29Ana mbe kov ndav kav, Fhe Bakɨme phorga nzuai. Ana ana phorga nzuav kim, ana khom harigi khesharav hɨgim, ana mba sharigi shagi, nta guigira hurgiap ŋgara gari.
36Fhe Bakɨme maaŋ mbe suaŋgim, mbe garim, mba guma phunini fhura mbar vugim, Zisas nduara thɨgap ki. Mba Zisas phorga rui guma phuni khegene mba bigeŋ gangiap, mbe nen warira khɨga ki. Mbe mba tugen ne bun harigi guma the suaŋgi fhuvara.
3Mbe ne nzuaim, ŋgui vhɨrve gari guman pan Herot ne mbararagiap ndɨkndɨgi vhɨrve ga mbui. Ana ndɨkndɨgi vhɨrve ga mbuim, mba Zerusareman ki gumgi gu mbigi, mbe vhɨra ndɨkndɨgi vhɨrve ga mbui.
17Kha kameŋ ne Fhe Bakɨme fhum nen wo kamthooŋ guma Zeremaia ga nɨɨŋgim, ana ne suaŋgi, mba kameŋ nera mɨnan vugi. Ana khaŋ suaŋgi,
23Zosep manin ko vera vov, mbe kha zɨn rɨgi ŋgun ki. Mba ŋgu zɨ Nasaret, kha kameŋ ne fhum Fhe Bakɨme kamthooŋ guma suaŋgi kameŋra mɨnan vugi. Mba kameŋ khaŋ nzuai, "Mbe khaŋ ana suanga, Nasaret guma."
1Khe fharav Fhe Bakɨmen Kam Zisas Krais bun nzuai buni vhuuiŋ khare.
21.2: Ais 40.3; Mal 3.1; Mt 11.10; Ru 7.27Fhum Fhe Bakɨme kha kamen wo kamthooŋ guma Aisaia ga nɨɨŋgi. Ana ne khergim, ne ana gavar ki. Mba kameŋ khare."Gu wo mpuu guma ga sarari. Ana fharav ŋgɨv ndu suaŋv tuavar muuŋgirga.
12Fhe Bakɨme maam ana suaŋgim, mba Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaar ana sarigi, ana gumgi ki fhuv ŋanen vugi.
14.1: Ru 12.42; 1 Ko 3.5; 2 Ko 6.4; Ta 1.7; 1 Pi 4.10Nza, nde kha ndɨkndɨgar muuŋri, nza Kraisan ŋaara gumgi ma. Fhe Bakɨme wo vhagi buni, ana nta bun suanga ŋaarar nza nɨɨŋgi.
74.7: Zo 3.27; Ro 12.6; Ze 1.17; 1 Pi 4.10Nde, the nde ndi fegim, nde zɨri ki gumgi ki? Nde mba ntigem ndiga ki bigi Fhe Bakɨme nde nɨɨŋgi bigi ma. Maaŋ muuŋgip, ne guigi guarara, nde Fhe Bakɨmen harani panan mba bigi ndigi. Nde thaŋ nzuav wari won ŋkasŋkara mba bigi ndigi fara muuŋgiap, nde wari wo zɨri ndiv vun kuamkuagi?
94.9: Ro 8.36; 1 Ko 15.30-31; 2 Ko 6.9; Hi 10.33Fhe Bakɨme maaŋ nza muuŋgi fhuvara. Gu kha ndɨkndɨga mbui. Fhe Bakɨme, ana nza kha Zisas farasegi ŋaara gumgi, ana nza ndiv zɨ guarara tɨgi. Mbe nza nzuav suaŋgim, mbe za kha nuianan ki gumgi gu mbigi gum Fhe Bakɨme enseri rɨmgi nɨman mbe nza shogɨrim, nza vhɨzɨrga.
