Amizade
A amizade é um dos dons mais preciosos da vida. A Bíblia celebra amizades profundas — Davi e Jônatas, Rute e Noemi, Paulo e Timóteo — modelos de lealdade, fé e amor.
Valor da amizade
Há amigo mais chegado do que um irmão. Em todo tempo ama o amigo. A amizade verdadeira permanece nas tempestades.
Xa mixi booree wuya, na nɔma findide tɔɔrɛ ra a bɛ,
kɔnɔ boore nde na na naxan fan a ngaxakerenyi bɛ.
Xa mixi booree wuya, na nɔma findide tɔɔrɛ ra a bɛ,
kɔnɔ boore nde na na naxan fan a ngaxakerenyi bɛ.
Mixi a dɛfanboore xanuma tɛmui birin,
a a ngaxakerenyi malima a tɔɔrɔ tɛmui.
Mixi a dɛfanboore xanuma tɛmui birin,
a a ngaxakerenyi malima a tɔɔrɔ tɛmui.
Diɲɛfe konbi ma a marafanyi nan na gboma,
kɔnɔ na ifalafe a xanuntenmae tagi isoma.
Wure nan wure raluganma.
Mixi a boore rakamalima nɛ.
Wure nan wure raluganma.
Mixi a boore rakamalima nɛ.
Labundɛ nun surayi bɔɲɛ rasɛɛwama nɛ,
alɔ i xanuntenyi xa marasi fanyi.
Labundɛ nun surayi bɔɲɛ rasɛɛwama nɛ,
alɔ i xanuntenyi xa marasi fanyi.
I naxa i dɛfanboore rabolo,
i naxa i baba dɛfanboore rabolo.
I naxa i bariboore xili i xa tɔɔrɛ ma.
I dɔxɔboore makɔrɛxi fisa i ngaxakerenyi makuyaxi bɛ.
I naxa i dɛfanboore rabolo,
i naxa i baba dɛfanboore rabolo.
I naxa i bariboore xili i xa tɔɔrɛ ma.
I dɔxɔboore makɔrɛxi fisa i ngaxakerenyi makuyaxi bɛ.
Marakɔrɔsi raminife kɛnɛ ma mixi xa tantanyi xa fe ra,
na fisa marakɔrɔsi nɔxunfe marafanyi xa fe ra.
I xanuntenyi xa marakɔrɔsi xɔnɔ, kɔnɔ la na ra.
I yaxui tan i madaxuma nɛ wɔyɛnyi ɲɔxunmɛ ra.
Mixi na lu xaxilima fɔxɔ ra, a fan xaxili sɔtɔma nɛ,
kɔnɔ lɔnnitaree xa malan booreɲa, findima tɔɔrɛ nan tun na.
Mixi kobi gere xɔrɛ isɔxɔma nɛ,
naafixi dɛfanmae tagi isoma.
I naxa bira mixi bɔɲɛ gbe fɔxɔ ra,
naxan xɔnɔxi tɛmui birin,
xa na mu a ra i fan darima nɛ na mɔɔli ra,
na fa findi gantanyi ra
i suxuma naxan na.
Amizade cristã
Vós sois meus amigos se fazeis o que eu mando. Jesus nos chama de amigos — que honra imensa e responsabilidade!
Xa mixi a nii fi a xanuntenyie xa fe ra, xanunteya yo mu na naxan dangi na tan na.
Xa mixi a nii fi a xanuntenyie xa fe ra, xanunteya yo mu na naxan dangi na tan na.
N mu fa nɔma a falade wo bɛ ‹konyie›, barima konyi mu a kolon a marigi naxan yo rabafe. N tan bara a fala wo bɛ ‹n xanuntenyie›, barima n naxan birin mɛxi n Baba ra, n bara wo rakolon a birin na.
«N ma yaamari findixi yi nan na: Wo wo bore xanu alɔ n wo xanuxi ki naxɛ.
Wo xa wo bore xanu ngaxakerenya xanunteya nan na. Wo xa wo bore binya dangife wo yɛtɛ ra.
Barima wo to xɔli na n ma ki fanyi, alako n xa nɔ wo sɛnbɛ sode Ala xa ki ndee ra. A xɔli n ma won xa won bore ralimaniya won ma danxaniya saabui ra, won birin xa sɛnbɛ sɔtɔ won bore ra.
Xanunteya fatanma Ala nan na
N xanuntenyie, won xa won bore xanu,
barima xanunteya fatanxi Ala nan na.
Mixi naxan a boore adamadi xanuma,
na bara findi Ala xa di ra, a Ala kolon.
N xanuntenyie, Ala to bara won xanu na ki, won fan lan nɛ won xa won bore xanu. Mixi yo mu na naxan Ala toxi, kɔnɔ xa won won bore xanu, Ala luma nɛ won i. A xa xanunteya kamalima nɛ won i.
