17 ✝Dughiar kamɨn Iesus ingangarim foregha akam akura gumazamizibav gɨa ghaze, "God Bizibagh Ativamin Dughiam a roghɨra ize. Kamaghɨn amizɨ, ia navibagh iragh!"

8 Ia navim gɨrazir arazibar amu.

13 ✝Ia mangɨ, Godɨn Akɨnafarimɨn itir osizirim da fofozim inigh. Kɨ apangkuvir arazim gifonge, kɨ ofan kɨnibagh ifongezir puvatɨ."

Egha Iesus ua me mɨgɨa ghaze, "Kɨ Godɨn damazimɨn derazir gumazamiziba bagha izezir puvatɨ. Kɨ gumazamizir arazir kurabagh amibar dɨmasa ize!"

15 ✝A kamaghɨn mɨgei, "Dughiam otogha gɨfa. God Bizibagh Ativamin Dughiam roghɨra ize. Ia navibagh iragh nɨghnɨzir gavgavim Godɨn Akar Aghuimɨn ikɨ."

3 ✝Ezɨ kɨ guizbangɨra ia mɨgei, bar puvatɨ! Ia navibagh iraghan koghɨva, ia uaghan bar arɨmɨghiregham.

32 ✝Kɨ Godɨn damazimɨn derazir gumazamiziba bagha izezir puvatɨ. Kɨ, gumazamizir arazir kurabagh amiba navibagh iraghasa, kɨ ize."

38 ✝Ezɨ Pita kamaghɨn me mɨgei, "Ia bar navibagh iragh Krais Iesusɨn ziamɨn rueghtɨ, a ian arazir kuraba gɨn amangɨtɨ, God uan Duam ia danɨngam.

19,20 ✝"Ia kamaghɨn ifueghtɨma, God ian arazir kuraba angarightɨ dughiar kabar Godɨn Duam izɨva ian duaba avughsɨzim ko navir amɨrizim, ia danightɨ, God ia bagh Iesus uam anemangam, a Gumazir God Uam E Iniasa Mɨsevezim, a ia bagha anemɨsefe. Ia bizir kabagh nɨghnɨgh da inisɨ, uan navibagh iraghɨva uamategh God bagh izɨ.

30 ✝"Fomɨra gumazamiziba God gɨfozir puvatɨ. Dughiar kamɨn, me fozir puvatɨgha amizir biziba, God dagh nɨghnɨzir puvatɨ. Egha datɨrɨghɨn God Akar Gavgavim anɨga ghaze, nguazir kamɨn danganiba bar dar itir gumazamiziba bar uan navibagh iragh.

19 ✝"Gumazamizir kɨ ifongeziba, kɨ men atar men arazibar kɨram. Kamagh amizɨ, ia uan araziba akɨrsɨ gavgavigh uan navibagh iragh.

9 ✝Gumazamizir maba ghaze, Ekiam nɨmɨra ingari. Ezɨ puvatɨ. Ekiam uan akar dɨkɨrɨzimɨn gɨn ghua nɨmɨra ingara arazibagh amir puvatɨ. God gumazitam o amizitam ovengan aghua. Gumazamiziba bar navibagh iraghasa a ifonge, egha an navim ian ikia ingara egha ia mɨzua iti.

32 Kɨ Ikiavɨra Itir Godɨn Ekiam kɨ kamaghɨn mɨgei: Ian tav aremeghan kɨ bar aghua. Kamaghɨn amizɨ, ia uan arazir kuraba akɨrim ragh dagh asaragh, egh ia angamɨra ikiam."

13,14 ✝Eghtɨ ia nan akaba baraghan kogh, arazir kurabar amuam, kɨ amozimɨn tɨvaghtɨ a izan kogham, o kɨ odeziba amadaghtɨ da izɨ ian azenibar amam. O ia nan gumazamiziba, kɨ ia bagh arɨmariar bar kuratam amadagham. Eghtɨ dughiar kamɨn, ia nan gumazamizir kɨ uan ziam fasa inabaziba, ia uari abɨragh, na ko mɨkɨm, nan boroghɨn izɨ na baghvɨra ikɨ, egh ia uan arazir kuraba bagh navibagh iraghtɨ, kɨ uan Nguibamɨn ikɨ ian dɨmdiaba baragh ian arazir kuraba gɨn amadagh, egh ian nguazim damightɨ, a ua deragham.

