Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Kaʼ wo mu bii byúu mukətʉ-súunə, ɔ bíʼtə tʉ Nyii ndə ɔ kɔ yɔʼ ghɔkə-i təmə kə sɔʼ wo ndə ɔ bíʼtə fɛ, bə bu kɔ tʉ ɔŋ.
Kaʼ wo mu bii byúu mukətʉ-súunə, ɔ bíʼtə tʉ Nyii ndə ɔ kɔ yɔʼ ghɔkə-i təmə kə sɔʼ wo ndə ɔ bíʼtə fɛ, bə bu kɔ tʉ ɔŋ.
Kaʼ wo mu bii byúu mukətʉ-súunə, ɔ bíʼtə tʉ Nyii ndə ɔ kɔ yɔʼ ghɔkə-i təmə kə sɔʼ wo ndə ɔ bíʼtə fɛ, bə bu kɔ tʉ ɔŋ.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Bɔŋ mukətʉ-súunə ndə i shíʼ hə yuo, ĩ nɔ bɛ tʉʉnə, kə kʉʉ nu-fyiighʉənə-bə, kə kie mbuɔnəbə, kʉʉ ndə məjìʼtə nubə, kə kie tʉvyii-yɔŋyɔŋ-kə bɔŋleʼ kə kʉʉnə ntɔŋ-jyujyu-mə, təmə kə túhə shʉ fɛ, təmə bɔŋ-kə-leʼ làhə shʉ fɛ.
Bɔŋ mukətʉ-súunə ndə i shíʼ hə yuo, ĩ nɔ bɛ tʉʉnə, kə kʉʉ nu-fyiighʉənə-bə, kə kie mbuɔnəbə, kʉʉ ndə məjìʼtə nubə, kə kie tʉvyii-yɔŋyɔŋ-kə bɔŋleʼ kə kʉʉnə ntɔŋ-jyujyu-mə, təmə kə túhə shʉ fɛ, təmə bɔŋ-kə-leʼ làhə shʉ fɛ.
Bɔŋ mukətʉ-súunə ndə i shíʼ hə yuo, ĩ nɔ bɛ tʉʉnə, kə kʉʉ nu-fyiighʉənə-bə, kə kie mbuɔnəbə, kʉʉ ndə məjìʼtə nubə, kə kie tʉvyii-yɔŋyɔŋ-kə bɔŋleʼ kə kʉʉnə ntɔŋ-jyujyu-mə, təmə kə túhə shʉ fɛ, təmə bɔŋ-kə-leʼ làhə shʉ fɛ.
Bɛ nda mu bii ndə ɔ kie mukətʉ-súunə bɔŋleʼ kə kínə nukə? Ɔ fɔʼ ndə mədʉʼ nuʼ jyujyu-i bɔŋleʼ lʉ ŋwɔŋ-ɛŋ sê ndə mədʉʼ mukətʉ súunə-i.
Mɔ bɔŋ kə dàhə nubə ndə i kie ntɛ mukətʉ-súunəbɛʼ tʉ bʉə ndə bɔŋ nɔʼ təŋ ndəŋ fia-Nyii. Təmə bɔŋ bɛ mukətʉ-súunə ndə i gwè hə kəwʉʉnəmbi fɛ byuunɔ hə kəghɔ-bʉə shʉəshʉə ndə bɔŋ tʉʼ sɔʼ wʉʉnəmbikə fɛ, kə bɛ bʉə shʉəshʉə ndə ghʉəʼkə-ʉə bu yi mì. Mukətʉ súunə ndə mɔ tʉʼ lɔʼ, nɔ mukətʉ súunə-Nyii ndə i kə líi hə kəghɔ-woməsʉʉ, ndə ɔ nɔʼ nə séʼ wʉʉnəmbikə buŋ nə chʉʉhə, ndə məgʉə-yʉʼʉ.
Baʼa bɔŋ kə lɔʼ ntəŋ te Klai ndə bə kə kwɛŋ ɔŋ, ndə i bɛ yəŋkə tʉ bʉə-Juu ndə məwɔtə chɔ gwù, kə bɛ bənɔʼɔ tʉ bʉə ndə bɔŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ.
Bɔŋ tʉ bʉə ndə Nyii nɔʼ tíi bɔŋ, kə bɛ bʉə-Juu, kə bɛ bʉə ndə bɔŋ gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ, Klai nɔ bɛ ghʉəʼ-Nyii-kə ghɔŋbə mukətʉ-súunə-Nyii. Bʉʼka bənɔʼɔ-Nyii, nɔ chàa mukətʉ-súunə-woməsʉʉ, məlʉʉtə-Nyii, shʉə chàa ghʉəʼ-woməsʉʉ-kə.
Kə wo mə fəʼhə ŋwɔŋ-ɛŋ fɛ. Kaʼ wo mu bii kwɔʼtə mbɔ ɔ kie mukətʉ-súunə kəwʉʉnəmbi-fɛŋ, ɔ nɔ kie ndə məlʉ ŋwɔŋ-ɛŋ ndə nɔʼ mbɔ ɔ chʉʼ kɛŋ kie tʉ-súunə-kə.
