Família
A família é a primeira instituição criada por Deus. Ele a projetou para ser escola de amor, fé e formação de caráter. A Bíblia honra a família e nos ensina a cuidar dela.
Eu e minha casa
Eu e minha casa serviremos ao Senhor. A família que serve a Deus juntos permanece unida e fortalecida em todas as circunstâncias.
Ni é la nɛɛni wo ʋɛ ga wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, à yiimazeɠe za ga galagi naa, nii wa dɛbi, ɓaa naati niiti wo-mɛmɛwolani ti ti lɛbini ziɛ wolai Efelate ʋoluʋele yooi zu, ɓaa Amool nuiti ta-ɠalagiti, niiti wo zeini ta-yooi zu. Nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi.»
Ni é la nɛɛni wo ʋɛ ga wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, à yiimazeɠe za ga galagi naa, nii wa dɛbi, ɓaa naati niiti wo-mɛmɛwolani ti ti lɛbini ziɛ wolai Efelate ʋoluʋele yooi zu, ɓaa Amool nuiti ta-ɠalagiti, niiti wo zeini ta-yooi zu. Nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi.»
Pɔle ta Silase ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɠidaaleʋe Maliɠii Yesu ma, ɗa ɠizo wa ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu nuiti.»
Ada-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI zoo é yɛ ade ʋa niizu, eɠɛʋelei é ɠɛni la ade-mɛmɛwolani ba, é mina ɠɛlɛ ade ʋa, é mina looɠo ɓɔsu ade ʋa.
Criar os filhos
Instrui a criança no caminho em que deve andar. O lar é a primeira escola de fé e obediência.
Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,
anɛɛ siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.
Doungoi ɠala ga pelei maanɛai é ziɛ la,
anɛɛ siɛgi zu é wɔlɔzaɠasu da, é la zeɠea ba.
Dama ga zunu loungo ɲɔiti
Dòun zunu, woilo, è dama ga faaɠwɛgi, è sɔlɔɔsu è-ɠɛɛ ya,
mina è-lee ná-tɛnɛ gooiti da ɠoba.
Mazɔlɔɔ ta ɠɛ ga masa bɔɔlɔ pagɔi è unba,
ta ɠɛ ga kɔbu ani ʋagɔi è ɠɔbu.
Wɛɛnziɛgi zakpe pelei
Dòun zunu, ɠizɛ è-ɠɛɛ ná-deveiti su,
mina è-lee ná-tɛnɛ gooiti too ya!
Wooi niiti gè ti veezu è ya za, ta ɠɛ è-yiimaʋɛ. È-lointi kala ga tiye, è yɛpɛ la ti ma, ɗa ɠɛna zeini ɗa-ʋɛlɛi wu, ta ɗa ɠɛna ziaa pelei zu, ɗa ɠɛna laa, ta ɗa wuzeɠena.
Wooi niiti gè ti veezu è ya za, ta ɠɛ è-yiimaʋɛ. È-lointi kala ga tiye, è yɛpɛ la ti ma, ɗa ɠɛna zeini ɗa-ʋɛlɛi wu, ta ɗa ɠɛna ziaa pelei zu, ɗa ɠɛna laa, ta ɗa wuzeɠena.
Wa ma, doun kɛɛɠɛiti, à mina wo-lointi sopele ɲɔu, wo ʋa ti yiiɠaawana, kɛlɛ à ti ɠula su, wo ti maaɠolo, wo ti lɛnɛ, é zoloo Maliɠii ná-faiti ma.
Wa ma, doun kɛɛɠɛiti, à mina wo-lointi sopele ɲɔu, wo ʋa ti yiiɠaawana, kɛlɛ à ti ɠula su, wo ti maaɠolo, wo ti lɛnɛ, é zoloo Maliɠii ná-faiti ma.
Doun zɔlɔɔ nuiti ta ti-lointi
Dointi, à ɠolo wo zɔlɔɔ nuiti bɛ, Maliɠii maaʋele ma, mazɔlɔɔ naa ɠa soloogai. «È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee,» deve mɔungi ɠana, minazeɠegi polu,
Honrar e amar
Honra teu pai e tua mãe. A família funciona com perdão, paciência e amor incondicional entre todos os seus membros.
È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee, naa ɠa a kɛ è-zii ma voloiti suɠooza, naama yooi zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI feezu è ʋɛ.
È-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee, naa ɠa a kɛ è-zii ma voloiti suɠooza, naama yooi zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI feezu è ʋɛ.