1 Atrivim Hesekia, a God Israelia Gitazir Dughiam Gɨnɨghnɨghamin Isam damuasava Israel ko, Judan gumazamiziba bagha akam amada, eghtɨ me izɨ Jerusalemɨn Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenimɨn uari akuvagham. Egha a uaghan Efraim ko, Manasen anabamningɨn gumazamiziba bagha akɨnafariba amangi. 2,3 ✝Me iakɨnir faragha zuimɨn isar kam damuasa ifonge, mati me bar fomɨra ami mokɨn. Ezɨ ofa gamir gumazir avɨriba Godɨn damazimɨn zueghamin arazibagh amizir puvatɨ, egha uaghan gumazamiziba iza Jerusalemɨn uari akuvazir puvatɨ. Kamaghɨn amizɨ, atrivim uan gumazir dapaniba ko, an gumazamiziba, me iakɨnir namba 2ɨn isam damuasa akam akɨri. 4 Atrivim ko gumazamiziba bar nɨghnɨzir kam bagha navir vamɨra iti. 5 Kamaghɨn amizɨ, me bar Israelɨn itir danganiba bagha akaba amangi. Me Berseban nguibar ekiar sautɨn amadaghan itimɨn ikegha ghua, Danɨn nguibar ekiar notɨn amadaghan itimɨn tu. Egh gumazamizibav kemeghtɨ, me Ikiavɨra Itir God, a Israelian God bagh izɨ, Jerusalemɨn uari akuvagh God Israelia Gitazir Dughiam Gɨnɨghnɨghamin Isam damuam. Moses Osirizir Araziba ghaze, Israelia bar moghɨra uari akuvagh isar kam damuam, ezɨ men varazira arazir kamɨn gɨntɨsi.

6 Kamaghɨn amizɨ, atrivim uan gumazir dapaniba ko, akɨnafariba osirigha gumazir mabagh anɨga kamaghɨn me mɨgɨa ghaze, ia akɨnafarir kaba inigh bar moghɨra Israel ko Judan danganiba bar dar mangɨ. Akɨnafarir kabar itir akaba kamaghɨn mɨgei, "Ia Israelian ikiavɨra itir varazira, Asirian atriviba ia gasɨghasɨghizir puvatɨziba, ia oragh. Ia uamategh Ikiavɨra Itir God, a en ovaviba Abraham, Aisak ko, Jekopɨn God, a bagh izɨ. Ia kamaghɨn damutɨ, Ikiavɨra Itir God izɨ ia ko ikiam. 7 Ian inazir afeziaba ko, aveghbuaba amizɨ moghɨn, ia arazir kurabar amuan markɨ. Me Ikiavɨra Itir God, a men ovavibar God, me akɨrim ragha a gasara, ezɨ God me ategha puv me gamua bar me gasɨghasɨki. Ezɨ ia uari bizir kabar gani. 8 Ia uan ovavibar mɨn akaba batoghan markɨ. Ia uari isɨ Ikiavɨra Itir God danɨngigh. Egh ia Jerusalemɨn izɨ Ikiavɨra Itir God, en God zurara ikiasa ua bagha mɨsevezir dɨpenimɨn an ziam fɨ. Ia kamaghɨn damutɨ, a ua ian anɨngaghan kogham. 9 Ia fo, ian apaniba ian aveghbuaba ko, boriba inigha uan nguibabar ghuegha, me isa kalabuziabar mɨn me arɨki. Ia uamategh Ikiavɨra Itir God bagh izɨtɨ, a ian apanibar amutɨ, me ian adarazir apangkuvigh, ua me amadaghtɨ me uamategh ian nguazimɨn izam. Bar guizbangɨra, Ikiavɨra Itir God ian God, a Godɨn apangkuvim itim. Kamaghɨn amizɨ, ia navibagh iragh, a bagh uamategh izɨtɨ, a ragh ua ian ganɨva, ua ia iniam."

