Pensamentos

8 Hagi vagare nanekea nafuhetane nasarhetma maka knafina tamavutamavama hanazana, na’amo tamage zana me’ne, na’ante vahe’mo’a antahi nemie, na’amo fatgoa hu’ne, na’amo avu sese hu’ne, na’amo vahe’mofona asane hugahie. Na’amo agi’a erisaga hugahie. So’e zantfama me’neniane, husga hunte’zama me’nesiana, anazante antahintahi nehutma hampona hutma maniho.

2 Hagi ama mopafi avu’avazanena tagrora oteho. Hianagi tamagra atrenkeno antahintahitamia Anumzamo tamazeri kasefa nehanigeno, tamavutamava zamo’a ruzahe hino. Anama hanuta, tamage Anumzamofo avesizamo’a, knare huno haviza osuno, fatgo hu’ne huta eriama hugahaze.

Mani ruotge huta manisnunku Anumzamo tagi hu’nea naneke

13 E’ina hu’negu retro huta antahintahitamia nemanita, tamavufgamofo avesizana kegava negritma, ana miko amuha zantamia, Jisasi’ma eama hanigeno, Anumzamo’a tamaza hania asunkuzante anteho.

20 Menina Agri’ma antahima negona zampina agtereno mevite’neankino, tagu tagesama nentahunazana agtereno amne anazana hugahie. Agri hanavemo tagu’afi eri’za e’nerie, 21 Ana hanigeno maka mono vahe’mo’za, Krais Jisasimpi, Anumzamofo agi’a erisga huvava hugahaze. Tamage.

12 Na’ankure Anumzamofo kemo’a kasefa huno me’neno, eri’za enerino, tarega kaziga asanenea kazimofo asenezama’a agatereno, kantu tagu tamemofone, avamutifine ufreno tagahu rurerure nehuno, kantu tagrunamo hagerafi’nefine, zaferinamofo asinu’afi ufreno taga nehuno, tavutavazane tagutagesamofo avesizana refko nehie.

23 Ana mika’zana hugahananagi agatere’nea zama hananana, antahi zanka’a kegavahu so’e huo. Na’ankure e’i tamage asimu erisana tinkampui me’ne.

26 Kagama rentenkama vanana kana kva hu’nenka, kavua kenka nevugeno, mika zamo’a kagritera agafa huno eme hanavetigahie.

12 Mago kamo’a vahe avurera knare hugahianagi, avaririno atuparega vaniana fri’za me’ne.

2 Vahe’mo’za maka zamavu’zamava’ma nehaza zankura, fatgo avu’avaza nehune hu’za hugahazanagi, Ra Anumzamoke zamagu’a refako huno nezamage.

8 Na’ankure Nagri antahi’zamo’a tamagri antahizanknara osigeno, tamagri tamavu tamavamo’a, Nagri navu’nava knara osu’ne huno Ra Anumzamo’a hu’ne.

7 Kefo tamavu tamava’ma nehaza vahe’mota ana tamavu tamava’zana netrenke’za, fatgo osu antahintahima e’neri’za vahe’mota ana antahintahitamia netretma rukrahe huta Ra Anumzana tagri Anumzamofonte eho. Ana’ma hanageno’a Anumzamo’a tusi’a asunku huneramanteno kumitamia atreramantegahie.

3 Mika’zama huku’ma hanana zana Ra Anumzamofo azampi antegeno, ana mika zama huku’ma antahintahima retro’ma hanana zamo’a, nena’a fore hugahie.

23 Anumzamoka nagri nagu’a rezaganenka keama nehunka, antahintahi hakare’ma nehua zana renahenka ko. 24 Anumzamoka krimpa knazama erigami navu’navazama nagripima me’nesiana refkohu so’e hunka nenagenka, manivava asimu’ma erino mani kante navrenka vuo.

Anumzamo’a ko tagrira antahino keno hu’nea huno Deviti asunte’nea zagamere

1 Ra Anumzamoka nagra inanknahu vahe mani’noe, ko nagri nagu’a rezaganenka ke’nane. 2 Nagrama manuampi, otuampi Kagra ko nagenka antahinka nehunka, afete mani’noanagi, Kagra nagri antahi’zana ko keama hu’nane.

