Morte de Jesus: o significado e os fatos da cruz

33 Bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ gɛ̀ dàa kəyəŋbɛʼ bə kə́ tíi nə, "Ghʉəʼ-kəTʉ-Wo-kə", bɔ̂ŋ kwɛ̀ŋ ɔŋ chɔ ghɔŋbə bʉə-bʉ̂ʼʉ-ghɔ̄bə mɔʼɔ, mbyu wo-imɔʼ kwiimɔʼnə ibɛʼ-yə kwiiŋkwie-ɔ.

34 Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "Tie-ɔ, kə ä sʉ̀fyii-a ndəŋ bɔŋ le, bʉʼka mbɔ bɔ̂ŋ kínə nukə ndə bɔŋ tʉʼ chìi fɛ." Bɔ̂ŋ mɔ̀ʼ njoʼ ndə məgyʉ̀ə ndyihə-i.

35 Bʉə tə́nə kə́ lɛ́nə ɔŋ, bʉəkwɛʼtəŋ chɛ̀ŋ ɔŋ bìʼ chɔ. Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɔ tʉʼ kwáa bəbɛʼbʉə, ɔ̈ kwáa ŋwɔŋ-ɛŋ kaʼ bɛ mbɔ ɔ bɛ mbʉ Wo ndə Nyii Kùŋ Tə́ŋ mbʉ Wo ndə Nyii séʼ." 36 Bəsɔge gwè kɔ́ ndʉʼ-chyʉ́ʉtə-mə tʉ ɔŋ ndə məchɛ̀ŋ ɔŋ. 37 Leʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kaʼ bɛ mbɔ a bɛ Fɔŋ-bʉə-Juu, ä kwáa ŋwɔŋ-aŋ." 38 Bə nɔ kə nyɔ̀ʼ via-ŋwɔʼnə-kə bíahə kətʉ-ɔ mbɔ, "Nɔ bɛ Fɔŋ-bʉə-Juu nɔ."

39 Ibɛʼyə mbyu wo-bʉ̂ʼʉ ndə bə kwɛ̀ŋ ghɔŋ ɔŋ mɔʼɔ kɔ́ nchɛŋhə ndəŋ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "A kaa Wo ndə Nyii Kùŋ Tə́ŋ fe? Kwáa ŋwɔŋ-aŋ, kwáa baʼa!"

40 Ibɛʼ-yə mbyu wo-bʉ̂ʼʉ sɔ́ʼ ɔ mbɔ, "A tʉʼ fàa Nyii mbɔ, bii ɔ tʉʼ kwú ntɛ kwú imɔʼ fe? 41 Bâʼa nɔ tʉʼ nyíɛ ŋgʉəʼ mɔ̀ʼ luu i, bâʼa nɔ tʉʼ nyíɛ haʼ ndə bâʼa yi. Bɔŋ wo-ɔ̄, ɔ chìi nu-bʉəbɛʼ-kə fɛ." 42 Ɔ leʼ kíahə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Jiso, yi kə́ kwɛ́nə mɔ vɛʼ ndə a bu sɔ́ʼ Fɔŋ."

43 Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "M̈ɔ shyíi a nə shʉəŋ, laa bâʼa bu bɛ mɔʼɔ ntoʼ-Nyii."(Luk 23:33-43)

33 Kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉbeʼ, njəŋkə gwù mu lɔʼɔ-ghɔ̄ inchəŋ tə gɛ̀ dàa ndə bəchî itia ndʉʉnəchî. 34 Kʉ̂ʉ bɛ ndə bəchî itia ndʉʉnəchî Jiso tíi nə gyʉʉ dədə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɛlo, Ɛlo, lema sabatani?" Ndə i bɛ mbɔ, "Oo Nyii, Oo Nyii, a mɛ̀ʼtə mɔ mbuka?"(Mak 15:33,34)

