Pensamentos
A Bíblia ensina que somos fruto dos nossos pensamentos. Por isso, Deus nos chama a renovar a mente, pensar em coisas nobres e guardar o coração com toda diligência.
Pensar no que é bom
Paulo nos exorta a pensar no que é verdadeiro, honesto, justo, puro, amável e de boa fama. A mente renovada é o caminho da transformação.
Nba, tɔɔla, n badenmailu, ko mɛn di kɛ tuɲa ri, ko bɛrɛ, telen, sɛninya, ladiyaɲɛ, gbiliya ye ko mɛn dɔ, ni sɔn ɲuma le a ri, mɛn ka kan ka tandoli sɔrɔn, woilu ye kɛ ai miriyailu ri.
Ai kana ai jɛrɛ bila dunuɲa koilu kɔfɛ, kɔni ai ye ai kɛɲa yɛlɛman hankilimaya kura rɔ, kosa ai ye Alla sawo fɛsɛfɛsɛ, a sawo mɛn ka ɲin, a ni mɛn duman, a ni mɛn dafanin.
Wo le rɔ, ai ye ai hankili rabɛn baara la ko rɔ, ka ai jɛrɛ mira, ka ai jii la wo sɔli rɔ ai ye mɛn sɔrɔnna Isa Ɲenematɔmɔnin di bɔ waati rɔ kɛnɛma.
Nba, Alla mɛn ye ko bɛɛ kɛla an yɛ ka fara a fanka la mɛn ye baarala an dɔ, an wa mɛn maɲininka hali an di se an mirila mɛn ma, hali ka tamin an miriyailu la pon, gbiliya ye di wo ma lemɛniya jama rɔ, a ni Isa Ɲenematɔmɔnin dɔ, waati bɛɛ habadan haan habadan. Amina!
Guardar a mente
A Palavra de Deus discerne os pensamentos e intenções do coração. Guardar a mente é proteger a alma das armadilhas do pecado.
Os caminhos de Deus são mais altos
Os pensamentos de Deus são infinitamente superiores aos nossos. Devemos entregar nossos pensamentos a Ele e confiar em sua sabedoria.
Pensamento e conduta
Do coração procedem os males. A Bíblia nos adverte a não se preocupar excessivamente e a ter pensamentos sóbrios e disciplinados.
A ka a fɔ ii yɛ fanan ko: «Fen mɛnilu ye bɔla mɔɔ rɔ, wo le ye a nɔɔla. Baa miriya juuilu le ye bɔla mɔɔ jusukun dɔ, ikomin jalonya, suɲali, mɔɔfaa, kaninkɛ, natabaya, juuya, mɔɔ lafili, jamuruya, keleya, mɔɔ tɔɔtiɲan, jɛrɛbonya, a ni hankilitanya koilu. Juuya woilu bɛɛ ye bɔla mɔɔ jusukun dɔ. Ii bɛɛ le ye mɔɔ nɔɔla.»
«Wo le kosɔn, n ye a fɔla ai yɛ ko ai kana hamin ai la dunuɲaratɛɛ la, ai la dɔɔnnin ko la; wala a faribanku la ko la, ai ye mɛn bilala a ma. Ai la niimaya ma bon dɔɔnnin ko ri wa? Ai fari la ko ma bon feriyabɔ ko ri wa?
Ai wa kɛ a tarala, ai kana kuma siyaman fɔ fuu ikomin Alla lɔnbaliilu ye a kɛla ɲa mɛn ma. A ye woilu kɔndɔ ko ii la kuma siyaya le kosɔn ii la tarali ri lamɛn.
