Família
A família é a primeira instituição criada por Deus. Ele a projetou para ser escola de amor, fé e formação de caráter. A Bíblia honra a família e nos ensina a cuidar dela.
Eu e minha casa
Eu e minha casa serviremos ao Senhor. A família que serve a Deus juntos permanece unida e fortalecida em todas as circunstâncias.
Xa wo mu tinma na ra, wo xa natɛ tongo wo alae naxee batuma, alɔ Amorikae xa alae e naxee batuma yi bɔxi ma, xa na mu alae wo babae nu naxee batuma xure kiri ma. Kɔnɔ wo xa a kolon a n tan nun n ma denbaya, muxu Alatala nan batuma.»
Xa wo mu tinma na ra, wo xa natɛ tongo wo alae naxee batuma, alɔ Amorikae xa alae e naxee batuma yi bɔxi ma, xa na mu alae wo babae nu naxee batuma xure kiri ma. Kɔnɔ wo xa a kolon a n tan nun n ma denbaya, muxu Alatala nan batuma.»
Pɔlu nun Silasi naxa a yaabi, «I xa danxaniya Marigi Isa ma. Na nan a toma i kisima, i tan nun i xa denbaya.»
Won Marigi Alatala xa lu won sɛɛti ma alɔ a raba won benbae bɛ ki naxɛ. Ala naxa won nabolo, a naxa won nabɛɲin.
Criar os filhos
Instrui a criança no caminho em que deve andar. O lar é a primeira escola de fé e obediência.
Fonike matinxin kira fanyi ra,
alako a naxa gbilen na fɔxɔ ra a mɔ tɛmui.
Fonike matinxin kira fanyi ra,
alako a naxa gbilen na fɔxɔ ra a mɔ tɛmui.
N ma di, i i tuli mati i baba xa marasi ra,
i naxa tondi i nga xa xurui ra,
barima xunmase tofanyi nan findima a ra i xunyi ma,
kɔn magore nan a ra i kɔnyi ma.
N ma di, i baba xa sɛriyɛ ragata,
i naxa tondi i nga xa marasi ra.
N yi masenyi naxan xaranxi wo bɛ yi ki, a xa lu wo bɔɲɛ ma. Wo fama nɛ a mabanbande wo xa die bɛ tɛmui birin, xa wo na banxi kui, xa wo na biyaasife, kɔɛ nun yanyi ra.
N yi masenyi naxan xaranxi wo bɛ yi ki, a xa lu wo bɔɲɛ ma. Wo fama nɛ a mabanbande wo xa die bɛ tɛmui birin, xa wo na banxi kui, xa wo na biyaasife, kɔɛ nun yanyi ra.
Babae, wo fan naxa wo xa die raxɔnɔ. Wo xa e xuru, wo e rasi alɔ Marigi wama a xɔn ma ki naxɛ.
Babae, wo fan naxa wo xa die raxɔnɔ. Wo xa e xuru, wo e rasi alɔ Marigi wama a xɔn ma ki naxɛ.
Die, wo xa wo nga nun wo baba binya Marigi xa fe ra, barima na nan findi fe tinxinxi ra. Yaamari singe nan ya, barakɛ laayidixi naxan xanbi ra: «I xa i nga nun i baba binya,
Honrar e amar
Honra teu pai e tua mãe. A família funciona com perdão, paciência e amor incondicional entre todos os seus membros.
«Wo xa wo baba nun wo nga binya. Na kui wo xa simaya xɔn kuyama nɛ bɔxi ma, wo Marigi Alatala naxan fima wo ma.»
«Wo xa wo baba nun wo nga binya. Na kui wo xa simaya xɔn kuyama nɛ bɔxi ma, wo Marigi Alatala naxan fima wo ma.»
I baba nun i nga binya. I xa i ngaxakerenyi xanu alɔ i yɛtɛ yati.»
Futi nun fatanyi
Isa to gɛ yi fe birin masende, a naxa keli Galile bɔxi ma, a siga Yudaya bɔxi nde ma naxan nu na Yurudɛn naakiri ma. Ɲama gbegbe naxa bira a fɔxɔ ra naa, a fan naxa furemae rayalan.
