Perdão e misericórdia
O perdão é o coração do evangelho. Deus nos perdoou em Cristo e nos chama a perdoar uns aos outros, assim como fomos perdoados — sem limites e sem condições.
O perdão de Deus
Deus é rico em misericórdia. Ele apaga nossas transgressões e não se lembra mais dos nossos pecados. Quem confessa, alcança perdão.
Ni da laana zɔ ga ga da-ɠotoiti, toɠa ga wooɠɛɠila nu ta telebo nu, é da-ɠotoiti suvaayɛ de ʋɛ, é telebotalai pɛ gba de ʋa.
Ni da laana zɔ ga ga da-ɠotoiti, toɠa ga wooɠɛɠila nu ta telebo nu, é da-ɠotoiti suvaayɛ de ʋɛ, é telebotalai pɛ gba de ʋa.
«Kɛlɛ nà ya, nà ɠila kpe ka gè ɗa-lɔ koloɠologiti gaaʋaazu nà ɓɔɠɔi màaʋele ma,
gè la ɗa-ɠotoiti devea ga faa nɔpɛ.
«Kɛlɛ nà ya, nà ɠila kpe ka gè ɗa-lɔ koloɠologiti gaaʋaazu nà ɓɔɠɔi màaʋele ma,
gè la ɗa-ɠotoiti devea ga faa nɔpɛ.
Ʋelei folo ɠulazu maaɠoozaai la folo liizuʋɛ ʋa,
pele ɠana é da-lɔ koloɠologiti maaɠoozazu la de ʋa.
Ungo, Màliɠii, è ʋagɛ, ɗa ɗa maavaayɛgi wo fala,
è ɓɛtɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu naati kpein tetema, niiti ti wooɠulazu è ma.
Ungo, Màliɠii, è ʋagɛ, ɗa ɗa maavaayɛgi wo fala,
è ɓɛtɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu naati kpein tetema, niiti ti wooɠulazu è ma.
Ungo, Màliɠii, è ʋagɛ, ɗa ɗa maavaayɛgi wo fala,
è ɓɛtɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu naati kpein tetema, niiti ti wooɠulazu è ma.
Mazɔlɔɔ nà ta-lelebotala vaiti suvaayɛ,
gè la mɔ ta-ɠotoiti devea ti unma.› » bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma.
Perdoar como fomos perdoados
Jesus ensinou que devemos perdoar setenta vezes sete. Se não perdoarmos aos outros, o Pai celestial também não nos perdoará.
Faalaalii é ʋilɛ botiɠɛ nui ʋa nii é la maavaayɛ bosu
Naama ziɛgi zu Piyɛlɛ maaɓuɠani Yesu ʋa, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Màliɠii, nii kɛ̀ɛloin ɠa ba nɔ, é ɗa kotoi ɠɛ dàalɔɠɔma, nà suvaayɛ ga seizu lielegɔ? Gè suvaayɛ ga seizu lɔfela mu ɓaa?» Yesu ɠɛni ma: «Ɓa-o, gè la ɠɛɛzu è ma seizu lɔfela, kɛlɛ seizu ʋuulɔfela (70) zeizu lɔfela.
Faalaalii é ʋilɛ botiɠɛ nui ʋa nii é la maavaayɛ bosu
Naama ziɛgi zu Piyɛlɛ maaɓuɠani Yesu ʋa, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Màliɠii, nii kɛ̀ɛloin ɠa ba nɔ, é ɗa kotoi ɠɛ dàalɔɠɔma, nà suvaayɛ ga seizu lielegɔ? Gè suvaayɛ ga seizu lɔfela mu ɓaa?» Yesu ɠɛni ma: «Ɓa-o, gè la ɠɛɛzu è ma seizu lɔfela, kɛlɛ seizu ʋuulɔfela (70) zeizu lɔfela.
Faalaalii é ʋilɛ botiɠɛ nui ʋa nii é la maavaayɛ bosu
Naama ziɛgi zu Piyɛlɛ maaɓuɠani Yesu ʋa, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Màliɠii, nii kɛ̀ɛloin ɠa ba nɔ, é ɗa kotoi ɠɛ dàalɔɠɔma, nà suvaayɛ ga seizu lielegɔ? Gè suvaayɛ ga seizu lɔfela mu ɓaa?» Yesu ɠɛni ma: «Ɓa-o, gè la ɠɛɛzu è ma seizu lɔfela, kɛlɛ seizu ʋuulɔfela (70) zeizu lɔfela.
«Kɛ̀ɛ nii é geeɠɔlɔgi zu, ʋele ɠana é ʋaazu kɛɛzu la ga wo ɠilagilagiti pɛ, ni wo la ɠɛ kɛɛni, wo ʋa wo-ɠɛɛlointi suvaayɛ ga yiimaʋɛ pɛ.»