Wo tuma, mɔɔ waa siyaman ka ii ladɛn Isa laminin dɔ. Ii warara haan ka i lɔ i ɲɔɔn kan. Ka Isa to jama tɛma, a ka a la karandenilu karan. A ka a fɔ ii yɛ ko: «Ai ye ai jɛrɛ latanka Farisiilu la lɛbɛn ma, ii la filanfilanteya kɔnin. Mɔɔilu la ko si dokonnin a ri bɔ gbɛ rɔ, lon do rɔ. Mɛnilu suturanin, woilu bɛɛ ri lɔn mɔɔilu bolo. Ai wa idoon ka fen fen fɔ mɔɔilu yɛ dibi rɔ, woilu bɛɛ ri lamɛn kɛnɛ ma. Ai wa fen fen fɔ mɔɔilu tolo kɔrɔ kan majii rɔ, hali ni a kɛra bon kɔndɔ sutura rɔ, woilu bɛɛ ri fɔ gbɛ rɔ, ka kɛ ikomin mɔɔ ra i lɔ bon kun na ka wo bɛɛ lase fan bɛɛ rɔ.
«N teriilu, n di a fɔ ai yɛ ko mɔɔ mɛnilu seni mɔɔ faala dɔrɔn, ai kana silan woilu ɲɛrɔ, baa woilu dan ye mɔɔ faribanku faa le ri. Ii ti se ka tamin wo kan. Ai ye silan mɛn yɛ, n di wo yiraka ai la. Mɛn di se ka mɔɔ faa, ka ban ka a fili jahanama kɔndɔ, ai ye silan wo yɛ.
«A ye di? Kɔnɔ mɛsɛn loolu tɛ sanna wodi gbanan mɛsɛn na wa? Kɔni Alla ka a kelen kelenna bɛɛ lɔn. Alla ka ai lɔn kosɛbɛ, hali ai kunsi jate! Wo rɔ, ai kana silan fewu. Alla ye ai jatela ka tamin kɔnɔilu kan.
«N di a fɔ ai yɛ ko mɔɔ fen fen wa i lɔ n tɔɔ la mɔɔilu ɲana, Mɔɔ Dencɛ fanan di i lɔ wo tii la ko Alla la mɛlɛkailu ɲana. Kɔni mɛn wa i ban n dɔ mɔɔilu ɲana, Mɔɔ Dencɛ fanan di i ban wo rɔ Alla la mɛlɛkailu ɲana. Ni mɔɔ ka Mɔɔ Dencɛ mafɔ, a ri se a makotola. Kɔni mɔɔ wa Alla la Nii Sɛniman tanama kuma fɔ, a ti nala makotola habadan!
«Lon do rɔ, mɔɔilu ri ai mira. Ii wa ai lana salibonilu ɲɛmɔɔilu ma, wala kititɛɛla su bɛɛ, ai ka kan ka kuma mɛn fɔ ka ai jɛrɛ lafasa, ai kana hamin wo la. Ka a masɔrɔn ai ka kan ka mɛn fɔ, Alla la Nii Sɛniman di wo kuma bila ai kɔndɔ wo waati kelen na.»
Cɛɛ do tora jama rɔ ka a fɔ Isa yɛ ko: «An karanmɔɔ, i ye a fɔ n kɔrɔcɛ yɛ ko an fa sara ka cɛɛ mɛn to, ko a ye cɛɛ wo rafara ka n ta di n ma.» Isa ka a jabi: «Ɛɛ, cɛɛ! Yon de ka nde lasii, ka n kɛ ai la kititɛɛla ri, wala ai la cɛɛ rafarala?» Wo kɔ, Isa ka a fɔ jama yɛ ko: «Ai ye a kɛ koɲuma, ka ai jɛrɛ mira natabaya ma. Ka a masɔrɔn hali ni mɔɔ la nanfulu siyayara a ɲa jɛrɛ ma, wo ti se ka ɲenemaya jɛrɛ di a ma.»
