As 10 parábolas mais importantes de Jesus

3 Mi i weliy bo’or ban’en ngorad u fithik’ e fanathin ni ga’ar:

"Be’ nib mo’on e yan ni nge wereg awochngin e woldug. 4 Ma nap’an ni be wereg fapi awoch u daken e milay’, me wear boch nga daken marichlen wo’en e girdi’ u milay’, me yib e arche’ i kay nge m’ay. 5 Ma boch e wear nga daken bochi thal i but’ ni bay u daken e war. Ma de n’uw nap’an me tugul, ya de dib’ag fare thal i but’. 6 Nap’an ni yib e yal’ ngalang me mororoynag e pi woldug nem ni ka fini tugul, ma de n’uw nap’an me l’ud ya dawori to’ar lik’ngin e pi woldug nem nga fithik’ e but’. 7 Ma boch fapi awoch e wear nga fithik’ e pan ni bay rachangalen, me ga’ fapi pan ni bay rachangalen nge yabochboch ko fapi woldug nge li’! 8 Ma boch fapi awoch e wear nga daken e but’ nib yong’ol, me tugul nge k’uf: ni yu kaen e ra’ay wom’ngin, ma yu kaen e nel’ i ragag, ma yu kaen e guyey."

9 Me ga’ar Jesus, "Mu telmed ni fa’anra bay telmed!"

Fanathin ni murung’agen be’ u Samaria ni be’ ni bfel’

25 Me yib be’ ni ir reb e tamchib ko Motochiyel ngak Jesus me guy rogon ni nge ning e kanawo’ ngak Jesus ko thin. Me fith ni ga’ar, "Tamchib, mang e thingar gu rin’ me yag ngog e yafos ndariy n’umngin nap’an?"

26 Me fulweg Jesus ngak ni ga’ar, "Mang e keyog e babyor nib thothup? Bu uw rogon ni kam be’eg?"

27 Me fulweg fare mo’on ni ga’ar, "Thangri t’uf rom Somol ni ir e Got rom u polo’ i gum’ircha’em, ngu polo’ i lanin’um, ngu polo’ i gelngim, ngu polo’ i leam rom; ma gin’en ni ga bay riy e thangri t’uf rom e en ni ir e mmigid ngom ni gowe gur."

28 Me fulweg Jesus ni ga’ar, "Tin ni kam fulweg ngog e ba puluw; ere mu rin’ ma ga fos."

29 Machane fare tamchib ko Motochiyel e ba’adag ni nge yan i par ni ir be’ nib mat’aw, ma aram me fith ngak Jesus ni ga’ar, "Mini’ e en ni ir e mmigid ngog?"

30 Me fulweg Jesus ni ga’ar, "Be’ nib mo’on e log u Jerusalem i yan nga Jeriko, me yib i og bogi moro’ro’ ngak ngar lufed e mad rok, miyad pirdi’iy, nge mu’ miyad pag nike chugur ni nge yim’. 31 Ma bay ba prist ni be yan nga pe’ning u daken e re pa’ i kanawo’ nem; ma fa’ani guy fare mo’on me liyeg rok u baraba’ e kanawo’ nge yan. 32 Ma ku aram rogon be’ ni ir reb e Levite ni ki yib ko gin’em, me yan ko gin ni bay fare mo’on riy nge yan i guy me liyeg rok u baraba’ e kanawo’ nge yan. 33 Machane be’ u Samaria ni be sor i yan ko gin’em e yib i pir’eg, ma fa’ani guy fare mo’on me taganan’ ngak. 34 Me yan ko gin ni bay riy, nge pu’og e gapgep nge wayin ko yungi n’en nike maad’ad u downgin me m’ag e mad ngay; nge mu’ me fek fare mo’on nge tay nga daken fare gamanman rok me fek i yan nga ba naun ntafen e milekag mi i ayuweg. 35 Me yan ni reb e rran riy me fek l’agruw e salpiy ni silber, nge pi’ ngak e en ni ir e bmil suwon fare naun ntafen e milekag ngak. Me ga’ar ngak, ‘Mu ayuweg e cha’ney ya bay gu sul mu gu fulweg ngom e salpiy ni kam n’ag nga puluwon.’ "

36 Me ga’ar Jesus, "Ere mini’ e arorad e dalip i girdi’ nem e ga be finey ni ir e kemang e cha’ nib migid ngak fa’anem ni yib e moro’ro’ i pirdi’iy?"