«Tɔɔzei ni wa zɔiti suvaayɛna ga ta-vaa ɲɔiti, wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, naa ɠa wa ɓalaa wo zuvaayɛ. Kɛlɛ ni wo la zɔiti suvaayɛni, wo-Ɠɛɛ ɓalaa ge la wo zuvaayɛga ga wa-vaa ɲɔiti.
«Tɔɔzei ni wa zɔiti suvaayɛna ga ta-vaa ɲɔiti, wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, naa ɠa wa ɓalaa wo zuvaayɛ. Kɛlɛ ni wo la zɔiti suvaayɛni, wo-Ɠɛɛ ɓalaa ge la wo zuvaayɛga ga wa-vaa ɲɔiti.
«Tɔɔzei ni wa zɔiti suvaayɛna ga ta-vaa ɲɔiti, wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, naa ɠa wa ɓalaa wo zuvaayɛ.
Gi zuvaayɛ ga è wanama vaiti,
ʋelei gá ɓalaa gi nuiti suvaayɛsu la ga gi wanama vaiti.
Undaanɛ nu ɠa ga niiti ti maawɔinɠai ɠɛɛzu,
tɔɔzei GALA ka ti maawɔinɠa.
A prática do perdão
Perdoar é um ato de obediência e liberdade. A Escritura nos exorta a suportar uns aos outros e perdoar de coração, se alguém tiver algo contra outro.
À yeezei ɓɔɠɔ wu wo ɠilagilagi pɛ. Ni ta-zɔ ka bɔɔla ɠisu, à ɓɔɠɔ zuvaayɛ. Eɠɛʋelei Maliɠii wo zuvaayɛgai da, wa ɓalaagi, wo maanɛɛʋɛ wo zɔiti suvaayɛ ɠana.
À yeezei ɓɔɠɔ wu wo ɠilagilagi pɛ. Ni ta-zɔ ka bɔɔla ɠisu, à ɓɔɠɔ zuvaayɛ. Eɠɛʋelei Maliɠii wo zuvaayɛgai da, wa ɓalaagi, wo maanɛɛʋɛ wo zɔiti suvaayɛ ɠana.
À yeezei ɓɔɠɔ wu wo ɠilagilagi pɛ. Ni ta-zɔ ka bɔɔla ɠisu, à ɓɔɠɔ zuvaayɛ. Eɠɛʋelei Maliɠii wo zuvaayɛgai da, wa ɓalaagi, wo maanɛɛʋɛ wo zɔiti suvaayɛ ɠana.
À nuɓɔɠɔlai ta maawɔinɠai ɠɛ wo ɠilagilagiti pɛ. À ɓɔɠɔ zuvaayɛ wo ɠilagilagiti, eɠɛʋelei GALA ge wo zuvaayɛga da, ga Kilista maaʋele.
À nuɓɔɠɔlai ta maawɔinɠai ɠɛ wo ɠilagilagiti pɛ. À ɓɔɠɔ zuvaayɛ wo ɠilagilagiti, eɠɛʋelei GALA ge wo zuvaayɛga da, ga Kilista maaʋele.
À nuɓɔɠɔlai ta maawɔinɠai ɠɛ wo ɠilagilagiti pɛ. À ɓɔɠɔ zuvaayɛ wo ɠilagilagiti, eɠɛʋelei GALA ge wo zuvaayɛga da, ga Kilista maaʋele.
Ada-ɠilibalai maaʋele ma ada Kilista, é ade unmɔɔni ga Kilista ma ɲamai maaʋele, ada-vaaɠaazagiti suvaayɛga, eɠɛʋelei ná-zaalai wɔɔlɔ ʋelei la,
Ada-ɠilibalai maaʋele ma ada Kilista, é ade unmɔɔni ga Kilista ma ɲamai maaʋele, ada-vaaɠaazagiti suvaayɛga, eɠɛʋelei ná-zaalai wɔɔlɔ ʋelei la,
É ade ɠulaa kpidii ná-zobogi ya, é li ga deye nɛɛbɛ Loun Zunui ná-masadai zu. De unmɔɔgi zɔlɔɔga ga tɔun maaʋele, é ade zuvaayɛ ga da-ɠotoiti.
Misericórdia e graça
Deus é compassivo e tardio em irar-se. A misericórdia triunfa sobre o juízo, e quem se humilha diante de Deus encontra graça abundante.
Wo ɠɔba zeɠeiti tɛi wa ti ʋali ga, kɛni wo-yiiti.
À ɠale ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, wa-ƓALAGI,
mazɔlɔɔ toɠa ga maawɔinɠa ƓALAGI, nii é zaalai veezu,
zii la ɠulaa fala, kpɛtɛai wooɠɛɠiladai zu,
a ɗa zeɠe maanɔɠɔi naa ʋaa vai ʋolu, é ɠɛa deveni ga é ʋaa la.
