Família

15 ✝Ia Ikiavɨra Itir Godɨn ziam fan aghuaghɨva deravɨra nɨghnigh, ia godɨn manamɨn ziam fam? Ian ovaviba fomɨra Mesopotemian nguazimɨn ikia ziaba fezir aseba, ia da fam? O, Amoria, ia men nguazir ia datɨrɨghɨn itir kam, men aseba, ia da fam? Ezɨ kɨ ko, nan dɨpenimɨn itir adarazi bar moghɨra, e Ikiavɨra Itir Godɨn ziamra fam."

15 ✝Ia Ikiavɨra Itir Godɨn ziam fan aghuaghɨva deravɨra nɨghnigh, ia godɨn manamɨn ziam fam? Ian ovaviba fomɨra Mesopotemian nguazimɨn ikia ziaba fezir aseba, ia da fam? O, Amoria, ia men nguazir ia datɨrɨghɨn itir kam, men aseba, ia da fam? Ezɨ kɨ ko, nan dɨpenimɨn itir adarazi bar moghɨra, e Ikiavɨra Itir Godɨn ziamra fam."

31 ✝Ezɨ aning a ikaragha ghaze, "Nɨ nɨghnɨzir gavgavim Ekiam Iesusɨn ikɨtɨ, a nɨn akuragh, nɨn adarazi sara akuragham."

57 Ikiavɨra Itir God, a en God, a faragha en inazir afeziaba ko ikezɨ moghɨn, datɨrɨghɨn an e ko ikiam. An e ateghtɨ, e pura uarira ikian kogham.

6 ✝Nɨ arazir aghuimɨn gɨn mangɨsɨ uan borimɨn sure damutɨ, a tuavir kamɨn mangɨvɨra ikɨ mangɨ a bar ghurigham.

6 ✝Nɨ arazir aghuimɨn gɨn mangɨsɨ uan borimɨn sure damutɨ, a tuavir kamɨn mangɨvɨra ikɨ mangɨ a bar ghurigham.

Gumazamizir igiabar sure damuamin akaba

8 Nan borim, nɨ uan amebam ko afeziamɨn aghuzir akaba baragh

egh aningɨn akaba batoghan markɨ.

9 Eghtɨ aningɨn akaba nɨ damutɨ nɨn dabirabimɨn ganganim deragham,

mati nɨ adɨsir aghuim gami, ezɨ nɨn ganganim dera.

Nɨ gumazir igharazimɨn amuim ko dakuan markɨ

20 Nan borim, nɨ uan afeziam ko amebamɨn akar gavgaviba baragh,

egh da bakɨnɨghnɨghan markɨ.

6 ✝Kɨ ia ganɨdir akar kaba, ia da isɨ uan navir averiabar arigh, egh dagh nɨghnɨghvɨra ikɨ. 7 Egh dughiar ia uan boriba ko dɨpenimɨn ikia avughsiba, ko dughiar ia me ko tuavibar zuiba, ko ia dakuasa mɨsiabar itir dughiaba, ko dughiar ia mɨsiabar dɨkaviba, ia zurara akar kaba dar men sure damuvɨra ikɨ.

6 ✝Kɨ ia ganɨdir akar kaba, ia da isɨ uan navir averiabar arigh, egh dagh nɨghnɨghvɨra ikɨ. 7 Egh dughiar ia uan boriba ko dɨpenimɨn ikia avughsiba, ko dughiar ia me ko tuavibar zuiba, ko ia dakuasa mɨsiabar itir dughiaba, ko dughiar ia mɨsiabar dɨkaviba, ia zurara akar kaba dar men sure damuvɨra ikɨ.

4 ✝Ia afeziaba, ia uan boribar nɨghnɨzibagh asɨghasɨgh me damutɨ, me ataran markɨ. Egh ia deravɨra men ganɨva Ekiamɨn damazimɨn men kuariba iniva men araziba akɨrɨva, Ekiamɨn arazibar men sure damu.

4 ✝Ia afeziaba, ia uan boribar nɨghnɨzibagh asɨghasɨgh me damutɨ, me ataran markɨ. Egh ia deravɨra men ganɨva Ekiamɨn damazimɨn men kuariba iniva men araziba akɨrɨva, Ekiamɨn arazibar men sure damu.

