Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Kuzitisa Yave kele mbandukulu ya luzabu. Ni bizoba ke zolaka ve ndwenga mpe ndongosolo.
Kuzitisa Yave kele mbandukulu ya ndwenga. Mayela ni luzabu ya balongo.
Kuzitisa Yave ke pesaka ndwenga, na kuzwa nkembo, ya lunga ti muntu kukuluka ntete.
Kuzitisa Yave kele mbandukulu ya ndwenga,
bayina ke na mayela ni bawu ke tumamaka na yawu,
nzitusu ya Yave ke zingila bantangu nyonso.
Ndwenga, wapi kisika ba lenda kuzwa yawu?
Mayela, wapi kisika yawu ke zingaka?
Muntu zaba ve ntalu ya yawu,
samu ti awa na ntoto ya bantu ya moyo yawu kele ve.
Dibulu ya kondwa nsuka ke tuba: «Yawu kele ve na kati ya munu.»
Mubu ke tuba: «Yawu kele ve na sika ya munu.»
Ba lenda sobisa yawu ve na kisika ya wolo ya mbote,
ba ke sumbaka yawu ve na palata.
Ba lenda fwanikisa yawu ve na ntalu ya wolo ya Ofile,
ya onikese, to ya safile.
Yawu lenda fwanana ve na wolo to na ditadi ya ntalu yina kele mutindu kitala-tala yina ke lezimaka.
Yawu lenda kuyingana ve na kisika ya kopo ya wolo ya mbote.
Yawu lenda fwanana ve na matadi ya ntalu yina ba ke bokilaka kolaye
mpe kitala-tala yina ke lezimaka, kuvwanda na ndwenga me lutila na kolaye.
Ba lenda kufwanikisa ve yawu na topaze ya Kuse,
ata wolo ya mbote lenda kuzwa ve ntalu ya yawu.
Ndwenga, wapi kisika ba lenda kuzwa yawu?
Mayela, wapi kisika yawu ke zingaka?
Yawu kele ya kubumbama na meso ya bantu nyonso ya moyo,
yawu ke talanaka ve na bandeke na mazulu.
Yinza ya bayina zimbanaka mpe lufwa ke tubaka mutindu yayi:
«Beto kuwaka bansangu ya yawu!»
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Kana muntu na kati ya beno ke na kukondwa ndwenga, yandi lomba yawu na Nzambi, mpe Nzambi ke pesa yandi yawu, samu ti Nzambi ke pesaka na bantu nyonso na ntima ya mbote mpe ata kupesa masembo.
Kana muntu na kati ya beno ke na kukondwa ndwenga, yandi lomba yawu na Nzambi, mpe Nzambi ke pesa yandi yawu, samu ti Nzambi ke pesaka na bantu nyonso na ntima ya mbote mpe ata kupesa masembo.
Kana muntu na kati ya beno ke na kukondwa ndwenga, yandi lomba yawu na Nzambi, mpe Nzambi ke pesa yandi yawu, samu ti Nzambi ke pesaka na bantu nyonso na ntima ya mbote mpe ata kupesa masembo.
Samu ti Yave ke pesaka ndwenga,
luzabu mpe mayela ke basikaka na yinwa ya yandi.
Samu ti Yave ke pesaka ndwenga,
luzabu mpe mayela ke basikaka na yinwa ya yandi.
ya tsyelika, kana nge bokila mayela,
kana nge ke na kubakula,
na yina, nge ke zaba yinki zola kutuba kuzitisa Yave.
Mpe nge ke kuzwa luzabu ya Nzambi.
«Nge Nzambi ya bankooko ya munu,
mu ke na kusiika nge mpe mu ke na kukembila nge
samu na ndwenga mpe ngolo yina nge me pesa munu.
Nge me lakisa munu dyambu yina beto vwandaka me lomba na nge,
mpe nge me lakisa beto dyambu ya ntinu.»