GALA, ɓɛ ɠa é ga è ɠɛʋele,
a zoo é faaɠaaza golai ɓe, é tɔ koloɠologi zuvaayɛ,
ɗa-nuɓusɛi mɔtaiti bɛ, ti ga ɗa-nuiti?
Ɗɛi è la ɗa ga yɛ ziiɠaawanai zu eyɛsu ɠɔ,
mazɔlɔɔ è-yiimai ɠa ga è wooɠɛɠiladai ɠɛ.
Kɛlɛ ɗa-ɠaazumaawɔinɠaa wolai maaʋele ma, è la ti undaaʋilini, è la ɠɛlɛni ti ʋa, mazɔlɔɔ ɗa ga gaazumaawɔinɠaa ƓALAGI, ta faanɛɛ ɠɛɛ ƓALAGI.
Ɠɔoɠɔ GALAGI sàlani nà-telebo fai maaʋele ma,
eɠɛʋelei zèeiti ti ɲadeni da tɔun gaazu.
ni nà-nuɓusɛiti niiti dàaseigi ti ʋa, naati ta ɓɔɠɔmaayeina, ti maanɛɛnɛi wo, ti gàiziɛ, ni ta zeɠena ti-ziɛ ʋele ɲɔiti polu, nɔ̀un, nà yɛ geeɠɔlɔgi zu, gè ti woomɛni, gè ti zuvaayɛ ga ta-ɠotoiti, gè ta-yooi ʋalo.
Ezekiase Izilayɛle nuiti pɛ toli fai Pake kula vai ma
Ezekiase keelaiti teʋeni Izilayɛle ta Zuda yooi zu ná pɛ, é sɛʋɛiti kɛɛni vɔlɔ Efelayime ta Manasé nuiti ma, ga é ti loli Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ Zeluzalɛme, ti Pake fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai vaa ma, Izilayɛle ná-GALAGI. Masagi ta ná-botiɠɛ nu wolaiti ti ɠaalɛɛni ba Zeluzalɛme ta nuɓusɛiti pɛ, ti deve ga ti Pake fɛtii ɠula konagi ma alugi velesiɛi ma. Ti la ɠɛni zooni ti ʋa fɛtii ɠula kui naa ma, nii sɛʋɛai tɔ sɛʋɛi zu, tɔɔzei zalaɠa ɠula nuiti ti la ɠɛni mɔinni ti ʋa ɓɔɠɔ ɲade, nuɓusɛiti ɓalaa ti la ɠɛni ɠaalɛɛni ba Zeluzalɛme. Naama vaazeikpasui nɛɛni masagi ʋɛ ta bɛbɛi pɛ bɛ. Tɛi tama Izilayɛle nui ma mɔinmɔin ge la mɔ ɠɛni Pake fɛtii ɠulazu kui ma nii sɛʋɛai, ti deveni ga ti zeze Izilayɛle yooi zu ná pɛ, é zo Ɓeel-Seɓa, é li Dan, nii a kɛ ti ʋa Zeluzalɛme, ti Pake fɛtii ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai vaa ma, Izilayɛle ná-GALAGI. Kpizɛ wo nuiti ti liini Izilayɛle ta Zuda yooi zu ná pɛ ga sɛʋɛi nii masagi ta ná-botiɠɛ nu wolaiti ti yeeʋo pilɛni su. Masagi devei veeni ti ya, ti ɗa ɠɛ ma: «Izilayɛle nuiti, à ɠale ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, Abalaame, Izaake, ta Izilayɛle ta-ƓALAGI, naa ɠa ɠɛɛna tɔ ɓalaa toɠa ʋa wo ʋɔ ʋolu, wɔi wo ga kɔɔ looɠobaiti, wɔigi Asiili masagi ná-kɔɔi ʋoolaai wo ʋa. À mina ʋokɔɠɔ wo-ɠɛɛni ta wo-ɠɛɛlointi ma, ti ɠɛai ga wooʋalada nuiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI. Naa ɠa é kɛai GALA ge yeeɓegai la faa zuɠoloɠolo nui ʋa, é ʋa ta-yooi zu, eɠɛʋelei wo kaazu la. Naa ɠa é ba, niima ziɛgi zu à mina suvɔi ɠɛ ga wo-mɛmɛwolani kɛʋele, à ɓɔɠɔmaayei Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, à ɠale ma seizu ɲadegai wu, ʋɛ é yiimazeɠeai ga ná eyɛsu ɠɔ. À Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, wa-ƓALAGI, nii a kɛ ná-ziiɠaawana wolai maaɠooza wo ʋa. Ni wa ʋaana ʋolu ɠɛzɛɠɛzɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, wo-ɠɛɛlointi ta wo-lointi ti liai ga tiye duɔlai zu, naati ta gaazumaawɔinɠai zɔlɔɔ ta-luɔ kɛɛɠɛiti zea, naati ta yeeɓe ti ʋa, ti ɠale ma zooi nii zu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimaalaavegɛ ga gaazumaawɔinɠai ta zaalai, ni wa ʋaana pɔ, é la wo laaʋiliga.»