Farisɛnie naxa fa a yire alako e xa gantanyi te a bɛ. E naxa a maxɔrin, «A daxa xɛmɛ xa mɛɛ a xa ginɛ ra fe birin ma?» Isa naxa e yaabi, «Kitaabui naxan masenxi wo mu nu a xaran? Fe fɔlɔ fɔlɛ ra, Daali Mangɛ naxa xɛmɛ nun ginɛ daa, a fa a masen, ‹Na kui, xɛmɛ kelima a baba nun a nga xun ma, a a xa ginɛ xa futi xiri, e firin findi keren na.› Na nan a toxi, mixi firin xa mu e ra sɔnɔn, e firin bara findi keren na. Ala bara naxee xiri e boore ra, adama naxa nee rafatan.»
E man naxa Isa maxɔrin, «Munfe ra fa Annabi Munsa a yamarixi, xɛmɛ naxan wama mɛɛfe a xa ginɛ ra, a lan a xa fatan kɛɛdi so a yi ra, a mɛɛ a ra?» Isa naxa e yaabi, «Wo bɔɲɛe nan xɔrɔxɔ, na nan a niyaxi Annabi Munsa naxa fɛɛrɛ fi wo ma, wo xa nɔ mɛɛde wo xa ginɛe ra, kɔnɔ a mu nu na na ki xɛ a fɔlɛ ra. N xa a fala wo bɛ, naxan yo mɛɛ a xa ginɛ ra, xa a xa ginɛ mu yɛnɛ xa rabaxi, a fa ginɛ gbɛtɛ dɔxɔ, na xɛmɛ bara yɛnɛ raba.»
Isa fɔxirabirɛe naxa a fala a bɛ, «Xa a na na ki nɛ xɛmɛ bɛ a xa ginɛ mabiri ra, hali a mu ginɛ dɔxɔ.» Isa naxa a masen e bɛ, «Birin xa mu nɔma yi masenyi suxude, fo Ala a fɛɛrɛ fi naxan ma. Wo a kolon, xɛmɛ ndee bari ki nan a niyaxi e mu nɔma ginɛ dɔxɔde. Ndee na na e e banaxi nɛ. Ndee fan na, e natɛ nan tongoxi e naxa ginɛ dɔxɔ Ala xa wali xa fe ra. Mixi naxan nɔma yi masenyi suxude, a xa a suxu.»
Isa nun dimɛdi xunxurie
Na tɛmui mixie naxa fa dimɛdie ra Isa xɔn, alako a xa a bɛlɛxɛ sa e ma, a duba e bɛ. Kɔnɔ a fɔxirabirɛe naxa wɔyɛn na mixie ma. Na kui, Isa naxa a masen, «Wo a lu dimɛdie xa fa n yire. Wo naxa tɔnyi dɔxɔ e ma, barima naxee maniyaxi e ra, nee nan na Ala xa mangɛya niini bun ma.» A naxa a bɛlɛxɛ sa e ma, a duba e bɛ. Na xanbi, a naxa siga.
Sɛgɛtala bannaxi
Sɛgɛtala nde naxa fa Isa xɔn, a a maxɔrin, «Karamɔxɔ, a lan n xa fe fanyi mundun naba alako n xa abadan kisi sɔtɔ?» Isa fan naxa a maxɔrin, «I n maxɔrinma fe fanyi ma munfe ra? Ala keren peti nan fan. Xa i wama i xa kisi, Ala xa sɛriyɛ nan nabatu.» Xɛmɛ naxa a maxɔrin, «Ala xa sɛriyɛ mundue?» Isa naxa a yaabi, «I naxa faxɛ ti. I naxa yɛnɛ raba. I naxa muɲɛ ti. I naxa mixi tɔɔɲɛgɛ. I baba nun i nga binya. I xa i ngaxakerenyi xanu alɔ i yɛtɛ yati.»
Sɛgɛtala naxa Isa yaabi, «N bara na birin nabatu. Munse fa luxi?» Isa naxa a masen a bɛ, «Xa i wama i xa gɛ kamalide i xa kɛwalie kui, siga, sa i sɔtɔse birin mati, i a kɔbiri fi setaree ma. Na kui, i fama bannaya sɔtɔde ariyanna. I na na raba, fa, i bira n fɔxɔ ra.» Sɛgɛtala to na mɛ, a naxa siga sunnunyi kui, barima harige gbegbe nu na a yi ra.
