Provérbios 14

1 Ko tā te wahine whakaaro nui he hanga i tōna whare;

ko tā te wahine wairangi, ko ōna ringa hei wāhi iho.

2 Ko te tangata e haere ana i runga i tōna tika, e wehi ana i a Ihowā;

ko te tangata he parori kē ōna ara e whakahāwea ana ki a ia.

3 Kei te māngai o te wairangi he patu whakapehapeha;

mā ngā ngutu ia o te hunga whakaaro nui rātou ka ora ai.

4 Ki te kāhore he kau, ka mā te takotoranga kai;

mā te kaha ia o te kau ka nui ai ngā hua.

5 E kore te kaiwhakaatu pono e teka;

ka puaki ia te teka i te kaiwhakaatu teka.

6 E rapu ana te tangata whakahī i te whakaaro nui, heoi kāhore e kitea e ia;

ki te tangata mātau ia he māmā noa te mātauranga.

7 Haere atu ki te aroaro o te kūware,

ina kāhore e kitea e koe he ngutu mātau ōna.

8 Ko te whakaaro nui o te tangata tūpato, he mātau ki tōna ara;

ko te wairangi o ngā kūware, he tinihanga.

9 Ko tā ngā wairangi he kata ki te hē;

nā, kei te hunga tika te whakaaro pai.

10 E mōhio ana te ngākau ki tōna ake mamae,

e kore anō hoki tōna koa e pikitia e te tangata kē.

11 Ka whakangaromia te whare o te hunga kino;

ka tupu ia te tēneti o te hunga tika.

12 He huarahi anō tērā e tika ana ki tā te tangata titiro,

ko tōna mutunga ia ko ngā huarahi ki te mate.

13 Ahakoa e kata ana, e mamae ana te ngākau;

ā, ko te mutunga o te koa, he pōuri.

14 Ko te tangata i te ngākau tahuri kē, ka mākona i ōna ara ake;

ā, ko te tangata pai ka mākona i tāna ake anō.

15 Ko tā te kūware he whakapono ki ngā kupu katoa;

tēnā ko te tangata tūpato, ka āta titiro ki tāna hīkoi.

16 E wehi ana te tangata whakaaro nui, ka neke atu i te kino;

ko te kūware ia ka whakahī, ka tohe.

17 Ko te tangata riri wawe ka mahi i te wairangi;

ka kinongia anō hoki te tangata i ngā rauhanga kino.

18 He wairangi te whakarerenga iho mō ngā kūware;

ko te tangata tūpato ia ka karaunatia ki te mātauranga.

19 E piko ana te hunga kino ki te aroaro o te hunga pai;

ā, ko te hunga hē ki ngā kūwaha o te tangata tika.

20 E kinongia ana te rawakore e tōna hoa ake nei anō;

he tokomaha ia ngā tāngata e aroha ana ki te tangata taonga.

21 Ko te tangata e whakahāwea ana ki tōna hoa, e hara ana;

ko te tangata ia e atawhai ana ki ngā rawakore, ka hari.

22 He teka ianei e kotiti kē ana ngā kaiwhakatakoto i te kino?

He atawhai ia, he pono, kei ngā kaihanga i te pai.

23 He hua tō ngā māuiuitanga katoa;

tēnā ko te kōrero o ngā ngutu e ahu ana ki te rawakore.

24 Hei karauna mō ngā whakaaro nui ō rātou taonga;

ko te wairangi ia o ngā kūware, he wairangi kau.

25 Ka ora ngā wairua i te kaiwhakaatu pono;

ko te tangata kōrero teka ia e mea ana kia tinihanga.

26 Ū tonu, kaha tonu te whakaaro ina wehi ki a Ihowā;

ka whai rerenga atu anō hoki āna tamariki.

27 He puna ora te wehi ki a Ihowā,

e mahue ai ngā reti o te mate.

28 Mā te nui o te iwi ka whai hōnore ai te kīngi;

mā te kore o te iwi ka taka ai te rangatira.

29 He mātauranga nui tō te tangata manawanui;

ko te tangata riri wawe ia, e whakaneke ake ana ia i te wairangi.