Ʋele ɠana kpizɛ wo nuiti ti ɠɛni leʋesu da, taa wolai ɠilagilagi pɛ su, Efelayime ta Manasé yooi zu. Ti liini ɓalaa ga lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei eyɛsu ti zeeli Zaɓulɔn yooi zu. Kɛlɛ nuiti ti ɠɛni ɲɛɛzu ti ma, ti ɗa ɲɛɛɠula ti zu. Kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, Asɛɛl, Manasé ta Zaɓulɔn wolodamaiti su nui tanigaa ti ɓɔɠɔmaayeini, ti li Zeluzalɛme. Zuda yooi zu GALA botii ɠɛɛni ga zɛbɛi nuɓusɛiti saama, ti pɛ ti zoloo faa ɠila ma ga ti ɠolo masagi ta ná-botiɠɛ nu wolaiti goo ʋɛ, nii soloogai Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma.
Ɠizɛsu Ʋakegi
Nuɓusɛ mɔinmɔin golai ɠaalɛɛni ba Zeluzalɛme ga ɓului nii lɛʋɛ la su, ti naama vɛtii ɠula konagi ma alugi velesiɛi ma. Ti ɠɛni ga bɛbɛ wola nii gaalɛai ba. Ti tɔɔzeini ga ti ɗa zalaɠa ɠulazuʋɛti koloɠolo niiti ti ɠɛni taazuʋɛ, ti ansanse galazuʋɛti koloɠolo, ti ti pɛ pili ya Sedelɔn Pɛtugi zu. Ti zɛba ti Pake baala ziʋoiti kɔdaaleʋe, alugi velesiɛi ma volo puugɔ maazu naanigɔi (14) ma. Zalaɠa ɠula nuiti ta Levi nuiti ti wola unfeni, ti ɓɔɠɔ ɲadeni, ti tɔɔzei ga gala zalaɠaiti daazeelia Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi wu. Ɛsɛ gilagilagi losu zeɠeni, eɠɛʋelei sɛʋɛai la GALA nui Moize ná-tɔ sɛʋɛi zu. Levi nuiti ti ɠɛni ɲamai veezu zalaɠa ɠula nuiti zea, naati ti ɗa pili zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. Tɛi bɛbɛi zaama nu mɔinmɔin ge ɠɛni ná, niiti ti la ɓɔɠɔ ɲadeni, Levi nuiti ka ti ɠɛni Pake baala ziʋoiti paazu naama nuiti pɛ bɛ, niiti ti la ɠɛni ɓɔɠɔ ɲadeni, naa ɠa a kɛ naati ti ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Tɔɔzei nu mɔinmɔin ge la ɠɛni ɓɔɠɔ ɲadeni, ma un ge daa ma mɛɛ ga niiti ti zeɠeni Efelayime, Manasé, Isakaal, ta Zaɓulɔn wolodamaiti su, kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, ti Pake baala ziʋoi miini, anɛɛ ni tɔgi ɠɛni naa laalɔɠɔma. Naa ɠa é kɛɛni Ezekiase GALA falini ti ʋɛ ɠani, é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗɛi ɗa-vai ʋagai, niima nuiti pɛ suvaayɛ, niiti kpein ti ɠaaɓaai kele ga ti lati GALA ma ga ti-yii pɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI, anɛɛ ɓalaa ti la ɓɔɠɔ ɲadeni ʋelei sɛʋɛai la ti ɓɔɠɔ ɠaliva è ma.» Ɠɔoɠɔ GALAGI woiloni Ezekiase ná-maanɛɛnɛ wooi ma, é nuɓusɛiti suvaayɛni.