Isa naxa a masen a fɔxirabirɛe bɛ, «N xa nɔndi fala wo bɛ, naafuli kanyi sofe Ala xa mangɛya niini bun ma a xɔrɔxɔ. N man xa a fala wo bɛ, ɲɔxɔmɛ so ɲɔxun sɛnbɛ yale ra, dinɛ bannamixi sofe Ala xa mangɛya niini bun ma.» E to na mɛ, Isa fɔxirabirɛe dɛ naxa ixara ki fanyi ra, e maxɔrinyi ti, «Nde, fa nɔma kiside?» Isa naxa e mato, a fa a masen, «Adama mu nɔma a yɛtɛ rakiside, kɔnɔ Ala tan nɔma fe birin na.»
Na kui, Piyɛri naxa a fala a bɛ, «A mato, muxu bara keli se birin xun ma, muxu bira i fɔxɔ ra. Munse fa luma muxu bɛ?» Isa naxa e yaabi, «N xa nɔndi fala wo bɛ, duniɲa fe birin na masara a nɛɛnɛ ra, Adama xa Di naxa magoro a xa nɔrɛ kibanyi kui, wo tan n fɔxirabirɛe fan magoroma nɛ kibanyi fu nun firin kui, wo fa Isirayila bɔnsɔɛ fu nun firin makiiti. Mixi yo naxan na sa keli a xa se nde xun ma n tan ma fe ra, a findi banxie ra ba, xunyae ba, taarae ba, baba ba, nga ba, bɔxie ba, na kanyi nee ɲɔxɔ kɛmɛ kɛmɛ nan sɔtɔma, a man abadan kisi sɔtɔ kɛ ra. Yarerati wuyaxi fama findide xanbiratie ra, xanbirati fan findi yareratie ra.»
Wo xa marafanyi nun bɔɲɛ fanyi masen wo bore bɛ. Wo xa diɲɛ wo bore ma alɔ Ala diɲɛxi wo fan ma ki naxɛ a xa Mixi Sugandixi saabui ra.
Kɔnɔ kankan xa a xa ginɛ xanu alɔ a yɛtɛ yati. Ginɛ fan lanma a xa a xa mɔri binya.
Mixi naxan a falama a Ala xanuxi, kɔnɔ a luma mixi xɔn na, na kanyi bara findi wule falɛ ra. Mixi naxan mu fata a boore adamadi xanude a naxan toma, na mu nɔma Ala xanude a mu naxan toxi.
Cuidar da família
Quem não cuida dos seus negou a fé. A família é responsabilidade sagrada — prover, proteger e abençoar é mandamento divino.
Mixi naxan mu mɛɛnima a xa mixie ma, a gbengbenyi a xa denbaya ma, na kanyi bara danxaniya bɛɲin. A ɲaaxu dangife kaafiri ra.
Mixi naxan mu mɛɛnima a xa mixie ma, a gbengbenyi a xa denbaya ma, na kanyi bara danxaniya bɛɲin. A ɲaaxu dangife kaafiri ra.
Xa kaaɲɛ ginɛ xa die na na, xa na mu a ra a xa mamadie, e tan xa Ala waxɔnfe matinkan e xa denbaya bɛ. Die barimixie naxan nabaxi e bɛ, e xa na sare ragbilen e ma. Ala wama na nan xɔn.
N ngaxakerenyie, n bara wo rasi won Marigi Isa xili ra, Ala xa Mixi Sugandixi, lanyi xa lu wo tagi. Wo naxa mɛɛ wo bore ra, wo xa lan xaxili nun ɲanige keren ma.
Die findima nɛ kɛ ra mixi bɛ Alatala naxan kima,
fe fanyi sare nan e ra,
naxee kelima a tan ma.
Die naxee sɔtɔxi fonike tɛmui,
nee tide luma nɛ alɔ sɔɔrie xa xalie.
Barakɛ na mixi bɛ
naxan xa xali sase rafexi.
A yaxuie mu nɔma a rayaagide ɲama ya i.
Kɔnɔ Alatala a yaragaaxuie xanuma nɛ abadan,
a xa tinxinyi birama nɛ e bɔnsɔɛe fɔxɔ ra,
naxee a xa saatɛ binyama,
e a xa sɛriyɛ rabatu.
Kɔnɔ Alatala a yaragaaxuie xanuma nɛ abadan,
a xa tinxinyi birama nɛ e bɔnsɔɛe fɔxɔ ra,
naxee a xa saatɛ binyama,
e a xa sɛriyɛ rabatu.
Ala xa ɲama xa lanyi
Ala matɔxɔɛ
Biyaasilae xa bɛɛti nde Dawuda naxan ba
Ngaxakerenyie lanma e xa lu lanyi kui.