37 Me fulweg fa en ni tamchib ko Motochiyel ni ga’ar, "Fa’anem ni runguy nge ayuweg."

Me fulweg Jesus ngak ni ga’ar, "Ere mman ma ga rin’ ni aram rogon."

4 "Susun e aray rogon ma bay bigimed ni bay ra’ay i saf ni fak me yan reb ngabang — ere mang e ra rin’? Ra pag fa mereb i ragag nge mereb nem ko gin’en ni yad be kay e pan riy me yan ni be changarnag fare saf nike yan ngabang nge mada’ ko ngiyal’ ni fin ra pir’eg riy. 5 Ma nap’an nra pir’eg, me ri felfelan’, me yin’ nga pon, 6 me fek i yib nga tabinaw rok, me kunuy e pi tafager rok nge pi’in yad bbuguliyoror ngar mu’ulunggad ngak me ga’ar ngorad, Mu uned ngog ko felfelan’, ya kug pir’eg fare saf rog ni yan ngabang! 7 Ere nggog ngomed ni ku ireray rogon ni ba ga’ e felfelan’ ni yira tay u tharmiy ni bochan ta’reb e tadenen nike pi’ keru’ ko kireb ni be ngongliy, ko felfelan’ ni yira tay ni bochan mereb i ragag nge mereb e girdi’ ni yad ba yal’uw ni dariy rogon ni ngar pi’ed keru’rad ko denen."

Ba pagel ni fak be’ ni yan ngabang

11 Me ul ul Jesus ngay nge ga’ar, "Immoy be’ nib mo’on ni bay l’agruw i pagel ni fak. 12 Me ga’ar e bin bitir ngak e chitamngin, Chitamag, mpi’ e birog e f’oth ko tin ni bay rom ban’en. Ma aram me kuweg fare matam e tin ni bay rok u thilin fa gali cha’ ni fak. 13 Ma in e rran nga tomuren me pi’ e cha’ nib bitir rok fa gal i nem ni fak e birok’ e f’oth nchuway’, me fek e salpiy riy me pag e tabinaw rorad nge yan. Me yan ngabangi nam nib mal’af, me par u rom ngi i adbey e salpiy rok ko ngongol nib kireb. 14 Me pi’ urngin e salpiy rok nge m’ay. Ma aram me yib ba uyongol nib gel ko re gi nam ni bay riy, me yan i par nri dakuriy bochi ban’en rok. 15 Ma aram me yan i par ngak be’ ni girdi’en e gi nam nem, me l’oeg fa’anem fachi cha’ nge yan i par nga milay’ rok ngi i ayuweg e babiy. 16 Mi i finey ni manga yigi kay boch e pi mame ni ba’aram ni be kay e babiy, machane dariy be’ ni pi’ boch ngak. 17 Ma aram e fini sulan’ ngak me ga’ar u wan’, Urngin e girdi’ ni be pi’ e chitamag puluwrad yad be maruwel rok e pire’ garad nder m’ay i kay rorad, mi gag e ray ni nggum’ ni bochan e bilig! 18 Ere nggu sak’iy nggu sul ngak e chitamag nge lungug, "Chitamag, kug ngongliy e tin nib kireb nib togopluw ngak Got ma ba togopluw ngom. 19 Dab kug bung ni nganog ni fakam gag; ere mu tiyeg ni gag bagayad e pi’in ga be pi’ puluwrad yad be maruwel rom." 20 Ma aram me sak’iy nge sul ngak e chitamngin.