Naa ɠa é kɛɛni Izilayɛle nui niiti ti ɠɛni Zeluzalɛme, ti ɓului lɛʋɛ la su ma vɛtii ɠulani folo lɔfela laawu ga koozunɛ wolai. Folo-o-folo Levi nuiti ta zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI maamusɛ wuyeiti toozu, ti ɗa ta-ɠɛingɛin ganiiti gɛin ga zɛbɛi, ná-lɛbiyai vaa ma. Ezekiase iɲɔdɔɔ ɓɔɛiti daazeelini Levi nuiti pɛ ma, niiti ti dɛɛni ga ta unfesu Ɠɔoɠɔ GALAGI ma. Fɛti ma volo lɔfelai pɛ daawu ti ɠɛni zalaɠa zuaiti miizu, ti ɗa ziilɛi zalaɠaiti daazeeli, ti ɗa Ɠɔoɠɔ GALAGI maamusɛ, ti-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI. Bɛbɛi pɛ ge zolooni ma ga ti ta ʋili fɛti zu ga folo lɔfela ɠili. Naama volo lɔfela nii ti pilini su, naati ti leʋeni nɔ ga koozunɛɛi. Nii Zuda masagi Ezekiase feeni ga bɛbɛi ɠɔnɔgi, naa ɠɛni ga nikɛ zinɛ waagila (1.000), baala waadɔfela (7.000), ná-botiɠɛ nu wolaiti ti ɠula ga nikɛ zinɛ waagila (1.000), baala waapuugɔ (10.000). Zalaɠa ɠula nu mɔinmɔin ge ɓɔɠɔ ɲadeni. Bɛbɛi pɛ, Zuda nuiti, zalaɠa ɠula nuiti ta Levi nuiti, naa ʋɛɛ nuiti pɛ ba ti zeɠeni Izilayɛle, ta seikɔɠɔma nuiti ɓaa niiti ti zeini Zuda yooi zu, ti pɛ ti ɠɛni koozunɛɛi zu. Koozunɛ wolai ɠa é ɠɛni Zeluzalɛme taazuʋɛ. Kaipa é zoni Izilayɛle masagi Davide ná-doun zunui Salomɔn ná-yeeɠɛɠalai ma, kɛɠala ɠoozunɛ vaa la ɠɛni dɛ ɠɛɛni taazuʋɛ. Gaaɓelagi, zalaɠa ɠula nuiti ta Levi nuiti, ti wuzeɠeni ga ti tuya loo nuɓusɛi ʋɛ. Ti-wooi mɛnini, ta-maanɛɛnɛ wooi zeeli Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai geeɠɔlɔgi zu.
Arrependimento e perdão
O arrependimento genuíno abre as portas do perdão. Deus convida todos ao arrependimento e promete perdoar completamente quem volta a Ele.
Piyɛlɛ ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «À wo-ziɛ ʋelei maavalibo, wo ɠilagilagi pɛ ge ɓatize Yesu Kilista laaseigi zu, nii a kɛ wo zuvaayɛ ga wa-ɠotoiti, wa Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔ ga faanɛɛ.
À wo-ziɛ ʋelei maavalibo mu, wo lati ʋolu GALA ma, nii a kɛ wa-ɠotoiti ɓale tɛtɛ.
«Kɛ̀ɛlointi, à suɠwɛɛ mu ga Yesu maaʋele ɠa kotoi zuvaayɛ fai laazeelizu la wo ma. Zɔi nɔpɛ é ɠidaaleʋezu ma, naama nui ná-kotoi zeɠea ba, nii Moize ná-tɔgi la ɠɛni zooga kɛɛzu wo ʋɛ.
GALA ge nuɓusɛiti ta-ɠimalala yeeɠɛɠalai naati zɛga ná, kɛlɛ niizu toɠa nuiti pɛ devezu adaʋɛ pɛ ga ti ti-ziɛ ʋelei maavalibo.
Gè nà-kotoi lɛɛni ga ɗe,
gè la nà-faaɠaaza golai maalɔɔɠuni.
Gè ɠɛni ma: «Nà laazu zɔ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga nà-tɔ koloɠologiti.»
Ɗɔun ɗa, è nà-kotoi ma ɠasɔi zeɠeni ùnma.
Lo!
Zɔi é ná-tɔ koloɠologiti dɔɔɠuzu, naa la ɠula ɓɔɠɔ numa,
kɛlɛ GALA ka ɗa naa zuvaayɛ, zɔi é laazu zɔ ga é ɠɛlɛ ti ʋa.
Faa ɲɔu ɠɛ nui ɓe siɛ ʋelei ʋa,
nu ɲɔi ɠɛlɛ ná-kisiɛ ɲɔiti ba.
É ʋa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, naa ɠa maawɔinɠa.
É ʋa ʋolu ada-ƓALAGI ʋɔ, naa ɠa suvaayɛ mɛtu.
Faa ɲɔu ɠɛ nui ɓe siɛ ʋelei ʋa,
nu ɲɔi ɠɛlɛ ná-kisiɛ ɲɔiti ba.
É ʋa ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, naa ɠa maawɔinɠa.
É ʋa ʋolu ada-ƓALAGI ʋɔ, naa ɠa suvaayɛ mɛtu.
Perdão nos relacionamentos
Se teu irmão pecar contra ti, repreende-o; se se arrepender, perdoa-lhe. Não guarde ressentimento — liberte-se pelo perdão.
Tɔ ɠa é ba, à ɓɔɠɔ zo kpaan. Ni è-ɠɛɛloin ɠa koto ɠɛɛna, zelii lo ma. Ni a ziɛ ʋelei maavalibona, suvaayɛ. Ni a kotoi ɠɛɛna è laalɔɠɔma ga seizu lɔfela foloi ma, seizu lɔfelai pɛ su é ɗa ʋa è ʋɔ, é ɗa bo ga toɠa siɛ ʋelei maavalibo, kɛni è suvaayɛ.»