Isa ka wo kɔrɔ yiraka ii la kuma kɔrɔlama do rɔ. A ka a fɔ ko: «Waati do kɛra, nanfulutii do la sɛnɛ fenilu sɔnda kosɛbɛ. Wo rɔ, a ka a jate mira a jɛrɛ kɔndɔ ko: ‹N di nfen de kɛ sa? Suman mara diya si tɛ n bolo, suman jate wo ri kun mɛn kɔndɔ.› A ka imiri wo ma ka a fɔ ko: ‹N di n na bondon bɛɛ lawuya ka kurailu lɔ ka woilu la wara. N di n na suman kisɛ ni n na sɛnɛ fen bɛɛ kɛ ii kɔndɔ ka a bɛɛ lamara ye. Wo wa ban, n di a fɔ n jɛrɛ yɛ ko: «Cɛɛ, i ɲɔɲɔ fewu! Suman siyaman ba marani i bolo, suman mɛn di san siyaman bɔ. I ye dɔɔnnin kɛ, ka minnin kɛ, ka sɛwa.»› Alla ka a fɔ a yɛ ko: ‹Ile, kɔmɔɔ gbɛdɛn. Bi su ɲin dɔ jɛrɛ, i nii di mira i la. I ra mɛn nadɛn i jɛrɛ yɛ, wo totɔ yon bolo sa?› Mɔɔ mɛn ye nanfulu ɲininna a jɛrɛ yɛ, ka a ban Alla rɔ, wo betɔ ten de.»
Wo rɔ, Isa ka a fɔ a la karandenilu yɛ ko: «Nba, n kan de, ai kana hamin ai nii la ai la dunuɲaratɛɛ dɔɔnnin ko rɔ, wala ai la faribanku la feriyabɔ la ko rɔ. Ka a masɔrɔn nii ka bon dɔɔnnifen di. Fari banku ka bon feriyabɔ ri.
«Ai ye kɔrɔnduwailu lakɔrɔsi. Ii tɛ sɛnɛ kɛla, ii tɛ suman kala. Suman mara diya su su tɛ ii bolo. Kɔni Alla ye woilu balola. Ai munanfan ka bon kɔnɔilu munanfan di paaon Alla ɲana. A ragbɛ! Yon ye ai rɔ, mɛn na hamin di se do kafula a si ma, hali waati kelen? Ni ai la hamin ti se hali wo ko fitini la, nfenna ai ye haminna ko tɔilu bɛɛ la? Ai ye waa rɔ binilu lakɔrɔsi. Bin woilu ye wulila ka fɛrɛn ka sabati. Ii tɛ baara kɛla, ii tɛ feriyabɔ ɲininna. Kɔni hali Mansa Sulemani, mɛn kɛra nanfulu ba tii ri, wo ma duruki si don, mɛn kenyani bin fɛrɛn kelen di. A ragbɛ! Bin mɛnilu ye wulila bi woilu ri janin ta la sini. Hali wo, Alla ka ii feriyabɔ fɛrɛnilu la. A ye di? Alla tɛ ai dɛmɛn fanan, ka ai feriyabɔ wa? Kɔni ai la lemɛniya ka dɔɔ fewu!
«Ai kana hamin ka a fɔ ko: ‹An di nfen dɔɔn ka nfen min?› Jamana mɛn mɔɔ ma Alla lɔn dunuɲa rɔ bi, woilu le ye ko su wo ɲininna waati bɛɛ rɔ. Kɔni ai mako ye fen mɛnilu la, ai Fa Alla ka woilu bɛɛ lɔn. Wo le rɔ, ai ye Alla la mansaya ɲinin fɔlɔ. Alla ri fen woilu fanan di ai ma.»
Isa ka a fɔ a la karandenilu yɛ ko: «N na dɛkuru ɲin, ai kana silan. A diyara ai Fa Alla yɛ ka a la mansaya di ai ma. Ai ye ai bolofenilu san ka bolokolonilu sɔ wodi wo rɔ. Ai ye nanfulu mara yɔrɔ ladan ai jɛrɛ yɛ harijeene, nanfulu mara yɔrɔ mɛn ti nala tiɲanna. Sa ai ri nanfulu bila ai yɛ harijeene, nanfulu mɛn ti nala dɛsɛla habadan. Son si ti se yɔrɔ wo sɔrɔnna, ɲɛnbɛrɛ ni kɔrikɔri si ti tiɲannin kɛ ye, baa i la nanfulu marani yɔrɔ mɛn, i sɔnɔmɛ ye yɔrɔ wo le rɔ.»