23 Ndʉʉ ndə mbʉ bəsɔge kwɛ̀ŋ Jiso, bɔ̂ŋ lʉ̀ ndyi-fəʼə-hə-i sáatə ndə viabə kwi, mbyu wo bəsɔge kə́ kie viakə imɔʼ, leʼnə ndyi mu mbʉə-e ghɔ. Bɔŋ mbʉ ndyi mu mbʉə kə kie fuuhə fɛ, bə túŋ kəshyiintɔŋ lʉ̀ kwe gɛ̀ dàa mbɔŋ. 24 Ndʉʉmɛ, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ tʉ ŋwɔŋtə-ʉə mbɔ, "Kə bʉʼʉ mə jɔ̀ʼtə fɛ, b̈ʉʼʉ mɔ̀ʼ njoʼ nə yɔŋ, nyíɛ wo ndə i bu bɛ yi-yə." Yɔ̄ŋ-yə nɔ nə bɛ ndə məchìi ŋwɔʼnə-Nyii fyú shʉəŋ ndə i kə ghɔ̀ŋ mbɔ,

"Bɔ̂ŋ gyʉ̀əhə ndyi-fəʼə-hə-ɔŋ kətʉ-bɔŋ,

leʼ lʉ̀ ndyi mu mbʉə-ɔ mɔ̀ʼ njoʼ nə yɔŋ."*

Nɔ bɛ nubə nɔ ndə mbʉ bəsɔge kə chìi. 25 Bəkebɛʼbə nɔ nə tə́nə mbʉə tyʉntɔɔnə-Jiso-kə, ŋkwê-i leʼnə liŋ ŋkwê-i woke, Mɛli vi-Koloba ghɔŋbə Mɛli Matalina. 26 Ndʉʉ ndə Jiso kə nyíɛ ŋkwê-i leʼnə vaafɔ̀ʼ-ɛ ndə ɔ kə kʉ̀ʉ kə tə́nə mbʉə ɔ, ɔ gìe tʉ ŋkwê-i mbɔ, "Naa, nyíɛ, nɔ bɛ vaa-a nɔ!" 27 Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ mbʉ vaafɔ̀ʼ-ɛ mbɔ, "Nyíɛ! Nɔ bɛ naa-aŋ nɔ!" Lʉ̀ hə ndə ŋgwɔʼmbi-ghɔ̄ mbʉ vaafɔ̀ʼ lʉ̀ ɔ gɛ̀ nə nɔŋ chunjaa-ɔ.(Jɔŋ 19:23-27)

28 Yɔ̄ŋ-yə kʉ̂ʉ tíŋ, Jiso, kə́ kínə mbɔ nubə nɔʼ mì nduɔ inchəŋ, ɔ gìe ndə məchìi ŋwɔʼnə-Nyii f̈yú shʉəŋ mbɔ, "Jyʉʉ muu tʉʼ yɔ́ʼ mɔ." * 29 Kuu-məndʉʼ-chyʉ́ʉtə kə́ tə́nə mbʉə ghɔ, bɔ̂ŋ lʉ̀ kɔŋ-búɔnə-kə ndə i bɛ ilə́ŋnə nə mbʉ məndʉʼ chyʉ́ʉtə fùɔ kətʉ kətyʉbɛʼ ndə bə kə́ tíi nə hisob, chɔ̀ʼhə kie kweghɔʼ chu-ɔ. 30 Ndʉʉ ndə Jiso nɔʼ nú mbʉ məndʉʼ chyʉ́ʉtə, ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "I nɔʼ mì," mii-i bə́ʼnə, lyʉʉhəkə-i mɛ̀ʼtə ɔŋ.(Jɔŋ 19:28-30)

51 Ndyi ndə bə kə chyúu kyʉ̀hə mu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii nə yɔŋ, jɔ̀ʼnə fyú viabə ibûu, lʉ̀ hə kweghɔʼ gɛ̀ dàa sê. Chisêkə ŋɛ̀nə, ŋgoʼhə sáatə. 52 Sětə ŋɔ́ʼnə, bʉə-Nyii ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə bʉ̀nə kóʼ, 53 bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ fyútə mu sětə-ʉə, Jiso kʉ̂ʉ bʉ̀nə kóʼ, bɔ̂ŋ gɛ̀ mu Jɛlosalɛŋ, kəyəŋkwɛʼtəŋ ndə i bɛ ŋkʉʉ dʉ̀ʼ ŋwɔŋtə-ʉə tʉ bʉə buŋmbi.