Pol boriba ko ameboghfeziabav gei

1 ✝Ia boriba, arazir aghuir ia damuamimra kara, ia Ekiam ko porogh uan ameboghfeziabar akaba baragh. 2 ✝✝Godɨn Akɨnafarim ghaze, "Ia uan ameboghfeziabar apengan ikɨva men akabar gɨn mangɨ." Akar Gavgavir kam, an Akar Gavgavibar tongɨn ikia, egha dar faraghavɨra akar dɨkɨrɨzim sara iti.

12 ✝Egh ia vaghvagh uan afeziam ko amebamɨn apengan ikɨ, men akabar gɨn mangɨ. Ia kamaghɨn damighɨva, ia dughiar ruarimɨn nguazir kamɨn ikiam, kar nguazir Ikiavɨra Itir God, ian God a isa ia ganɨdim.

12 ✝Egh ia vaghvagh uan afeziam ko amebamɨn apengan ikɨ, men akabar gɨn mangɨ. Ia kamaghɨn damighɨva, ia dughiar ruarimɨn nguazir kamɨn ikiam, kar nguazir Ikiavɨra Itir God, ian God a isa ia ganɨdim.

19 ✝egh ia uan amebaba ko afeziabar apengan ikɨ me baragh, egh ia uarigh ifongezɨ moghɨn gumazamizir igharazibagh ifongegh."

Iesus poroghamiba uari ataghɨrazir arazibav gei

1 Iesus mɨgɨrɨgɨar kaba agɨvagha, Galilin Distrik ategha, Judian Distrighɨn ghua Jordanɨn Fanemɨn vongɨn ghu. 2 Ezɨ gumazamizir avɨrim an gɨn zui, ezɨ a danganir kamɨn men arɨmariaba agɨfa. 3 ✝Ezɨ Farisin maba Iesus basamasa iza kamaghɨn an azai, "Nɨ manmaghɨn nɨghnɨsi? Gumazim uan ifongiamɨn gɨn ghua uan amuim puram anetaghɨraghsɨ damutɨ, Judan Araziba ti an amamangatɨgham, o ti puvatɨgham?"

4 ✝Ezɨ Iesus me ikaragha kamaghɨn men azai, "Ia ti Godɨn mɨgɨrɨgɨaba itir Akɨnafarimɨn ganizir puvatɨ? Akar kam ghaze, ‘God bar faraghavɨra nguazir kam ko biziba bar dar ingara, gumazamizibar ingarigha me gamizɨ, men marazi gumazibar mɨn otivizɨ, marazi amizibar mɨn otifi.’ 5 ✝Ezɨ God ghaze, ‘Kamaghɨn amizɨ, gumazim uan ameboghfeziaba ategh mangɨ, a uan amuim ko aning uaningɨn porogham. Egh aning inivafɨzir vamɨram otogham.’ 6 God kamaghɨn mɨkemezɨma, aning ua gumazir pumuning puvatɨ. Aning inivafɨzir vamɨra ikiam. Kamaghɨn amizɨ, God bizir pumuning isafuraghtɨ, gumazitam aning abighan kogham."

7 ✝Ezɨ Farisiba kamaghɨn a mɨgei, "Manmaghɨn amizɨ, Moses osira ghaze, gumazim amuim ataghɨraghsɨva, a bagh akɨnafarim osirigh a danɨngigh, egh amuim batueghtɨma a mangɨ?"

8 Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgɨa ghaze, "Ian naviba gavgafi. Kamaghɨn amizɨ, Moses ian amamangatɨzɨma, ia uan amuiba ataghɨrasi. Faraghavɨra arazir kam puvatɨ. 9 ✝Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, gumazitamɨn amuim, a gumazir igharaziba tintinibar me isava akuir arazitam damighan koghtɨma, an a batuegh egh amizir igharazitam inigh an ikiam, gumazir kam poroghamiba uari bakeir arazim gami."

10 ✝Ezɨ Iesusɨn suren gumaziba akar kam baregha kamaghɨn Iesus mɨgei, "Arazir kabanagh poroghamibar tongɨn ikɨtɨma, gumaziba amuibar ikian kogham."

