Sabedoria
A sabedoria é um dos temas mais ricos da Bíblia. O temor do Senhor é seu princípio, e buscá-la vale mais que ouro ou prata. Deus promete dar sabedoria generosamente a quem pedir com fé.
O princípio da sabedoria
O temor do Senhor é o início de toda sabedoria verdadeira. Quem reverencia a Deus aprende a viver com discernimento e prudência.
Silamo’o re mojongo Ma JOU, gena-ge wo-waro ma mulaingi.
Mada’a ngowa’a haga, ananga gena-ge 'aḏi sipa-pake ua 'akala soro’unu re do-doto’o.
Silamo’o re mojongo Ma JOU, gena-ge 'akala soro’unu ma mulaingi,
re nana’o Unanga ga’a 'Ofi-'Ofi ma pari cua, gena-ge wo-waro lai ngido.
Silamo’o re mojongo Ma JOU, gena-ge ḏuanga i’a 'i doto’o ngana di’a dadi 'akala soro’unu,
re ngowa’a ga’a maholo tamanga 'akala re sinyingara, ḏuanga i’a ngowa’a ya’u silamo’o.
Sabedoria como dom de Deus
A verdadeira sabedoria vem do alto. Deus a concede generosamente a quem pede com fé, sem lançar em rosto a fraqueza humana.
Mada’a, na’o 'age matengo taninga sigolona 'ai 'akala soro’unu enanga 'i kuranga mangale ma duhu sa’olo unanga 'o 'ahu na’o 'o sanga dola’aku re bo-baja, unanga gena-ge balasu 'o golo’o ra Ma Jou’ongu Madutu. Ḏua Ma Jou’ongu Madutu ḏuanga i’a 'o pula’a 'akala soro’unu ra guna ḇato Rai 'akala re sinyingara sa-sanangi kama kuḏubungu ua.
Mada’a, na’o 'age matengo taninga sigolona 'ai 'akala soro’unu enanga 'i kuranga mangale ma duhu sa’olo unanga 'o 'ahu na’o 'o sanga dola’aku re bo-baja, unanga gena-ge balasu 'o golo’o ra Ma Jou’ongu Madutu. Ḏua Ma Jou’ongu Madutu ḏuanga i’a 'o pula’a 'akala soro’unu ra guna ḇato Rai 'akala re sinyingara sa-sanangi kama kuḏubungu ua.
Mada’a, na’o 'age matengo taninga sigolona 'ai 'akala soro’unu enanga 'i kuranga mangale ma duhu sa’olo unanga 'o 'ahu na’o 'o sanga dola’aku re bo-baja, unanga gena-ge balasu 'o golo’o ra Ma Jou’ongu Madutu. Ḏua Ma Jou’ongu Madutu ḏuanga i’a 'o pula’a 'akala soro’unu ra guna ḇato Rai 'akala re sinyingara sa-sanangi kama kuḏubungu ua.
Sababu Ma JOU ga’a 'O pula’a 'akala soro’unu, re no sanga wo-waro di’a 'ahu re sahe wo-waro lai ngido ra Unanga.
Sababu Ma JOU ga’a 'O pula’a 'akala soro’unu, re no sanga wo-waro di’a 'ahu re sahe wo-waro lai ngido ra Unanga.
'Ari ngowa’a nau’u, no golo’o ri-riono toma wo-waro lai ngido, re no disa makutale wo-waro di’a 'ahu, Re na’o so’o gena, ngana ḏuanga i’a no waro mangale silamo’o re mojongo Ma JOU re ngana ḏuanga i’a no sanga wo-waro lai ngido mangale Ma Jou’ongu Madutu.
A sabedoria do alto
A sabedoria que vem de Deus é pura, pacífica, amável, cheia de misericórdia e de bons frutos. Ela se opõe à sabedoria terrena e mundana.
