Provérbios 14

1 Người nữ khôn ngoan xây cất nhà mình; Song kẻ ngu dại lấy tay mình mà phá hủy nó đi. 2 Ai đi theo sự ngay thẳng kính sợ Đức Giê-hô-va; Còn ai ăn ở tà vạy khinh bỉ Ngài, 3 Trong miệng kẻ ngu dại có cây roi đánh phạt sự kiêu ngạo nó; Song môi người khôn ngoan giữ lấy người. 4 Đâu không có bò, đó máng cỏ trống không; Nhưng nhiều hoa lợi do nơi sức bò đực mà ra. 5 Người chứng trung thành không hề nói dối; Còn kẻ làm chứng gian buông lời dối trá. 6 Kẻ nhạo báng tìm khôn ngoan, mà không gặp; Song sự tri thức lấy làm dễ cho người thông sáng. 7 Hãy dan xa khỏi mặt kẻ ngu muội, Con sẽ chẳng tìm được môi khôn ngoan nơi nó. 8 Sự trí huệ của người khôn khéo, ấy là hiểu rõ đường lối mình; Nhưng sự điên cuồng của kẻ ngu muội là sự phỉnh gạt. 9 Kẻ ngu dại bỉ báng tội lỗi; Nhưng người ngay thẳng có được ơn của Đức Chúa Trời. 10 Lòng nhìn biết sự cay đắng của lòng; Một người ngoại không chia vui với nó được. 11 Nhà kẻ gian ác sẽ bị đánh đổ; Song trại người ngay thẳng sẽ được hưng thạnh. 12 Có một con đường coi dường chánh đáng cho loài người; Nhưng đến cuối cùng nó thành ra nẻo sự chết. 13 Dầu trong lúc cười cợt lòng vẫn buồn thảm; Và cuối cùng sự vui, ấy là điều sầu não. 14 Lòng kẻ nào lìa xa Đức Chúa Trời sẽ được no nê sự kết quả của mình; Còn người lành nhờ chính mình mà được thỏa nguyện. 15 Kẻ ngu dốt tin hết mọi lời; Nhưng người khôn khéo xem xét các bước mình. 16 Người khôn ngoan sợ và tránh khỏi điều ác; Song kẻ ngu muội ở xấc xược, và có lòng cậy mình. 17 Người nóng nảy làm điên làm dại; Và kẻ toan mưu ác bị ghét. 18 Kẻ ngu muội được sự điên dại làm cơ nghiệp; Song người khôn ngoan được đội mão triều thiên bằng tri thức. 19 Người ác phục trước mặt người thiện; Và kẻ dữ cúi lạy ở ngoài cửa người công bình. 20 Người nghèo khó dầu láng giềng cũng ghét bỏ; Nhưng bằng hữu của người giàu thì nhiều thay. 21 Ai khinh bỉ kẻ lân cận mình phạm tội; Còn ai thương xót người khốn khó lấy làm có phước thay. 22 Kẻ toan mưu ác há chẳng lầm lạc sao? Còn nhân từ và chân thật thuộc về người toan mưu thiện. 23 Trong các thứ công việc đều có ích lợi; Nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn. 24 Giàu có là mão triều thiên cho người khôn ngoan; Còn điên cuồng của kẻ ngây dại chỉ là điên cuồng. 25 Kẻ làm chứng chân thật giải cứu linh hồn người ta; Song kẻ nào nói dối gây sự phỉnh gạt. 26 Trong sự kính sợ Đức Giê-hô-va có nơi nương cậy vững chắc; Và con cái Ngài sẽ được một nơi ẩn núp. 27 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va vốn một nguồn sự sống, Đặng khiến người ta tránh khỏi bẫy sự chết. 28 Dân sự đông đảo, ấy là sự vinh hiển của vua; Còn dân sự ít, ấy khiến cho quan tướng bị bại. 29 Kẻ nào chậm nóng giận có thông sáng lớn; Nhưng ai hay nóng nảy tôn lên sự điên cuồng. 30 Lòng bình tịnh là sự sống của thân thể; Còn sự ghen ghét là đồ mục của xương cốt. 31 Kẻ hà hiếp người nghèo khổ làm nhục Đấng Tạo hóa mình; Còn ai thương xót người bần cùng tôn trọng Ngài. 32 Kẻ ác bị đánh đổ trong sự gian ác mình; Nhưng kẻ công bình vẫn có nơi nương cậy, dầu trong khi chết. 33 Sự khôn ngoan ở tại lòng người thông sáng; Còn điều ở trong lòng kẻ ngu muội được lộ ra. 34 Sự công bình làm cho nước cao trọng; Song tội lỗi là sự hổ thẹn cho các dân tộc. 35 Vua làm ơn cho tôi tớ nào ăn ở khôn sáng; Nhưng cơn thạnh nộ vua nổi nghịch cùng kẻ gây sự hổ thẹn.