20 Hagi Jisasi’a anage huno zamasami’ne, Vahe’mofo zmaguafinti atiramiazamo, zamazeri pehena nehie. 21 Vahe’mofo agu’afinti’ma efore’ma nehiana, havi agu’agesa antahi’zane, monko zane, kumzafa se’zane, vahema ahe fri’zana ne-e, 22 arave hu’nea a’ene vene monko avu’ava hu’zane, agraguke antahi’zane, havi avu’ava’ene, vahe’mofo krunage hunte’zane, vahe’mofo kumipi avrente avu’avazane, vahe’mofo zanku kenunu hu’zama, knare vahe’mofo havige hunte’zane, neginagi avu’ava hu’zane, avufga eriantesga hu’zane, 23 ana mafkazana vahe’mofo agu’afinti atiramiazamo vahera azeri pehena nehie.

Mago zankura hakare kagesa ontahisana naneke

25 E’ina hu’negu, Nagra neramasmue, tamagrama manisnaza zankura tamagesa antahintahi hakare osuta, naza kavera negahune, igati tina negahune, kukena tavufarera na’a hugahune huta ontahiho. Anampina kavemo’a mani’zana agaterenefi, hipi kukenamo’a tavufa agatere’neo?

7 Nunamuma hanuta, agu’agesa omne vahe’mo’za revahe revahe hu’za, megi’a vahe’mo’za (gentiles) hantgazankna kea osiho, na’ankure zamagrama antahi’zana, rama’a naneke nehusunkeno Anumzamo’a antahisie hu’za nehaze.

Vahekura kore osu, Anumzamofonku koro hanaza naneke

1 Anama nehazage’za mika veamo’za emeritru nehazageno, rama’a tauseni’a vahe’mo’za titipa hu’za zamagiareti orentrako arentrako hu’naze. Pusantera Jisasi’a rukrahe huno, amage' nentaza disaipol naga’a zamavumro ante’ne, Farisi vahe zamuzmakura havige vaheki kva hiho. 2 Na’ankure mago’zamo’a refiotegahie. Hakare’za oku’a me’nesnia zana, henka’a amate fore hugahie. Hakare zama refitenesnia zamo’a, amate efore hanige’za kegahaze. 3 Inankna kema hanimpima hu’nesana kemo’a, masare eama hanige’za vahe’mo’za antahigahaze. Hagi sumike’ma oku’a hunaraginte’pinkama hu’nesanana, anagamu nomumpare marerino huama hanige’za antahigahaze.

4 Rone’nimotma, Nagra neramasamue, avufgama ahe frisimofonkura korera osiho. Anama hutesu’za henka’a, mago’enena zamagra anara huoramantegahaze. 5 Hu’neanagi Nagra kore kea huneramantoe, Tamagri’ma tamahe frino hanave’areti tevefima tamasga hu’tresimofo korora hunteho. Nagra neramasamue, Agri korera hunteho! 6 Hagi 5'a kisave nama tare kasage zagore netraze. Ana nehazankino Anumzamo’a ana namazagagura agera nokanie. 7 Hagi tamagerafa nehue, tamasenire’ma me’nea tamazokara maka kohampari’ne. Korera osiho! Tamagara rama’a kisave namazaga agateretma ra’za mani’naze.

8 Nagra neramasamue, iza’o Nagri nagi nagenkema vahe’mokizmi zmavurema huama hanimofona, Vahe’mofo Mofavremo’a, Anumzamofo ankeromo’kizimi zamurera agi’a huama hugahie. 9 Hu’neanagi mago’mo’ma Nagriku’ma onke’noe huno vahe zamufi hufrakisi’mofona, Anumzamofo ankeromokizmi zamavurera Nagranena, zamagrira ozamage’noe hu’na hu frakizmantegahue. 10 Hagi iza’o Vahe’mofo Mofavre mago kema huhaviza huntesimofona, kumi’a eri atrentegahie. Ana hugahianagi iza’o Ruotage Avamumofo huhaviza huntesimofona, kumi’a atreontegahie.