Mina è-wɔɔlai lukpɔɠaaleʋe
«À mina nu lukpɔɠaaleʋe, GALA ge la wo lukpɔɠaaleʋea. À mina nu ʋeelala, GALA ge la wo ʋeelalaa. À suvaayɛgi wo, GALA ka wo zuvaayɛ.
Mina è-wɔɔlai lukpɔɠaaleʋe
«À mina nu lukpɔɠaaleʋe, GALA ge la wo lukpɔɠaaleʋea. À mina nu ʋeelala, GALA ge la wo ʋeelalaa. À suvaayɛgi wo, GALA ka wo zuvaayɛ.
Mina è-wɔɔlai lukpɔɠaaleʋe
«À mina nu lukpɔɠaaleʋe, GALA ge la wo lukpɔɠaaleʋea. À mina nu ʋeelala, GALA ge la wo ʋeelalaa. À suvaayɛgi wo, GALA ka wo zuvaayɛ.
Yesu ɠɛni ma: «Kɛ̀ɛ, ti zuvaayɛ, tɔɔzei nii ti kɛɛzu, ti la kwɛɛ.» Salaʋusuiti ti ná-seɠeiti gaaɠwɛɛni ʋa ga kpakutoomai.
Wa ɠɛna loni ga wo GALA fali, ni faa ta ma zii nɔpɛ ka wo yiima, nui ta laalɔɠɔma, à suvaayɛ, nii a kɛ wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, é wo zuvaayɛ wa ɓalaa ga wa-vaa ɲɔiti.
Wa ɠɛna loni ga wo GALA fali, ni faa ta ma zii nɔpɛ ka wo yiima, nui ta laalɔɠɔma, à suvaayɛ, nii a kɛ wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, é wo zuvaayɛ wa ɓalaa ga wa-vaa ɲɔiti.
Wa ɠɛna loni ga wo GALA fali, ni faa ta ma zii nɔpɛ ka wo yiima, nui ta laalɔɠɔma, à suvaayɛ, nii a kɛ wo-Ɠɛɛ, nii é geeɠɔlɔgi zu, é wo zuvaayɛ wa ɓalaa ga wa-vaa ɲɔiti. [Kɛlɛ ni wo la suvaayɛgi woni, wo-Ɠɛɛ nii é geeɠɔlɔgi zu, tɔ ɓalaa é la wo zuvaayɛga ga wa-vaa ɲɔiti.]»
À mina nɔnɔ ʋotokula vaa ɠɛ, wo mina faa zei yiima wa-nuɓusɛiti ta laalɔɠɔma. Wa wo-zeiɲɔɠɔi nɛɛ ʋɛ, eɠɛ wa ɓɔɠɔi. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.
Mina ʋala wooɠɛɠiladai ma, ta gaamai,
ti ɠili ɠɔbu, è ti zɛʋɛ è-yiimaʋɛ.
Naazu, ɗa zaalai zɔlɔɔ GALA ta nuɓusɛiti zea,
è lɔɠɔ ʋagɔi zɔlɔɔ, è leve ga ɠima nui.
Zɔi é pɔ é nɛɛ nuiti bɛ, naa ɠa ɗa tɔ koloɠologiti suvaayɛ, niiti ti ɠɛai la,
tɔɔzei ɗa ɠɛna suɠulaa kenein, naa ɠa ɗa è-wɔɔlaiti maaɠooza è ʋa.
À dama ga nu nɔpɛ ge mina ʋala GALA ná-zaalai ma. Nu nɔpɛ ge mina ɠɛ ga ani zuwu ɲɔi, é ʋa ʋɔnɔ, é ʋa kpɔlɔi wuzeɠe, é ʋa ma mɔinmɔin kɔzɔ.
Faa ɲɔu ɠɛ nui zuvaayɛ fai
Ni nui ta ɠɛa ga wo yiiɓɔlɔ zaɓui, nà laade é ʋa zìiɓɔlɔ, kɛlɛ wo pɛ be, ɓaa wo tanigaani nɔ ʋe, ni de la pooʋazu ma. Zeli mɔinmɔingi wo toga ma, naa kula ɠɛa ga ma nui. Naa ɠa é ba, maanɛɛʋɛ ga wo suvaayɛ niina, wo iɲɔdɔ, naa ɠa a kɛ ziiɓɔlɔ wolai mina ada ʋɛɛ ba. Nà wo maanɛɛnɛzu, à wa-nɛɛbɛi lɛɛ la ga wo-ziɛ ʋelei tɔun pɔ.
Mazɔlɔɔ Yesu Kilista ɓɔɠɔ veeni ga koto gba zalaɠai, da ɠila nɔ dɔnɔi laade, kɛlɛ eteai zu nuɓusɛiti pɛ tɔnɔi ɓalaa.