10 Ezɨ gumazir kaba akɨnafarir kaba inigha ghua Efraimɨn anabam ko, Manasen anabamɨn nguazimningɨn itir nguibar ekiabar ikegha ghua, Sebulunɨn anabamɨn nguazir notɨn amadaghan itimɨn tu. Egha me atrivimɨn akabar gumazamizibav geima, gumazamiziba oraghan aghuagha, aka mɨkɨrvagha, dɨbovir akabar gumazir kabav gei. 11 Ezɨ Aser ko, Manase ko, Sebulunɨn anababar gumazir varazira akar kam baregha, Ikiavɨra Itir Godɨn damazimɨn uari abɨragha Jerusalemɨn ghue. 12 Ezɨ God uabɨ Judabagh amima, me navir vamɨra inigha bar moghɨra atrivim ko, an gumazir dapanibar akamɨn gɨntɨgha iza Jerusalemɨn uari akuvagha, Ikiavɨra Itir Godɨn Akar Gavgaviba mɨkemezɨ moghɨn, isar kam gami.

13 Egha iakɨnir namba 2ɨn, Yis Puvatɨzir Bretɨn Isam Damuamin Dughiamɨn, gumazamizir bar avɨrir dafam iza Jerusalemɨn uari akufa. 14 Egha me ghua Jerusalemɨn itir asebar ziaba fer ofa gamir dakoziba ko, ofan mɨgharir mughuriar aghuim zuir ofa gamir dakoziba akaragharɨki. Egha me ofa gamir dakozir kabar oteviba inigha, ghua Kidronɨn Fanemɨn danganir zarimɨn da makuni. 15 Egha namba 2ɨn iakɨnimɨn, an aruer namba 14ɨn, me God Israelia Gitazir Dughiam Gɨnɨghnɨghamin Isam bagha sipsipɨn nguzibav soke. Ezɨ ofa gamir gumaziba ko, Livaiba, Godɨn damazimɨn zueghamin arazibar gɨn ghua uari zuezir puvatɨ, kamaghɨn me bar aghumsigha ghua uari zueghamin arazimɨn uarigh amigha zue. Me uari zuegha gɨvagha, ofan bar isi mɨghɨramibar asɨziba inigha Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenimɨn zui.

16 Ofa gamir gumaziba ko, Livaiba, Godɨn ingangarir gumazim Moses me ganɨngizir Arazibar gɨn ghua Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenimɨn gumazamizibar damazimɨn tuifi. Ezɨ Livaiba ofabar ghuziba inigha ofa gamir gumazibagh anɨngizɨ, me da isa ofa gamir dakozimɨn da kavamadi. 17 Gumazamizir avɨriba, Godɨn damazimɨn uari zueghasa zueghamin arazim gamizir puvatɨ, kamaghɨn me uari uan sipsipɨn nguzibav suegh dar ofa damuan kogham. Kamaghɨn amizɨ, Livaiba gumazamizir kabar sipsipɨn nguzibav soghezɨ da Ikiavɨra Itir Godɨn bizibaram otifi. 18,19 Ezɨ gumazamiziba bar moghɨra ofa gamizir sipsipɨn kabar tuziba ame. Egha me Moses Osirizir Araziba mɨkemezɨ moghɨn, men bar avɨrim faragha Godɨn damazimɨn uari zuezir arazim gamizir puvatɨ. Zuezir puvatɨzir gumazamizir avɨrir kabar maba, me Efraim ko, Manase ko Isakar ko, Sebulunɨn anababar adarazir ize. Atrivim Hesekia me gɨnɨghnɨgha kamaghɨn God ko mɨgei, "O Ikiavɨra Itir God, en ovavibar God, nɨ fo, gumazamizir kaba nɨn Arazibar gɨn ghua uari zuezir puvatɨgha, nɨn Dɨpenimɨn ize. Me bar ifongiar ekiam nɨn ikia nɨ bagh izɨ nɨn ziam fasa. Ikiavɨra Itir God, nɨ bar dera, nɨ gumazamizir kabar arazir kuraba gɨn amadagh." 20 Ezɨ Ikiavɨra Itir God Hesekian azangsɨzim baregha, gumazamizir kabar arazir kuraba gɨn amadagha, me gasɨghasɨghizir puvatɨ.