11 Hu’neanagi, osi mono nonte kva vahete’ene, ruga’a kva vahetema tamavre’za vanageta, nanege hugahune hutma tamagesa ontahiho. 12 Na’ankure Ruotage Avamumo kema huku’ma hanaza kea rempi huramisigetma ana knafina hugahaze.

Rama’a feno ante’nea ne’mofo naneke

13 Tusi’a veapinti magomo’a amanage huno Jisasinku hu’ne, Rempi hurami nemoke, nenfuna asamigeno nerfama erisanti haregaha’e huno anterante’nea zampintira, refako hunamino. 14 Jisasi’a ana kenona huno, Kagri’ene negafu amu’nompina, iza kva mani’nenka kezani’a nentahinka refko huzananto huno hunante’ne? 15 Anante amanage huno zamasmi’ne, Kva hiho! Maka’a ruzahu ruzahu agraguke antahizamofona ha' renenteta, kva huta maniho, vahe’mofo mani’zana fenoma eri’zampina omnene. 16 Nehuno fronka ke zamasmino anage hu’ne, Mago afufenone ne’mofo hozamo’a, so’eza huno hakare’a raga rentene. 17 Ana ne’mo’a anage huno agesa antahi’ne, nezani’a erintesua nona omaneanki nagra nankna hugahue? 18 Nagra ne’zama erinte nona tagna vazina erira huna kitena, anampi maka ne’zane, mago’a zani’a erintegahue huno antahi’ne. 19 Anantera nagrani’agura anage hugahue, nagra rama’a kafufima nazama hania zantamina eritru huankina mani fru hu’nena tine nezane nenena musenkase hugahue hu’ne. 20 Hianagi ana ne’ku Anumzamo’a anage hu’ne, kagra neginagi vahe maninane! Meni kenageke frigahananki, maka’za eri atru hu’nanazana iza erigahie hu’ne? 21 E’inahu’za zamagra’aguke nentahiza mopafi fenozmima eritru hanaza vahe’mokizmia fore huzamigahie. Hianagi Anumzamofontera e’inahu vahe’mokizmia fenozazmi omnene vahe mani’naze.

Avufamofo azahu zanku antahintahi hakare hu’zamofo naneke

22 E’i ana agafare Jisasi’a amanage huno amage’ma nentaza disaipol nagara zamasmi’ne. Tamagra tamavufagura antahintahi hakare osiho. Nane’za neneta manigahune, nankukena antanita tavufa refitegahune huta osiho. 23 Na’ankure tasimuma erita manizamo’a ne’zana ageteregeno, tavufamo’a kukenama hu’zana agaterene. 24 Namamofo keho, zamagra hoza kriza ne’zana nogafize. Nezama erinte’za nesaza nona omne’neanagi, Anumzamo ne’zana nezamie. Tamagra namamofona agatereta raza vahera mani’naze. 25 Mago’mo tamagripintira antahintahi hakarema haniazamo’a, asimu’a osi’a erizaza hugahio? 26 Tamagrama ama osizama osanutma, na’a higeta mago’a zankura antahintahi hakare nehaze? 27 Inozamo’ma hageno amosrema neheaza keho. Zamagra mragu’za atiza kukena hatiza nontanize. Hianagi Nagra neramasamue, kini ne' Solomoni’ma avasese’ane kukena hu’neanagi, ama flauamofo amosaremo agetereno knarezantfa hu’ne. 28 Hianagi Anumzamo’a meni mesigeno okima eriza tevefima kresnaza inozana e’inahukna huno kukena hunezmanteanki, Osi tamentintine vahera! Anumzamo’a agetereno vahe’mota kukena huormantegosio? 29 Naneza neneta, nanti negahune huta antahintahi hakarea osiho. 30 Na’ankure zamentinti osu vahe’mo’za anazankura tusi’za hu’za nehakaze. Hianagi tamagri, Neramafa’a atupama hanaza’zana ko antahino keno hu’ne. 31 Hu’neanagi kotazana, Anumzamofo kumaku haketenkeno, ana miko atupama hanaza zana tamigahie.