"Kab orel ko tabinaw me changar e chitamngin me guy; me kireban’ ngak me yan ni be mil, me yan i gumuchmuch ngak e chi cha’nem ni fak, nge faray owchen. 21 Me ga’ar fachi cha’, ‘Chitamag, kug ngongliy e kireb nib togopluw ngak Got ma ba togopluw ngom. Dab kug bung ni nganog ni fakam gag.’ 22 Machane me kunuy e chitamngin e pi tapigpig rok nge ga’ar ngorad, ‘Mu gurgad ngam feked i yib e bin th’abi fel’ e mad nga mon’ed nga daken. Mi gimed tay reb e luwew nga bugul i pa’ mi gimed yin’ e sus nga ay. 23 Me ere mfeked i yib e bin th’abi fel’ e pifak e garbaw ngam li’ed, ngad madnomgad! 24 Ya cha’ ni fakag ney e yim’, machane chiney e ke fos; i malog, machane chiney e kan pir’eg.’ Ma aram miyad tabab ko madnom.

25 "Ma ngiyal’nem e bay fa bin ilal i fak fa’anem u milay’. Ma fa’ani sul ni chugur ko naun, me rung’ag lingan e musik nge churu’ ni yibe tay. 26 Me pining reb fapi tapigpig nge fith ni ga’ar, Mang e yibe rin’? 27 Me fulweg fare tapigpig ni ga’ar, Ke sul walagem nga tabinaw, me ere ke li’ e chitamangimew fare pifak e garbaw ni ir e th’abi fel’ ni fan e ke sul ngak nde buch ban’en rok. 28 Me ri damumuw fa en nib ilal ko fa gali walag nike dabuy ni nge yan nga naun; ma aram me yib e chitamngin nga wean ngeb i wenig ngak ni nge yan nga naun. 29 Me fulweg ngak e chitamngin ni ga’ar, ‘A mu guy, ka aram urngin e duw ke mada’ ko chiney ni gu maruwel rom ni gowa gub sib, ma dariy ta’ab yay ni kug pag lungum. Ma mang e kam pi’ ngog? I mus nga ba kaming ma dawor mpi’ ngog ni nggu murniged e pi tafager rog! 30 Machane re pagel ni fakam nem e ke adbey urngin e tin ni immoy rom ban’en ngak e pi’in ni ppin ni yad ma chuway’ ngorad, ma fa’ani sul nga tabinaw, ma ga li’ e bin th’abi fel’ e pifak e garbaw ni bochan!’ 31 Me fulweg e chitamngin ngak ni ga’ar, ‘Fakag, i gur e gubin ngiyal’ ni ga bay u tabinaw ma urngin ban’en ni bay rog me gur e fanam. 32 Machane thingar da ngongliyed e madnom ngad felfelan’gad, ya walagem e yim’, machane chiney e ke fos; i malog, machane chiney e kan pir’eg.’ "

Fanathin ni murung’agen e churuwo’ nu l’ugun e yar

45 "Ma ku errogon ni gagiyeg nu tharmiy e bod be’ nma chuway’ ni be gay e churuwo’ nu l’ugun e yar ntin ni bfel’. 46 Ma fa’ani pir’eg reb nrib fel’ me yan i pi’ ni chuway’ urngin ban’en ni bay rok, me fek e salpiy riy nge chuw’iy fare churuwo’ ngay.

Fanathin ni murung’agen e Farise nge be’ nib tamukun tax

9 Ki weliy Jesus e re fanathin ni ba’aray ngak e girdi’ ni pi’in yad be tay u wun’rad ni yad e ri yad ba yal’uw ma tin kabay e girdi’ e dar yal’uwgad. 10 "L’agruw i pumo’on e ranow nga Tempel ni ngar meybilgow; bagayow e ba Farise, ma bagayow e be’ nib tamukun tax. 11 Me sak’iy fare Farise ngalang nge meybil rok ni ga’ar, ‘Gu be pining e magaer ngom, i gur Got, ni bochan e gathi gag be’ ni gub chogow, fa gu ma ban, ara gu ma darngal, ni bod nma rin’ yugu boch e girdi’; gu be pining e magaer ngom ni bochan e gathi gu bod e re tamukun tax nem. 12 Gu ma pag e abich u l’agruw e rran u reb e wik, ma gu ma pi’ ngom 10 pasent u urngin e pin’en ni gu ma thognag.’ 13 Machane fa’anem nib tamukun tax e par nib orel boch me mus ni nge pug owchen ngalang ma de rin’, machane me gad pa’ nga daken ngorongoren me ga’ar, Got, mu runguyeg, i gag e re tadenen ney!" 14 Me ga’ar Jesus, "Nggog ngomed, nre tamukun tax nem ma gathi fare Farise e sul nga tafen nike mat’aw ngak Got. Ya en nra tolangnag ir e yira sobut’nag, ma en nra sobut’nag ir e yira tolangnag."