30 He ora ki ngā kikokiko te ngākau ora;

ko te hae ia, he pirau ki ngā wheua.

31 Ko te tangata e tūkino ana i te ware, he tāwai tāna ki tōna Kaihanga;

ko te tangata ia e atawhai ana i te rawakore, e whakahōnore ana i a ia.

32 E uakina iho ana te tangata kino i runga i tōna hē;

ko te tangata tika ia ka whai tūmanakohanga i tōna matenga.

33 Ka noho te whakaaro nui ki te ngākau o te tangata mātau;

engari ko te mea kei te wāhi ki roto o ngā kūware e whakaaturia ana.

34 Mā te tika ka kake ai te iwi;

mā te hara ia ka ingoa kino ai ngā iwi.

35 Ka manako te kīngi ki te pononga mahara;

ā, ka riri ki te tangata i takea ai te whakamā.

1 חַכְמ֣וֹת נָ֭שִׁים בָּנְתָ֣ה בֵיתָ֑הּ וְ֝אִוֶּ֗לֶת בְּיָדֶ֥יהָ תֶהֶרְסֶֽנּוּ׃ 2 הוֹלֵ֣ךְ בְּ֭יָשְׁרוֹ יְרֵ֣א יְהוָ֑ה וּנְל֖וֹז דְּרָכָ֣יו בּוֹזֵֽהוּ׃ 3 בְּֽפִי־אֱ֭וִיל חֹ֣טֶר גַּאֲוָ֑ה וְשִׂפְתֵ֥י חֲ֝כָמִ֗ים תִּשְׁמוּרֵֽם׃ 4 בְּאֵ֣ין אֲ֭לָפִים אֵב֣וּס בָּ֑ר וְרָב־תְּ֝בוּא֗וֹת בְּכֹ֣חַ שֽׁוֹר׃ 5 עֵ֣ד אֱ֭מוּנִים לֹ֣א יְכַזֵּ֑ב וְיָפִ֥יחַ כְּ֝זָבִ֗ים עֵ֣ד שָֽׁקֶר׃ 6 בִּקֶּשׁ־לֵ֣ץ חָכְמָ֣ה וָאָ֑יִן וְדַ֖עַת לְנָב֣וֹן נָקָֽל׃ 7 לֵ֣ךְ מִ֭נֶּגֶד לְאִ֣ישׁ כְּסִ֑יל וּבַל־יָ֝דַ֗עְתָּ שִׂפְתֵי־דָֽעַת׃ 8 חָכְמַ֣ת עָ֭רוּם הָבִ֣ין דַּרְכּ֑וֹ וְאִוֶּ֖לֶת כְּסִילִ֣ים מִרְמָֽה׃ 9 אֱ֭וִלִים יָלִ֣יץ אָשָׁ֑ם וּבֵ֖ין יְשָׁרִ֣ים רָצֽוֹן׃ 10 לֵ֗ב י֭וֹדֵעַ מָרַּ֣ת נַפְשׁ֑וֹ וּ֝בְשִׂמְחָת֗וֹ לֹא־יִתְעָ֥רַב זָֽר׃ 11 בֵּ֣ית רְ֭שָׁעִים יִשָּׁמֵ֑ד וְאֹ֖הֶל יְשָׁרִ֣ים יַפְרִֽיחַ׃ 12 יֵ֤שׁ דֶּ֣רֶךְ יָ֭שָׁר לִפְנֵי־אִ֑ישׁ וְ֝אַחֲרִיתָ֗הּ דַּרְכֵי־מָֽוֶת׃ 13 גַּם־בִּשְׂח֥וֹק יִכְאַב־לֵ֑ב וְאַחֲרִיתָ֖הּ שִׂמְחָ֣ה תוּגָֽה׃ 14 