Danyele tubaka:
«Bika ti nkumbu ya Nzambi
kukembuswa bantangu nyonso.
Samu ti, ndwenga mpe lulendo kele ya yandi.»
Nzambi pesaka na bantwenya yiya yayi, luzabu, mayela ya mukanda mpe ndwenga. Danyele vwandaka bangula balumoni nyonso mpe bandosi nyonso.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Kasi muntu yina ke na ndwenga yina ke katukaka na zulu ke ntete-ntete na ntima ya kuvedila. Yandi ke zolaka kizunu, lembami mpe bundiku. Yandi ke talaka bantu kyadi, mpe ke salaka bisalu mingi ya mbote. Yandi ke talaka bantu nyonso mutindu mosi, mpe ke na bantima zole ve.
Kasi muntu yina ke na ndwenga yina ke katukaka na zulu ke ntete-ntete na ntima ya kuvedila. Yandi ke zolaka kizunu, lembami mpe bundiku. Yandi ke talaka bantu kyadi, mpe ke salaka bisalu mingi ya mbote. Yandi ke talaka bantu nyonso mutindu mosi, mpe ke na bantima zole ve.
Kasi muntu yina ke na ndwenga yina ke katukaka na zulu ke ntete-ntete na ntima ya kuvedila. Yandi ke zolaka kizunu, lembami mpe bundiku. Yandi ke talaka bantu kyadi, mpe ke salaka bisalu mingi ya mbote. Yandi ke talaka bantu nyonso mutindu mosi, mpe ke na bantima zole ve.
Ndwenga ya tsyelika
Kana na kati ya beno kele na muntu ya ndwenga mpe ya mayela, yandi lakisa yawu na ndyatulu ya mbote, mpe na kusala bisalu na lembami mpe na ndwenga.
Ndwenga ya Nzambi
Kasi beto ke na kulongisa ndwenga na sika ya bantu ya kukula na kimpeve. Ndwenga yango kele ve ya yinza yayi, to ya bamfumu ya yawu yina Nzambi ke mwangisa. Mu ke na kulongisa ndwenga ya mansweki ya mabanza ya Nzambi yina bantu vwandaka zaba ve na ntama. Nzambi kubikaka yawu samu na nkembo ya beto, ntete yandi yidika yinza.
Kasi beto, beto ke na kuzabisa nsangu ya Klisto yina kufwaka na kulunsi. Yawu kele mabaku samu na ba-Zwife mpe bulawu samu na bayina kele ve ba-Zwife. Kasi samu na bayina Nzambi bokilaka, ba-Zwife to bayina kele ve ba-Zwife, Klisto kele lulendo mpe ndwenga ya Nzambi. Bulawu ya Nzambi ke na ndwenga kulutila ndwenga yina ke na bantu, mpe bubolo ya Nzambi ke na ngolo kulutila ngolo yina ke na bantu.
Beno vunama ve! Kana muntu na kati ya beno ke na kubanza ti yandi kele muntu ya ndwenga na yinza yayi, ya ke mbote ti yandi lawuka, samu ti yandi kuma muntu ya ndwenga.
Beno vunama ve! Kana muntu na kati ya beno ke na kubanza ti yandi kele muntu ya ndwenga na yinza yayi, ya ke mbote ti yandi lawuka, samu ti yandi kuma muntu ya ndwenga.
Mu zola ti bawu vwanda na kibakala, mpe ti bawu vwanda ya kukangama na luzolo. Mu zola mpe ti bawu vwanda ya kufuluka na mayela ya tsyelika. Na yina, bawu ke lenda na kuzaba mansweki ya Nzambi. Mansweki yango, ni yandi mosi Klisto. Ni na yandi kele ya kubumbama bimvwama nyonso ya ndwenga mpe ya luzabu ya Nzambi.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
Tula kivuvu ya nge na Yave, na ntima ya nge nyonso, kusikidila ve na ndwenga ya nge. Kangama na Yave na mambu ya nge nyonso, kana nge sala yawu, yandi ke sungika banzila ya nge.