Kə wo mə fəʼhə ŋwɔŋ-ɛŋ fɛ. Kaʼ wo mu bii kwɔʼtə mbɔ ɔ kie mukətʉ-súunə kəwʉʉnəmbi-fɛŋ, ɔ nɔ kie ndə məlʉ ŋwɔŋ-ɛŋ ndə nɔʼ mbɔ ɔ chʉʼ kɛŋ kie tʉ-súunə-kə.
Mɔ nɔ chìi yɔŋ-yə mbɔ i chʉʼ kwèʼhə bɔŋ, bɔŋ bɔŋleʼ fúu ŋwɔŋ-yʉə mu ŋkʉʉ mbɔ bɔŋ kɛŋ kie fyii shʉəshʉə bʉʼka mu kətʉ-yʉə nɔʼ kɛŋ súunə jyujyu ndə nukə ndə Nyii kə ləŋ, ndə bɛ mbʉ Klai nə mbəŋ-ɛŋ, ndə ɔ kɛʼ mukətʉ-súunə ghɔŋbə ntɛ ndaa Nyii inchəŋ ndə i bɛ nə ləŋ.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Ŋgie-Klai-bə nɔ kie ndə məbɛ mu fyii-bii jyujyu, bii kə dàhə bɔŋleʼ tʉʼtə ŋwɔŋtə-ii nə ntɛ-mukətʉ-súunə-hə inchəŋ. Bii kə yùɔ lyuutə mu Ŋwɔʼnə təLyuu, lyuutə ndə i tʉʼ ləʼtə Nyii bɔŋleʼ yùɔ ibɛʼ-yə lyuutə ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə, bii kə yùɔ tʉ Nyii nə ndɔ mu fyiihə-ii.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Bii láa le ndə ntɛhə ndə bii tʉʼ chìi nubə, kə bii mə kə chí mbi ndə bənɔʼɔ fɛ, bii kə chí nə bʉə ndaa. Kaʼ bii kie fia ndə məchìi nukə bii chìi jyujyu bʉʼka mbi nɔʼ byʉʼ.
Bii láa le ndə ntɛhə ndə bii tʉʼ chìi nubə, kə bii mə kə chí mbi ndə bənɔʼɔ fɛ, bii kə chí nə bʉə ndaa. Kaʼ bii kie fia ndə məchìi nukə bii chìi jyujyu bʉʼka mbi nɔʼ byʉʼ.
Bii dùʼ biibə bʉə-kəwʉʉnəmbi nə ndaa, kaʼ bii kie saa bii fɔʼ yɔŋ-yə jyujyu. Ŋgie-chu-kə-i nɔ kie ndə mə-kə-dʉʼ buuŋjyu bɔŋleʼ kə sʉʼnə nə chʉəʼ, bii chʉʼ kínə ntɛ ndə bii kie ndə məbəŋhə ŋgiekə tʉ wotəmiyɔŋ.
Bii dùʼ biibə bʉə-kəwʉʉnəmbi nə ndaa, kaʼ bii kie saa bii fɔʼ yɔŋ-yə jyujyu. Ŋgie-chu-kə-i nɔ kie ndə mə-kə-dʉʼ buuŋjyu bɔŋleʼ kə sʉʼnə nə chʉəʼ, bii chʉʼ kínə ntɛ ndə bii kie ndə məbəŋhə ŋgiekə tʉ wotəmiyɔŋ.
Nukə təmiyɔŋ ndə bii tʉʼ fɔʼ, bii fɔʼ nə fyii-yii inchəŋ fi nə bii tʉʼ fɔʼ bə tʉ Tiekətʉ təmə kə fɔʼ tʉ woməsʉʉ fɛ, kə kínə mbɔ Tiekətʉ bu kɔ yii-yə yʉʉ ndə fɔbə ndə ɔ tʉʼ tʉ bʉə-bi ndə kɛŋbə-ii. Bii nɔ tʉʼ fɔʼ bə tʉ Klai Tiekətʉ.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Oo, fʉʼ-Nyii-kə yɔŋ ntyʉʉ təka loo! Mu kətʉ súunə-i ghɔŋbə ndaa-ɛ dɔŋnə ntyʉʉ təka loo! Bɛ nda ndə bəkɔ ɔ kínə tiɛŋ-ɛŋ ndə məchʉə ŋkwɛ-ɛ? Bəkɔ kínə nda kínə fiatə-i?
Məgʉə təmə liʼ-i ghɔ fɛ, ndə i gwè tíŋ hə bɔŋ Jiso Klai, bɛ tʉ mbyu Nyii imɔʼ ndə ɔ kie mukətʉ-súunə tətɛʼ ɔ inchəŋ. Ï bɛ haʼ nɔ.
