ngat ngay ni fan ngom.

28 Me par Moses rok SOMOL u rom ni aningegi ragag e rran nge nep’, ni dariy ban’en nra kay ara garbod ngay. Me yoloy nga daken fa gal yang i malang fapi thin ko fare m’ag, ni aram fare Ragag i Motochiyel.

28 Me par Moses rok SOMOL u rom ni aningegi ragag e rran nge nep’, ni dariy ban’en nra kay ara garbod ngay. Me yoloy nga daken fa gal yang i malang fapi thin ko fare m’ag, ni aram fare Ragag i Motochiyel.

13 Me weliy ngomed e n’en nthingar um rin’ed mu’um ted u gil’ fare m’ag ni ngongliy u thilmed, ni aram e ngu’um folgad ko fa Ragag i Motochiyel, ni yoloy nga daken l’agruw yang i malang.

9 Ri dab mpaged talin ni SOMOL ni Got romed e kemus ni ir e Got, ma rib yul’yul’. Bayi tay u gil’ fare m’ag nike ngongliy u thilmed nge Ir, mi i dag ngak reb e biyu e mfen e t’ufeg rok ni dabimus, ni pi’in ur pired nib t’uf SOMOL rorad ma yad be fol ko tin keyog ni ngu’ur rin’ed,

14 Ma aram me chuw piyu Israel ko gin yad be par riy, ngranod ni ngar th’abed fare lul’ ni Jordan nga barba’. Ma fapi prist ni yad be mat’nag fare Kahol ko M’ag e yad bay nga m’on ko girdi’, 15 ma fa’an ni taw fapi prist nga marichlen e lul’ ni Jordan, ma ran u lan e lul’ e ke sug ke pag mirichlen ngalang, nma yodrom u nap’an ni yima t’ar wom’ngin e woldug. Machane yug nap’an e tay fapi prist e rifrif rorad nga maran, 16 me tal e ran ko fare lul’ ndaki yan me mukun u p’ebugul e lul’ u Adam, ni fare binaw ni bay u to’oben yu Zarethan. Ma fare ran ni be yan ko re lul’ nem ngalan e Dead Sea e tal ndaki yan, me th’ab e girdi’ fare lul’ nga baraba’ u bang nib chugur nga Jeriko. 17 Ma nap’an ni yad be th’ab fare lul’ ni ngranod u daken e but’ ndakuriy e ran riy, ma fapi prist ni yad be mat’nag fare Kahol ko M’ag rok SOMOL e ra dugilgad u daken e but’ nike mlik’ u lukngun fare lul’ ni Jordan nge yan i mada’ ko ngiyal’ nike yib urngin e girdi’ nu Israel ra th’abed fare lul’ nga baraba’.

Jehoyada ni thilyeg boch ban’en

17 Me yog Jehoyada ni prist ngak Joash ni Pilung nge pi girdi’ ni ngar ngongliyed ba m’ag u thilrad nge SOMOL ni ngar pired ni yad pi girdi’en SOMOL; miki ngongliy ba m’ag u thilin fare pilung nge girdi’.

3 Me yan i sak’iy fare pilung nga to’oben ba duga’ me micheg ngak SOMOL ni bay i fol rok, ni aram e ngi i fol ko urngin e pi motochiyel rok u polo’ i laniyan’ ngu polo’ i leam rok, ma bay i tay nga tagil’ fare m’ag ni bod rogon ni ka ni yoloy ko fare ke babyor. Ma urngin e girdi’ nra micheged ni ngar folgad ko fare m’ag.

6 Ma kangiyal’ nem me chuw Joram ni Pilung u Samaria me yan i kunuy urngin e yu raba’ i salthaw rok. 7 Me pi’ e thin nge yan ngak Jehoshafat ni Pilung nu Judah ni ga’ar: "Fare pilung nu Moab e ke togopluw ngog; mog ga ra un ngog ngad maelgow ngak?"

Me fulweg Jehoshafat ni Pilung, ni ga’ar, "Gu ra un, ke milfag ngom, ma ku errogon e salthaw nge pi os rog.

16 ma ngi i par e re thin rodow ney ni kad michegew ngodow ndabi math. Ma fa’anra math, mi SOMOL e bayi gechig nigem ni bochan."