Monare hirozama eritru hanuna zamofo naneke

32 Onensa sipisipi afu kevumota korora osiho. Na’ankure tamagri Nafatmimo’a, mona kuma’a muse huno tamiku hu’ne. 33 Afufenontamia zagore atretma, zago erita amunte omane vahe nezminkeno monafi fenozantamimo’a meno, anazamo’a monafina havizana nosanageno, kumzafa nosesageno, havi kafamo’za eri havizana osu kumapi antegahaze. 34 Na’ankure feno zanka’ama me’nenirega, anantegage kagu’a antegahane.

Ramo’ma esia zanku kva hu’za manisaza naneke

35 Hagi Kukena tamia huta, tro huta mani’neta, tavi tamia rekru hutma maniho. 36 Kva’zmimo arave hu nezantegati esigu kva hu’za manine’za, kafante eme vagre vagre nehige’za, ame hu’za anagi nentazankna huta kva huta maniho. 37 Hagi kazokzo eriza vahe’mo’za, kva zmimoma esigu kva hu’za mani’nesaza vahe’mo’za muse hugahaze. Tamage hu’na neramasamue, Agra’a ana kva nemo amu’nofi nehuno, kukena’a eri atupa huteno, eri’za vahe’a hanige’za zamaza tununte mani kaginesageno, kavera agra eme zamigahie. 38 Kenege esio, kotu avame esio, zamunte’za kva hu’za maninesageno, eme zamagesia kazokzo eri’za vahe’mo’za, muse hugahaze. 39 Hu’neanagi ama’nankea antahiho, mago nomofo nefama e’i knazupa kumzafa vahe’mo’za noni’a tagna vazigahaze huno antahinesuno’a, kvagrino mani’neno zamatresige’za noma’a tagna vaziza uofregahaze. 40 Tamagranena tamavu anteta kva huta maniho. Vahe’mofo Mofavremo’a, omegahie huta hanaza knafi, egahianki kva hutma maniho.

Havi eri’za vaheku’ene knare eri’za vaheku’ene hu’nea naneke

41 Pita’a anage huno antahige’ne, Ramoka ama fronka kea tagrikuke nehampi, maka vaheku’ene nehane? 42 Anante Ramo huno, Knare antahizanteti eri’zama’a erifatgo nehania ne’mofo kva’amo’a, huntenkeno mago’a eri’za vahe’a kva krinezmanteno, nezama nesaza zana kna fatgore refko huzamisia vahera iza’e? 43 Ana kazokzo eriza ne’mo’ma eri’zama enerino mani’nenigeno, kva’amo’ma eme kenimo’a, asomu erigahie. 44 Tamage hu’na neramasmue. Ana nera kva’amo’a huhamprintenkeno, maka zama’a kegava hugahie. 45 Hianagi ana kazokzo eri’za ne’mo’a agu’afina huno, kvanimo’a za’za kna maniteno egahie nehuno, agafa huno eri’zama eneriza kazokzo eri’za vene’nene, ananene nezmaheno, ne’zana neneno, aka ti neno neginagi nehuno, 46 kva’amo egahie huno antahiominesia knare’ma esuno’a, eme aheno rutaneteno, zamentinti osu vahe’mo’za manisaza kumapi antegahie. 47 Hanki ina kazokzo eriza ne’mo’ma, kva’amofo avesizama keno antahino hu’neno, ana avesimofonte kva osuno, amagema ontesimofona rama’a zampi azeri haviza hugahie. 48 Hianagi iza’o antahino keno osu’neno, knaza erigaza hu’nesimo’a, osia knokeve erigahie. Maka vahe’ma rama’ama zminemofompintira, mago’ane rama’a ante agofetu hu’za amisazegu hugahie. Hagi izano antahimino rama’a ami’nenimofompintira, mago’ane rama’a erinaku agesa antahigahie.