221.2: Ais 52.1; 61.10; Ga 4.26; Hi 11.10; 11.16; 12.22; VB 3.12; 21.10Gu mbara Fhe Bakɨmen ŋgu bakɨme gari. Ana Zerusareman kam ma. Gu ana garim, ana Fhe Bakɨme phorga kegap, Heven thav zeri. Ana guigira sɨɨn vhuuŋ ki. Ana mbik won manan rɨgɨr zav wo thɨthɨm tɨgap sɨɨn vhuuaŋ muuŋgi sɨɨŋ fara muuŋgi.
1021.10: Ese 40.2; VB 1.10; 17.3; 21.2Ana maaŋ na nzuaim, Fhe Bakɨme Ŋina Ŋaar na rugim, gu garim, mba enser nan ko vov, guigira vun ndagi mbɨkshɨman ndagi. Ana anan ndav, Zerusareman na khɨvi. Ana Fhe Bakɨmen ŋgu bakɨme ma. Ana Fhe Bakɨme han Hevenan kegap, ana Heven thav, zeri.
2221.22: Zo 4.23; VB 15.3Gu Fhe Bakɨme rotu mbui phena the garim, ana mba ŋgu bakɨmen ki fhuvara. Gu Guma Bakɨme, ana Za Ŋkasŋka Ki Fhe Bakɨme gum anan Sipsiva Ŋguk, gu mani garim, manira mba rotu mbui phena ŋana ndigap ki.
105.10: Zo 14.19; Ro 8.7-8; 2 Ko 4.10-11; 5.18-19; Kor 1.20-21Nza fhum panan Fhe Bakɨmera kegap kim, ana Kam, ana rimgiap, ana mba nza panan ana kegi tɨva vhɨzgi. Ana mba tɨva vhɨzgiap, ana nza muuŋgim, nza Fhe Bakɨme phorgap guigira ndava bavira ki. Nza ntigem Fhe Bakɨme phorgap, ndava bavira ki gumgi gu mbigi, nza ntigem guigira kaŋgi, anan Kam ntigem taagia khavgiap zazera mbara muuŋgip ki bɨɨŋbɨɨŋ ndigi, maaŋ muuŋgiap, nza ntigem ana kɨvntogi guarira ana ntigem khaŋ tɨgɨp tɨvir vhuuiŋ guarira nzan muunga.
135.13: Ro 4.15; 1 Zo 3.4Mba tugen, tɨva mbatɨk kha nuianan hɨgap ki. Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvi, nta zumgum kha nuianan hɨgi. Fhe Bakɨme Moses ga suaŋgi tɨvi kha nuianan hɨgi fhu. Maaŋ muuŋgiap, Fhe Bakɨme kha gumgi bevbevira mbui tɨvi mbatɨgi ga suaŋv mbe suanga fhu.
205.20: Zo 15.22; Ro 3.20; 4.15; 7.8; Ga 3.19; 3.23; 1 T 1.14Fhe Bakɨme Moses ga nɨɨŋgi tɨvir, Moses mba tɨvir guma ga nɨɨŋgim, guma pim mba tɨvi phɨra sui. Ana maaŋ mbuim, Fhe Bakɨme khaŋ tɨgap fhura ana kora mbui.
1313.13: Mt 23.8-10; Ru 6.46; 1 Ko 8.6; 12.3; Fi 2.11Nde kha kakaman na mbui, ‘Ndɨkndɨgi Vhuuin Nza Khɨvi Guman Rum’ gum ‘Guma Bakɨme.’ Nde nzerara mba suambarar na mbui. Gu ana ma.
1413.14: Mt 20.28; Ru 22.27; Ro 12.10; Ga 6.1-2; 1 Pi 5.5Gu nde Guma Bakɨme gum, gu Ndɨkndɨgi Vhuuin Nde Khɨvi Guman Rum ma. Gu nden ŋkari ruagi. Nde vhɨra, nde wari wo ŋkari ruari.
3213.32: Zo 17.5Maaŋ muuŋgip, Fhe Bakɨme ana panan zɨ bakɨme ndiv, ana vhɨra zɨ bakɨmen Fhe Bakɨmen Guma Guarara nɨɨnga. Ana vhɨra vhemkora mba tɨvar muuŋgirga.