Siḏibo ḏi’i, ngowa’a ga’a 'ai 'akala soro’unu ma 'asala da’u ra Ma Jou’ongu Madutu tala, ma mulaingi 'ai 'ahu 'i 'ofi-'ofi, unanga gena-ge 'o nyanyaḏi dame, 'akala re sinyingara mereoso, nga’unu 'o dawongo ngowa’a lelegu manga 'akala ma sanga, re 'o sijumu 'ai 'akala re sinyingara ma la-la toma ngowa’a lelegu singadolo 'ai ga’a mo-moini rousu madutu. Re Unanga ḏi’i pa’ala kaci moi ua re 'ai demo re ganau 'i ma tero tai de’oso re ḏegoro
Siḏibo ḏi’i, ngowa’a ga’a 'ai 'akala soro’unu ma 'asala da’u ra Ma Jou’ongu Madutu tala, ma mulaingi 'ai 'ahu 'i 'ofi-'ofi, unanga gena-ge 'o nyanyaḏi dame, 'akala re sinyingara mereoso, nga’unu 'o dawongo ngowa’a lelegu manga 'akala ma sanga, re 'o sijumu 'ai 'akala re sinyingara ma la-la toma ngowa’a lelegu singadolo 'ai ga’a mo-moini rousu madutu. Re Unanga ḏi’i pa’ala kaci moi ua re 'ai demo re ganau 'i ma tero tai de’oso re ḏegoro
Siḏibo ḏi’i, ngowa’a ga’a 'ai 'akala soro’unu ma 'asala da’u ra Ma Jou’ongu Madutu tala, ma mulaingi 'ai 'ahu 'i 'ofi-'ofi, unanga gena-ge 'o nyanyaḏi dame, 'akala re sinyingara mereoso, nga’unu 'o dawongo ngowa’a lelegu manga 'akala ma sanga, re 'o sijumu 'ai 'akala re sinyingara ma la-la toma ngowa’a lelegu singadolo 'ai ga’a mo-moini rousu madutu. Re Unanga ḏi’i pa’ala kaci moi ua re 'ai demo re ganau 'i ma tero tai de’oso re ḏegoro
Na’o 'age rema ngowa’a matengo i’a taninga sigolona rai wo-waro re 'akala soro’unu, unanga gena-ge balasu 'o sijumu 'ai de’oso re ḏegoro la-la mete’e 'ai 'akala soro’unu re 'o 'ahu maholo tala.
Kalaha ngoi 'ari demo-demo mete’e 'ari pahe ua di’a to baja ngini, la ni ngaku ngoi, mada’a ngoi to kanau mangale 'akala soro’unu ra ngini ga’a ninga ngo-ngaku lai te’e. Mada’a 'akala soro’unu gena-ge mete’e manusia manga 'akala ma soro’unu ua bolo 'akala soro’unu ra guna ḇato ua ga’a remanga kuasa toma dungia nena-ne. Toma wangere rimoi toma biono i’a manusia manga kuasa gena-ge 'i iranga. Ngomi mi kanau mangale 'akala soro’unu da’u ra Ma Jou’ongu Madutu tala, ga’a 'ua re 'au wali manusia ya waro ua. Mada’a dungia 'i dadi nyangu, Ma Jou’ongu Madutu ra sidodahe pasala ḏua, la ngene sanga barakati kasingado-ngadolo i’a.
Mada’a ngene, pa’i wo singadolo habari mangale Kristus ga’a 'O sengene toma salib di’a 'O sisalamata ngene. Habari gena-ge ya siruwahe ngowa’a Yahudi manga rorasa. Re ngowa-ngowa’a Yahudi ua 'aḏi ta’ajiri habari gena-ge 'ori i’a ma haga. Mada’a di’a ngowa-ngowa’a ga’a Ma Jou’ongu Madutu ro 'aro’o, bae ngowa’a Yahudi bae ngowa’a Yahudi ua, Habari Roanga gena-ge Ma Jou’ongu Madutu 'ai duhu di’a sijumu mangale 'Ai kuasa re 'Ai 'akala ma soro’unu. Sababu enanga 'i waiti habari gena-ge mangale Kristus 'o sengene toma salib di’a 'O sisalamata ngene ga’a manusia 'aḏi ta’ajiri haga ra Ma Jou’ongu Madutu. Ma nyonyata haga gena-ge lebe kau’u reo manusia manga 'akala ma soro’unu! Re ḏi’i habari gena-ge 'i waiti 'oru ga’a manusia ta’ajiri lamahana ra Ma Jou’ongu Madutu, enanga lebe te’e reo manusia manga de-de’e.