Jisasi’a amu’nontifi atane’za erino e’nea naneke

49 Nagra ama mopa teve taginteku e’noe. Nagri’ma navesiana tevea rukru hanie! 50 Hianagi tusi’a knazamo navega ante’neankina ti freankna hu’na, ana kanazampina ufretena atiramisugeno, ana knazupa vagaregahie! 51 Tamagrama tamagesama antahi’zana, ama mopafina rimpa fru’za erina enofi? A’o, amu’nontamifina atane’za eri’na e’noe. 52 Meninena mago nompi 5fu’a naga mani’nenamo’za amunozamifina atane’za fore hanigeno, tagufamo’za refko hu’za taremokiznia ha' reznantesageke, taremokea tagufamokizmia ha' rezmantegaha’e. 53 Famo tremokea refko huke, nefa’a nemofo ha' rentena, nemofo’a nefa ha' rentegahie. Anazanke huno nerera’a refko huno mofa’amofo ha' rente’na, mofa’amo’a nererana ha rentegahie. Mago a’mo’a nenoferona ha' rentesigeno, nenofero’a, vemofo nererana ha' rentegahie.

54 Hagi Jisasi’a anage huteno, tusi’a veara anage huno zamasami’ne, Kazageno hampomo zage ufretegama reraga higeta, ko arugahie nehazageno, kora nerie. 55 Hanki mago kaziga asoparegati (sauti) zahoma erigeta, zage ha hugahie nehazageno, ana nehie. 56 Tamagra tavre vahere! Tamagra mopafine monafinema fore hiazana refko hutma negaze. Hianagi menima ama knafima fore’ma hiazana na’a higetma refko hutma nonkaze?

57 Hagi nahigetma tamagra’a refko hutma fatgoma hu’neazana nonkaze? 58 Na’ankure magomo naneke huganteku kavreno kanisol vahete nevanigenka, karankama nevanuta, ko keaga hunka agranena erifatgo huo. Ana’ma osnanana ana ne’mo’a kavreno ke refkohu nete vanigeno, kavreno kina nonte kva nete kantena, kina hugantegahie. 59 Nagra anage hu’na neramasamue, ana kina nompi mani’neta, zagoma miza segahaze huno hurmantenesiama’a miza sevagareteta atiramigahaze.

Jopu’a fatgoma huno mani’nea zanku huama hu’nea naneke

1 Hanki nagrama navuma kezani’afima mago huvempa kema hu’noana, mago mofa’ma negesuna havi antahintahia e’orisnue hu’na huvempa hu’noe.

3 Na’ankure Anumzamo’ma asunkuzama’areti asumaraginantenereti, maka motarega amanage nehue, tamagratmigura antahinkeno rana osenketa, vahe’mo’za nemaniza kante maniho. Tamagra’a tamavutamava refako hutma negeta, Anumzamo tamami’nea tamentintireti, tamagra ina avamente mani’nafi refko hutma keho.

Mono vahe’mokizmi amunompi knaza me’nea naneke

10 Hagi nenafugata hanaveti’na tamantahinegoe, Rantimofo Jisas Kraisi agifi miko’motma mago tamarimpa ohunte ahunte nehanageno amu’nontamifina atane’zana omneno. Ana hanutma fatgo hutma magoke antahi’zampine, tamagesa antahi’zampinena eri mago hugahaze.

11 Na’ankure, iza vahepintira mago vahe’mofo antahi’zampima me’nesia antahi’zana keno antahino hugahie? Agri’a avamu’moke agu’afi me’nesia antahi’zana keno antahino hugahie. Anahukna kante Anumzamofona oku’a agu’agesa mago’mo’e huno antahino keno osugahianki, Anumzamofo Avamu’moke antahino keno hugahie.

18 Mago vahe’mo’ma antahintahi huno, nagra knare antahi’zane vahe ama knafina mani’noe hania vahe’mo’a, agra’a ravatga osino. Hanki atrenkeno neginagi vahe maniteno, henka knare antahi’zane vahera efore hino.