9Mba na phorga ndai gumgi, mbe mba vhava gari. Mbe mba na nzuai guma, mbe ana kamthooŋ mbararagi fhu.
13Ana zav, na han thɨgap, khaŋ na nzuai, ‘Nan fek, Sor, ndun rɨmani taagip nzerav ganɨri.’ Ana maaŋ na nzuai tugera, nan rɨmani taagia nzerigim, gu ana gari.
1922.19: FG 8.3; 22.4; 26.9-11Ana maaŋ na nzuaim, gu nduara khaŋ ana nzuai, ‘Guma Bakɨme, mbe na kaŋgi. Gura fhum Fhe Bakɨme buni mbararagi pheni ga ruav, ndu khothɨgap ndu zɨn vui gumgi gu mbigi, gu mbe suigav, mbe ndia zav bɨna suav, hor mbatɨgar mbe mbuim, mbe na kaŋgi.
1718.17: Mt 18.3; Mk 10.15Gu guigira nde nzuai, guma the kha tari bisarire Fhe Bakɨme khothivi tɨva mbui fhu, ana Fhe Bakɨme won gumgi gu mbigi garim, mbe ana piin ki, ana mbe phorgɨ kegɨrga tuktɨgi fhu. Zakɨra fhuvara!"
2018.20: Kis 20.12-16; Lo 5.16-20; Ro 13.9; Ef 6.2; Kor 3.20Ndu Fhe Bakɨme Moses ga suaŋgi tɨvi, ndu nta kaŋgi, ‘Nde mani gu mburi wari ga rɨgi gumgi gu mbigi, nde ruarin gumgi gu mbigi ndi thari. Nde harigi gumgi gu mbigi shogɨrim, mbe vhɨzɨ thari. Nde kɨmɨ thari. Nde fhura harigi gumgi gu mbigi ga shɨshɨgɨp fhura mbe suaŋv suaŋ thari. Nde wari wo ndegi gu ndegmbori piin kɨv, mbe nzuai buni mbararav nta zɨn ŋgɨri.’ "
513.5: 1 Ko 10.24; Fi 2.4Ana vhɨra fhura rɨɨrɨɨi fhu. Ana vhɨra pim wora ndɨkndɨgi fhu. Ana vhɨra ndav shiav, vhemkora vegi fhu. Ana vhɨra harigi gumgi ana muuŋgi tɨvi mbatɨgi, ana nta ndɨkndɨgi fhu.
9Nza ntigem bigir fɨgiveiŋra kaŋgi. Nza vhɨra Fhe Bakɨme kamthooŋ gumgi buni nzuai mbugum buni nzuai bunin fɨgiveiŋra bun nzuai.
1313.13: 1 Te 1.3; 1 Zo 4.16Kha ntigem guigira Fhe Bakɨme khothɨgi tɨv, nza ana rarga ki ana tɨvar vhuun nzan muun za mbui tɨv, nza guigira wari won ndavir harigi ntɨɨri ga ndɨɨi tɨv, nta ki. Kha tɨva phuni khegenen, fharigi tɨva guarara khare, guigira won ndavar harigi gumgi ga ndɨɨi tɨv.
5Mbe vov, mba kɨma thoon muuŋgi mboga vhen vera garim, guman kama mbe shagi huri shargiap, mba mboga vhen guva nderen perav ki. Mbe ana gangiap guigira warir rɨɨngi.
6Mbe warir rɨɨrim, ana khaŋ mbe nzuai, "Nde warir rɨnɨ thari. Gu kaŋgi, nde mba khanarareŋ ga ntorgi Nasaret guma Zisas ndi gari. Ana khar ki fhu. Ana taagia khavgi. Nde ana rɨga kegi ŋaneŋ ganɨ.