17 Ku irera’ bayay ni wenig Jonathan ngak David ni nge micheg ngak ni ngi i par David nib t’uf Jonathan rok, ni bochan e Jonathan e ba t’uf David rok ni bod feni t’uf ir rok.

10 Me ga’ar SOMOL ngak Moses, 11 "Bochan e n’en nike rin’ Finehas, ma kem’aynag e damumuw rog ngak e girdi’ nu Israel. Ya deyag rok ni k’adan’ ko tayfan ni yibe tay ngak yug reb e got ni gathi gag, aramfan ni da gu thang owcharad u fithik’ e damumuw rog. 12 Ere mog ngak ni nggu ngongliy reb e m’ag ko gapas u thilmow ni nge par ni aram e pow riy e chiney i yan ngaram. 13 Ni ir nge pi’in bay yib ni owchen e ke duwgil ni yad e prist ndariy n’umngin nap’an, ni bochan e de k’adan’ ko togopluw ni yibe tay ngog, ni aram fan ni kan n’agfan e denen ko girdi’."

89 Nap’an ni yan Moses ngalan fare Tent ni nge non ngak SOMOL, me rung’ag laman SOMOL ni be non ngak u daken upongen fare Kahol ko M’ag, u thilin fa gali kerubim.*

Sog rok Aron

1 Me ga’ar SOMOL ngak Moses, 2 "Mog ngak e girdi’ nu Israel ngar pi’ed ragag nge l’agruw ley i sog ngom, ra reb e pi tayugang’ u reb e ganong ma nge pi’ ba ley. Ma ra bagyad fapi pumo’on mag yoloy fithingan nga daken e sog rok 3 ma aram mag yoloy fithingan Aron nga daken baley e sog ni pow ko karok Levi e girdi’. Ra ba ley e sog ma fen reb e pi tayugang’ u reb e ganong. 4 Mag fek e yu ley i sog nem nga langgin fare Tent u p’eowcheg ngam tay ni gubin nga mit fare Kahol ko M’ag, ko gin ni gu ma mada nigem ngay. 5 Ma re mo’on ni kug turguy e ra for mal’gun e ley rok e sog. Aray rogon ni nggu taleg e pi girdi’ ney nu Israel ni kar pired ni yad be gun’gun’ nigem."

6 Me non Moses ngak fapi girdi’ nu Israel, mra reb e pi tayugang’ me pi’ ba ley e sog ngak, nra reb e ganong ma ta’abley e sog, ere ragag nge l’agruw ley u gubin, mu kun uneg e sog rok Aron nga fithik’. 7 Me tay Moses fa yu ley i sog ni urngin ngalan fare Tent nga mit fare Kahol ko M’ag rok SOMOL.

8 Me reb e rran riy nnap’an ni yan Moses ngalan fare Tent, me guy ni ley rok Aron e sog, ni pow ko birok Levi e ganong e ke for mal’gun. Ke k’uf ke puf e floras riy, ma ke yib wom’ngin ni keal nike lol! 9 Me fek Moses fa yu ley i sog ni gubin nge dag ngak piyu Israel. Mar guyed e n’en nike rin’, mra bagyad fapi tayugang’ me fulweg e ley rok e sog. 10 Me ga’ar SOMOL ngak Moses, "Mu fulweg e ley rok Aron e sog ngam tay nga mit fare Kahol ko M’ag. Nge mang ba puguran ngak e pi’in nu Israel ni be togopluw ni yad ra y’im ni fa’anra dab ra talgad ko gun’gun’." 11 Me rin’ Moses ni bod rogon ni yog SOMOL ni ngan rin’.

Ehud

12 Me denen bayay e girdi’ nu Israel nib togopluw ngak SOMOL. Ireram fan ni tay SOMOL Eglon ni Pilung nu Moab nge gel nga Israel. 13 I peth Eglon ngak pi Ammon nge pi Amalek; miyad gel ngak yu Israel ngar koled yu Jeriko, ni fare binaw ko gek’iy ni palm.