11 Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgei, "Gumazamiziba bar akar kam inian kogham. Puvatɨ, God gavgavir kam isava gumazir vabaram anɨngi. Kamaghɨn me amuibar ikian kogham. 12 ✝Guizbangɨra, marazi amebaba me batima, men inivafɨziba ikufi. Marazi, me me aghori, eghtɨ me boriba inian kogham. Marazi God Bizibagh Ativamin Dughiam gɨnɨghnɨgha amuiba ko pabar ikian aghua. Tina akar kam inisɨva a mar a ini."

Iesus ghaze, Ia boriba ateghtɨ, me na bagh izɨ

13 Ezɨ dughiar kamɨn gumazamiziba borir doziba inigha Iesus bagha izi. Eghtɨ a uan dafarimning me gisɨn darɨgh me bagh God ko mɨkɨmasa me izima, an suren gumaziba men atara men anogorosi. 14 ✝Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgei, "Nɨ tina God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn aven ikɨsɨ, borir dozir kabar mɨn ikɨ. Kamaghɨn amizɨ, ia borir doziba ateghtɨ, me na bagh izɨ, egh men anogoroghan markɨ."

15 Egha Iesus dafarimning vaghvagha me gisɨn arigha, danganir kam ategha ghu.

Gumazir igiar bizir avɨriba itim iza Iesus ko mɨgei

16 ✝Ezɨ gumazir mam iza kamagh Iesusɨn azai, "Tisa, kɨ manmaghɨn damigh zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iniam?"

17 ✝Ezɨ Iesus kamaghɨn a mɨgɨa ghaze, "Nɨ tizim bagha arazir aghuiba bagha nan azai? Gumazir vamɨra, a dera. Egh nɨ zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuim inisɨ, Godɨn akabar gɨn mangɨ."

18 ✝Ezɨ gumazir kam kamaghɨn Iesusɨn aza ghaze, "Nɨ Godɨn Akar Gavgavir manabav gei?"

Ezɨ Iesus ghaze, "Ia gumazitam mɨsueghtɨ an aremeghan markɨ, ia poroghamiba uari bakeir arazim damuan markɨ, ia okɨman markɨ, egh ia pura gumazamizibagh ifarɨva, me isɨ kotiam darɨghan markɨ, 19 ✝egh ia uan amebaba ko afeziabar apengan ikɨ me baragh, egh ia uarigh ifongezɨ moghɨn gumazamizir igharazibagh ifongegh."

20 Ezɨ gumazir igiar kam kamaghɨn Iesus mɨgei, "Akar kabanagh, kɨ bar dar gɨn zui. Kɨ ua tizim damuam?"

21 ✝Ezɨ Iesus kamaghɨn a mɨgɨa ghaze, "Nɨ bar deragh otivan ifueghɨva, mangɨ uan biziba bar da amadagh. Egh dar dagɨaba inigh egh da isɨ gumazamizir biziba puvatɨzibar anɨngigh. Nɨ kamaghɨn damightɨ, bizir bar aghuiba nɨ bagh Godɨn Nguibamɨn ikiam. Egh nɨ nan gɨn izɨ."

22 Gumazir igiar kam, a bizir bar avɨriba ikia, kamaghɨn oregha navim bar an osemezɨ, a ghu.

23 ✝Ezɨ Iesus kamaghɨn uan suren gumazibav gei, "Bar guizbangɨra kɨ ia mɨgei, gumazamizir bizir bar avɨriba itiba, God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn aven mangan iburagham. 24 Egha kɨ ua ia mɨgei, kamelɨn tam iniba isair dɨkonir torimɨn aven mangɨsɨ ingangarir dafam damigh aven mangam. Eghtɨ gumazamizir biziba avɨrasemeziba, me God Bizibagh Ativamin Dughiamɨn mangɨsɨ guizbangɨra bar iburagham!"

25 Ezɨ an suren gumaziba akar kam baregha dɨgavir kuram gamigha ghaze, "Kamaghɨn damightɨ, tinara zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuir kam iniam?"

26 ✝Ezɨ Iesus damazim meraram asaragha ghaze, "Bizir kaba gumazimɨn bar osemegham. Bizir kaba Godɨn osemezir puvatɨ. A biziba bar dagh ami."