è-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee,. è-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ ɗa ɓɔɠɔi.».
Kalagi Yesu boni é ʋilɛ vulu zaa vai ʋa
Yesu ɓegai ma ga kalagi naati bo, é zeɠeni Galilé yooi zu, é li Zudé yooi zu, ʋɛ ná Zuludɛn ʋoluʋelei. Bɛbɛ wolai ʋilɛni polu. É seeɓɛ nuiti kɛdɛni náʋɛ.
Faliziɛin tanigaa ti maaɓuɠani ba, nii a kɛ ti suɠɔɠɔ ga gaazaɠagi, ti ɠɛni ma: «Tɔgi vaaʋɛ nɛi bu ga zunui ɠɛlɛ anzai ʋa, fai ma zii tanɔpɛ su?» É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wo la dɛ kalani mu GALA sɛʋɛiti su ga tɔɔzeizu mɔunpa Ani Ɓɛtɛ ƓALAGI nuɓusɛi ɓɛtɛni, zunui ta anzanui,. é zɛba é ɠɛ ma: ‹Naa ɠa é ba, zunui ɠa zeɠe kɛɛɠɛ ta dee ʋa, é ɠili anzai ʋa, ti felegɔ ta ɠɛ ga kpusɛ ɠila›?. Naazu ti la mɔ ga nu felegɔ, ta niina ga kpusɛ ɠila kpe. Naa ɠa é ba, nu nɔpɛ ge mina naa ɠaaɠwɛ, nii GALA ge kpɔgai su.»
Kɛlɛ Faliziɛinti ti ɠɛni ma: «Lee vaa zu mu Moize devei veai ga zunui ɠa zoo vulu zaa zɛʋɛi veezu anzai ya, ti bali ma ta naa?». É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Wa-ɠikpaai maaʋele ɠa é kɛɛni, Moize ɗa va bu ga wo ɗa ɠɛlɛ wo-anzaiti ba. Kɛlɛ mɔungi é la ɠɛni ɠana. Naa ʋoluma, nɔ̀un, nà bosu wo ma ga: Zɔi nɔpɛ é ɠɛlɛzu anzai ʋa, é taɠili sei, é wɛɛnziɛgi ɠɛa, kɛni ni anzai koloɠolo kɛɛʋɛ.»
Ná-kaladopoiti ti ɠɛni ma: «Ni ʋele ɠana zunui ɠɛʋelei la ti yɔɠɔzu ta anzai, é la vizɔni mu ga nu ʋa anza vulu.» É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɛsɛ pɛ ge la zoosu yeezeizu naama wooi wu, kɛni zɔiti nɔ niiti GALA ge ma zobogi veai ti ʋɛ. Tɔɔzei tanigaa ta ná ti la zooga anza zeizu mazɔlɔɔ ti zɔlɔɔgɛ ɠana, tanigaa ti ná niiti ti sɔlɔɔgai ga nuiti saɓui, taɠiligaa ti ɠɛlɛʋɛ anza zei vai ʋa geeɠɔlɔgi ma masadai maaʋele zu. Zɔi nɔpɛ a zoo yeezeizu faa wu, naama nui yeezei nii wu.»
Yesu yeezei vai doungoiti bu
Nuiti ti ʋaani ga doungoiti Yesu ʋɔ, nii a kɛ é yeela ti ma, é GALA fali ti ʋɛ. Kaladopoiti ti ɠɛni zelii losu naama nuiti ma. Kɛlɛ Yesu ɠɛni ti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei geeɠɔlɔgi ma masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele.» Naa ʋoluma é yeelaani ti ma, é zɛba é zeɠe miná, é ɗa li.
Naavolo nuiti ta GALA ná-masadai
Zinipoi ta maaɓuɠani ba, é ɠɛ ma: «Kalamɔn, faa ʋagɔi ɓɛgele ɠa maanɛai ga gè kɛ, gè ʋa ɠɔoɠɔ zɛnvui zɔlɔɔ?» Yesu ɠɛni ma: «Lee vaa zu è gàazaɠasu naa ma, nii pagai? Gila kpe nɔ ɠa pagai. Ni ɗa pɔ ga è lɔ ɠɔoɠɔ zɛnvui zu, deveiti so.» Zunui ɠɛ ma: «Devei naati ta ga ɓɛgeleni?» Yesu gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Mina nu ʋaa, mina wɛɛnziɛ bo, mina unma wo, mina zɛɛ zeele woo wo, è-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee,. è-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ ɗa ɓɔɠɔi.».