17,1816.17-18: FG 2.4; 5.16; 8.7; 10.46; 1 Ko 12.10; 12.2816.17-18: Ru 10.19; FG 5.15-16; 28.3-9; Ze 5.14-15Mbe mba Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ khothivi ntɨɨri, kha tɨv mben kɨrga. Mbe na zɨn panan ŋiniŋgi mbatɨgi ga vharvharav, mbe vhɨra harigi ŋguir kaar buni suaŋv, mbe kurugir suigɨv, mbe vhɨra thiŋgi mbɨn mbɨrga, mba mbɨ gum kurigi vhɨra mben farfagirga tuktɨgi fhu. Mbe vhɨra wari wo farir rɨɨi gumgi ga surga, mben rɨmrɨɨ vhɨzɨrga."
5Ana ŋgugi, mbe vhɨra ana khothɨgi fhu. Mbe maaŋ muuŋgiap mba thɨɨn ana nzuai.
26Nde ana ganɨ! Ana kɨrara thɨgap kha buni nzuaim, mbe buna thuen ana nzuai fhu. Ee, mbe kaŋgi, ana Fhe Bakɨme taagip won gumgi gu mbigi ndir zav sarigi guma thi?
317.3: VB 12.3; 12.6; 12.14; 13.1; 17.9; 17.12Mba enser maaŋ na nzuaim, Fhe Bakɨme Ŋina Ŋaar na rugim, gu garim, mba enser nan kov, gumgi ki fhuv ŋanen vugi. Ana nan kov, mba ŋanen vugim, gu garim, mbiga mbe ruaŋruaŋgi sɨgar hɨva mbe tɨ perav ki. Mba ruaŋruaŋgi sɨk zɨri vhɨrve guarira ana kharɨgar ki. Mba zɨri, nta mbarkɨrga buni, mbe Fhe Bakɨme nzɨɨv, mbe ana nzuai buni mbatɨgi ma. Mba ruaŋruaŋgi sɨk, ana harathɨgi pani kav, phɨkthɨgi koo anan pana mben ki.
11Mba fhum kegi ruaŋruaŋgi sɨk, ana ntige ki fhu, ana mba sɨgarathɨgi ŋgui vhɨrve gari guman pana fara muuŋgi. Ana mba harathɨgi ŋgui vhɨrve gari gumgir pani, ana mba mbe ma. Ana vhɨra za fhɨrgi rɨgɨrga.
1717.17: 2 Te 2.11; VB 10.7Fhe Bakɨme nduara ndɨkndɨgar mba ŋgui vhɨrve gari gumgir pani ga nɨɨŋgim, mbe mba khesharigi tɨvir muunga. Mba bigi Fhe Bakɨme fhum suaŋgi, mba khesharigi bigi hegɨrga. Mbe za ndɨkndɨk bavira kɨv, mbe mba ndigi ŋkasŋka, mbe za wari tɨgɨp, ŋgui vhɨrve gari gumgir pani kɨrga. Mbe mba ŋkasŋkar za mba ruaŋruaŋgi sɨgar nɨɨŋgirga. Mbe mba tɨvar muuŋv, ŋgɨp kɨrim, Fhe Bakɨme mba muun za suaŋgi bigi, ana za nta tugɨra tɨgɨp za ntan muuŋgirga.
614.6: Mt 22.46Ana mba nzambaren mbe muuŋgim, mbe ana suanga buna thueŋ ki fhu.
29Ana fharav maaŋ muuŋgirga fhu, ana mba phena kɨnira suegɨp ganɨnga, ana ŋkɨɨa vhɨzgi, ana fhura mba phena thagi. Ana fhura mba phena tharga, mba gumgi gu mbigi ne suaŋv ana sɨɨnga.
30Mbe ana sɨɨŋv khaŋ ana suanga, ‘Kha guma wo gangiap kha phena mbui. Ana ana mbuav, ana vhɨzgi fhu.’
24Por mba buni suaŋgim, gumgi mbari, mbe kha ndɨkndɨga mbui, Por nzerara nzuai. Mbe mbari, ana buni khothɨgi fhu.
