Sinais do fim dos tempos
A Bíblia descreve sinais que precederão a volta de Jesus. Guerras, falsos mestres, sinais cósmicos e a pregação do evangelho a todas as nações — tudo aponta para o fim dos tempos.
Sinais proféticos
Este evangelho do Reino será pregado em todo o mundo e então virá o fim. Os sinais dos últimos tempos já se manifestam.
Καὶ κηρυχθήσεται τοῦτο τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ εἰς μαρτύριον πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν, καὶ τότε ἥξει τὸ τέλος.
»Εὐθέως δὲ μετὰ τὴν θλῖψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ἀστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται. Καὶ τότε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου ἐν τῷ35 W [99.5%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ --- ℵB(D) [0.5%] NU οὐρανῷ, καὶ τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς καὶ ὄψονται τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς. Καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ μετὰ σάλπιγγος ¦ 1 και D [5%] CP φωνῆς35 B,D [97%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ --- ℵW [3%] NU μεγάλης καὶ ἐπισυνάξουσιν τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων, ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως35 ℵD,W [97%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ 1 των B [3%] [NU] ἄκρων αὐτῶν.
Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ35 [95%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ ημερα ℵB,D,W [5%] NU ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Ἐκεῖνο δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ φυλακῇ ὁ κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἂν καὶ οὐκ ἂν εἴασεν διορυγῆναι35 B,W [98.5%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ διορυχθηναι ℵD [1.5%] NU τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε35 W [99%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ ∼ 231 ℵB,D [1%] NU ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἔρχεται.
διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν· καὶ ἰδού, ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.» Ἀμήν.35 [98.5%] RP,HF,OC,CP,TR ¦ --- ℵA,B,D,W [1.5%] NU,35 [50%] have, "published eight years after the ascension of Christ", to which all but f35 add, "in Jerusalem". For 50% of the MSS to have this information probably means that the tradition is ancient; and of course, I have demonstrated, to my own satisfaction at least, that f35 goes back at least to the 3rd century. If this information is correct, then Matthew was ‘published’ in 38/39 AD. The same sources have Mark published two years later (40/41) and Luke another five years later (45/46), while John was ‘published’ thirty-two years after the ascension, or 61/62 AD. Not only were the authors eyewitnesses of the events, but many others were still alive when the Gospels appeared. They could attest to the veracity of the accounts, but could also be the source of textual variants, adding tidbits here and there, or ‘correcting’ something that they remembered differently.,35 is based on the following fifty-one MSS—18, 35, 55, 128, 204, 246, 363, 386, 402, 479, 510, 547, 553, 586, 685, 757, 789, 824, 867, 897, 928, 1062, 1072, 1075, 1111, 1117, 1145, 1189, 1339, 1435, 1461, 1496, 1503, 1551, 1560, 1572, 1637, 1652, 1667, 1694, 1713, 2122, 2175, 2253, 2352, 2382, 2466, 2503, 2554, 2765 and I.2110—all of which I collated myself. I also took account of two collated by Scrivener (201, 480), but did not re-collate them. 2554 is a ‘perfect’ representative of f35 in Matthew, as it stands, while the exemplars of 1072, 1117, 1461, 1496, 1713 and I.2110 presumably were as well. Others come very close. The uniformity is impressive. Since these MSS come from all over the Mediterranean world (Sinai, Jerusalem, Patmos, Bucharest, Moscow, Constantinople, Lesbos, Leukosia, Aegean, Meteora, Kalavrita, Tirana, Mt. Athos [ten different monasteries], Athens, Corinth?, Bologna, Grottaferrata, Vatican, etc.) they are certainly representative of the family, giving us the precise family profile—it is reflected in the Text without exception.I have included six published editions in the apparatus—RP,HF,OC,CP,TR,NU. RP = Robinson-Pierpont (2005), HF = Hodges-Farstad, OC = the Greek Text of the Greek Orthodox Church (also used by other Orthodox Churches), CP = Complutensian Polyglot, TR = Textus Receptus, NU = N-A26/UBS3 (N-A27/UBS4 offer changes in the critical apparatus, not in the text; the text is still that of N-A26/UBS3). In the statements of evidence I have included the percentage of manuscript attestation for each variant within either ( ) or [ ]. I have used ( ) for the evidence taken from TuT, which I take to be reasonably precise. For the variant sets that are not covered there, I mainly depended on Legg (Novum Testamentum Graece Secundum Textum Westcotto-Hortianum. Evangelium Secundum Matthaeum [Ed. S.C.E. Legg, Oxonii: E. Typographeo Clarendoniano, 1940]). I occasionally supplemented from Swanson, Scrivener and von Soden—the percentages offered, I have used [ ] for these, are extrapolations based on a comparison of these sources. I venture to predict, if complete collations ever become available, that for any non-Byzantine variants listed with 5 to 1% support (in my apparatus) the margin of error should not exceed ±2%; for non-Byzantine variants listed with 10 to 6% support the margin of error should hardly exceed ±4%; where there is some division among the Byzantine witnesses the margin of error should rarely exceed ±15%—since my sources had collated a lower percentage of the extant MSS than ECM for the General Epistles, for example, my guesses as to percentages are more tentative than they were there, except that I guarantee the witness of f35. As an arbitrary decision, I have limited the citation of individual MSS to those dated to the 5th century or earlier. I use rell to indicate that the reading is supported by all other primary witnesses, and printed editions (of the six included in the apparatus), compared to the other reading.
»Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ35 A [75%] HF,RP,CP ¦ 1 της B,C [15%] OC,NU ¦ και της ℵD,W [8%] TR ¦ και [2%] ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι οἱ35 A,C,W [95%] HF,RP,CP,TR ¦ 12 ℵD [5%] OC,NU ¦ αγγελος B ἐν τῷ35 D [55%] CP ¦ --- ℵA,B,C [40%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ των [5%] οὐρανῷ, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ.
Os últimos dias
Nos últimos dias virão tempos difíceis, homens amantes de si mesmos. Mas derramarei o meu Espírito sobre toda a carne.
Τοῦτο δὲ γίνωσκε· ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἐνστήσονται καιροὶ χαλεποί· ἔσονται γὰρ οἱ ¦ --- ℵ [5%] CP ἄνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, ¦ φυλαργυροι CP ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι, βλάσφημοι, γονεῦσιν ἀπειθεῖς, ἀχάριστοι, ἀνόσιοι, ἄστοργοι, ἄσπονδοι, διάβολοι, ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι, προδόται, προπετεῖς, τετυφωμένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ Φιλόθεοι· ἔχοντες μόρφωσιν εὐσεβείας τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι.
Καὶ τούτους ἀποτρέπου·
‹Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγει ὁ Θεός· Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα· καὶ προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ¦ θυγατεραις C [20%] ὑμῶν· καὶ οἱ νεανίσκοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται· καὶ οἱ πρεσβύτεροι ὑμῶν ἐνύπνια35 [85%] HF,RP,OC,TR ¦ ενυπνιοις ℵA,B,C [15%] CP,NU ¦ --- D ἐνυπνιασθήσονται. Καί γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου, καὶ προφητεύσουσιν. Καὶ δώσω τέρατα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ σημεῖα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω· αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ. Ὁ ἥλιος μεταστραφήσεται εἰς σκότος καὶ ἡ σελήνη εἰς αἷμα πρὶν ἢ35 B [95%] HF,RP,OC,TR,CP ¦ --- ℵA,C,D [5%] NU ἐλθεῖν τὴν35 A,C [99%] HF,RP,OC,TR,CP ¦ --- ℵB,D [1%] NU ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ. Καὶ ἔσται· πᾶς ὃς ἂν ἐπικαλέσηται ¦ επικαλεσεται [15%] ¦ επικαλεσειται [3%] ¦ επικαλεσητε A τὸ ὄνομα Κυρίου σωθήσεται.›
Esperança e prontidão
O dia do Senhor virá como ladrão. Mas nós não somos das trevas — estejamos sóbrios, vigiliando e esperando.
Τοῦτο γὰρ ὑμῖν λέγομεν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἡμεῖς οἱ ζῶντες, οἱ περιλειπόμενοι εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου, οὐ μὴ φθάσωμεν τοὺς κοιμηθέντας· ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος—ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ—καταβήσεται ἀπ᾿ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται πρῶτον· ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες, οἱ περιλειπόμενοι, ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Καὶ οὕτως πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα. Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις τούτοις.