Awa ni sihaga ninga diri masiretene. Na’o 'age taninga sigolona matengo i’a ga’a 'o ta’ajiri unanga ngowa’a 'akala soro’unu toma manusia ma momina; unanga gena-ge balasu 'o madadi sa’olo ngowa’a haga toma manusia ma momina, la unanga mode-mode’e ngowa’a 'akala soro’unu ra Ma Jou’ongu Madutu 'ai momina.
Awa ni sihaga ninga diri masiretene. Na’o 'age taninga sigolona matengo i’a ga’a 'o ta’ajiri unanga ngowa’a 'akala soro’unu toma manusia ma momina; unanga gena-ge balasu 'o madadi sa’olo ngowa’a haga toma manusia ma momina, la unanga mode-mode’e ngowa’a 'akala soro’unu ra Ma Jou’ongu Madutu 'ai momina.
Mo-moini gena-ge, ngoi ta si’a’a di’a site’e ngini ninga 'akala re sinyingara re ananga manga 'akala re sinyingara, la ngini mo-moini ni ma’u dadalara matengo re matengo singadolo ninga 'ahu 'i marimoi. Dadi ngini re ananga mo-moini nga’unu ni sahe re ni ngaku ti-tiai mangale Ma Jou’ongu Madutu 'ai rahasia, gena-ge Kristus masiretene. Pa’i ra Kristus gena-ge ḇato, toma ngowa’a lelegu 'i cua, 'akala soro’unu re wo-waro mo-moini mangale Ma Jou’ongu Madutu. Enanga gena-ge 'i ma tero sa’olo harata ga’a 'ua re 'au wali moju 'i go-gogono.
Direção e discernimento
Deus guia os humildes na justiça e ensina seu caminho aos mansos. Ele promete dirigir nossos passos quando confiamos nele de todo o coração.
Ngana balasu no ngaku ti-tiai Ma JOU re awa no masidiriwa tani wo-waro masiretene lai ngido. No 'elingi Ma JOU, wakutu no 'a’a 'oru ḇato, la Unanga ḏuanga i’a 'O sinyanyasele 'ani 'ahu.
Awa no magoro ino 'ani wo-waro kau’u; Mojongo Ma JOU re no maki-kiḏanga toma kajahatana
A Palavra como fonte de sabedoria
A Palavra de Deus é lâmpada para os pés e luz para o caminho. Meditar nas Escrituras nos dá entendimento superior ao dos mestres.
Ngini balasu ni 'elingi tau-taunu Kristus 'ai do-doto’o, la 'i parenta taninga de’oso re ḏegoro, demo re ganau. Dadi ngini ni mete’e ma duhu so’o ne: Ni ma’u doto’o, ni ma’u si’elingi di’a mete’e 'Ai do-doto’o reninga 'akala soro’unu. Re ni mete’e ma duhu so’o ne ḏi’i: Ni manyanyi Mazmur, puji-pujiana re manyanyi nyanyi ma lelegu. Re wakutu ngini manyanyi, ni sibere ie murasa ma la ra Ma Jou’ongu Madutu.
Na’o no tagi, enanga ḏuanga i’a 'i sinyanyasele, na’o no otu, enanga ḏuanga i’a 'i jaga, na’o no momi’i, enanga ḏuanga i’a 'i pula’a duga re domolo ma la-la.
Sabedoria prática para o dia a dia
A sabedoria se aplica em cada decisão: nas finanças, nos relacionamentos, no trabalho e no uso do tempo. Vivamos como sábios, não como insensatos.
Sababu gena-ge, ni tailako la-la ino ninga 'ahu ma duhu. Awa ninga 'ahu ma tero sa’olo ngowa’a haga, mada’a 'ahu ma tero sa’olo ngowa’a manga 'akala soro’unu. Na’o reni sanga donga, ni pake la-la donga gena-ge, sababu 'orasa nange-ne 'orasa ma jira.