3028.30: FG 28.16Por maam phena mben kav, mba bunin mbe nzuav kim, mpari mpuveni vhɨzgi. Ana mba phenan kav, zazera ŋkɨɨar mba phena namkama ndɨɨi. Ana kim, gumgi ana han phenan zim, ana guigira ndikndigi.28.30 Ruk mba mpari mpuveni vhɨzgim, ana Porar hɨgi bigi, ana nta bun nza suaŋgi fhuvara. Mbe gumgi mbari kha ndɨkndɨga mbui, mbe Romiŋ, mbe phena tɨvanen Por fhɨrgim, ana kɨrar hɨgap vov, harigi fhaiŋ ŋguir vugap, Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun mbe nzuai. Mbe gumgi mbari kha ndɨkndɨga mbui, mbe Romiŋ Por shogim, ana rimgi.
3128.31: FG 4.31; 28.23; Ef 6.19Ana kav, Fhe Bakɨme won gumgi gu mbigi ganɨrim, mbe ana piin kɨrga bunin mbe nzuav, vhɨra Zisas Krais buni vhuuin mbe nzuav mbe khɨvi. Por Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun suangen rɨvi fhu, vhɨra guma the Fhe Bakɨme buni vhuuiŋ bun suangen ana thɨvi fhu.
312.3: 1 Ko 3.10; 12.7; 12.11; Ga 2.9; Ef 4.7Ana fhura na kora muuŋgim, Fhe Bakɨme anan ŋaarar muun zav na ndi fagim, gu maaŋ muuŋgiap nde bevbevira, gu za nde nzuai. Nde bevbevira tuituigira wari ganɨri. Nde khueŋ ndɨkndɨgɨ thari, nden ndɨkndɨgi gu nden tɨvi harigi gumgi kambarigi. Fhuvara! Nde Fhe Bakɨme khothɨgim, ana nde ana khothɨgi ndɨkndɨga tugara tɨgap nde nɨɨŋgi ndɨkndɨk, nde tuituigira ana suirav, nde nduarira wari wo mbui tɨvi ganɨri.
1112.11: FG 18.25; VB 3.15Nde zazera Fhe Bakɨmen Ŋina Ŋaara ganɨrim, ana khaŋ tɨgɨp nde ndavi khavɨrim, nde Guma Bakɨmen ŋaarar muuŋri. Nde vhukvhugɨ thari.
1212.12: FG 2.42; Fi 3.1; 1 Te 5.16-17; Hi 3.6; 10.36; Ze 1.4Nde Guma Bakɨme khothɨgap, ana tɨvar vhuun nden muungeŋ nzuav, nde ana rarga ki. Nde maaŋ muuŋgiap, nde ndikndigɨp kɨri. Maaŋ muuŋgip, simtɨk nden hɨgɨrim, nde havhargip thɨgɨp wari kɨri. Nde zazera Fhe Bakɨme phorgɨv suaŋri.
88.8: Ro 14.17Khueŋ guigi guarara, mba nza ndigip Fhe Bakɨme han ŋgɨgɨrga tuktɨgi fhuvara. Nza mba mba mbegi fhu, nza Fhe Bakɨme rɨmani nɨman mbatɨgi fhuvara. Nza maaŋ muuŋgip mba mban mbegɨrga fhu, ne nzan muuŋgirim, nza Fhe Bakɨme rɨmani nɨman nzerarga fhu.
118.11: Ro 14.15-20Nde maaŋ muuŋgim, mba tɨv mba guigira Zisas khothɨgi ndɨkndɨgi havhargi fhup guma ndɨkndɨgir farfagi. Mba guma, Krais taagip ana ndir zav ana nzuav rimgi.
12Nde mbarara. Nde phorgap guigira Zisas khothɨgi gumgi mbari, mbe tuituigiap bigi kaŋgi fhuvara. Nde mba tɨva mbuav, nde tɨva mbatɨgar mbe mbuav, mbe guigira Zisas khothɨgi ndɨkndɨk, nde ana farfagi. Nde maaŋ mbuav, nde tɨva mbatɨgar Krais ga mbui.