27 ✝A kamaghɨn mɨkemezɨ, Pita an akam ikaragha ghaze, "Nɨ ge, e uan biziba bar da ategha, nɨn gɨn ize. E tizitam iniam?"

28 ✝Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgei, "Kɨ guizbangɨra ia mɨgei, God nguazim ko overiar igiam akɨramin dughiamɨn Gumazamizibar Otarim ziar bar ekiam iniam, egh atrivir dabirabim daperagham. Eghtɨ ia nan gɨn aruizir darasi, ia uaghan 12plan atrivir dabirabibar apiagh Israelian anabar 12plan ganam. 29 ✝Eghtɨ tina nan ziam bagh nɨghnigh, uan dɨpeniba, aveghbuaba, buaramiziba, afeziam, amebam, boriba ko nguaziba, ateghtɨ, God gumazir kam ivezir bar aghuim a danɨngam. Ivezir kam, a nguazir kamɨn itir bizir kaba bar dagh afiragham. Eghtɨ a uaghan zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuimɨn aven ikiam. 30 ✝Eghtɨ dughiar kamɨn faragha itir gumazamizir avɨriba, me gɨn ikɨtɨma, datɨrɨghɨn gɨn itir gumazamizir avɨriba, me gɨn faragh mangam."

32 ✝Egh ia arazir aghuibar Kraisɨn adarazi me damu, men apangkuv. Egh uaghan uari uan arazir kuraba gɨn amang, mati God Kraisɨn ingangarimɨn tuavimɨn, ian arazir kuraba gɨn amadi.

33 Ezɨ akar kam a uaghan ia mɨgɨa ghaze, ia gumaziba vaghvagh uarigh ifongezɨ moghɨn uan amuibagh ifongegh. Eghtɨ ia amuiba vaghvagh uan paba baghɨvɨra ikɨ.

20 ✝Gumazitam o amizitam Godɨn ganizir puvatɨ. Gumazitam o amizitam Godɨn borir a garir igharazibagh ifueghan koghɨva, egh a manmaghɨn Godɨn a ganizir puvatɨzim gifuegham? Puvatɨ. An a gifueghan kogham. Ezɨ e kamaghɨn fo, gumazitam o amizitam suam, Kɨ God gifonge, egh Godɨn borir igharazibagh ifueghan koghtɨ, e fo, a ifari.

8 ✝Nɨ oragh. Tina uan anababar ganan kogh, egh uaghan uan adarazir ganan koghɨva, a guizbangɨra uan nɨghnɨzir gavgavim ataki. An arazir kurar kam, a gumazamizir nɨghnɨzir gavgavim puvatɨziba, men arazir kurabagh afira.

8 ✝Nɨ oragh. Tina uan anababar ganan kogh, egh uaghan uan adarazir ganan koghɨva, a guizbangɨra uan nɨghnɨzir gavgavim ataki. An arazir kurar kam, a gumazamizir nɨghnɨzir gavgavim puvatɨziba, men arazir kurabagh afira.

4 ✝Eghtɨ amizir kam boriba ko igiaba ikɨtɨ, nɨ borir kabar akurvaghtɨ, me deraghvɨra kamaghɨn fogh suam, men ingangarir faragh Godɨn damazimɨn damuamim a kara, me bar deraghvɨra uan amebamɨn ganam. Egh arazir kamɨn, me uan amebam ko afeziamɨn akurvazim ko ingangarir dafar aning fomɨra me gamiziba ikarvagham. God arazir kam bar a gifonge.

Sios bar bɨaghire

10 ✝Nan adarasi, kɨ en Ekiam Krais Iesusɨn ziamɨn pamtem kamaghɨn ia gakaghori, ia bar navir vamɨra uariv geir mɨgɨrɨgɨaba ikɨ. Egh ia tintinimɨn bɨghiran markɨ. Ia ikɨzir vamɨra, ko nɨghnɨzir vamɨra, ko ifongiar vamɨra ikɨ.

3 Boriba, kar bizir aghuir Ikiavɨra Itir God anɨdiba,

da bar dera.