Sababu gena-ge, ni tailako la-la ino ninga 'ahu ma duhu. Awa ninga 'ahu ma tero sa’olo ngowa’a haga, mada’a 'ahu ma tero sa’olo ngowa’a manga 'akala soro’unu. Na’o reni sanga donga, ni pake la-la donga gena-ge, sababu 'orasa nange-ne 'orasa ma jira.
'Isene duga re domolo re dawongo do-doto’o,
la ngini ni dadi 'akala soro’unu toma biono i’a.
'Isene duga re domolo re dawongo do-doto’o,
la ngini ni dadi 'akala soro’unu toma biono i’a.
Ngowa’a ga’a 'aḏi makutale sanga 'akala ma la la, ananga 'aḏi kadiarata manga diri;
Ngowa’a ga’a 'aḏi macako’o toma wo-waro lai ngido, ananga 'aḏi sanga bara’utungu.
Rancana ma hasili 'i dadi sababu rema di-dibanga,
sababu gena-ge ni ma’u parangi balasu ni mete’e duga re domolo.
Sababu pa’i reo rancana ngana nyengara ma’u parangi,
re no sanga bara’utungu sababu tukanga ngongaje laḏi repe.
Ngowa’a ga’a 'akala ḇanyo ngowa’a pahe remanga wo-waro ma repe di’a 'ahu,
mada’a ngowa’a ga’a ruta caiti, ananga gena-ge 'aḏi sijumu manga haga.
Ngowa’a ga’a momole pa’i sibaolo ma’u go’oro ḇato,
mada’a ananga ga’a 'aḏi 'isene duga re domolo, sanga 'akala soro’unu.
Ngowa-ngowa’a ga’a 'aḏi jaga manga madanga, ananga gena-ge 'aḏi palihara manga 'ahu,
mada’a ngowa’a ga’a 'aḏi nga’unu ua jaga 'ai demo re ganau, ananga gena-ge 'aḏi siwejere manga diri masiretene.
Ngowa’a haga 'aḏi mabasono manga 'ahu kamanga sala ua,
mada’a ngowa’a 'akala soro’unu 'aḏi nyafusu 'isene duga re domolo.
Ngowa’a momole ḏuanga i’a sanga sipula’a mara’a
mada’a ngowa’a maholo 'aḏi dadi ngowa’a 'akala soro’unu
ngowa’a 'akala soro’unu 'aḏi gi-gisene duga re domolo,
mada’a ngowa’a haga manga demo, ḏuanga i’a 'i sijiri manga diri.
Ngowa’a remanga wo-waro ga’a ya sinyanyasele, ananga 'aḏi sanga wo-waro,
re ngowa’a ga’a 'akala soro’unu manga ngau’u nyanyaḏi 'i 'isene wo-waro.
Ngowa’a ga’a 'aḏi emono wo-waro, ananga 'aḏi nyafusu ua wo-waro lai ngido
mada’a 'aḏi nyafusu pa’i 'aḏi sijarita manga 'akala ma sanga.
Re ḏi’i na’o ngowa’a haga 'aḏi masiogoro, ngowa’a 'aḏi ta’ajiri ananga gena-ge ngowa’a 'akala soro’unu.
re na’o ngowa’a haga 'aḏi damunu manga madanga, ngowa’a 'aḏi ta’ajiri ananga gena-ge ngowa’a remanga wo-waro ga’a ya sinyanyasele.
Dadi ngowa’a 'akala soro’unu 'aḏi 'isene dolabololo, re ḏuanga i’a nyengara 'aḏi sidogo manga wo-waro
re ḏi’i ngowa’a remanga wo-waro ga’a ya sinyanyasele, ananga gena-ge 'aḏi sanga dolabololo ma di-dibanga
Wakutu ngini ma’u sanga ngowa’a ngaku Yesus ua, ni pake donga mo-moini gena-ge di’a ni sijumu 'akala soro’unu, de’oso re ḏegoro, demo re ganau la-la ra ananga gena-ge. Dadi 'oru ga’a ngini ni siajele toma ngowa’a gena-ge, ninga 'akala re sinyingara balasu romanga reo mura re dadalara, la ngini ni sisanangi manga 'akala re sinyingara. Dadi ngini ḏuanga i’a ni waro ma duhu sa’olo ngini balasu ni sangoro manga so-sano.