Kubanza ve ti nge kele muntu ya ndwenga, kasi zitisa Yave, mpe manga na kusala yimbi.
«Mu ke longisa nge,
mu ke lakisa nge nzila yina nge fwana kulanda.
Mu ke pesa nge malongi,
mu ke sikika meso ya munu na nge.
Yandi ke twadisaka bamputu na ludedomo nyonso.
Yandi ke lakisaka bamputu nzila ya yandi.
Yave, sala ti mu zaba ba nzila ya nge,
longisa munu mutindu nge zola mu zinga!
Twadisa munu na butsyelika ya nge mpe longisa munu!
Nge kele Nzambi ya mpulusu ya munu,
mu me tula kivuvu ya munu na nge bantangu nyonso.
Ntangu luzingu ya muntu ke yangidikaka Yave,
Yave ke syamisaka ndyatulu ya yandi.
Na suka-suka, lakisa munu bumbote ya nge!
Samu ti ni na nge mu me tula kivuvu ya munu!
Lakisa munu nzila yina mu fwana kulanda!
Samu ti ni na nge mu ke na kutula kivuvu ya munu.
Lakisa munu wapi mutindu mu ke sadila luzolo ya nge,
samu ti nge kele Nzambi ya munu.
Bika ti mpeve ya nge yina kele mbote
kutwadisa munu na nzila yina ba me yidika!
Yave, samu na Nkumbu ya nge, sala ti mu zinga!
Na kati ya kudedama ya nge, katula munu na mpasi!
Yave, longisa munu nzila ya nge,
twadisa munu na nzila ya kusungama,
samu na bambeni ya munu.
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
*
Mambu ya nge kele mwinda na makulu ya munu,
yawu kele nsemo yina ke kyenzolaka nzila ya munu.
*
Mambu ya nge kele mwinda na makulu ya munu,
yawu kele nsemo yina ke kyenzolaka nzila ya munu.
Fungula meso ya munu, samu ti mu tala,
mambu ya mbote ya Musiku ya nge.
Luzabu ya mambu ya nge ke kyenzolaka,
yawu ke pesaka mayela na bantu yina zaba mingi ve.
Musiku ya Yave ke nataka na buyenge
Kyese na muntu,
muntu yina ke landaka ve malongi ya bantu ya yimbi,
yandi ke telamaka ve na banzila ya bantu ya masumu,
yandi ke vwandaka ve kintwadi na bantu yina ke sekaka bantu,
kasi yandi ke yangalalaka na Musiku ya Yave,
yandi ke fyongoninaka yawu mpimpa na ntangu!
Bika ti mambu ya Klisto kuvwanda ya kufuluka na bantima ya beno. Beno longisa mpe kebisa bampangi beno na beno na ndwenga nyonso. Beno tonda Nzambi na ntima nyonso na Mikunga, banzimbu, mpe na banzimbu yina Mpeve ya Longo ke pesaka.
Yawu ke twadisa nge ntangu nge ke tambula, yawu ke keba nge ntangu nge ke lala pongi, yawu ke zonzila nge ntangu nge ke vumbuka.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Na yina, beno sala keba na mutindu ya beno ya kuzinga. Beno zinga ve mutindu bantu yina kele ve na ndwenga. Kasi beno zinga mutindu bantu ya ndwenga yina zaba kusadila mbote ntangu yina Nzambi me pesa bawu, samu ti bilumbu yayi kele yimbi.
Na yina, beno sala keba na mutindu ya beno ya kuzinga. Beno zinga ve mutindu bantu yina kele ve na ndwenga. Kasi beno zinga mutindu bantu ya ndwenga yina zaba kusadila mbote ntangu yina Nzambi me pesa bawu, samu ti bilumbu yayi kele yimbi.