4 Gumazir igiamɨn boriba,

mati afuziba mɨdorozir gumazir mamɨn dafarimɨn iti.

5 Gumazir borir avɨriba itim a bar akongegh.

A uan apaniba ko kotiam damuamim dughiamɨn,

me kotiar danganimɨn an akurvagham.

Eghtɨ an kotiam deragh mangam.

17 ✝Ezɨ gumazamizir Ikiavɨra Itir Godɨn apengan ikia an atiatiba,

a zurazurara men apangkufi.

Egh men ovavir borir gɨn otivamiba,

a uaghan deragh me damuvɨra ikiam.

18 Gumazamizir kaba, Ikiavɨra Itir Godɨn Akar Dɨkɨrɨzir Gavgavimɨn gɨn zui,

egha an Akar Gavgaviba barasi.

17 ✝Ezɨ gumazamizir Ikiavɨra Itir Godɨn apengan ikia an atiatiba,

a zurazurara men apangkufi.

Egh men ovavir borir gɨn otivamiba,

a uaghan deragh me damuvɨra ikiam.

18 Gumazamizir kaba, Ikiavɨra Itir Godɨn Akar Dɨkɨrɨzir Gavgavimɨn gɨn zui,

egha an Akar Gavgaviba barasi.

Godɨn adarazi uari ko ikia, navir vamɨran itir arazim a bar dera

1 ✝Ia oragh, kamaghɨn bar dera,

e Godɨn adarazi bar navir vamɨran ikɨva,

uari ko dapiagh aveghbuabar mɨn ikiam.

6 Gumazim ghurigha egha igiar boriba iti, a me bagha bar akonge. Kamaghɨn amizɨ, bizir kam gumazamizibagh amima me ziar ekiam a ganɨdi. Ezɨ boriba uan amebaba ko afeziaba bagha bar akonge.

6 Gumazim ghurigha egha igiar boriba iti, a me bagha bar akonge. Kamaghɨn amizɨ, bizir kam gumazamizibagh amima me ziar ekiam a ganɨdi. Ezɨ boriba uan amebaba ko afeziaba bagha bar akonge.

17 ✝Namakar aghuiba zurara e gifongegha mamaghɨra iti. Ezɨ osɨmtɨzibar dughiabar aveghbuaba en akurvaghasa amua iti.

24 ✝Gumazim namakar avɨriba itima, me an akurvazir puvatɨ. Ezɨ gumazir maba, guizɨn namakaba iti. Namakar kamning deragha uaningɨn porogha navir vamɨran iti. Egha aningɨn arazim, aveghbuar pumuningɨn tongɨn itir arazim gafira.*

10 Nɨ akɨrim ragh uan namakaba ko nɨn afeziamɨn namakabagh asan markɨ. Eghtɨ dughiar kuram nɨ batoghtɨ, nɨ mangɨ uan aveghbuam batogh, egh uabɨn akurvaghsɨ an azangan markɨ. Guizbangɨra, gumazir nɨn boroghɨra itim, a nɨn aveghbuar saghuiamɨn itim gafira.

Akar aghuir namba 13

15 Nan borim, nɨ nɨghnɨzir aghuim ko fofozim inightɨ, nan navim bar deragham.

24 Guizbangɨra, gumazim nɨghnɨzir aghuim ikia arazir aghuimɨn gɨn zui, ezɨ an afeziam bizir kam bagha bar akonge.

Solomonɨn aghuzir akar oteviba

1 Kar Atrivim Solomonɨn aghuzir akar oteviba, da dabirabir aghuimɨn arazimɨn gun mɨgei:

Borim nɨghnɨzir aghuim ko fofozim ikiam, eghtɨ an afeziam bar akuegham. Eghtɨ borim arazir onganimɨn gɨntɨghtɨ, an amebam bar osemegham.

27 Nɨ faragh uan azenibar ingarigh dagheba oparigh, egh gɨn dɨpenimɨn ingar.

27 Gumazim dagɨabar gara navim dɨkava egha arazir igharagha garir kurabar amuasa, kamaghɨn a uan adarazi osɨmtɨzim me ganɨngi. Ezɨ gumazitam, gumazir igharaziba arazir kurabar amuasa anepezepera dagɨaba a danɨngasa, ezɨ gumazir kam ghaze, "Puvatɨ, kɨ ian dagɨar kaba inian aghua," kamaghɨn gumazir kam deraghvɨra ikɨvɨra ikiam.