Ala won yamarixi yi nan na: Naxan Ala xanuxi, a xa nu a boore adamadi fan xanu.
Exemplos bíblicos
Davi e Jônatas fizeram aliança de amizade. Rute se apegou a Noemi. Abraão foi chamado amigo de Deus.
Yonatan nun Dawuda xa saatɛ
Dawuda nun Sɔlu to gɛ dɛ masarade, Yonatan naxa findi Dawuda xanuntenyi ra. Yonatan nu a xanuxi alɔ a yɛtɛ yati. Na lɔxɔɛ Sɔlu naxa kankan Dawuda ma, a mu tin a xa gbilen a baba xɔnyi. Yonatan nun Dawuda naxa saata, barima Dawuda nu rafan a ma alɔ a yɛtɛ yati.
Yonatan nun Dawuda naxa saata, barima Dawuda nu rafan a ma alɔ a yɛtɛ yati.
Dawuda mɛɛnife Mefiboseti ma
Dawuda naxa maxɔrinyi ti, a naxɛ, «Sɔlu xabilɛ mixi nde na na, n nɔma hinnɛde naxan na Yonatan xa fe ra?»
Ruti naxɛ, «I naxa n karaxan n xa gbilen i fɔxɔ ra. I naxa n keri. I nu siga dɛdɛ, n fan sigama mɛnni nɛ. Won sabatima nɛ yire keren. I xa mixie findima n ma mixie nan na. I Marigi Ala findima n fan Marigi nan na. N luma i sɛɛti ma han i faxa, n fa ragata i xa gaburi sɛɛti ma. Xa n i bɛɲin, Alatala xa i haakɛ mini n i. Saya gbansan xa won nafatan.»
Na kui, a naxa raba alɔ a sɛbɛxi Kitaabui kui ki naxɛ, «Iburahima naxa la Ala ra. Alatala fan naxa na findi tinxinyi ra a bɛ.» Iburahima xili naxa fala «Ala xanuntenyi».
«Tɔɔrɔmixi hayi na a dugutɛgɛ xa mali ma,
hali na mu sa gaaxuma Ala Sɛnbɛ Kanyi ya ra.
Wo tan danxaniyataree, wo mu a kolon naxan duniɲa maxanuma na bara Ala findi a yaxui ra? Duniɲa xanuntenyi findixi mixi nan na naxan Ala xɔnxi.
Companheirismo
Dois são melhores do que um. Quão bom e suave é que os irmãos vivam em união! A amizade fortalece e edifica.
Mixi firin malanxi sɔɔnɛya dangife mixi ra naxan luma a keren.
Na firinyie xa wali dangi na mixi kerenyi gbe ra.
Xa a sa li keren bira, a boore a rakelima nɛ.
Kɔnɔ mixi naxan birama, a malima mu na,
na tɔɔrɔma nɛ a ɲaaxi ra.
Xa a sa li keren bira, a boore a rakelima nɛ.
Kɔnɔ mixi naxan birama, a malima mu na,
na tɔɔrɔma nɛ a ɲaaxi ra.
Mixi ɲaaxi nɔma nɛ mixi keren na,
kɔnɔ mixi firin tan tima nɛ a kanke.
Luuti xɔri saxan malanxi mu bolonma mafuren.
Mixi firin malanxi sɔɔnɛya dangife mixi ra naxan luma a keren.
Na firinyie xa wali dangi na mixi kerenyi gbe ra.
Ala xa ɲama xa lanyi
Ala matɔxɔɛ
Biyaasilae xa bɛɛti nde Dawuda naxan ba
Ngaxakerenyie lanma e xa lu lanyi kui.
Fe fanyi yati yati nan na ki.
Ala xa ɲama xa lanyi
Ala matɔxɔɛ
Biyaasilae xa bɛɛti nde Dawuda naxan ba
Ngaxakerenyie lanma e xa lu lanyi kui.
Fe fanyi yati yati nan na ki.
Na fan alɔ ture naxan surusuruma Haruna xunyi ma,
a fa goro a dɛxabe ma,
han a dugi li.
Na luma nɛ alɔ xini naxan goroma Xerimon nun Siyoni geyae ma,
barima Alatala barakɛ nun kisi ragoroma naa abadan.
Ala, misikiinɛ baba nan a ra.
Ala, kaaɲɛ makantɛ nan a ra.
Ala xɔnyi sɛniyɛn.
I baba nun i nga binya. I xa i ngaxakerenyi xanu alɔ i yɛtɛ yati.»
Wo naxa tantan. Ɲɛrɛboore kobie nan yuge fanyi masarama.
Wo naxa tantan. Ɲɛrɛboore kobie nan yuge fanyi masarama.