Wakutu ngini ma’u sanga ngowa’a ngaku Yesus ua, ni pake donga mo-moini gena-ge di’a ni sijumu 'akala soro’unu, de’oso re ḏegoro, demo re ganau la-la ra ananga gena-ge. Dadi 'oru ga’a ngini ni siajele toma ngowa’a gena-ge, ninga 'akala re sinyingara balasu romanga reo mura re dadalara, la ngini ni sisanangi manga 'akala re sinyingara. Dadi ngini ḏuanga i’a ni waro ma duhu sa’olo ngini balasu ni sangoro manga so-sano.
Munara 'oru ḇato, ga’a ninga tuanga 'o pula’a, ngini balasu ni si’a’a reninga 'akala re sinyingara mode-mode’e ma tero sa’olo ngini ni munara di’a Ma Jou, awa pa’i ninga tuanga toma dungia nena-ne ḇato. 'Eli-'elingi! Na’o ni 'a’a so’o gena-ge, sababu ngini ni munara di’a Ma Jou masiretene sa’olo ninga Tuanga, ngini ḏuanga i’a ni sanga ma ngogele ga’a Ma Jou Yesus ra sidodahe di’a 'Ai 'umata.
O valor da sabedoria
A sabedoria é mais preciosa que rubis. Quem a encontra, encontra a vida e alcança o favor do Senhor. Nada se compara a ela.
Bara’utungu ngowa’a ga’a sanga 'akala soro’unu, re ngowa’a ga’a sanga wo-waro di’a 'ahu,
Sababu ngowa’a ga’a 'aḏi sanga ngoi, ananga gena-ge 'aḏi sanga 'umuru kiḏanga,
re Ma JOU 'o dawongo ananga.
Sanga 'akala soro’unu lebe rousu reo sanga guraci,
re sanga wo-waro lai ngido lebe lamo’o reo sanga salaka.
Manusia manga 'akala re sinyingara 'i fikiri mangale manga rancana masiretene,
mada’a Ma JOU ga’a 'O sitantukanga ananga 'aḏi tagi toma ngo’omo le’a.
Ngowa’a 'aḏi madibanga toma 'akala re sinyingara ma dara,
mada’a ma sa-sangoro, Ma JOU 'i sitantukanga.
A sabedoria e a soberania de Deus
Os caminhos de Deus são mais altos que os nossos. Sua sabedoria é insondável, eterna e infinitamente superior ao entendimento humano.
Ma Jou’ongu Madutu 'ai mura re dadalara ma pari cua toma ngowa’a mo-moini. Unanga gena-ge 'Ai 'akala ma soro’unu re 'Ai wo-waro ma pari cua ḏi’i. 'A guna ua nga’unu 'a sahe Unanga 'ai maksudu! 'A guna ua nga’unu 'a sahe Unanga 'ai ngo’omo!
Unanga gena-ge Ma Jou’ongu Madutu ga’a pa’i matengo ḇato re 'akala soro’unu ma cimi. Ino ngene wo puji re silamo’o Unanga kasingado-ngadolo i’a sababu Yesus Kristus 'ai ga’a. 'Amin.
Re ngene wa waro mangale mo-moini ga’a Ma Jou’ongu Madutu 'o 'aturu di’a ngene nanga la-la. Ngene gena-ge ga’a dadalara Unanga, re Unanga na 'aro’o mete’e Unanga 'ai 'akala ma mau.
No momole awa mangale wangere da-daini,
sababu ngana no waro ua 'oru ga’a 'i dadi toma wangere gena-ge.
Ngowa’a ma jira 'aḏi sahe ua 'adili,
mada’a ngowa’a ga’a 'aḏi makutale mete’e Ma JOU, ananga gena-ge 'aḏi sahe 'adili mode-mode’e.