Zinipoi ɠɛ ma: «Gè naama leveiti pɛ soga. Ɓɛgele ɠa niina é ʋoluzu, gè la dɛ kɛɛni?» Yesu ɠɛni ma: «Ni ɗa pɔ ga è laazeeli, li, è è-ɠɔligiti pɛ pɔdi, è ma naavoloi ve bala nuiti bɛ, naazu ɗa naavolo zɔlɔɔ geeɠɔlɔgi zu. Naa ʋoluma, ʋa, è ʋilɛ pòlu.» Zinipoi naama wooi mɛnigai ma, é li ga ziiɓɔlɔi, tɔɔzei kɔligi wola mɔinni.
Yesu zɛba é ɠɛ ná-kaladopoiti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, kpɛtɛ nui lɔɔ vai wola ɓaaʋɛ geeɠɔlɔgi ma masadai zu. Nà bosu wo ma ɓalaa ga ɲɔmɛi leʋe fai la ɓaani sɛɠilɛ zeɠei zu, é ʋa zeeli kpɛtɛ nui lɔɔ vai zu geeɠɔlɔgi ma masadai zu.»
Kaladopoiti ti naa mɛnigai ma, ti wola laavɔɔni, ti gaazaɠa, ti ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa mu a zoo ɠizosu?» Yesu wɛlɛni ti ʋa, é ɠɛ ti ma: «Naa la zooga é ʋa ɠɛ nuɓusɛiti zea, kɛlɛ fai pɛ ka zoo ɠɛɛzu GALA zea.»
Piyɛlɛ zɛba é kpɔɛi zeɠe, é ɠɛ ma: «Gá ma? Gi fai pɛ zɛga ná, gi ʋilɛ è ʋolu. Gɔnɔi ɠa ɠɛɛzu ɠale?» Yesu gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, siɛgi zu etea niinɛi ɠulazu la, Nu ná-Doun Zunui ɠa ʋaana, é zei ná-lɛbiya masa kpɔkpɔgi ɠa, naazu wɔigiti kpein wo ʋilɛgai pòlu, wa ɠɛ zeini masa kpɔkpɔ puugɔ maazu felegɔ (12) ɠa, wo ɗa Izilayɛle woloda puugɔ maazu felegɔiti (12) tukpɔɠaaleʋe. Zɔiti nɔpɛ ti zeɠezu ta-ʋɛlɛiti ba, ti-ɠɛɛlointi ɓaa ti-ʋaazeelaiti ba, ti-ɠɛɛni ɓaa ti-leeni ba, ti-lointi ba, ɓaa ta-lii ɠɛɛzuʋɛti ba nɔ̀un maaʋele ma, ta ʋaazu naati ma ʋɛɛda ungilagilagi zɔlɔɔsu, naa ʋoluma ta tɔnɔ zɔlɔɔ ɠɔoɠɔ zɛnvui zu. Kɛlɛ nu mɔungiti ma mɔinmɔin ka ɠɛ ga ma ɠaaɓelagiti, tama ma ɠaaɓelagiti ma mɔinmɔin ge ɠɛ ga ma mɔungiti.
À nuɓɔɠɔlai ta maawɔinɠai ɠɛ wo ɠilagilagiti pɛ. À ɓɔɠɔ zuvaayɛ wo ɠilagilagiti, eɠɛʋelei GALA ge wo zuvaayɛga da, ga Kilista maaʋele.
Nii é wo ma, naa ɠa ga zinigi ɠilagilagi anzai nɛɛ ʋɛ eɠɛ tɔ ɓɔɠɔi, anzai ɠilagilagi unfe sinigi ma.
Ni nu nɔpɛ a ɠɛɛna ma: «Gè GALA nɛɛʋɛ ʋɛ,» é ɗa kɛɛɠɛloin wɔinzeɠe, toɠa ga zɛɛ nu. Mazɔlɔɔ zɔi é la kɛɛɠɛloin nɛɛni ʋɛ, nii é kaazu, é la zooga é ʋa GALA nɛɛ ʋɛ, nii é la kaazu.
Cuidar da família
Quem não cuida dos seus negou a fé. A família é responsabilidade sagrada — prover, proteger e abençoar é mandamento divino.