Fanathin ni murung’agen fa dalip i tapigpig

14 "Ra bod be’ nib mo’on ni nge digey e tabinaw rok nge yan ko milekag, me pining e pi tapigpig rok nge midilnag urngin ban’en rok ngorad. 15 Mra bagayad me pi’ e salpiy ngak nrogon e maruwel nrayag rok: i pi’ lal biyu’ e salpiy ni wasey nib gol ngak bagayad, ma bagayad e pi’ l’agruw biyu’ e ngak, ma bagayad e pi’ ta’reb e biyu’ ngak. Ma aram me yan ko milekag. 16 Ma fare tapigpig ni kan pi’ lal biyu’ e salpiy ni wasey nib gol ngak e yan ni kachingiyal’ nem nge maruwel ko fare salpiy ni kan pi’ ngak ngki yagnag reb e lal i biyu’ riy. 17 Ma ku aram rogon e n’en ni rin’ fare tapigpig ni fa’ani pi’ l’agruw biyu’ e salpiy ni wasey ngak ni ki yagnag reb e l’agruw biyu’ riy. 18 Machane fare tapigpig nni pi’ ta’reb e biyu’ e salpiy ni wasey ngak e yan, nge ker e low nge mithag fare salpiy ko masta rok ngay.

19 "Ma ba n’uw nap’an me sul fare masta rok fapi tapigpig, marbad ra theeged fapi salpiy. 20 Ma fare tapigpig nni pi’ lal biyu’ e salpiy ni wasey ngak e yib nge pi’ ngak fa lal biyu’ nem e salpiy ni yagnag ko fa lal biyu’ nem, me ga’ar, ‘Mpi’ faram lal biyu’ e salpiy ni wasey ngog, ere ku ba’aray lal biyu’ e salpiy ni kug yagnag riy.’ 21 Me ga’ar e masta rok ngak, ‘Ri gab manigil, ye gur reb e tapigpig ni gab fel’ ma gab yul’yul’! Ya kam yul’yul’ u rogon e maruwel ni mu tay ko salpiy nib lich, ere bay gu tem ni gur e nge milfan pire’ ban’en ngom. Ere moy ngam un ngog ko felfelan’! 22 Ma fare tapigpig nni pi’ l’agruw i biyu’ e salpiy ni wasey ngak e yib me ga’ar, ‘Mpi’ faram l’agruw biyu’ e salpiy ngog; ere ku ba’aray l’agruw biyu’ e salpiy ni kug yagnag riy.’ 23 Me ga’ar e masta rok ngak, ‘Ri gab manigil, gur reb e tapigpig ni gab fel’ ma gab yul’yul’! Ya kam yul’yul’ u rogon e maruwel ni mu tay ko salpiy nib lich, ere bay gu tinem ni gur e nge milfan pire’ ban’en ngom. Ere moy ngam un ngog ko felfelan’!’ 24 Me yib fa binem e tapigpig nni pi’ ta’reb e biyu’ e salpiy ni wasey ngak me ga’ar, ‘Gu manang ni gur reb e girdi’ ndamur runguy be’: ga ma t’ar wom’ngin e woldug ni gathi gur e mu yung, ma ga ma kunuy e ggan ko gin nda mwereg awochngin e woldug riy. 25 Ere gu tamdag, ma aram mu gu wan mu gu mithag e salpiy rom nga fithik’ e but’. Ere ba’aray e salpiy rom.’ 26 Me ga’ar e masta rok, ‘I gur e re tapigpig nir ni gab kireb ma gab malmal! Ga be yog ni ga manang ni gu ma fek ban’en ko gin nda gu yung ban’en riy, ma gu ma fek e ggan ko gin nda gu wereg awochngin e woldug riy? 27 Fa’anra errogon ma susun e ngam tay e salpiy rog ngalan e bank, nggu sul me sul ngog ni gubin nike yib e win ngay. 28 Ere mfeked e salpiy rok ngam pi’ed ngak fa’anem ni bay ragag biyu’ e salpiy ni wasey rok. 29 Ya gubin e pi’in bay ban’en rorad, e kab pire’ e tin bay ni pi’ ngorad, nra bagayad me pag urngin e tin nge yag ngak; ma en ndariy ban’en rok, e mus ko chu’uw i n’en ni bay rok ni bay ni fek rok nge chuw. 30 Ma re tapigpig ney ndariy ban’en ni bfel’ ngay e mon’ed nga wean nga fithik’ e lumor; ngi i yor ma be chachafin nguwelen u rom.’