Kuwa malongi, ndima ba sungika nge, na manima, nge ke kuma muntu ya ndwenga.
Kuwa malongi, ndima ba sungika nge, na manima, nge ke kuma muntu ya ndwenga.
Muntu yina ke na ndwenga ke zolaka nzutu ya yandi, muntu yina ke bumbaka mayela ke kuzwaka buyenge.
Malongi ya mbote ke salaka ti muntu kuyidika mambu ya mbote. Tekila nge kwenda na mvita, yindula ntete mbote.
Tekila nge kwenda na mvita, yindula ntete mbote, samu na kununga, ya lunga na kuvwanda na bipesi-malongi mingi.
Muntu yina ke dasukaka ve na mbangu, yandi kele kuluntu na mayela ya yandi, kasi muntu yina ke dasukaka na mbangu ke lakisaka buzoba ya yandi.
Lunangu ke nataka kuswana, kasi ndwenga kele na bayina ke kuwaka malongi.
Muntu yina ke sala keba na yinwa ya yandi, ke keba luzingu ya yandi, kasi muntu yina ke kwendaka zonza kidi-kidi, ke zimbana.
Kizoba ke banzaka ti yandi kele muntu ya kusungama, kasi muntu yina ke kuwaka malongi kele muntu ya ndwenga.
Na ntangu lunangu ke kwizaka, kuyina mpe ke kwizaka, kasi ndwenga kele na bayina kele ya kukuluka.
Muntu yina ke na mpeve ya ndwenga ke ndimaka bantumunu, kasi muntu yina ke zonzaka mambu ya mpamba-mpamba ke kubwa yandi mosi.
Muntu ya mayela ke kuzwaka luzabu, bantu ya ndwenga ke sosaka luzabu.
Kizoba ke zolaka ve mambu ya mayela, kasi yandi ke kukipesaka na mabanza ya yandi mosi.
Ata kizoba, ntangu yandi me vwanda swii, ba ke tala yandi mutindu muntu ya ndwenga, mpe ntangu yandi me kanga yinwa ya yandi, ba ke tala yandi mutindu muntu ya mayela.
Bantu ya ndwenga yina ke kuwa yawu, bawu ke bwela ndwenga ya bawu. Bantu ya mayela ke bwela mayela ya bawu ya kutwadisa.
Beno fwana kudyatila na ndwenga nyonso na ntwala ya bayina ke ve ba-Zwife. Beno fwana kusadila ntangu. Mambu yina beno ke zonzaka fwana kuvwanda kitoko mpe mbote na kuwa. Beno fwana kupesa mvutu na mpangi na mutindu me fwanana.
Beno fwana kudyatila na ndwenga nyonso na ntwala ya bayina ke ve ba-Zwife. Beno fwana kusadila ntangu. Mambu yina beno ke zonzaka fwana kuvwanda kitoko mpe mbote na kuwa. Beno fwana kupesa mvutu na mpangi na mutindu me fwanana.
Konso kisalu yina beno ke sala, beno sala yawu na ntima mosi mutindu ti beno ke na kusala kisalu ya Mfumu, kasi ya bantu ve. Beno bambuka moyo ti Mfumu ke pesa beno musendo. Beno ke kuzwa bima yina yandi ke bumbilaka bantu ya yandi, samu ti ni Klisto* kele Mfumu yina beno ke sadilaka.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
Ndwenga ni kima ya kulutila mbote na wolo
Kyese na muntu yina me bakula ndwenga, kyese na muntu yina me kuzwa mayela!
Ya tsyelika, muntu yina me tala munu,
yandi me kuzwa luzingu,
mpe yandi me kuzwa bumbote ya Yave.
Mambu nyonso ya luzingu ya muntu
Kuvwanda na ndwenga me lutila wolo ya mfunu, kuvwanda na mayela me lutila mfunu na palata.
Ntima ya muntu ke banzaka mambu ya kusala, kasi ni Yave ke twadisaka makulu ya yandi.