Ni nui la ɠaaɓaani ná-nuiti ma, ma un ge daa ma mɛɛ ga ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti, naa ɠɛlɛa kidaaleʋei ʋa, é ɲɔuɗa, é leʋe kidaaleʋelala nui ʋa.
Ni nui la ɠaaɓaani ná-nuiti ma, ma un ge daa ma mɛɛ ga ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti, naa ɠɛlɛa kidaaleʋei ʋa, é ɲɔuɗa, é leʋe kidaaleʋelala nui ʋa.
Kɛlɛ ni dounɠa ta poanzai ya, ɓaa dounlointi, naati maanɛɛʋɛ ti ta-ɠidaaleʋei lɛ mɔunpa ta-ʋɛlɛyeɠei letemazu. Kuyei ti zɔlɔɔ nuiti ti pɛa ti ma, ti naa zala, mazɔlɔɔ naa ɠa soloogai GALA gaazu.
Zeeɠaaɠwɛɛ vai Kolɛnte Egilisii zu
Kɛ̀ɛleaiti, nà wo maanɛɛnɛzu ade-Maliɠii Yesu Kilista laaseigi maaʋele ma, wo pɛ à zoloo woo ɠila ma, zeeɠaaɠwɛɛ vaa mina ɠɛ wo zaama. À ɠili ʋa kpaan, wa-ɠisiɛi ta wo ɠisu vai ɠɛ ga ani ɠilagi.
Wɛlɛ, dointi ta ga tuyai, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI feezu,
dointi ti zɔlɔɔsu, ta ga kulanumai.
Eɠɛʋelei mɛɛinti ti la, ti kɔɔɠuluɓai yeezu,
zekana doun zunuiti ti la, zunui ti zɔlɔɔsu ná-zunu loungoyai zu.
Undaanɛ nu ɠa ga naama zunui, nii ná-ɓɔlɔi laavegai ga tiye!
É la unfega, siɛgi zu é ɓɔɛzu la sili nuiti daalɔɠɔma taai ma ziɠidaʋɛ.
Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-wooɠɛɠiladai la valiboga ɠɔoɠɔ, naati bɛ, niiti ti luazu ba,
ná-telebodai ɠa ná, naati ti-lounlointi bɛ.
Toɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ziɛzu ga ná-minazeɠe gooiti,
ti ɠizɛ ná-deveiti su, ti ziɛ ga tiye.
Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-wooɠɛɠiladai la valiboga ɠɔoɠɔ, naati bɛ, niiti ti luazu ba,
ná-telebodai ɠa ná, naati ti-lounlointi bɛ.
Toɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ziɛzu ga ná-minazeɠe gooiti,
ti ɠizɛ ná-deveiti su, ti ziɛ ga tiye.
Soloogɛ ɠɛɛɠɛlointi ma, ti ɠili ʋa
Tɛɛ wo guyei. Davide ná-guyei.
Wɛlɛ, pagɛ, é vizɔ ɠɛɛɠɛlointi ma,
ga ti ɠili ʋa, ti zei ada ɠila!
Unidade familiar
A coroa dos velhos são os filhos dos filhos. O casamento, os filhos e a comunhão familiar são bênçãos de Deus.
Nu wɔlɔiti ta-lɛbiya wɔɔlɔgi ɠa é ga ti-lounlointi,
lointi ma zaalai ɠa é ga ti zɔlɔɔ nuiti.
Nu wɔlɔiti ta-lɛbiya wɔɔlɔgi ɠa é ga ti-lounlointi,
lointi ma zaalai ɠa é ga ti zɔlɔɔ nuiti.
Bɔɔla nui ɠa ɗa nɛɛbɛi ɠɛ yeenɔpɛ.
Ɠɛɛɠɛloin ɠa ɗa kpɔbai ɠɛ, faaɓaagi a ʋaana.
Nui nii bɔɔlai mɔinɗai, ta polu kpɔlɔ vai ma,
kɛlɛ nu wɔɔla ɠitei ɠa ɗa ɠili è ʋa, é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa.
Mina ɓeteʋe è-wɔɔlaiti ba, ta è-ɠɛɛ bɔɔlaiti.
Ni ɗa ɠɛna faaɓaagi zu, mina ɓizɛ, è ʋa li è-ɠɛɛloin ʋɔ bɛ,
mazɔlɔɔ siɛ mɔinmɔin su, è-zeiɲɔɠɔi maaɓuɠaai è ʋa, naa vizɔgɛ é leʋe è-ɠɛɛloin ʋa, maaɠoozaai è ʋa.