Isa ka a fɔ ii yɛ ko: «Ai ye ai jɛrɛ tɛsidi ka ai rabɛn baara kanma. Ai ye ai la fitinna lamɛlɛni to waati bɛɛ rɔ. Ai ye kɛ ikomin jɔn, mɛnilu ye ii la kuntii makɔnɔla bon kɔndɔ. Ni kuntii bɔra kɔɲɔ malɔ diya ka na da makonkon, ii ri da laka a yɛ. Ni kuntii nara ka a tɛrɛn jɔnilu ma sunɔɔ fewu, baraka ri don ii la ko rɔ. A ragbɛ! Kuntii ri a tɛsidi ka a jɛrɛ rabɛn ka jɔnilu kili. A ri ii bɛɛ lasii ka dɔɔnnin sii ii kɔrɔ. Wo le rɔ, ni kuntii nara duu tala waati, wala dondon kasi waati, ni a nara ka a tɛrɛn jɔnilu ma sunɔɔ, baraka ri don ii la ko rɔ.
«Ai tolo malɔ! Ni bon tii tun ye a kalama ko son natɔ a wara waati mɛn na, a tun di a jɛrɛ rabɛn a ɲɛrɔ. Wo ɲa kelen ma, ai fanan ye ai rabɛn. Ka a masɔrɔn Mɔɔ Dencɛ ri na waati do rɔ, ai hankili tɛ waati mɛn ma.»
Piyɛri ka Isa maɲininka wo rɔ ko: «Maari, i ka kuma kɔrɔlama ɲin fɔ andeilu dɔrɔn de yɛ, wala jama bɛɛ?» Maari ka a jabi: «Yon ye jatela jɔn telenni ri, wala jɔn hankiliman? Kuntii ri jɔn wo lasii a wara bɛɛ kun na, ko a ye a janto jɔn tɔilu rɔ, ka solo bɔ ka a di ii ma. Ni kuntii nara ka a tɛrɛn jɔn wo ye baara kan, baraka ri don jɔn na ko rɔ. Kuntii ri a bolofenilu bɛɛ karifa jɔn wo la. Tuɲa le fewu! Kɔni, ni jɔncɛ wo ka i miri ko: ‹N na kuntii ti nala jonna›. A ri jɔn tɔilu tɔrɔ ka ii gbasi, cɛɛ ni muso. A ri dɔɔnnin kɛ kojuuya ka dɔlɔ min haan ka a jɛrɛ ɲa laminin. Wo ko rɔ, a la kuntii ri na waati do rɔ, jɔn wo hankili tɛ waati mɛn ma. A wa na, a ri a la jɔn tɔrɔya kojuuya ka a kɛ ikomin Alla lɔnbali.
«Jɔn mɛn ka a la kuntii diyanan ko lɔn, kɔni a la kɔndɔgbo ma sɔn ka a janto a rɔ, kuntii ri wo gbasi kojuuya ka jahadi la a kan kosɛbɛ! Jɔn mɛn ma a la kuntii diyanan ko lɔn, ni a filira ka baara juu do kɛ, mɛn ye gbasili ko ri, jɔn wo fanan di gbasi. Ale kɔni tɛ gbasi kojuuya. Mɔɔ mɔɔ wa siyaman sɔrɔn, siyaman di ɲinin wo fɛ. Siyaman wa karifa fen fen na, siyaman di ɲinin wo fɛ fanan.»