Ἄρα οὖν, μὴ καθεύδωμεν, ¦ καθευδομεν [10%] ὡς καὶ35 [97%] RP,HF,OC,TR,CP ¦ --- ℵA,B [3%] NU οἱ λοιποί, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ νήφωμεν· οἱ γὰρ καθεύδοντες νυκτὸς καθεύδουσιν, καὶ οἱ μεθυσκόμενοι νυκτὸς μεθύουσιν· ἡμεῖς ¦ υμεις [1%] OC δὲ ἡμέρας ὄντες35 ℵA,B [88%] RP,HF,OC,TR,NU ¦ 1 υιοι [12%] CP νήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης, καὶ περικεφαλαίαν ἐλπίδα σωτηρίας. Ὅτι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ Θεὸς εἰς ὀργὴν ἀλλ᾿ ¦ αλλα ℵB [3%] NU εἰς περιποίησιν σωτηρίας διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,
»Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν35 ℵA,B,C,T,W [75%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ βαρυνθωσιν D [20%] TR ¦ βαρυθωσιν N [5%] ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ¦ αιφνιδιως [18%] ¦ εφνιδιος ℵ ¦ εφνειδιον N ¦ ενιφνιος D ¦ one other variant ἐφ᾿ ὑμᾶς ἐπιστῇ35 C,W [95%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ∼ 4231 (ℵ)B(D)T [1%] NU ¦ ∼ 1423 A,N [3%] ¦ four other variants [1%] ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ὡς παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται35 A,C,N,W [97%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ελευσεται [3%] ¦ ∼ επεισελευσεται 1 (ℵB,D)NU ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς. Ἀγρυπνεῖτε οὖν35 A,C,N,W [99.8%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε ℵB,D,NU ἐν παντὶ καιρῷ, δεόμενοι ἵνα καταξιωθῆτε35 A,C,D,N [98%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατισχυσητε ℵT(W) [1.5%] NU ¦ κατισχυσηται B [0.2%] ἐκφυγεῖν πάντα35 ℵ [85%] CP,HF,RP,OC ¦ ταυτα 1 B,D [11%] TR,NU ¦ 1 ταυτα A,C,N,W [4%] ¦ two other variants τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ σταθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου.»
Ἓν δὲ τοῦτο ¦ τουτω 𝕻72 [22%] μὴ λανθανέτω ὑμᾶς, ἀγαπητοί, ὅτι μία ἡμέρα παρὰ Κυρίῳ ὡς χίλια ἔτη, καὶ χίλια ἔτη ὡς ἡμέρα μία.35 𝕻72ℵA,B,C [98%] RP,HF,OC,TR,NU ¦ ∼ 21 [2%] CP Οὐ βραδύνει ὁ35 [81%] RP,HF,OC,TR,CP ¦ --- 𝕻72ℵA,B,C,048 [19%] NU Κύριος τῆς ἐπαγγελίας, ὥς τινες βραδυτῆτα ἡγοῦνται, ἀλλὰ μακροθυμεῖ εἰς ἡμᾶς,35 [80%] RP,HF,OC,TR,CP ¦ 1 υμας 𝕻72B,C,048v [13%] NU ¦ δι υμας ℵA [4%] ¦ δι 2 [2%] ¦ εφ υμας [1%] (Some copyists assimilated to the 2nd person in verse 8, but here in verse 9 Peter is making a general statement that is properly inclusive.) μὴ βουλόμενός τινας ἀπολέσθαι ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι.
Ἥξει δὲ ἡ35 ℵA [82%] RP,HF,OC,TR,CP ¦ --- 𝕻72B,C,048 [18%] NU ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτί,35 C (88%) RP,HF,OC,TR,CP ¦ --- 𝕻72ℵA,B,048 (12%) NU ἐν ᾖ35 ℵ,048 [67%] OC ¦ 1 οι 𝕻72A,B,C [33%] RP,HF,TR,CP,NU (Just as in verse 5 ‘heavens’ occurs without the article, so here.) οὐρανοὶ ¦ 1 μεν ℵ [11%] ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσονται35 A [94%] RP,HF,OC,TR,CP ¦ λυθησεται 𝕻72ℵB,C,048v [6%] NU—καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα κατακαήσεται.35 A,048 (90.2%) RP,HF,OC,TR,CP ¦ κατακαησονται (3.4%) ¦ ευρεθησεται ℵB (3.2%) NU [ευρεθησεται λουμενα 𝕻72 (alone)] ¦ αφανισθησονται C (alone) ¦ --- [part of a larger omission] (2.8%) ¦ ουχ ευρεθησεται [0%] ECM (ECM follows essentially the Sahidic version.) (The reading of NU is inferior to the point of being almost nonsensical.) Τούτων οὖν35 ℵA,048 (87.6%) RP,HF,OC,TR,CP ¦ ουτως (𝕻72)B (6.2%) NU ¦ δε ουτως C (3%) ¦ δε (2%) ¦ 1 ουτως (1.2%) πάντων λυομένων, ποταποὺς δεῖ ὑπάρχειν ὑμᾶς35 A,C,048v [90%] RP,HF,OC,TR,CP[NU]ECM ¦ ημας ℵ [8.6%] ¦ --- 𝕻72B [1%] ¦ εαυτους [0.4%] ἐν ἁγίαις ἀναστροφαῖς καὶ εὐσεβείαις, προσδοκῶντας καὶ σπεύδοντας τὴν παρουσίαν τῆς τοῦ Θεοῦ ἡμέρας, δι᾿ ἣν ¦ 1 οι [20%] οὐρανοί, πυρούμενοι, λυθήσονται, καὶ στοιχεῖα καυσούμενα τήκεται;35 𝕻72ℵA,B,048v [91%] RP,HF,OC,TR,NU ¦ τακησεται C [7%] CP ¦ τακησονται [1.4%] ¦ two other readings [0.6%]
Καινοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν ¦ ∼ 21 ℵA,048 [17%] κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ ¦ ∼ 21 CP προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ.
