Provérbios 15

1 Mā te kupu ngāwari e kaupare te riri;

mā te kupu taimaha ia e whakaoho te riri.

2 Ko te arero o te tangata whakaaro nui e whakahua tika ana i te mātauranga;

e whakapuaki ana ia te māngai o ngā kūware i te wairangi.

3 Kei ngā wāhi katoa ngā kanohi o Ihowā,

e titiro ana ki te hunga kino, ki te hunga pai.

4 Ko te arero reka he rākau nō te ora;

tēnā ki te whanokē a roto he wāwāhi wairua.

5 E whakahāwea ana te wairangi ki te papaki a tōna pāpā;

ko te tangata ia e mahara ana ki te ako ka mōhio ki te tūpato.

6 He nui te taonga kei te whare o te tangata tika;

he raruraru ia kei roto i ngā mea hua ki te tangata kino.

7 E ruia ana te mātauranga e ngā ngutu o ngā whakaaro nui;

kāhore ia he pēnā a te ngākau o ngā kūware.

8 He mea whakarihariha ki a Ihowā te whakahere a te hunga kino;

engari, e manako ana ia ki te īnoi a te hunga tika.

9 He mea whakarihariha ki a Ihowā te huarahi o te tangata kino;

ko te tangata ia e whai ana i te tika tāna e aroha ai.

10 He kino te papaki ki te tangata e whakarere ana i te ara;

ā, ko te tangata e kino ana ki te ako, ka mate.

11 Kei te aroaro o Ihowā te rēinga me te whakangaromanga;

engari rawa hoki ngā ngākau o ngā tama a te tangata.

12 E kore te tangata whakahī e aroha ki te kaipapaki;

e kore hoki e haere ki te hunga whakaaro nui.

13 Mā te koa o te ngākau ka pai ai te mata;

mā te pōuri ia o te ngākau ka marū ai te wairua.

14 E rapu ana te ngākau mōhio i te mātauranga;

ko te kūware ia tā te māngai o ngā wairangi e kai ai.

15 He kino ngā rā katoa o te hunga pōuri;

he hākari tonu tā te tangata i te ngākau mārama.

16 He pai kē te iti i kīnakitia ki te wehi ki a Ihowā,

i te nui taonga i kīnakitia ki te raruraru.

17 He pai ake te tina pūwhā ko te aroha hei kīnaki,

i te kau whāngai e kīnakitia ana ki te mauāhara.

18 He whakaoho tautohe tā te tangata pukuriri;

he pēhi pakanga ia tā te tangata manawanui.

19 Ko te ara o te tangata māngere, ānō he taiepa tātarāmoa;

he ara nui ia tō te tangata tika.

20 He tama whakaaro nui, ka koa te pāpā;

tēnā ko te tama kūware, he whakahāwea ki tōna whaea.

21 Ki te tangata maharakore he mea whakahari te wairangi;

he tika ia te haere a te tangata mātau.

22 Ki te kāhore he rūnanga, ka pororaru ngā tikanga;

mā te tokomaha ia o ngā kaiwhakatakoto whakaaro ka mau ai.

23 Kei tā tōna māngai i whakahoki ai he koa mō te tangata;

ko te kupu i te wā i tika ai, ānō te pai!

24 Ki te tangata whakaaro nui e ahu whakarunga ana te ara ki te ora,

he mea kia mahue ai i a ia te rēinga o raro.

25 Ka hūtia ake e Ihowā te whare o te tangata whakakake;

engari ka whakapūmautia e ia te rohe o te pouaru.

26 He mea whakarihariha ki a Ihowā ngā whakaaro nanakia;

he mea kohakore ia ngā kupu āhuareka.

27 Ko te tangata apo taonga, raruraru ana i a ia tōna whare;

ka ora ia te tangata e kino ana ki ngā mea hōmai noa.

28 Ko te ngākau o te tangata tika e āta whakaaro ana ki te kupu hei whakahokinga;

ko te māngai ia o te tangata kino e tāhoro ana i ngā mea kikino.