Yave na kati ya luzingu ya konso kilumbu
Na kuyidika dyambu muntu ke kanisaka, kasi mvutu ke katukaka na Yave.
Samu ti lusalusu yina ndwenga ke pesaka kele mutindu lusalusu yina mbongo ke pesaka. Ndwenga ke kebaka luzingu na muntu yina kele na yawu. Yina ni ndandu ya luzabu.
Kutuba ve ti: «Samu na yinki ntangu ya ntama lutilaka mbote na ntangu yayi?» Samu ti muntu ya ndwenga lenda kukiyufula ve kyuvu ya mutindu yina.
Samu ti Nzambi ke pesaka ndwenga, luzabu mpe kyese na muntu yina kele muntu ya mbote na meso ya yandi. Kasi na muntu ya masumu, Nzambi ke pesaka kisalu ya kuyonzika mpe kukutikisa, samu na kupesa na muntu yina kele muntu ya mbote na meso ya yandi. Yina mpe kele kaka ya mpamba. Ya kele kwandi ya mpamba.
Konso kisalu yina nge me kuzwa ya kusala, sala yawu na ngolo yina nge ke na yawu. Samu ti na yinsi ya bantu ya kufwa, sika nge ke kwenda, ya kele ve na kisalu kuna, to mayindu, luzabu, to ndwenga.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Mutindu mazulu me lutila ntoto na kuzangama,
ni mutindu mosi mpe nzila ya munu kele ya kuzangama na zulu ya banzila ya beno,
mpe mabanza ya munu kele ya kuzangama na zulu ya mabanza ya beno.
Samu ti mabanza ya beno kele ve mabanza ya munu,
banzila ya beno kele ve mutindu banzila ya munu,
ni Yave me tuba yawu,
Nge zaba yawu ve?
Nge kuwaka yawu ve?
Ni Yave Mfumu yidikaka bandilu ya ntoto,
yandi ke lembanaka ata kima, yandi ke lembaka ve,
muntu lenda kota ve na mansweki ya mayela ya yandi.
Nge zaba yawu ve?
Nge kuwaka yawu ve?
Ni Yave Mfumu yidikaka bandilu ya ntoto,
yandi ke lembanaka ata kima, yandi ke lembaka ve,
muntu lenda kota ve na mansweki ya mayela ya yandi.
Mukunga ya tatu ya kisyelo ya Yave
Yave, Mfumu, me pesa munu nzonzolo ya mulongoki,
samu ti mu zaba kusyamisa na bampova bayina me lemba.
Konso suka, yandi ke salaka,
yandi ke salaka ti mu kuwa na makutu ya munu
mutindu mulongoki.
Kyadi na bantu yina ke tulaka kivuvu ya bawu na Ngipiti
Kyadi na bayina ke kwendaka na Ngipiti samu na kusosa lusalusu,
bawu ke tulaka ntima na bampunda ya bawu.
Bawu ke salaka kivuvu ya bawu na lutangu ya bapusu-pusu ya bawu ya mvita mpe bima ya yawu, samu ti bawu kele na ngolo mingi,
kasi bawu ke talaka ve na sika ya Nzambi ya longo ya Isayeli
mpe bawu ke sosaka ve Yave!
Na kutala mbote, yandi mpe, yandi kele Nzambi ya ndwenga, yandi lenda nata mpasi,
yandi ke sobaka ve mambu ya yandi,
yandi ke tediminaka dikanda ya bantu ya yimbi
mpe lusalusu ya bantu ya yimbi.
Mutindu ya kusala yayi me katuka na Yave Mfumu ya Binwani,
yandi kele kipesi-malongi ya mbote,
ndwenga ya yandi kele nene mingi.
Mpeve ya Yave ke vwanda na zulu ya yandi,
mpeve ya ndwenga mpe ya mayela,
mpeve ya malongi mpe ya ngolo.
Mpeve ya luzabu mpe ya kuzitisa Yave.