Ἰδού, μυστήριον ὑμῖν λέγω· Πάντες μὲν οὐ κοιμηθησόμεθα,35 (96.4%) HF,RP,OC,TR,CP ¦ 23 B (0.3%) NU ¦ 232 𝕻46 ¦ 13 (0.3%) ¦ ∼ 132 ℵA (0.7%) ¦ ∼ 32 C (0.5%) ¦ 1 ουν 3 (0.5%) ¦ ∼ 1 ουν 32 (0.3%) ¦ three other readings (0.5%) πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα —ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι—σαλπίσει γὰρ καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα.
Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ γῆν καινήν, ὁ γὰρ πρῶτος οὐρανὸς καὶ ἡ πρώτη γῆ παρῆλθεν·35 Md,e,g,h CP,TR ¦ απηλθεν Mbpt,i ¦ απηλθον Ma,bpt,f,h,ipt RP,HF,OC ¦ απηλθαν ℵA,NU (The earth with its atmosphere is treated as a unit.) καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι. Καὶ ¦ 1 εγω ιωαννης ειδον TR τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν, Ἱερουσαλὴμ Καινήν, εἶδον ¦ --- TR καταβαίνουσαν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ,35 Md,e CP,TR ¦ ∼ 456123 Ma,b,e,f,g,h,i ℵA,RP,HF,OC,NU ἡτοιμασμένην ὡς νύμφην κεκοσμημένην τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς. Καὶ ἤκουσα φωνῆς μεγάλης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ¦ θρονου ℵA,NU λεγούσης· «Ἰδού, ἡ σκηνὴ τοῦ Θεοῦ μετὰ τῶν ἀνθρώπων, καὶ σκηνώσει μετ᾿ αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ λαὸς35 Ma,b,e,f,g,i CP,RP,HF,OC ¦ λαοι Md,e,h ℵA,NU,TR αὐτοῦ ἔσονται, καὶ αὐτὸς ὁ Θεὸς ἔσται μετ᾿ αὐτῶν.35 Ma,bpt,e ℵ,CP,RP ¦ ∼ 231 Ma,bpt,f2/7,g,i HF,OC ¦ 123 θεος 3 Md,e,f,h(pt),i TR ¦ ∼ 2313 θεος A[NU] Καὶ ἐξαλείψει πᾶν35 Mbpt,d,e,f,g,h,ipt ℵ,CP,RP,NU ¦ ο θεος 1 Me A,TR ¦ απ αυτων 1 Ma,bpt,ipt HF ¦ απ αυτων ο θεος 1 OC (OC is in small print) δάκρυον ἀπὸ ¦ εκ ℵA,NU τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν, καὶ ὁ θάνατος οὐκ ἔσται ἔτι, οὔτε πένθος οὔτε κραυγὴ οὔτε πόνος—οὐκ ἔσται ἔτι, ὅτι τὰ πρῶτα35 Ma,b,e,f,g,i CP,RP,HF,OC[NU]TR ¦ 2 γαρ 3 Md ¦ 23 Me,h A ¦ 2 προβατα ℵ ἀπῆλθον.»35 Ma,bpt,d,e,gpt,h,ipt CP,RP,OC,TR ¦ απηλθεν Ma,bpt,f,gpt,h,ipt ℵ,HF ¦ απηλθαν A,NU