21 Ezɨ gumazamiziba, Yis Puvatɨzir Bretɨn Isam Damuamin Dughiam bagha Jerusalemɨn uari akuvagha 7plan aruebar ikia bar akonge. Ezɨ Livaiba ko, ofa gamir gumaziba, dughiabar zurara Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenimɨn pamtemɨn gitabav sogha Ikiavɨra Itir Godɨn ziam fe. 22 Isar kamɨn dughiamɨn, Livain maba Ikiavɨra Itir Godɨn ingangariba bar deraghavɨra dagh ami, kamaghɨn amizɨ, Atrivim Hesekia me mɨnabagha gavgavim me ganɨdir akabar me mɨgei. Dughiar kamɨn, gumazamiziba 7plan aruebar Ikiavɨra Itir Godɨn ziam fer isar ekiam gamua God ko navir vamɨran ikiamin ofabagh amua, egha Ikiavɨra Itir God, men ovavibar Godɨn ziam fava a mɨnabi.

23 Yis Puvatɨzir Bretɨn Isar Ekiamɨn Dughiamɨn aruer 7pla gɨfa, ezɨ gumazamiziba Godɨn ziam fasa 7plan arueba ua dagh isafuraghasa akam akɨri. Kamaghɨn amizɨ, me ua 7plan aruebar Godɨn ziam fa bar akongegha iti. 24 Ezɨ Atrivim Hesekia 1,000plan bulmakaun apuriba ko, 7,000plan sipsipba inigha ofabar amuasa gumazamizibagh anɨngi. Ezɨ an gumazir dapaniba, 1,000plan bulmakaun apuriba ko, 10,000plan sipsipba ofabar amuasa gumazamizibagh anɨngi. Ezɨ dughiar kamɨn, ofa gamir gumazir bar avɨriba, Godɨn damazimɨn uari zueghasa zueghamin arazim gami. 25,26 Ofa gamir gumaziba ko, Livaiba ko, Judan gumazamiziba ko, notɨn amadaghan Israelɨn nguazimɨn izeziba ko, Kantrin Igharazibar Gumazamizir Juda ko Israelɨn itiba, me bar moghɨra Jerusalemɨn ikia bar akonge. Bar guizbangɨra, Devitɨn otarim Atrivim Solomonɨn dughiamɨn ikegha iza datɨrɨghɨn, bizir kamaghɨn garitam Jerusalemɨn otozir puvatɨ. 27 Ezɨ gɨn ofa gamir gumaziba ko, Livaiba dɨkavigha tuivigha deragh gumazamizibar amuasa, Godɨn azangsɨsi. Ezɨ God uan Nguibamɨn ikia, egha uan ofa gamir gumazibar azangsɨzim barasi.

13 ✝Ia pura uan korotiaba abɨghɨva azir arazim damuan markɨ.

Ian navir averiaba aven bɨghiregh, ian ararem akagham.

Ia fo, Ikiavɨra Itir God gumazamiziba bar me gifongegha bar men kuarkufi.

Egha zuamɨrama atarir pu. Puvatɨ.

An apangkuvim bar moghɨra men ekefe.

Egha a zurara uan nɨghnɨzim gɨghasa ifongeghavɨra ikia,

egha gumazamizibar arazir kuraba ikarvazir puvatɨ.

Kamaghɨn amizɨ, ia ua Ikiavɨra Itir God, ian God bagh izɨ.

1 ✝Darius Persian kantrin atrivim itima, azenir mam gɨvazɨma, an namba 2ɨn azenimɨn, namba 8ɨn iakɨnimɨn, Ikiavɨra Itir God, mɨgɨrɨgɨar kam isava Sekaraia ganɨngi. Sekaraia Berekian otarim, ezɨ Berekia Idon otarim.