Dòun zunu, ni ɗa ɠilina ɠimalai ʋa ga è-yii pɛ,
nà koozunɛ wola zɔlɔɔ naa zu.
Telebo nui kɛɛɠɛ ɠa ɗa ɠɛ koozunɛɛi zu ɠɔ,
undaanɛ nu ɠa ga naa, nii é ɠima loun zunui zɔlɔɔsu.
Salomɔn ná-tɛnɛ faalaaliiti.
Ɠima loun zunui ɠa ɗa ɠɛ ga kɛɛɠɛ ná-koozunɛɛi,
faaɠaaɠalala loun zunui ɠɛ ga dee ná-ziizoolɛi.
Aisa è ʋa ɗa-ʋɛlɛi lo,
kɛni è etea ʋele wotiiti kɛ dɛ,
è ɗa-ɓalagi ɠɛʋele ɓɛtɛ, é zoloo molo leʋei ma.
Zɔi é wɔinni ʋele-o-ʋele, é ɓɛtɛ, toɠa ɗa ná-pɛlɛyeɠei lɔ kpɔlɔi zu,
kɛlɛ zɔi é lobɛanii wɔinzeɠezu, naa zii zu ɠa ɠooza.
Zɔi a gooɠaavazagi lɔɔna ná-pɛlɛyeɠei wu, toɠa sulɔnɔgi zɔlɔɔ ga fiilɛ wolai,
faaɠaaɠalala nui ɠa ɠɛ ga ɠima nui ná-duɔi.
Casamento e família
O homem deixará pai e mãe e se unirá à sua mulher. A família começa no casamento — aliança sagrada diante de Deus.
Naa ɠa é ba, zunui ɠa zeɠe kɛɛɠɛ ta dee ʋa, é ɠili anzai ʋa, ti ɠɛ ga kpusɛ ɠila.
GALA ge tuya looni ti ʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À ɓuɠu, wo mɔin, wo eteai laave, wo maaɠolo. À zei kaleiti unda, ta wɔniiti, ta suai kpein é yɛnvuzu zooi ɠa.»
Zɛnvui wo koozunɛɛi zu wa è-anzai nii nɛai è ʋɛ, naa ɠɛ etea wafuungi tɛi su, nii GALA ge feai è ʋɛ ga è kɛ zooi ɠa. Naa ɠa é ga ɗɔnɔi kpɔlɔi naa kpein su, è suzosu zooi ɠa.
Kɛlɛ eteai ɓɛtɛ ziɛgi zu, ‹GALA ge nuɓusɛi ɓɛtɛni, zunui ta anzanui.›. ‹Naa ɠa é ba, zunui ɠa zeɠe kɛɛɠɛ ta dee ʋa, é ɠili anzai ʋa, ti felegɔ ta ɠɛ ga kpusɛ ɠila.›. Naazu ti la mɔ ga nu felegɔ, ta niina ga kpusɛ ɠila kpe. Naa ɠa é ba, nu nɔpɛ ge mina naa ɠaaɠwɛ, nii GALA ge kpɔgai su.»
Wɔigi wo wola ɲɔuɗai, ni wo ani ʋagɔi vee ʋelei ɠwɛɛ wo-lointi zea, Ɠɛɛɠɛ nii é geeɠɔlɔgi zu, naa la kɛa, é ʋa ɓudɛ wɔnɔi maazu ɓaa, é ʋa Zɛnvu Ɲadegai ve naati zea, niiti ti falizu ma?»
«Anzanui ɠa yeema nɛi ná-doun ɲɛgi ma, é kulazu su?
Toɠa ɓe ná-doin nɛɛzuʋɛ é sɔlɔɔgai?
Anɛɛ ni doun deeiti ta yeema ti-lointi ma,
gè la yeema è ma pɛ!
Wɛlɛ gè è-laaseigi zɛʋɛa zèaʋɛti,
ɗa-ziɠigiti ta gàazu yeenɔpɛ.
Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ada niina ga GALA dointi, kɛlɛ ʋelei da ɠɛ la, naa la dɛ ɠulani kɛlɛma. Tama de nii ɠwɛɛ: Siɛgi zu Kilista ɠulazu la kɛlɛma, da ɠɛ ga tɔun kɛʋele, tɔɔzei da ka, ʋelei é la. Nu-o-nu naama ɠitogi ziimaʋɛ, é lo Kilista ʋa, naa ɠa ɓɔɠɔ ɲade ga Kilista ɠɛʋele.