Anzanui ɠɛni ma: «Màliɠii, nu nɔpɛ ge la pèelalani.» Yesu ɠɛni ma: «Nà ɓalaa gè la è ʋeelalazu. Li, è mina mɔ koto ɠɛ.»]
Ta ɠa wo zaama, é zeeɓɛzu ɓaa? Naa Egilisi lotuɠɔiti toli, ti GALA fali ma, ti gulɔi ziɛ ma Maliɠii laaseigi zu. GALA falii é ɠɛɛzu ga kidaaleʋei, toɠa seeɓɛ nui ɠizo, Maliɠii ɠa kɛdɛyai ve bɛ. Ni é kotoa ɠɛɛʋɛ, naati suvaa ɠa yɛ bɛ.
Koloɠolo anzanui
Maliɠii ɠɛni ma:
«Ni zunui a ɠɛlɛna anzai ʋa,
naa zeɠe pɔ bɛ, é li, é zei taɠili bɛ,
sini pɔlɔmai ɠa ɠale ma pɔ bɛ mɔnɔ ɓaa?
Zooi la ɠɔzɔa nɛi naazu ɓaa?
Tama, ɗa ʋe, Izilayɛle, è koloɠologi ɠɛa wa ɗa-wɛɛn mɔinmɔingiti,
ɗa ɠalesu ma ʋolu pɔ̀ bɛ!»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
«Ɠaazu wuzeɠe, è gizeiti pɛtɛ zooi zu niiti gulu la ti ma,
ada ɠila kpalaa kana nɛi ɓaa,
ʋɛ è la ɓɔɠɔ lɔɔni ná koloɠologi zu?
È ɠɛni ɗa-wɛɛinti maaɓɔunsu,
è zeini pelelaʋɛti eɠɛ teʋeteʋe nui nii é teʋebai zu
é ɗa naati kpɔun, niiti a loo ti ma.
È zooi ɠɔzɔa ga ɗa-ɠoloɠologi ta ɗa-ladalalai.
Naa ɠa é ba, sabalagiti maaleʋeni, tona ɠaaɓelagiti ti la ʋuuni.
Kɛlɛ wɛɛnzo anzanu ɠaazuʋɛ ɠa é ɠɛni è ʋa,
è la kɛɛni è zasu ʋa ɓali, è ʋa unfe.
Niizu ɠa è tòlisu da ga: ‹Kɛ̀ɛ, ɗa ga bɔ̀ɔlai,
kaite mà nu niinɛlai zu!›
Ɗa gaazaɠagi wosu, è ɗa ɠɛ ma:
‹Toɠa yɛsu ziiɠaawanai zu eyɛsu ɠɔ ɓaa?
Toɠa naama vaa wanai makɛsu dàalɔɠɔma yeenɔpɛ ɓaa?›
Wɛlɛ, naa ɠa è bosu,
kɛlɛ è la ɓesu faa ɲɔu ɠɛɛ vai ʋa,
è vɔɔnɛ ba nɔ kpaan!»
Izilayɛle é ga wooʋalada nui, ta Zuda é ga woovele nui
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà, masagi Zoziase ná-siɛgi zu: «È naa ʋɛtɛga, nii wooʋalada nui Izilayɛle kɛai? Tɔungi é ɠɛni liizu gize wolaiti bu, ta gulu wolaiti, é ɗa koloɠologi ɠɛ ná. Gè ɠɛni ɓɔɠɔ ma: ‹Kpega ʋoluma ga niima vaiti pɛ kɛ, toɠa ɠalesu ma, é ʋa pɔ̀.› Kɛlɛ é la ʋaani ʋolu. Ná-seelai Zuda, woovele nui, naa kaani. Anɛɛ ni gè vului ɠoloɠologɛ gi yɔɠɔzu gá wooʋalada nui Izilayɛle, gè vulu zaa zɛʋɛi ve zea, tɔɔzei ná-wɛɛnziɛgiti faa ʋa, niiti é ti woni, ná-seelai Zuda, é ga wooʋalada nui, naa la luani ɲɛgɛlɛin, é liini, é ɗa koloɠologi ɠɛ ɓalaa. Izilayɛle zooi ɠɔzɔa ga siɛ ʋele ɲɔi, é wɛɛnziɛgi ɠɛa ta kɔɔɠɔ ganigiti ti ga kɔtuiti ta guluiti. Naa pɛ kɛɛʋɛ, Izilayɛle ná-seelai, woovele nui Zuda, la ɠaleni ma, é ʋa ʋa pɔ̀ ga yii pɛ, kɛni dakɔlɔgi nɔ,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Wooʋalada nui Izilayɛle zɔlegɛ é leʋe woovele nui Zuda ʋa. Li, è zeze ga niima wooiti lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, è ɠɛ ma:
‹Ʋa ʋolu, wooʋalada nui Izilayɛle! Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Gè la mɔ ɠaazu ɲɔu loga è ʋa,
mazɔlɔɔ nà ga wooɠɛɠila nu,›
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
‹Gè la yɛga nà-ziiɠaawanai zu yeenɔpɛ.