מִדְּרָכָ֣יו יִ֭שְׂבַּע ס֣וּג לֵ֑ב וּ֝מֵעָלָ֗יו אִ֣ישׁ טֽוֹב׃ 15 פֶּ֭תִי יַאֲמִ֣ין לְכָל־דָּבָ֑ר וְ֝עָר֗וּם יָבִ֥ין לַאֲשֻׁרֽוֹ׃ 16 חָכָ֣ם יָ֭רֵא וְסָ֣ר מֵרָ֑ע וּ֝כְסִ֗יל מִתְעַבֵּ֥ר וּבוֹטֵֽחַ׃ 17 קְֽצַר־אַ֭פַּיִם יַעֲשֶׂ֣ה אִוֶּ֑לֶת וְאִ֥ישׁ מְ֝זִמּ֗וֹת יִשָּׂנֵֽא׃ 18 נָחֲל֣וּ פְתָאיִ֣ם אִוֶּ֑לֶת וַֽ֝עֲרוּמִ֗ים יַכְתִּ֥רוּ דָֽעַת׃ 19 שַׁח֣וּ רָ֭עִים לִפְנֵ֣י טוֹבִ֑ים וּ֝רְשָׁעִ֗ים עַֽל־שַׁעֲרֵ֥י צַדִּֽיק׃ 20 גַּם־לְ֭רֵעֵהוּ יִשָּׂ֣נֵא רָ֑שׁ וְאֹהֲבֵ֖י עָשִׁ֣יר רַבִּֽים׃ 21 בָּז־לְרֵעֵ֥הוּ חוֹטֵ֑א וּמְחוֹנֵ֖ן עניים אַשְׁרָֽיו׃ 22 הֲֽלוֹא־יִ֭תְעוּ חֹ֣רְשֵׁי רָ֑ע וְחֶ֥סֶד וֶ֝אֱמֶ֗ת חֹ֣רְשֵׁי טֽוֹב׃ 23 בְּכָל־עֶ֭צֶב יִהְיֶ֣ה מוֹתָ֑ר וּדְבַר־שְׂ֝פָתַ֗יִם אַךְ־לְמַחְסֽוֹר׃ 24 עֲטֶ֣רֶת חֲכָמִ֣ים עָשְׁרָ֑ם אִוֶּ֖לֶת כְּסִילִ֣ים אִוֶּֽלֶת׃ 25 מַצִּ֣יל נְ֭פָשׁוֹת עֵ֣ד אֱמֶ֑ת וְיָפִ֖חַ כְּזָבִ֣ים מִרְמָֽה׃ 26 בְּיִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מִבְטַח־עֹ֑ז וּ֝לְבָנָ֗יו יִהְיֶ֥ה מַחְסֶֽה׃ 27 יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מְק֣וֹר חַיִּ֑ים לָ֝ס֗וּר מִמֹּ֥קְשֵׁי מָֽוֶת׃ 28 בְּרָב־עָ֥ם הַדְרַת־מֶ֑לֶךְ וּבְאֶ֥פֶס לְ֝אֹ֗ם מְחִתַּ֥ת רָזֽוֹן׃ 29 אֶ֣רֶךְ אַ֭פַּיִם רַב־תְּבוּנָ֑ה וּקְצַר־ר֝֗וּחַ מֵרִ֥ים אִוֶּֽלֶת׃ 30 חַיֵּ֣י בְ֭שָׂרִים לֵ֣ב מַרְפֵּ֑א וּרְקַ֖ב עֲצָמ֣וֹת קִנְאָֽה׃ 31 עֹ֣שֵֽׁק־דָּ֭ל חֵרֵ֣ף עֹשֵׂ֑הוּ וּ֝מְכַבְּד֗וֹ חֹנֵ֥ן אֶבְיֽוֹן׃ 32 בְּֽ֭רָעָתוֹ יִדָּחֶ֣ה רָשָׁ֑ע וְחֹסֶ֖ה בְמוֹת֣וֹ צַדִּֽיק׃ 33 בְּלֵ֣ב נָ֭בוֹן תָּנ֣וּחַ חָכְמָ֑ה וּבְקֶ֥רֶב כְּ֝סִילִ֗ים תִּוָּדֵֽעַ׃ 34 צְדָקָ֥ה תְרֽוֹמֵֽם־גּ֑וֹי וְחֶ֖סֶד לְאֻמִּ֣ים חַטָּֽאת׃ 35 רְֽצוֹן־מֶ֭לֶךְ לְעֶ֣בֶד מַשְׂכִּ֑יל וְ֝עֶבְרָת֗וֹ תִּהְיֶ֥ה מֵבִֽישׁ׃