1 Toda mulher sábia edifica a sua casa;

mas a tola a derruba

com as próprias mãos.

2 O que anda na retidão

teme ao Senhor,

mas o que se desvia

de seus caminhos o despreza.

3 Na boca do tolo está

a punição da soberba,

mas os sábios

se conservam

pelos próprios lábios.

4 Não havendo bois

o estábulo fica limpo,

mas pela força do boi há

abundância de colheita.

5 A verdadeira testemunha não mentirá,

mas a testemunha falsa

se desboca em mentiras.

6 O escarnecedor busca sabedoria

e não acha nenhuma,

para o prudente, porém,

o conhecimento é fácil.

7 Vai-te de diante do homem insensato,

porque nele não acharás

lábios de conhecimento.

8 A sabedoria

do prudente é entender

o seu caminho,

mas a estultícia

dos insensatos é engano.

9 Os insensatos zombam do pecado,

mas entre os retos

há benevolência.

10 O coração conhece

a sua própria amargura,

e o estranho não

participará no íntimo

da sua alegria.

11 A casa dos ímpios se desfará,

mas a tenda dos retos florescerá.

12 Há um caminho que

ao homem parece direito,

mas o fim dele são

os caminhos da morte.

13 Até no riso

o coração sente dor

e o fim da alegria é tristeza.

14 O que no seu coração

comete deslize,

se enfada dos seus caminhos,

mas o homem bom

fica satisfeito

com o seu proceder.

15 O simples dá crédito

a cada palavra,

mas o prudente atenta

para os seus passos.

16 O sábio teme,

e desvia-se do mal,

mas o tolo se encoleriza,

e dá-se por seguro.

17 O que se indigna

à toa fará doidices,

e o homem de maus

intentos será odiado.

18 Os simples herdarão a estultícia,

mas os prudentes serão

coroados de conhecimento.

19 Os maus inclinam-se

diante dos bons,

e os ímpios diante

das portas dos justos.

20 O pobre é odiado

até pelo seu próximo,

porém os amigos dos ricos são muitos.

21 O que despreza

ao seu próximo peca,

mas o que se compadece

dos humildes é bem-aventurado.

22 Porventura não erram

os que praticam o mal?

Mas beneficência

e fidelidade haverá

para os que praticam o bem.

23 Em todo trabalho há proveito,

mas ficar só em palavras

leva à pobreza.

24 A coroa dos sábios é a sua riqueza,

a estultícia dos tolos

é só estultícia.

25 A testemunha verdadeira

livra as almas,

mas o que se desboca

em mentiras é enganador.

26 No temor do Senhor há firme confiança

e ele será um refúgio

para seus filhos.

27 O temor do Senhor

é fonte de vida,

para desviar dos laços da morte.

28 Na multidão do povo

está a glória do rei,

mas na falta de povo

a ruína do príncipe.

29 O que tarda em irar-se é

grande em entendimento,

mas o que é de espírito

impaciente mostra

a sua loucura.

30 O sentimento sadio

é vida para o corpo,

mas a inveja é

podridão para os ossos.

31 O que oprime o pobre

insulta àquele que o criou,

mas o que se compadece

do necessitado o honra.

32 Pela sua própria malícia

é lançado fora o perverso,

mas o justo até na morte

se mantém confiante.

33 No coração do prudente

a sabedoria permanece,

mas o que está no interior

dos tolos se faz conhecido.

34 A justiça exalta os povos,

mas o pecado é

a vergonha das nações.

35 O rei se alegra no servo prudente,

mas sobre o que o envergonha

cairá o seu furor.