29 E matara ana a Ihowā i te hunga kino;

otiia e rongo ana ia ki te īnoi a te hunga tika.

30 Mā te mārama o ngā kanohi ka koa ai te ngākau;

ā, mā te rongo pai ka mōmona ai ngā wheua.

31 Ko te taringa e whakarongo ana ki te whakatūpato e ora ai,

ka noho i waenga i te hunga whakaaro nui.

32 Ko te tangata e whakakāhore ana ki te papaki, e whakahāwea ana ki tōna wairua;

engari ko te tangata e rongo ana ki te ako, ka whiwhi ki te ngākau mahara.

33 Ko te wehi ki a Ihowā te ako o te whakaaro nui;

ko te ngākau whakaiti hoki e haere ana i mua i te hōnore.

1 מַֽעֲנֶה־רַּ֭ךְ יָשִׁ֣יב חֵמָ֑ה וּדְבַר־עֶ֝֗צֶב יַעֲלֶה־אָֽף׃ 2 לְשׁ֣וֹן חֲ֭כָמִים תֵּיטִ֣יב דָּ֑עַת וּפִ֥י כְ֝סִילִ֗ים יַבִּ֥יעַ אִוֶּֽלֶת׃ 3 בְּֽכָל־מָ֭קוֹם עֵינֵ֣י יְהוָ֑ה צֹ֝פ֗וֹת רָעִ֥ים וטוֹבִֽים׃ 4 מַרְפֵּ֣א לָ֭שׁוֹן עֵ֣ץ חַיִּ֑ים וְסֶ֥לֶף בָּ֝֗הּ שֶׁ֣בֶר בְּרֽוּחַ׃ 5 אֱוִ֗יל יִ֭נְאַץ מוּסַ֣ר אָבִ֑יו וְשֹׁמֵ֖ר תּוֹכַ֣חַת יַעְרִֽם׃ 6 בֵּ֣ית צַ֭דִּיק חֹ֣סֶן רָ֑ב וּבִתְבוּאַ֖ת רָשָׁ֣ע נֶעְכָּֽרֶת׃ 7 שִׂפְתֵ֣י חֲ֭כָמִים יְזָ֣רוּ דָ֑עַת וְלֵ֖ב כְּסִילִ֣ים לֹא־כֵֽן׃ 8 זֶ֣בַח רְ֭שָׁעִים תּוֹעֲבַ֣ת יְהוָ֑ה וּתְפִלַּ֖ת יְשָׁרִ֣ים רְצוֹנֽוֹ׃ 9 תּוֹעֲבַ֣ת יְ֭הוָה דֶּ֣רֶךְ רָשָׁ֑ע וּמְרַדֵּ֖ף צְדָקָ֣ה יֶאֱהָֽב׃ 10 מוּסָ֣ר רָ֭ע לְעֹזֵ֣ב אֹ֑רַח שׂוֹנֵ֖א תוֹכַ֣חַת יָמֽוּת׃ 11 שְׁא֣וֹל וַ֭אֲבַדּוֹן נֶ֣גֶד יְהוָ֑ה אַ֝֗ף כִּֽי־לִבּ֥וֹת בְּֽנֵי־אָדָֽם׃ 12 לֹ֣א יֶאֱהַב־לֵ֭ץ הוֹכֵ֣חַֽ ל֑וֹ אֶל־חֲ֝כָמִ֗ים לֹ֣א יֵלֵֽךְ׃ 13 לֵ֣ב שָׂ֭מֵחַ יֵיטִ֣ב פָּנִ֑ים וּבְעַצְּבַת־לֵ֝ב ר֣וּחַ נְכֵאָֽה׃ 14 לֵ֣ב נָ֭בוֹן יְבַקֶּשׁ־דָּ֑עַת ופני