Bʉʼʉ bɔŋleʼ kínə mbɔ tʉ bʉə ndə bɔŋ kʉʉ Nyii, ɔ nɔ tʉʼ chìi nubə nchəŋnchəŋ ndə i tʉʼ fyú tʉ bɔŋ i kə fɔʼ ndə bʉʉ-yʉə. Nɔ bɛ bʉə ndə Nyii nɔʼ tíi bɔŋ mbɔ bɔŋ fɔʼ nubə haʼ ndə ɔ nɔʼ kə shʉtə.
Nduɔ, tə mbəŋ-ɛŋ ndə bəkɔ ɔ chìi i yɔŋ tíŋ ntyʉʉ-i ndə bʉʼʉ tʉʼ bíʼtə bɔŋ-kə-leʼ kwɔʼtə, tíŋ hə bɔŋ ghʉəʼkə ndə i tʉʼ fɔʼ mu mbʉə-bʉʼʉ, tə məgʉə bɛ tʉ ɔŋ mu chɔshi ghɔŋbə Klai Jiso ndə kwinə-bʉə-bə inchəŋ təmə liʼ-i bɛ ghɔ fɛ. Ï bɛ haʼ nɔ.
Nɔ bɛ vɛʼ tia nduɔ ndə mɔ tʉʼ shʉtə ŋwɔŋ-ɔŋ ndə məgwè tʉ bii. Ŋwɔʼnə Nyii bɔŋleʼ ghɔŋ mbɔ, "Kaʼ a gìe nukə kətʉ wo, bʉə bəbûu byuunɔ bʉə bətia nɔ kie ndə mənú gwù."
Bii nɔʼ lèʼnə ŋgiebə ndə Nyii kə kwèʼhə bii nə yɔŋ nə vâa-bi le mɛ? Ndə i kə ghɔŋ mbɔ,
"Ŋaʼ, kə a mə yá sɔʼ-Tiekətʉ nə ŋkwie ndʉʉ ndə ɔ tʉʼ sɔʼ a,
kə mbʉə-a mə lʉʉtə ndʉʉ ndə ɔ tʉʼ sɔʼ a fɛ.
Bʉʼka ɔ nɔ sɔʼ wo ndə ɔ kʉʉ ɔ,
kə gwúu vaa təmiyɔŋ ndə ɔ bɛŋ ɔŋ ndə məbɛ vaa-ɛ."
Ndə məlìʼtə, bəliŋ-bɔŋ, nɔ bɛ nubə nɔ ndə bii kie ndə kə kwɔʼtə nubə ndə bɛ shʉəŋ, nubə ndə i kie kuŋhə chɔ, nubə ndə i bɛ ndyʉndyʉ, nubə ndə i bɛ tʉʉnə, nubə ndə bʉə kʉʉ, nubə ndə i gwè nə yie jyujyu. Kaʼ nubə bɛ ghɔ ndə i bʉʉ daa, kaʼ nubə bɛ ghɔ ndə bəkɔ bii kɔ ŋkɛŋ yie jyujyu chɔ, bii kwɔʼtə ndə mələŋhə fyiihə-ii nə nubə-ɔŋ.
"Nɔ, kə fyiihə-ii mə kə chɔŋhə bii te yɔŋ fɛ, bʉʼka yɔŋ bu kie yi-yə nchɔŋhəmə. Chîmbikə təmiyɔŋ nɔ kie yi-yə bɛʼkə ndə i kʉʼnə tʉ ɔŋ.
Wontoʼ ndə ɔ lɔ hə Byûumbɔŋ bu lɔ tənə mu njaafɛʼ ghɔŋbə ŋgwie-wo-ɔ, ghɔŋ mbɔ bɔŋ nɔʼ gwù fɛʼɛ, bʉʼka ɔ nɔ nə lɔ hə liʼ-mbi gwè ndə məyʉ mukətʉ-súunə ndə Salamu kə kie, bɔŋ bii nyíɛ, wo nɔ bɛ fɛŋ ndə ɔ gʉə tə chàa Salamu.
"Wotəmiyɔŋ ndə ɔ yʉ ŋgiekə-ɔŋ-kə-ɔŋ, kə fɔʼ yɔŋ, bu bɛ nə wo ndə ɔ kie mukətʉ súunə ndə ɔ bɔŋ njaa-ɛ ndəŋ ŋgoʼ.
bʉʼka mɔ bu kɔ ŋgie-tənə-bə chu-a ghɔŋbə ndaa təmə bʉə-bàa-ba mə bəŋhə aŋ fɛ, təmə bɔŋ mə kíahə ŋgiekə-a fɛ.
Kə bii mə kə chʉə ŋkwɛ bə ndə nukə ndə bii nyíɛ ndə wo chìi fɛ, bii kə chʉə ŋkwɛ ndə ntɛ ndə i kʉʼnə ndə məchʉə ŋkwɛ."
Bii kínə ntɛ-kənu ndə i bu sɛŋ bɛ yɔŋ tʉ bii fɛ. Məchimbi-yii bɛ ka? Bii nɔ bɛ nə vaakəmbɔʼ ndə ĩ lɔ hə sê kʉʉkə məniʼ nɔ i sɛnə mì.