Yandi ke zitisa Yave,
yandi ke fundisa ve na yina meso ke talaka,
yandi ke zenga ve mambu kaka na kuzonza ya bantu.
Yave ke twadisa nge bantangu nyonso.
Yandi ke yukutisa nge na bisika ya kuyuma yina ke ve na maza,
yandi ke pesa nge dyaka mvingu na nzutu ya nge nyonso,
mpe nge ke vwanda mutindu bilanga yina ba me tula maza,
mutindu mukelo ya maza yina ke manisaka ve.
Kimvwama ya Nzambi kele nene mingi! Ndwenga mpe luzabu ya yandi kele ya kulutila! Ata muntu lenda kubangula banzengolo ya yandi, mpe lenda kubakula mabanza ya yandi.
Nkembo na Nzambi yina ke kaka yandi mosi na ndwenga! Nkembo kuvwanda na yandi tii bantangu nyonso na Yesu-Klisto. Ameni!
Beto zaba ti Nzambi ke salaka na kati ya mambu nyonso samu na mbote ya bayina ke zolaka yandi, bayina yandi bokilaka mutindu kele lukanu ya yandi.
Yave, nge me sala mambu mingi ya mbote,
nge me sala yawu na ndwenga nyonso,
ntoto kele ya kufuluka na nyonso yina nge yidikaka.
Mfumu ya beto kele Nzambi ya nene, lulendo ya yandi kele nene mingi,
mayela ya yandi kele ve na ndilu.
Nge ke na kutwadisa munu na malongi ya nge,
mpe nge ke yamba munu na nkembo ya nge.
Longa beto mutindu ya kutanga bilumbu ya luzingu ya beto,
samu ti beto kutwadisa bantima ya beto na ndwenga.
Yinwa ya muntu ya kudedama ke basisaka mambu ya ndwenga,
ludimi ya yandi ke samunaka mambu ya kusungama.
Sala ti Yave kuvwanda kilengi ya nge,
yandi ke pesa nge yina ntima ya nge ke na yawu nsatu.
Kasi munu, na kukwikama ya nge ya nene-nene, mu ke kotaka na Yinzo ya nge.
Samu na kuzitisa nge, mu ke yinamaka na Yinzo ya nge ya longo.
Nge ke lakisaka munu nzila yina ke pesaka luzingu,
kyese kele ya mingi na ntadisi ya nge,
nsayi ya mankululu kele na lubakala ya nge.
Bawu ke na kukwiza na kudila nyonso.
Mu ke na kunata bawu na biyawula nyonso ya bawu.
Mu ke na kunata bawu na mizumba ya maza,
na nzila ya mbote yina kele ve na mabaku,
kisika yina bawu lenda kubwa ve.
Samu ti mu kele tata samu na Isayeli.
Mpe Efalayime kele mwana ya munu ya ntete.»
Yelemya sambilaka samu na bantu ya yandi
Yave, mu zaba ti muntu kele ve mfumu ya nzila ya yandi,
muntu lenda kukitwadisa yandi mosi ve.
Nzambi yidikaka ntoto na lulendo ya yandi.
Yandi yidikaka yinza na ndwenga ya yandi.
Yandi yidikaka dizulu na mayela ya yandi.
Kuzonza ve ti mbasi mu ke sala mutindu yayi to mutindu yayi, samu ti nge zaba ve yinki lenda salama na kilumbu.
Bantu ya yimbi ke bakula ata kima na kati ya malongi ya ludedomo, kasi bayina ke sosaka na kutumama na Yave ke bakulaka nyonso.
Nzambi yina ke salaka na lulendo na kati ya beto, lenda kusala ya kulutila nyonso yina beto ke lombaka to ke kanisaka. Bika ti nkembo kuvwanda ya yandi bantangu nyonso tii mankululu, na kati ya dibuundu na lusalusu ya Yesu-Klisto. Ameni!