31 I SOMOL e be ga’ar, "Bayi taw nga bangiyal’ mu gu ngongliy reb e m’ag nib be’ech u thilmad e girdi’ nu Israel nge girdi’ nu Judah. 32 Dabi bod fare m’ag ni gu ngongliy u thilmad pi chitamangirad ko fa ngiyal’nem ni gu kol pa’rad nggu fekrad nga wuru’ yu Egypt. Ni yug aram rogon ni bod ni gag figirngirad, ma dar ted fare m’ag u gil’. 33 Ra taw ko ngiyal’nem, ma ba’aray e bin be’ech e m’ag ni bay gu ngongliy u thilmad e girdi’ nu Israel: bay gu tay e motochiyel rog nga lanin’rad mu gu yoloy ngalan ngorongorrad. Bay gu mang Got rorad, ma bay ra manged girdi’ rog. 34 Ma dakuriy bagayad ni nge machibnag bagayad, ma dakuriy bagayad ni nge weliy e thin ngak bagayad ni nge ga’ar, ‘Ngam nang SOMOL.’ Yad gubin ni bay ra nanged gag ni mus rok e en nth’abi sobut’ nge mada’ ngak e en nth’abi tolang rorad. Bay gu n’ag fan e denen rorad u wun’ug ma dab ku gu leamnag e kireb ni kar ngongliyed. I Gag SOMOL e kugog e pi thin ney."

20 "Ku gu ngongliy bm’ag ko rran nge nep, ya nge yag ni ur m’ug gow ko ngilan’ nni duwgiliy; ma re m’ag nem e dabi math’ bi’id. 21 Ma ku aram rogon e tapigpig rog i David ni kug ngongliy e m’ag u thilinmow ni nge yag ni gubin ngiyal ma bay reb i owchen ni nge mang pilung, nge pi prist ni yib ko ganong rok Levi ni kug ngongliy e m’ag u thilinmad ni ngu’ur pigpig gad ngog ni gubin ngiyal’; ma pi m’ag ney e dabi math’.

15 Ireray fan ni Kristus e ir e ngongliy rogon e bin nib be’ech e m’ag, ni fan e pi’in ke piningrad Got e nge yag e fla’ab ndariy n’umngin nap’an ngorad nike yog Got nra pi’ ngorad. Ren’em e rayag ni fan e yam’ nike tay e ir e ke biyuliy e girdi’ ko pi kireb ni kar ngongliyed ko ngiyal’ ni ba’aram ni yad be par u tan e bin som’on e m’ag.

15 Ireray fan ni Kristus e ir e ngongliy rogon e bin nib be’ech e m’ag, ni fan e pi’in ke piningrad Got e nge yag e fla’ab ndariy n’umngin nap’an ngorad nike yog Got nra pi’ ngorad. Ren’em e rayag ni fan e yam’ nike tay e ir e ke biyuliy e girdi’ ko pi kireb ni kar ngongliyed ko ngiyal’ ni ba’aram ni yad be par u tan e bin som’on e m’ag.

6 Machane chiney e kan pi’ e maruwel ko prist ngak Jesus ni ka ba ga’ ko maruwel ni i tay e pi prist, ni bod rogon fare m’ag ni fal’eg rogon u thilin Got nge girdi’ e kabfel’ ko bin kakrom e m’ag, ni bochan e kan duwgiliy nga daken e pin’en ni kab gel e fel’ riy ni yog Got ni bayi pi’ ngak e girdi’.

Meybil

20 I Got e ke faseg e Somol rodad i Jesus ko yam’, ni ir e en Ga’ ni Tagafiy e Saf ni bochan racha’en, ni ir fare m’ag ni bayi par ndariy n’umngin nap’an. 21 I Got ni ir e Got ko gapas e nge pi’ ngomed urngin e tin ni bfel’ ni nge yag ngomed nge yag ni mu rin’ed e tin nib m’agan’ ngay, me rin’ u fithik’ i lanin’dad e tin ni ir e bm’agan’ ngay, ni nge rin’ u daken Jesus Kristus. Mi Kristus e ngad ted fan e chiney i yan ngam’on ndariy n’umngin nap’an! Amen.

6 ya ir e ke pi’ gelngimad ni nggu pigpiggad ko fa bin nib be’ech e m’ag, ni gathi ni ngongliy ko motochiyel ni kan yoloy, machane yib rok fare Kan Nthothup. Fare motochiyel ni kan yoloy e ma fek e yam’ i yib, machane fare Kan Nthothup e ma pi’ e yafos.