Ɗa-vaaɠaazagiti kwɛɛ dɛɛ nɔ,
mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI,
nà ɠa è wuzeɠeai dàalɔɠɔma.
È ɓizɛni adaʋɛ pɛ, gala kiligiti pɔ bɛ,
gulu wolai ma zii pɛ pɔ bɛ,
è la ɠɛni woiloni gòo ma,›
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.»
À ɠale ma, wo ʋa, kololala lointi
«À ɠale ma, wo ʋa, kololala lointi!»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
«Mazɔlɔɔ nà ɠa gè ga wo-Maliɠii.
Nà wo zeɠezu, gila taa wolai ta zu,
felegɔ pɛlɛyeɠei ta wu,
ga gè li ga woye Siyɔn.
«Nà totuɠɔiti feezu wo ya, niiti dàai ti la. Ta wo makɛ ga keleɠelegi ta ɠimalai. Siɛgi zu wo ɠaawɔɔlɔzu la zooi ɠa, wo mɔin gola, naama voloiti su, nu la mɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ná-faa woga, nu la mɔ ɠisiaa su, ma ɠisiɛi la mɔ loa nu ʋɛ. Po ge la mɔ ʋua nu ʋa, ta nu la mɔ taɠili kpɛtɛa,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. «Naama ziɛgi zu, Zeluzalɛme laasei ka ʋɛɛ ga ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-masa kpɔkpɔgi›. Zii ɠiligiti kpein ta ɠaalɛ ba ná Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu. Ti la mɔ ɠaaɓaa ti ʋa vɔɔnɛ faa ɲɔu ɠɛɛ vai ʋa. Naama ziɛgi zu, Zuda nuɓusɛiti ta ɓɔ Izilayɛle nuɓusɛiti ba, ti zeɠe lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ yooi zu, ti li ʋɔɔma naama yooi zu nii gè feeni ti-mɛmɛwolani zea ga tɔnɔ.
Nɛ̀i gè ɠɛni ɠɛɛzu ma:
‹Gè ɠɛni pɔ gè wo zo eɠɛ doun zunuiti!
Gè ɠɛni pɔ gè zou ʋagɔi ve wo ya,
gè zou ve wo ya ga wɔnɔ,
nii fizɔgai ti pɛ ba ziiti saama.›
Gè ɠɛni ɠɛɛzu ma ɓalaa: ‹Wa tòli ga Kɛ̀ɛ,›
wo la zeɠea pòlu eyɛsu ɠɔ.
Ungo, eɠɛʋelei anzanui a ɗa sinigi ɠaaʋɛɛ la,
ʋele ɠana wo gàaʋɛa la, Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
Kpee wooi ɠa mɛnisu gizeiti ma,
Izilayɛle lointi ta-wɔlɔ wooiti be, ta ta-maanɛɛnɛ wooiti.
Mazɔlɔɔ ti ti-ziɛ ʋeleiti ɲɔuɗa,
ti yeemani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, ta-ƓALAGI.
«À ɠale ma deɠɛmu, kololala lointi,
nà wo ɠɛdɛ, gè wo ɠula wa-ɠaka faiti su.»
Gaaɠalemai GALA pɔ bɛ
«Giya ɠaa, giya ɠaa, gi ʋa ʋolu è ʋɔ,
mazɔlɔɔ ɗa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI!
Ungo, gi ɓeni ɓɔɠɔ ʋa ti gi yaava,
zii ɠiligiti ta-ɠɔɔɠɔ ganigiti faa zu gizeiti ma,
gi ɗa zɔngɔi wo gizeiti ma.
Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ɠa é ga Izilayɛle ná-kizogi.
Kaite gi ma loungoyai zu,
kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai gi zɔlɔɔ nuiti sɔlɔɔ ganiiti koloɠoloni,
ta-logani goiti ta ta-logani wolaiti,
ti-loun zunuiti ta ti-loun anzanuiti.
Gá laazu gá-unfegi zu,
gá-unfetalai ɠɛa ga gá-ʋɛɛmazeɠei.
Mazɔlɔɔ gi kotoi ɠɛa Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI laalɔɠɔma,
giya-o, gi-mɛmɛwolani-yo,
é lɔɔzei gi ma loungo ziɛgi zu ma, eyɛsu za.
Gi la woiloni Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI wooi ma.»
Fai pɛ su, à ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ gola, mazɔlɔɔ nɛɛbɛi ɠa ɗa kotoi ma mɔinmɔin gaazu maalɔɔɠu.