Fare mo’on ni pire’ ban’en rok nge Lazarus

19 "Immoy be’ nib mo’on ni pire’ ban’en rok nma yin’ e mad nib tolang puluwon ma tin ntolang puluwon ban’en e be kay ma be fanay ni gubin e rran. 20 Ma ku bay be’ nib mo’on nib gafgow, ni Lazarus fithingan, nib sug e malad u dow, ni yima fek i yib nga langan e mab rok fare mo’on ni pire’ ban’en rok, 21 ni be finey ni nge kay chachabungen e ggan nike mul u tebel rok fare mo’on ni pire’ ban’en rok. Mus ko pilis nma yib i lil’ e malad rok. 22 Me yim’ fare mo’on nib gafgow me yib e pi engel ra feked i yan nga baraba’ i to’oben Abraham ko mur u tharmiy; me yim’ fare mo’on ni pire’ ban’en rok min k’eyag. 23 Me yan i par nga Hades* nga fithik’ e amith ni ba ga’; me changar ngalang me guy Abraham nib mal’af, ni bay Lazarus u baraba’ i to’oben. 24 Ma aram me pong ni ga’ar, ‘Abraham nchitamag! Mu runguyeg, mol’oeg Lazarus nge lthag bugul i pa’ nga fithik’ e ran nge garbebnag bolowtheg ngay, ya dab kug sow ko amith u fithik’ e re nifiy ney!’ 25 Machane me ga’ar Abraham, ‘Fakag, ka ga manang faram ni fa ngiyal’nem ni um moy ko fa binem e tamilang e ni pi’ urngin e tin ni bfel’ ban’en ngom, ma aram e urngin e tin kireb ban’en e yag ngak Lazarus; machane chiney e be felfelan’ u roy, me gur e kam par nga fithik’ e amith. 26 Ma ku errogon ni bay bangi ban’en u thildad nib to’ar, ni pi’in yad ba’adag ni ngarbad u roy ngom e dabiyag, ara be’ ni nge yib u wur ngaray.’ 27 Me ga’ar fare mo’on ni immoy ni pire’ ban’en rok, ‘Chitamag i Abraham, wenig ngom, mol’oeg Lazarus nga tabinaw rok e chitamag, 28 ko gin ni bay lal e pumo’on ni walageg riy; mpag nge yan nge yog e thin ngorad, nge siy rabad ko gin’ey nga fithik’ e amith.’ 29 Me ga’ar Abraham, ‘Pi walagem ni pumo’on e bay Moses nge pi profet ni yad be yog e thin ngorad; ya pi walagem ni pumo’on e rayag ni ngar motoyilgad ko n’en ni yad be yog.’ 30 Me fulweg fare mo’on ni immoy ni pire’ ban’en rok ni ga’ar, ‘Abraham, nchitamag, tinir e dab ra gamangad riy! Machane ra fos be’ ko yam’ nge yan ngorad ma aram e yad ra pi’ keru’rad ko tin nib kireb ni yad be rin’.’ 31 Machane me ga’ar Abraham, ‘Fa’anra dab ra motoyilgad ngak Moses nge pi profet, me mus ni fa’anra nge fos be’ ko yam’ nge yan i yog e thin ngorad, ma ku dabi riyul’ u wun’rad.’ "