24 Re bugithin ney e ba fanathin: gali ppin nem e be yip’ fan l’agruw i m’ag. Bagayow nni gargeleg pifak ni yad e sib e aram Hagar, ni be yip’ fan fare m’ag ko burey ni Sinai. 25 I Hagar e be yip’ fan e burey ni Sinai u lan yu Arabia, mi ir e be yip’ fan fare binaw nu Jerusalem ni bay e chiney, nike un ngak urngin e girdi’ rok kar manged sib. 26 Machane bin bay u tharmiy e Jerusalem e gathi ir reb e sib, me ir e chitiningdad.

17 Machane pi’in yad ma liyor ngak SOMOL e bay ur pired ni yad ba t’uf rok ndariy n’umngin nap’an,

ma fel’ngin ngorad e bay i par ni gubin e mfen,

18 ni pi’in yad be par ni yad ba yul’yul’ ko m’ag rok,

ma yad be par ni yad ba tay u gil’ e tin keyog ni ngu’un rin’.

21 Mu gu ngongliy bm’ag u thildad: Ku gu pi’ gelngig ngomed nge machib rog ni ngam faned ni manemus, ma chiney i yan ngaram e ngam folgad rog mi gimed fil ngak pifakmed nge pifak pifakmed ni ngar pired ni yad be fol rog ni dariy n’umngin nap’an."

25 Bay gu ngongliy reb e m’ag u thilmad ni ir e bayi micheg ngorad ni dabki buch ban’en rorad. Bay gu chuweg ko nam rorad urngin e gamanman nra i maad’ad ngorad, ni fan e nge yag ni par e saf rog u daken e ted ma yad be mol u fithik’ e gerger ni dabki buch ban’en rorad.

8 I SOMOL e bay i pow’iyem i yan ma be un ngom. Dabi pagem ngam waer ara n’agem. Ere dabi mulan’um ara mu rus."

27 Ma re pilung nem e bayi par ni bay e tha’ nib mudugil u thilrad bo’or e girdi’ ni medlip e duw, mra yan dalip nge baley e duw ma bayi taleg e pi maligach nge pin’en ni yima ognag. Ma Fare N’en ni Th’abi Dabuy* e bay ni tay ko gin th’abi tolang ko fare Tempel me par u rom nge mada’ ko ngiyal’ ni nge taw nga tol’ e cha’ ni ir e tay ngaram ni Got e ke tanomnag ni nge aw ngak."

5 "Ma pilung nu Egypt e bayi par nib gel. Ma reb e pi pilung ko salthaw rok e bayi par ni kab gel ngak me mang ir e gagiyegnag reb e nam ni ka ba ga’ boch. 6 Ma bayi yan in e duw nga tomuren, me pi’ e pilung nu Egypt be’ ni ppin ni fak ngak e pilung nu Syria nge le’ay ni fan e ngar mangew nga baraba’. Machane gathi bayi par e gal nam nem ni aram rogon, ya fare pin nge figirngin, nge fapi tapigpig rok nra uned ngak ngaram, nge fak e re pin nem, e bay nli’rad ni yad gubin ngarm’ad.

16 En nike m’ag e mael ngorad e bayi guy e tin ngi i rin’ ngorad, ndakuriy be’ nra togopluw ngak. Ma bay yib i sak’iy ngalan fare nam, ni micheg Got ko girdi’ rok ni taferad, me par nike milfan nga tan pa’.

17 "Bayi leamnag fare pilung nu Syria ni nge pi’ e salthaw rok ni urngin ngar koled e nam rok e pilung nu Egypt ni ga’ngin. Me ngongliy ba m’ag u thilrow, me pi’ be’ ni bpin ni fak ngak ni nge le’engiy, ya be leamnag ni aram kanawo’en me gel ngak, machane dabiyag ni nge fel’ rogon e tin ke leamnag.

1 Ku gu t’ar u wun’ug

ndariy bingyal’ ni nggu changar i darngal ngak be’ ni bpin.

16 Rayag rom ni ngam siyeg demturug reb e ppin nib kireb ni be guy rogon ni nge pingeg lanin’um ko thin rok nib simunguy, 17 cha’nem e de yul’yul’ ko pumo’on rok ma ke pag talin e tin ni ognag nib thothup.