2 A kamaghɨn mɨgɨa ghaze: Kɨ Ikiavɨra Itir God, kɨ fomɨra puvɨra ian inazir afeziabar atari. 3 ✝Kamaghɨn amizɨ, Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim ia mɨkɨmasa na mɨgei: Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim ghaze, ia na bagh ua izɨtɨ, kɨ ua ia bagh izam, kar Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itimɨn mɨgɨrɨgɨaba. 4 Ia uan inazir afeziabar mɨn damu ikian markɨ. Fomɨra Godɨn akam inigha izir gumaziba nan akam me mɨkɨra ghaze, Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar itim ghaze, ia pazavɨra itir arazir kuraba ataghɨragh. Ezɨ me na barazi puvatɨgha, nan gɨn izir puvatɨ. Kar Ikiavɨra Itir Godɨn mɨgɨrɨgɨam. 5 Ian ovaviba ko, Godɨn akam inigha izir gumaziba, me datɨrɨghɨn itir puvatɨ, me bar ariaghire. 6 Nan akam inigha izir gumaziba, kar nan ingangarir gumaziba, me nan akaba ko, arazir kɨ ifongeziba isa ian ovavibagh anɨngizɨ, me me baraghan aghuagha osɨmtɨzibar aven zui. Egha gɨn me navibagh iragha fogha ghaze, Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim, fomɨra mɨkemezɨ moghɨn, en arazir kurar kaba bangɨn ivezir kuram e ganɨngi.

7 Darius atrivimɨn itima, an namba 2 azenimɨn, egha an namba 11ɨn iakɨnim, kar Sebatɨn iakɨnim, an dughiar 24, Ikiavɨra Itir God mɨgɨrɨgɨar mam irebamɨn mɨn garir bizim na ganɨngi. Kɨ Sekaraia, kɨ Godɨn akam inigha izir gumazir mam, kɨ Berekian otarim, ezɨ Berekia a Idon otarim.* 8 ✝Kɨ dɨmangan irebamɨn mɨn garir bizir mamɨn garima, Ikiavɨra Itir Godɨn enselɨn mam, hoziar aghevim gaperagha izi. A iza danganir zarir mamɨn tevsevibar tongɨn tughav itima, an akɨrangɨn hoziar agheviba ko, baghɨraviba dukumiziba koma, ghurghuriba tuivighav iti. Ezɨ enselɨn maba hoziar kabagh apiaghav iti. 9 Ezɨ kɨ azara, "Nan gumazir ekiam, bizir kabar mɨngarim, manmakɨn?" Ezɨ enselɨn na mɨgeim, na ikaragha ghaze, "Kɨ dar mɨngarim nɨ akagham." 10 Ezɨ enselɨn faragha zuim, a tevsevibar tongɨn tughav ikia na mɨgɨa ghaze, "Ikiavɨra Itir God uan enselɨn kaba amadazɨ, me ghua nguazir oteviba bar dar gari."

11 Ezɨ enselɨn igharaziba, enselɨn faragha ghua tevsevibar tongɨn tughav itim kamaghɨn a mɨgei, "E nguazim bar a garua garima, nguazimɨn gumazamiziba bar moghɨra osɨmtɨziba puvatɨgha deravɨram apia." 12 Ezɨ Ikiavɨra Itir Godɨn enselɨn faraghavɨra zuim kamaghɨn mɨgei, "O Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim, nɨ 70plan azenibar Jerusalem ko, Judan nguibar ekiaba bagha atara navim bar nɨn ikufi. Nɨ bar dughiar manamra ua men apangkuvigham?"