Ma Jou’ongu Madutu 'ai kuasa lai lamo’o ga’a 'i si’a’a ra ngene nanga 'akala re sinyingara ma dara. Sababu 'ai kuasa gena-ge, Unanga nyengara 'a si’a’a lebe lamo’o i’a reo 'oru ngene nga’unu wa fikiri re wo golo’o ra Unanga. Ino ngene mo-moini ga’a ngowa’a ngaku Yesus, wo silamo’o re siḏubuso Ma Jou’ongu Madutu nange-ne re si’a kasingado-ngadolo i’a, sababu ngene rewo marimoi ra Kristus Yesus. 'Amin.
Ngoi ḏuanga i’a to sapolo tutumu ngini, nena-ne ma soi ro’ange. 'Elingi toma Boku 'Ofi-'Ofi ma dara 'i silefo so’o ne, "Na’o ngowa’a mau da’awa ngowa’a lelegu, balasu 'age rema sakisi nga muḏiḏi bolo nga ḏu’ange, kara 'urusu hali gena-ge."
Re ni sidaioranga ḏua Ma Jou’ongu Madutu 'ai demo nena-ne ga’a 'i pula’a de-de’e ra ngini sababu ngini 'Ai ngowa-ngowa’a nau’u:
" 'Ari ngowa’a nau’u na totoho la-la ino Ma Jou’ongu Madutu 'ai do-doto’o,
re awa 'ani 'akala re sinyingara 'i rapo’o na’o Tini ḇangata.
Sababu Ma Jou’ongu Madutu 'o doto’o toma ngowa’a ga’a Unanga 'o dadalara
re 'O sihukumu 'a guna ḇato ga’a Unanga 'ai ngowa-ngowa’a nau’u."
Ioronongoḏu ngo-ngaku rimoi, ma ḏo-ḏogumu ngini balasu ni fikiri tau-taunu mangale 'oru ḇato ga’a 'i la-la, ga’a 'i banari, ga’a ngowa’a ya silamo’o, ga’a 'i rousu, ga’a 'i bo-boloto, ga’a 'i mami-mami re 'i la-la. 'Oru ḇato ga’a la-la re 'i patasa ngowa’a ya’u puji re silamo’o, ngini balasu na fikiri mangale 'ori i’a gena-ge.
Sababu gena-ge, awa ni dodato mangale wangere da-daini, sababu enanga rema susa re sangisara masiretene. Wangere nange-ne enanga ma susa re sangisara ngadolo nena-ne ḇato, awa na dogo moju sababu ni dodato mangale wangere da-daini!"
Toma Kiamata ma Wangere, 'olana we-were’a toma kore mie ino, munanga ḏuanga i’a dadunu mo 'ahu moju mamete’e ra ngini ngowa-ngowa’a toma 'orasa nena-ne re mo kalaki ngini. Sababu munanga mo tagi toma ngi’i lai kiḏanga di’a mo 'isene Salomo 'ai 'akala ma soro’unu. Kalaha 'ane-ne, nange-ne Ngoi lebe la-lamo’o i’a ḏi’i rea Salomo taninga sigolona, mada’a ni ngaku Ngoi ua re ni maḏibo toma ngo’omo boloto ua!"
"Sababu gena-ge, ngowa’a mo-moini ga’a 'aḏi 'isene Ngoi 'ari demo re ya mete’e, ananga gena-ge ma tero sa’olo ngowa’a pahe matengo 'o side’oso 'ai wala toma maḏi ma re’u.
Ngoi masiretene tini riono re To pula’a 'Ari demo-demo re 'akala soro’unu singadolo ninga lawana matengo ua 'aḏi rubutu re 'aḏi lawana ninga demo.
Awa ni sijuruhakimi ngowa’a sababu 'oru ga’a ni oḏi’i, mada’a balasu ni sijuruhakimi mete’e toma ba-banari ma dara."
Rai 'akala soro’unu, Ma JOU ro sidadi dungia,
Rai wo-waro lai ngido, Unanga gena-ge ro 'a’a diwanga.
'Oru ga’a 'i dadi taninga 'ahu da-daini bolo ḏiḏingi, ngini masiretene na waro ua. Ngini ma tero sa’olo loworo pa’i ngasamoi ḇato; na oḏi’i togumu i’a ri iranga.