Fanathin ni murung’agen e pan

24 Miki yog Jesus reb e fanathin ngorad ni ga’ar: "Gagiyeg nu tharmiy e bod be’ nib mo’on ni wereg awochngin e woldug ni bfel’ u milay’ rok. 25 Me reb e neap’ ko ngiyal’ ni go’ kan mol, me yib be’ nto’ogor rok i wereg awochngin e pan nga fithik’ e woldug rok ni wheat me yan. 26 Ma fa’ani ga’ fapi woldug me yib i for wom’ngin, me yan i gagiyel e pan. 27 Me yib e pi tapigpig rok fa’anem ngak me lungurad ngak, ‘Awochngin e woldug ni bfel’ e mwereg nga milay’ rom; ere uw e yib e tinem e pan riy?’ 28 Me fulweg ni ga’ar, ‘Reb e to’ogor rog e ke wereg awochngin e pan nga fithik". Miyad fith ngak ni lungurad, ‘Gab adag ni nggu warod gu puged e pi pan nem?’ 29 Me fulweg ngorad ni ga’ar, ‘Danga’, ya gimed ra pug e pan ma richey mi gimed pug boch e pi woldug nem. 30 Ere mpaged e woldug nge pan nge ga’ u ta’bang nge mada’ ko ngiyal’ ni ngan kunuy e re woldug nem ngan tay nga naun, ma aram e bay gog ko pi’in ngar muruwliyed ni som’on e ngar puged e pan u fithik’ e gi woldug nem ngar m’aged thuman ni nganin’ nga mit e nifiy, miyad kunuy e re woldug nem ngar ted nga naun rog.’

Fanathin ni murung’agen fa ragag i ppin

1 "Chirofen nem e gagiyeg rok Got ni yib u tharmiy e ra bod ragag i rugod nra feked e magal ni gapgep ngranod ni ngar mada’ niged be’ nib mo’on ni ir e nge mabgol. 2 Lal i yad e bbalyang, ma lal i yad e ba gonop. 3 Fa pi’in nib balyang u fithik’rad e ra feked e magal rorad, machane dar feked boch e gapgep ni talapen ni kem’ay e gapgep u magal rorad, 4 ma fa pi’in yad ba gonop e ra feked bogi ban’en ni kan suguy e gapgep ngay ngar chagiyed ko magal rorad. 5 Ma da ka’a taw fare mo’on ngorad ni ir e nge mabgol, ma aram me yib e chuchuw ngorad ngu’ur chinggad miyad mol.

6 "Ke lukngun e neap’ me non be’ ni ba ga’ laman ni ga’ar, ‘Ke yib fare mo’on ni ir e nge mabgol! Mired ngam mada’gad!’ 7 Me od fa ragag i rugod ngar ngongliyed rogon e magal rorad. 8 Me ga’ar fa tinem e ppin ni yad bbalyang ngak fa tinem ni yad ba gonop, ‘Mpi’ed boch e gapgep romed ngomad, ya nge math e magal romed.’ 9 Me fulweg fa tinem e ppin ni yad ba gonop ngorad ni lungurad, ‘Ri dabiyag, ya dab da gaman gad riy. Mmarod nga kantin ngam chuw’iyed boch.’ 10 Ma aram me yan fa tinem e ppin ni yad bbalyang ni ngar chuw’iyed boch e gapgep, ma nap’an ni kranod me taw fare mo’on ni ir e nge mabgol. Ma fa lal i ppin nra fal’eged rogorad kar pired e ra uned ngak ngranod ngalan fare naun ni ngan ngongliy e madnom ko mabgol riy, min ning e mab.

11 "Fini ta’aboch me taw fa tinem e ppin. Miyad non ni ba ga’ lungurad ni be lungurad, ‘Somol, Somol! Mbing e mab ngomad!’ 12 Me fulweg fare mo’on ni ir e nge mabgol ni ga’ar," ‘Da gu nangmed.’ 13 Ma aram me ga’ar Jesus, "Ere mfal’eged rogomed ngam pired, ya da mu nanged e re rran fa re awa.