54 Wokwɛʼtəŋ-bəsɔge-ghyʉʉ ghɔŋbə bʉə ndə ɔ kə bɛ ghɔŋ bɔŋ mɔʼɔ, kə́ chyìi Jiso, kʉ̂ʉ nyíɛ ndə chisêkə ŋʉ̀ʼnə ghɔŋbə nukə ndə i kə fyú, faa-kwu-kə yá bɔŋ, bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ndə shʉəŋ, wo-ɔ̄ nɔ kə bɛ VaaNyii!"(Matia 27:51-54)

16 "Bʉʼka Nyii nə kʉ̀ʉ wʉʉnəmbikə yɔ́ŋyɔ́ŋ mənɔ, ɔ kɔ́ mbyu Vaa-ɛ imɔʼ mbɔ wotəmiyɔŋ ndə ɔ bɛ́ŋ ɔŋ, bíeleʼnə kwú bɛ́ fɛ, bɔŋ bu kie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ.(Jɔŋ 3:16)

11 "Mɔ nɔ bɛ yʉʼ nchyii-binjyʉʉhə. Ỹʉ́ʼ nchyii bihə nɔ kɔ́ tʉkə-i bʉʼka bihə-i.(Jɔŋ 10:11)

13 Ŋkʉ̂ʉbɛʼ bɛ ghɔ ndə i gʉ́ə chàa yɔ̄ŋ-yə, mbɔ ẅo kɔ́ ŋkwiitʉ-e yie-bətieŋkɔŋ-bi fɛ.(Jɔŋ 15:13)

10 Bʉʼka mbɔ, kaʼ bɛ ndʉʉ ndə bʉʼʉ kə bíe bʉə-bàa-Nyii, Nyii lìʼ ntuu-yʉʼʉ tíŋ hə bɔ̌ŋ məkwu-Vaa-ɛ, ɔ bu kwáa bʉʼʉ nduɔ ntyʉʉ təka tíŋ hə bɔ̌ŋ məchimbi-i, ndə bʉʼʉ bɔŋ nɔʼ lìʼ ntuu nɔ.(Luŋ 5:10)

8 Ndə ɔ kə bɛ kəchisê fɛ̄ŋ nə mbɔʼ-mbʉə-woməsʉʉ,

ɔ lʉ̀ ŋwɔŋ-ɛŋ sê, ndə məyʉ́ chu-Tie

tə bə yí ɔ, buŋ tɔ̀ɔnə ɔŋ ndəŋ kətyʉ.(Filibai 2:8)

27 Wotəmiyɔŋ nɔ kie ndə məkwú vɛʼ mɔʼ, i kʉ̂ʉ tíŋ nɔ ɔ tə́nə bəshʉ-Nyii mu fɛʼɛ. 28 Nɔ bɛ haʼ nɔ ndə bə kə fɛ̀ʼndɛŋ nə Klai vɛʼ mɔʼ tə mbi nə lìʼ ndə məfì bʉ̂ʼ-bʉə-buŋmbi-tə. Ɔ bu bʉ̀nə bìʼ gwè, təmə gwè ndə məsʉ̀ bʉ̂ʼʉ fɛ, ɔ nɔ tʉʼ gwè bə ndə məkwáa bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ kʉ̀ʼ ɔ shʉ́əshʉ́ə.(Hibulu 9:27,28)

2 Ɔ nɔ bɛ fɔ-fɛ̀ʼndɛŋ-kə ndə tíŋ hə bɔ̌ŋ ɔŋ bə sʉ̀fyii hə ndəŋ bʉ̂ʼtə-ʉʼʉ, i bɛ te haʼ bʉ̂ʼtə-ʉʼʉ tətɛʼ bʉʼʉ fɛ, i nɔ bɔŋleʼ bɛ te bʉ̂ʼ-kəwʉʉnəmbi-tə inchəŋ ghɔ.(1 Jɔŋ 2:2)