29 Gumazim uan adarazir osɨmtɨziba me darɨgh mangɨtɨ, gɨn an afeziam aremeghtɨ, a bizitam bar a inian kogham. Eghtɨ kamaghɨra gumazir nɨghnɨzir aghuiba puvatɨziba, me biziba bar ada ategham, egh me pura gumazir nɨghnɨzir aghuiba itibar ingangarir gumazir kɨnibar mɨn ikiam.

24 ✝Kamaghɨn, gumazim uan ameboghfeziaba ategh mangɨ, uan amuim ko aning uaningɨn porogham. Egh aning inivafɨzir vamɨram otogham.

28 Ezɨ God me deraghasa, mɨgɨrɨgɨar aghuim me gamua kamaghɨn mɨgei, "Ia avɨrasemegh mangɨ nguazir oteviba bar dar apiagh egh bizir nguazimɨn itiba bar dar gan. Kɨ osiriba ko, kuaraziba ko, nguazimɨn itir asɨzir guar avɨriba ian dafarim darɨgham."

9 En ikɨrɨmɨrim mati pura bizimɨn mɨn itima an mɨngariba mongezɨ e dagh fozir puvatɨgha bar okam nɨghnɨsi. Eghtɨ, God nɨ ganɨngizir ikɨrɨmɨrir kam, nɨ overiamɨn apengan a mɨsevezir dughiabar, a ko bar akuegh ikɨ. God a isa ivezir aghuimɨn mɨn nɨ bagha anemɨsevegha nɨ ganɨngi. Kamaghɨn nɨ overiamɨn apengan ikɨ, uan ingangaribar amuva, God nɨ ganɨngizir ikɨrɨmɨrim amuir aghuimɨn mɨn a ko ikɨ bar akongegham.

6 ✝God bar faraghavɨra nguazir kam ko biziba bar dar ingara, gumazamizibar ingarigha me gamizɨ, men marazi gumazibar mɨn otivizɨ, marazi amizibar mɨn otifi. 7 ✝✝Kamaghɨn amizɨ, gumazim uan ameboghfeziaba ategh mangɨ, a uan amuim ko aning uaningɨn porogham. 8 Egh aning inivafɨzir vamɨram otogham. Aning ua gumazir pumuning puvatɨ. Aning inivafɨzir vamɨra ikiam. 9 Kamaghɨn amizɨ God bizir pumuning isafuraghtɨ, gumazitam aning abighan kogham."

13 Ia afeziar arazir kurabagh amiba, egha ia zurara bizir bar aghuiba uan boribagh anɨdi. Ia deraghvɨra kamaghɨn fogh, guizbangɨra ian Afeziar uan Nguibamɨn itim bar akueghvɨra uan Duam isɨ gumazir a ko mɨgeibar anɨngam."

15 ✝Ezɨ Ikiavɨra Itir God kamaghɨn men akam ikaragha ghaze,

"Amebatam ti otezir borir iririvimɨn apangkuvigh otem a danighan kogham o?

Amebatam ti kamaghɨn damuam,

ezɨ ko, kɨ ia bakɨnɨghnighan kogham. Bar puvatɨgham.

16 ✝"Kɨ nɨ gɨn amadaghan kogham.

Nɨ gan! Kɨ nɨn nedazimɨn ingarigha nɨn ziam uan dafarimningɨn an osira, aneghorezɨ a iti.

Egha kɨ zuraram an gara nɨ gɨnɨghnɨsi.

2 ✝Nan adarasi, e datɨrɨghɨn Godɨn boriba. Egha e fozir puvatɨ, e gɨn manmaghɨn otivam. God bizir kam tɨghar en akagham. E kamaghɨn fo, Krais uamategh nguazir kamɨn izɨtɨ, e uan damazibar deravɨra an ganam. Egh an mɨn otogham. 3 Gumazamizir an mɨn otivamin dughiam bagha mɨzua gariba, me Iesus zuezɨ moghɨn me uari zue.