13 Ezɨ Ikiavɨra Itir God, apangkuvir akaba ko, gavgavim anɨdir mɨgɨrɨgɨaba enselɨn na mɨgeir kam ganɨdi. 14 Ezɨ enselɨn kam, Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itimɨn akam akunasa na mɨgei: Kɨ ifongiar bar ekiam ko, apangkuvir nɨghnɨzim Jerusalem bagha iti, an ziar mam Saion, a nan nguibar ekiam. 15 Kɨ fomɨra uan gumazamiziba mong men atara, egha Kantrin Igharazibar Gumazamizibav mɨkemezɨ, me iza mɨzazim me gase. Me izava amɨraghavɨra me gasɨghasɨghizir puvatɨ. Me, me gasɨghasɨghamin mɨtaghniam gafiragha bar me gasɨghasɨki. Ezɨ kantrin igharaziba datɨrɨghɨn osɨmtɨziba puvatɨgha deraghavɨra iti. Ezɨ kɨ osɨmtɨzir ekiam men iti. 16 Kamaghɨn amizɨ, Ikiavɨra Itir God ghaze, Kɨ ua Jerusalemɨn uan apangkuvim men akaghasa izegha gɨfa. Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim ghaze, Me nan Dɨpenimɨn ingarightɨ, a ua Jerusalemɨn tugham. Mati gumazim dɨpenimɨn ingarasa benibar an ababaniba asi moghɨn, me Jerusalemɨn nguibar ekiam, an ababaniba asɨ, egh bar aneghuigham.

17 Ezɨ ensel uaghan kamaghɨn akam akunasa na mɨgɨa ghaze, "Ikiavɨra Itir Godɨn Gavgaviba Bar Itim ghaze, An nguibar ekiaba bizir aghuir avɨriba dagh izɨvagham. Eghtɨ gumazamiziba deraghvɨra ikiam. Ikiavɨra Itir God, gavgavim ua Saion danɨngtɨ, a ua tugh gavgavigham. Egh ua baghvɨra uam Jerusalem ginabagham."

18 Kɨ irebamɨn mɨn garir bizimɨn aven, bulmakaun komɨn 4plan gari. 19 Egha kɨ enselɨn na ko mɨgeimɨn azara, "Kar manmaghɨn amizir biziba?" Ezɨ a kamaghɨn na ikara, "Komɨn kaba, dar mɨngarim kamakɨn, da Judaba ko, Israelia ko, Jerusalemɨn gumazamiziba gasɨghasɨgha me aghamsɨghizir kantriba."

20 Egha Ikiavɨra Itir God, 4plan ingangarir gumaziba nan akazɨma, me vaghvagha haman ainbav sozibar suiki. 21 Ezɨ kɨ an azara, "Gumazir kaba tizim damuasa izi?" Ezɨ a kamaghɨn na ikara, "Kantrin pazavɨra Judan nguazim gamua an gumazamiziba aghamsɨghiziba, ingangarir gumazir kaba izɨ, me damutɨ me atiatingtɨ me bar men gavgaviba dɨkabɨragham."

13 ✝Gumazim uan arazir kuram modogh, an amir ingangaritam deragh otoghan kogham. Ezɨ gumazim uan arazir kuraba bar da ghurigh, akɨrim ragh arazir kurar kabagh asaraghtɨ, God an apangkuvigham.

23 Ia oragh! Kɨ akar gavgavimra ia mɨgei, ia uan arazir kuraba atakigh.

Kɨ ian sure damuva egh nɨghnɨzir aghuiba ia danɨngam, eghtɨ ia nan akamɨn gɨn mangɨ.

9 ✝E uan arazir kurabar gun Godɨn mɨkɨmtɨma, a mɨkemezɨ moghɨn arazir aghuim damuva puram en arazir kuraba gɨn amangɨva egh da ruam.

7 ✝Kɨ ia mɨgei, kamaghɨra enselba gumazir kuram bagha agoir agorogem bar 99plan derazir gumazamizir kabagh afiragham. Gumazir kuram a navim gɨra. Ezɨ 99pla gumazamiziba me ghaze me dera egha navibagh irazir puvatɨ."

10 Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, "Kɨ ia mɨgei, gumazir arazir kurabagh amitam navim giraghtɨ, ia nguazimɨn a givarvara akongezɨ moghɨn Godɨn enselba Godɨn Nguibamɨn a givarvaram."

8 ✝Ia Godɨn boroghɨra mangɨtɨ, a ian boroghɨra izam. Ia arazir kurabagh amir gumazamiziba, ia uan navir averiabar amightɨ da zuegh, mati gumazamiziba uan dafariba ruezɨ da bar zue. Ezɨ ia gumazamizir nɨghnɨzir pumuning itiba, nɨghnɨzir kurar ian navibar itiba, ia da atakigh.