Isa ka a fɔ ii yɛ ko: «N da na ta sɔ kanma duukolo kan. N da gbɛdɛnni ba le fɔɔ ta wo ye mɛlɛn. Kɔni a fɛrɛ tɛ fɔɔ n ye n na jakankatayɛ dafa. Yani n ye ban wo kɛla, n tɛ jususuma sɔrɔn. A ye di? A ye ai kɔndɔ ko n da na jususuma le ri dunuɲa rɔ wa? Wo kuma tɛ! N nani bɛnbaliya le bila diya mɔɔilu tɛma. Ka damira bi ma, ni mɔɔ loolu kɛra denbaya kelen dɔ, mɔɔ sawa ri wuli mɔɔ fila kanma, wala mɔɔ fila ri wuli mɔɔ sawa kanma. Cɛɛ dencɛ ri bila a la, cɛɛ fanan di bila a dencɛ la. Muso denmuso ri bila a la, muso fanan di bila a denmuso la. Muso dencɛ muso ri bila a la, muso fanan di bila a dencɛ muso la.»
Isa ka a fɔ jama yɛ ko: «Ni ai ka banda finni yen tele be rɔ, ai ri a fɔ ko sanci natɔ le. Sanci di na ikomin ai ka a fɔ ɲa mɛn ma. Ni ai ka a yen fɔɲɔ ye bɔla tele kankan bolokinin fan fɛ ai ri a fɔ ko: ‹Tara ri bɔ.› Tara ri bɔ ikomin ai ka a fɔ ɲa mɛn ma. Tɔɔmasere mɛnilu ye kɛla sankolo ni duukolo kan, ai kusan woilu faranfasila. Kɔni Alla ye ko mɛnilu kɛla bi mɔɔilu tɛma, nfenna ai ma kusan woilu fanan faranfasila? Ai jɛrɛmayuwailu! Nfenna ai tɛ a fɛ ka ko telenninilu jate mira ai jɛrɛ ma ka woilu kɛ?
«A ragbɛ! Ko wa kɛ i ni mɔɔ do tɛma, ni wo ye a fɛ ka i lana kiti diya, sani ai ye se ye, i ye fɛrɛ bɛɛ kɛ ka a madiya sani ai ye se kititɛɛ diya. Ni wo tɛ, kititɛɛla ri i don tasidilu bolo. Pɔlisi ri i bila kaso la. Ni i donda kaso la, i ti nala bɔla fewu, fɔɔ i wa ban wodi wo bɛɛ sarala. Tuɲa le fewu!»
N wa a fɔ ai bɛɛ yɛ Alla la hina rɔ, a ka mɛn di n ma ko, ai kana a miri ai jɛrɛ la ko rɔ ka tamin doilu la, kɔni ai ye ai miri hankilimaya ni jɛrɛ mira rɔ ikomin Alla ka lemɛniya jate mɛn di ai ma.
N badenmailu, n ye ai madiyala an Maari Isa Ɲenematɔmɔnin tɔɔ rɔ, ai bɛɛ ye bɛn ai ɲɔɔn ma, kosa ai kana latalan, kosa ai ye kɛ kelen di, ai miriyailu ni ai kɔndɔ koilu ye kɛ kelen di.
Baa yon ye mɔɔilu tɛma mɛn di se mɔɔ kɔnɔrɔ ko lɔnna, ka bɔ a jɛrɛ nii rɔ ko mɛn ye wo tii fari rɔ wa? Wo ɲa ma, mɔɔ si ti se Alla la koilu bɛɛ lɔnna fɔɔ Alla la Nii sɛniman.
Wo le rɔ, mɔɔ si kana a jɛrɛ majuuwaya. Ni mɔɔ do ye ai tɛma mɛn ye a mirila ko waliji le ale ri dunuɲa mɔɔilu ɲakɔrɔ, a bɛnnin tɛrɛ le, wo tii ye a jɛrɛ jate hankilidɔɔ ri, kosa a ye kɛ waliji jɛrɛ ri.