כְ֝סִילִ֗ים יִרְעֶ֥ה אִוֶּֽלֶת׃ 15 כָּל־יְמֵ֣י עָנִ֣י רָעִ֑ים וְטֽוֹב־לֵ֝֗ב מִשְׁתֶּ֥ה תָמִֽיד׃ 16 טוֹב־מְ֭עַט בְּיִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה מֵאוֹצָ֥ר רָ֝֗ב וּמְה֥וּמָה בֽוֹ׃ 17 ט֤וֹב אֲרֻחַ֣ת יָ֭רָק וְאַהֲבָה־שָׁ֑ם מִשּׁ֥וֹר אָ֝ב֗וּס וְשִׂנְאָה־בֽוֹ׃ 18 אִ֣ישׁ חֵ֭מָה יְגָרֶ֣ה מָד֑וֹן וְאֶ֥רֶך אַ֝פַּ֗יִם יַשְׁקִ֥יט רִֽיב׃ 19 דֶּ֣רֶךְ עָ֭צֵל כִּמְשֻׂ֣כַת חָ֑דֶק וְאֹ֖רַח יְשָׁרִ֣ים סְלֻלָֽה׃ 20 בֵּ֣ן חָ֭כָם יְשַׂמַּח־אָ֑ב וּכְסִ֥יל אָ֝דָ֗ם בּוֹזֶ֥ה אִמּֽוֹ׃ 21 אִ֭וֶּלֶת שִׂמְחָ֣ה לַחֲסַר־לֵ֑ב וְאִ֥ישׁ תְּ֝בוּנָ֗ה יְיַשֶׁר־לָֽכֶת׃ 22 הָפֵ֣ר מַ֭חֲשָׁבוֹת בְּאֵ֣ין ס֑וֹד וּבְרֹ֖ב יוֹעֲצִ֣ים תָּקֽוּם׃ 23 שִׂמְחָ֣ה לָ֭אִישׁ בְּמַעֲנֵה־פִ֑יו וְדָבָ֖ר בְּעִתּ֣וֹ מַה־טּֽוֹב׃ 24 אֹ֣רַח חַ֭יִּים לְמַ֣עְלָה לְמַשְׂכִּ֑יל לְמַ֥עַן ס֝֗וּר מִשְּׁא֥וֹל מָֽטָּה׃ 25 בֵּ֣ית גֵּ֭אִים יִסַּ֥ח ׀ יְהוָ֑ה וְ֝יַצֵּ֗ב גְּב֣וּל אַלְמָנָֽה׃ 26 תּוֹעֲבַ֣ת יְ֭הוָה מַחְשְׁב֣וֹת רָ֑ע וּ֝טְהֹרִ֗ים אִמְרֵי־נֹֽעַם׃ 27 עֹכֵ֣ר בֵּ֭יתוֹ בּוֹצֵ֣עַ בָּ֑צַע וְשׂוֹנֵ֖א מַתָּנֹ֣ת יִחְיֶֽה׃ 28 לֵ֣ב צַ֭דִּיק יֶהְגֶּ֣ה לַעֲנ֑וֹת וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יַבִּ֥יעַ רָעֽוֹת׃ 29 רָח֣וֹק יְ֭הוָה מֵרְשָׁעִ֑ים וּתְפִלַּ֖ת צַדִּיקִ֣ים יִשְׁמָֽע׃ 30 מְֽאוֹר־עֵ֭ינַיִם יְשַׂמַּֽח־לֵ֑ב שְׁמוּעָ֥ה ט֝וֹבָ֗ה תְּדַשֶּׁן־עָֽצֶם׃ 31 אֹ֗זֶן שֹׁ֭מַעַת תּוֹכַ֣חַת חַיִּ֑ים בְּקֶ֖רֶב חֲכָמִ֣ים תָּלִֽין׃ 32 פּוֹרֵ֣עַ מ֭וּסָר מוֹאֵ֣ס נַפְשׁ֑וֹ וְשׁוֹמֵ֥עַ תּ֝וֹכַ֗חַת ק֣וֹנֶה לֵּֽב׃ 33 יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מוּסַ֣ר חָכְמָ֑ה וְלִפְנֵ֖י כָב֣וֹד עֲנָוָֽה׃