Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Bosate kunigã nɖe inɔkpa karɔ̃isɛ,
ɣɛɛ madzunisɛĩ sɛ manyɔ iwola gu ikpadzɛ̃ pupurii.
"Bosate kunigã nɖe iwola karɔ̃isɛ;
Ɔsekelea itsue nɖe ara karɔ̃inɔ.
Bosate kunigã sɛ kute ɔturi iwola,
fiɛ karɔ̃ibɔso sɛ iba fiɛ kuwarɛ.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Alasɔ Bosate nsɛ ɔtã iwola,
fiɛ ɔ̃ kanya ame i inɔkpa gu karɔ̃inɔ sɛ abɔrɛ.
Alasɔ Bosate nsɛ ɔtã iwola,
fiɛ ɔ̃ kanya ame i inɔkpa gu karɔ̃inɔ sɛ abɔrɛ.
si abie iwola wodoroa ku kulu,
fiɛ akɔlɛ silɔ kato akpere karɔ̃inɔ,
iyɔ ato aanɔ Bosate kunigã karɔ̃
fiɛ ana isaruɛ i Ɣaa itsue ame.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
Siaiti i Bosate iso ku fɔ ɔtu ɔɖuɖu
daapiɛtɛ i fɔ mɔmɔ karɔ̃inɔ iso.
Fɔ kasusu si kasia i Ɣaa iso i irabiara ame,
iyɔ ne ɔto ɔ̃atã fɔ ɔri ame ɔkpa.
Daanyɔ so sɔ aɣe iwola.
Nigã Bosate, si asɛ̃ ikpi.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Si asɛ ne, ato aakɔkɔ-ɔ,
si arɛ ne, aadzuɛ̃-ɔ,
si ata ne, aaɖegu-ɔ ika.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Kã kuka atsue si afɔ asɛra apia,
iyɔ kawirikɔ̃ ne aato aatsue iwola.
Kã kuka atsue si afɔ asɛra apia,
iyɔ kawirikɔ̃ ne aato aatsue iwola.
Ɔturi wɔ nsɛ ɔtsue iwola sɛ ɔɖɔɛ ɔ̃ mɔmɔ;
ɔturi wɔ nsɛ ɔnyɔ karɔ̃inɔ lɛ ira nyaa sɛ ɔna isaruɛ.
Bara adzuni iki i kuka sɛɛ ifɔ tɔtɔ ame.
Fɔ kuka gu isɔ̃ra si ato aakpɛ̃ kakpã.
Alasɔ isɔ̃ra sɛɛ ame miawo ɔta kakpã,
fiɛ iɖeiso sɛ iba iki i kuka matãdze gbodzoo iso.
Ɔturi wɔ nsɛ ɔɣara so ba karɔ̃inɔ kukaakɔ,
ɣɛɛ ɔturi wɔ nsɛ ɔna sikpã malamala sɛ ɔɖi adzunisɛ̃ra kayi.
Iteso ne, alu kere isɛ ibɔ,
ɣɛɛ mma nsɛ makã kuka atsue kɔrɛ masɛ manya iwola.
Ɔturi wɔ lokososo kanya sɛ ɔdzuɛ̃ ɔ̃ ngbã,
ɣɛɛ ɔturi wɔ nsɛ ɔɖe akaɖe malamala kere sɛ ɔbo i imɔrɛ̃ ame.
Kadzunisɛĩ ɔri ɔya i ɔ̃ mɔmɔ anɔ,
ɣɛɛ kawolai sɛ ɔkã kuka atsue.
Si katoikɔlɛso ɔba ne, kunuarɛ ka losisai;
ɣɛɛ karɔ̃ibɔso sɛ ibagu iwola.
Kawolai sɛ kabara i mmaraisi iso ku ɔtu
ɣɛɛ kadzunisɛĩ ɖeaka sɛ kabo i iwɔ ame.
Nwɔ nsɛ ɔnɔ ara karɔ̃ sɛ ɔna inɔkpa;
fiɛ ɔturi wolai sɛ ɔbie inɔkpa.
Kadzunisɛĩ iisɛ ɔna isoɣɔ kuiwɛ̃ i ara karɔ̃inɔ iso,
ɣɛɛ ɔsɛ ɔna isoɣɔ i ɔ̃ mɔmɔ adzuni gu nnɛ ɔ̃aɣɛ iso.
Si kadzunisɛĩ ɔlokanana kɔraa ne, masɛ mabu wũ kawolai
fiɛ masɛ mabu wũ ara karɔ̃inɔse si ɔma kanya.
Mitã kawolai si ɔkã atsue si ɔsu ɔbua i nwa ɔto ɔsuã iso
si nwɔ nsɛ ɔnya ara ɔɖiite si ɔna kuka -
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
So si siɣɔ ɔturi wɔ nsɛ ɔtu iwola.