Bankebosolo ya nsuka mpe bambote
Yayi ni mbala ya tatu yina mu ke kwiza na sika ya beno. Na kupesa nzengolo ya konso dyambu, bantu fwana kuwa kimbangi ya bantu zole to tatu.
Beno me zimbana nkindusulu yina Nzambi zabisaka beno mutindu bana ya yandi:
«Mwana ya munu, yindula mbote
kana Mfumu ke na kusungika nge,
mpe kuvwanda ve ya kulemba
ntangu yandi ke sembaka nge.
Ya tsyelika, Mfumu ke sungikaka
muntu yina yandi ke zolaka,
mpe ke pesaka kitumbu
konso mwana yina yandi ke yambaka.»
Bampangi! Na kumanisa, beno banza kaka na mambu nyonso yina kele mbote, mpe yina me lunga na kuzonzila mbote na meso ya bantu: mambu nyonso ya tsyelika, ya buzitu, ya kudedama, ya kuvedila, ya kitoko, mpe ya nsoni ve.
Na yina, beno tala ntima mpasi ve samu na mambu yina ke salama mbasi samu ti mbasi ke vwanda na mambu ya yandi. Konso kilumbu kele na bampasi ya yandi.»
Na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu, ntinu ya kento ya yinsi ya Sude ke telama na ntwala ya bantu ya ntangu yayi, mpe ke funda bawu samu ti yandi katukaka na bizunga yina kele ntama samu na kwiza kuwa mambu ya kufuluka na ndwenga yina Salomoni vwandaka zabisa. Kasi awa kele na muntu yina me lutila Salomoni mfunu!»
Kutunga yinzo na zulu ya matadi
«Muntu yina ke kuwaka mambu yina mu ke tubaka mpe ke sadilaka yawu, kele mutindu muntu ya mayela yina tungaka yinzo ya yandi na zulu ya matadi.
Ya tsyelika, mu ke pesa beno mambu yina beno ke zonza mpe ndwenga, samu ti ata mosi na kati ya bambeni ya beno sala ntembe to tuba ti beno ke na kuvuna.
Beno fundisa ve na kulanda kaka mambu yina ke talanaka na meso ya beno. Kasi, beno fundisa na kulanda butsyelika.»Masiya
Yave sadilaka ndwenga na kuyidika ntoto, yandi sadilaka mayela samu na kuyidika mazulu.
Ndwenga kele ya biboba
mpe luzingu ya yinda kele na bantu ya mayela».
Kasi ndwenga mpe lulendo kele na sika ya Nzambi,
malongi mpe mayela kele ya yandi.
Mvutu ya Yobi: Nzambi me lutila munu ngolo
Na yina, Yobi vutulaka:
Ya tsyelika, mu zaba ti ya kele ni mutindu yina.
Wapi mutindu muntu yina ke kufwa lenda kununga na ntadisi ya Nzambi?
Kana ba sosa na kuswanisa yandi,
ata na bambala funda mosi (1 000), yandi ke vutula mvutu ata mosi ve.
Nzambi ke ya kufuluka na ndwenga mpe lulendo,
nani lenda tedimina yandi kondwa kuzwa kitumbu?
Nge muntu, ba me zabisa nge mambu yina kele mbote. Mambu yina Yave ke na kulomba na nge ni yayi:
«Sadila mambu ya kusungama, vwanda na luzolo ya kukwikama.
Tambula na Nzambi ya nge na kukuluka nyonso.»
Yandi tubaka na banzonzi: «Beno sala keba na kisalu yina beno ke na kusala, samu ti beno ke na kusala yawu samu na bantu ve kasi samu na Yave. Yandi mosi ke vwanda na beno ntangu beno ke sala lufundusu.
Beno zaba ve yinki ke salama mbasi na luzingu ya beno, samu ti beno kele mutindu dibungi yina ke basikaka mpe ke zimbanaka na manima ya mwa ntangu.