16 Bəkɔ bʉʼʉ kínə ŋkʉ̂ʉ ndəŋ yɔ̄ŋ-yə, mbɔ Jiso Klai nɔ kə kɔ́ məchimbi-i tʉ kwú bʉʼka bʉʼʉ. Bʉʼʉ kie ghɔ ndə məkɔ́ məchimbi-yʉʼʉ tʉ kwú ghɔ bʉʼka bəliŋ-bʉʼʉ.(1 Jɔŋ 3:16)

22 Bənaa-bɔŋ, bətie-bɔŋ, bʉə-Isilɛ b̈ii yʉ́ ŋgiebə-ɔ̄ŋ, Jiso ndə ɔ kə lɔ̀ hə Nasalɛ, Nyii nɔ kə bɛ́ŋ ɔŋ nə nufinəbə ghɔŋbə nuchíechubə leʼnə nubəcheʼbə ndə Nyii kə fɔ̀ʼ tíŋ hə bɔ̌ŋ mbəŋ-ɛŋ. Bii nə mbəŋ-yii nɔ kínə bʉʼka i nɔ kə fyú hə mu bii. 23 Jiso-ɔ̄ ndə bə kə chɔ̀ʼhə ɔŋ kɔ́ haʼ ndə Nyii nɔʼ nə shʉ̀tə bɔŋleʼ kínə, bii lʉ̀ ɔ, kwɛ̀ŋ ɔŋ, yí nə ghɔ-bʉə-bʉ̂ʼʉ-kə. 24 Nyii bɔŋ kə bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ, fyúhə ɔŋ hə ndə məliŋ-kwu bʉʼka kwu kə mə yá ɔ nə ghʉəʼkə-i tʉ́ʼ fɛ.(Fɔʼɔ 2:22-24)

3 Bii bɔŋ kínə mbɔ ndʉʉ ndə bʉʼʉ bənchəŋ kə fí muu, bʉʼʉ nɔ kə tùo bʉʼʉbə Klai Jiso ndə məbɛ fɔkə imɔʼ, məfì muu bɔŋleʼ chìi bʉʼʉ bɔŋ tùo ndəŋ kwu-i fe? 4 Nɔ, ndʉʉ ndə bʉʼʉ kə fí muu, bʉʼʉ nɔ kə kwú, bə tyuu bʉʼʉbə Klai mɔʼɔ. Mbɔ haʼ ndə bə kə bʉ̀nə kóʼhə Klai ndəŋ kwú tíŋ hə bɔ̌ŋ fɔŋ kəghʉəʼ Nyii mbʉ Tie, bəkɔ mbəŋ-yʉʼʉ ghɔ kie məchímbi fefe.(Luŋ 6:3,4)

9 Bʉʼʉ nɔ kínə mbɔ Klai ndə ɔ nɔʼ kə kwú bʉ̀nə kóʼ, bieleʼ nə bìʼ kwú fɛ, təmə kwú bɔŋleʼ kie ghʉəʼkə ndə məgìe hə kətʉ-ɔ fɛ. 10 Bʉʼka kwú ndə ɔ kə kwú, ɔ nɔ kə kwú hə ndə bʉ̂ʼʉ vɛʼ mɔʼ təmə bíe leʼnə kwú fɛ, ɔ nɔ tʉʼ chí mbi nduɔ ndə məyúnə ghɔŋ Nyii.(Luŋ 6:9,10)

26 Ndʉʉtəmiyɔŋ ndə bii kwó bele-ɔ̄, bɔŋleʼ nú ndʉ̂ʉ-ɔ̄ nɔ, b̈ii kə́ lɔ̀ʼ kwu-Tiekətʉ, tə ɔ nə bʉ̀nə gwè.(1 Kɔlɛŋ 11:26)