So si siɣɔ nwɔ kɔrɔ̃ lopɛgu karɔ̃inɔ,
Alasɔ ɔturi wɔ nsɛ ɔnya me ne, ɔsɛ ɔna ngbã,
fiɛ Bosate sɛ ɔnyɔ wũ nnya.
Ilɛ si ana iwola iɖo sɔ aana sikãrɛtɛa.
Ilɛ si aɖi karɔ̃inɔ iɖo sɔ aaɖi sikãfudza.
Ɔturi awune sɛ ɔbara siriita i ɔ̃ mɔmɔ ɔri iso,
ɣɛɛ Bosate nsɛ ɔte ɔ̃ kanenekɔ̃.
Ɔturi awune sɛ ɔbara ɔriita i adzuni ame,
ɣɛɛ Bosate kɔrɛ i ne iɖi iɣɛ sɛ ibɔrɛ.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
"Kumɛgɔ i kato ɔkɔlɛ kaɖo karɔ̃ ne,
ngbɔ i wũ siri ɔkɔlɛ siɖo mi siri ne
fiɛ ngbɔ i wũ adzuni ɔkɔlɛ aɖo mi adzuni ne.
Alasɔ Bosate sɔ,
"Wũ adzuni iiɖe mi adzuni,
fiɛ mi siri iiɖe wũ siri.
Miiɣe?
Miinɔ?
Bosate nɖe Ɣaa ɔwi daaro,
nwɔ lobara kayiiso kawirikɔ̃.
Iisɛ iɖa wũ fiɛ nrɔɔ̃ iisɛ mifɛ̃ wũ,
fiɛ kuwɛ̃ iibanɔ wũ karɔ̃.
Miiɣe?
Miinɔ?
Bosate nɖe Ɣaa ɔwi daaro,
nwɔ lobara kayiiso kawirikɔ̃.
Iisɛ iɖa wũ fiɛ nrɔɔ̃ iisɛ mifɛ̃ wũ,
fiɛ kuwɛ̃ iibanɔ wũ karɔ̃.
Bosate Wɔ Nsiguso ɔsu rasuãdze ɔnyagɛmi ɔtã me,
sɔ loatsue itɔ̃me nɛ nsɛ ipia mma iɔɖa ɔle.
Ɔsɛ ɔtara me ku kaya biara,
ɔsɛ ɔtara wũ atsue sɔ lonɔ ara lɛ nwɔ mato mate ara awe.
Ndzo mitã mma nsɛ mabie ibuai mabɔrɛgu i Egipte,
mma losiaiti i apɔngɔ iso,
mma losiaiti i ma abuɛ wa i apɔngɔ sɛ akpadzɛ̃ kusime iso
gu ɔle siare wɔ i ma maturi ma nsɛ masɛ i apɔngɔ iso ba,
ɣɛɛ maisɛ masiaiti i Israel Ɔsekelea iso,
ɣee makarɛ ibuai mabɔrɛgu i Bosate kɔrɛ.
Ɣɛɛ ɔ̃ wũ ɔkpa anɔ fiɛ ɔ̃awo itikpi ɔbɔ;
ɔ̃isɛ ɔɣɛ itɔ̃me ɔ̃ikpese ne i kama.
Ɔto ɔ̃ata ɔya i matilese iyo iso,
mma nsɛ mabuai aranyanyariã mabaradze.
Nwagbe ɔɖuɖu ana ne, Bosate Ɔlesate kɔrɛ ibɔrɛ,
ɔ̃ adzuni itã ba ɣii, fiɛ ɔ̃ iwola ɔwodoro gbaã.
Bosate Siwarã aasia i ɔ̃ iso -
iwola gu ara karɔ̃inɔ Siwarã,
adzuni itã gu ɔle Siwarã,
inɔkpa gu Bosate kunigã Siwarã.
Bosate kunigã aapia wũ isoɣɔ
ɔ̃ibasu anɔkunyame ɔɣɛ atɔ̃me
ɣee ɔ̃ibasu nwa ɔnɔ ɔɖaɛ atɔ̃me;
Bosate to ɔ̃akɔkɔ-ɔ ɔwi biara;
ɔ̃atã-ɔ irabiara nɛ aɣiã i kuɣɛ̃ɖea karɔ̃ korea iso
ɔ̃atã fɔ akui ɔna ɔle.
Ato aase lɛ kawĩ ga mapia ndu kukaakɔ,
lɛ ndu kagodɛkɔ̃ ga ndu iisɛ misɔ̃ kuiyikuiyi.
Daaɖe ndamu i kɔrãkaɖe iso,
alasɔ aiɣe nnɛ i iyi aakpadzɛ̃ ibɔ.
Maturi nyanyariã iisɛ manɔ itɔ̃me nɛ loya karɔ̃,
ɣɛɛ mma nsɛ mabie Bosate sɛ manɔ ne karɔ̃ kukaakɔ.
Iki i iwola ame i Bosate ɔsɛra karɔ̃ sikaĩ,
iki i karɔ̃inɔ ame ɔsɛra kato i kã kasɛkɔ̃,