Fe fanyi yati yati nan na ki.
Unidade familiar
A coroa dos velhos são os filhos dos filhos. O casamento, os filhos e a comunhão familiar são bênçãos de Deus.
Mamadie findixi forie xa sɛɛwɛ nan na,
babae fan findixi e xa die xa sɛɛwɛ nan na.
Mamadie findixi forie xa sɛɛwɛ nan na,
babae fan findixi e xa die xa sɛɛwɛ nan na.
Mixi a dɛfanboore xanuma tɛmui birin,
a a ngaxakerenyi malima a tɔɔrɔ tɛmui.
Xa mixi booree wuya, na nɔma findide tɔɔrɛ ra a bɛ,
kɔnɔ boore nde na na naxan fan a ngaxakerenyi bɛ.
I naxa i dɛfanboore rabolo,
i naxa i baba dɛfanboore rabolo.
I naxa i bariboore xili i xa tɔɔrɛ ma.
I dɔxɔboore makɔrɛxi fisa i ngaxakerenyi makuyaxi bɛ.
N ma di, xa lɔnni fanyi lu i bɔɲɛ kui,
sɛɛwɛ bara lu n tan fan bɔɲɛ kui.
Tinxintɔɛ baba sɛɛwama nɛ,
xaxilima baba ɲɛlɛxinma nɛ.
Taali wɔyɛnyie
Sulemani xa taalie
Di xaxilima, a baba rasɛɛwama nɛ,
kɔnɔ di lɔnnitare findima nimisɛ nan na a nga bɛ.
Fɛntɛn i xa wali ma, i fe raba baloe sɔtɔfe ra,
na tɛmui i fa denbaya rasabati.
Milante findima nɛ tɔɔrɛ ra a xa denbaya bɛ,
kɔnɔ naxan mu wama geeni tinxintare xɔn,
na kanyi kisi nan sɔtɔma.
Mixi naxan tɔɔrɛ bɛndunma a xa denbaya ma,
fe fufafu nan fama findide a kɛ ra.
Lɔnnitare fama lude nɛ lɔnnila xa yaamari bun ma.
Casamento e família
O homem deixará pai e mãe e se unirá à sua mulher. A família começa no casamento — aliança sagrada diante de Deus.
Na fe na a toxi, xɛmɛ fama nɛ kelide a baba nun a nga xun ma, a maso a xa ginɛ ra, e findi keren na.
Ala naxa barakɛ sa e xa fe. A naxɛ, «Wo xa wuya, wo xa yiriwa alako bɔxi xa rafe. Wo xa yaamari raba bɔxi xun ma, yɛxɛe xun ma, xɔnie xun ma, bubusee xun ma.»
I xa duniɲa igiri sɛɛwɛ kui wo nun i xanuntenyi ginɛ. Ala bara yi simaya nan fi i ma. Hali a to dangima alɔ foye, hali a xɔrɔxɔ, Ala xa maragiri na a ra i bɛ.
Kɔnɔ duniɲa fɔlɔ fɔlɛ ra, Ala naxa xɛmɛ nun ginɛ daa. ‹Na kui, xɛmɛ kelima a baba nun a nga xun ma, a a xa ginɛ xa futi xiri, e firin findi keren na.› Na nan a toxi, mixi firin xa mu e ra sɔnɔn, e firin bara findi keren na. Ala bara naxee xiri e boore ra, adama naxa e rafatan.»
Xa wo tan mixi kobie fata se fanyie fide wo xa die ma, Baba Ala naxan na ariyanna, a dangi wo ra pon! A a Xaxili Sɛniyɛnxi fima nɛ a maxandimae ma.»
«Dingɛ nɔma nɛɛmude a xa diyɔrɛ ma?
A mu kinikinima xɛ a xa di ma?
Hali a tan nɛɛmu,
n tan mu nɛɛmuma wo ma.
Wo xilie korinxi n bɛlɛxɛ kui,
n yae tixi nɛ i xa banxi ra tɛmui birin.
N xanuntenyie, yakɔsi Ala xa die nan won na. A mu masenxi sinden won luma ki naxɛ, kɔnɔ won a kolon, a Isa na fa, won masarama nɛ, won fa lu alɔ a tan, barima won a toma nɛ a na ki naxɛ yati. Mixi naxan a yigi tixi Isa ra, a a yɛtɛ rasɛniyɛnma, alɔ Isa sɛniyɛnxi ki naxɛ.