10 Milagres de Jesus na Bíblia: Lista com versículos e explicação

Yesu ná-laavɔɔ vaa mɔungi

1 Naa ʋoluma folo felegɔ ɠulaai ma su, vulu maazaa ɠoozunɛɛi ta ɠɛni ɠulazu Kana, Galilé yooi zu, Yesu dee ɠɛni ná. 2 Ti Yesu ɓalaa tolini ta ná-kaladopoiti vulu ɠɛɛzuʋɛ.

3 Siɛgi zu dɔɔi ɓeni la, Yesu dee ɠɛni ma: «Dɔɔ la mɔ ti ya.» 4 Yesu gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Anzanu, lee ɠa è pòluma? Nà-yeeɠɛɠalai la dɛ zeelini.» 5 Dee ɠɛni botiɠɛ nuiti ma: «Nii nɔpɛ a bo wo ma, à naa ɠɛ.»

6 Kɔtu liɠi lɔzita ɠɛni ná, nii Zuifuiti ti ɓena ɓɔɠɔ ɲade faiti kɛ ga tiye. Diɠii naati gilagilagi ɲɛ gilagi a la zo ɠɛɛzu ga litɛlɛ ʋuulɔsaʋa (80) ɓaa ungila (100). 7 Yesu ɠɛni botiɠɛ nuiti ma: «À diɠii niiti daave ga ziɛi.» Naati ti ti laaveni lɛɠɛlɛɠɛ ga ziɛi. 8 Naa ʋolu é ɠɛ ti ma: «À tago zaɠa, wo lii la ɠɔnɔ gaaɠwɛɛ nui ʋɔ.» Ti liini ga ta ɠɔnɔ gaaɠwɛɛ nui ʋɔ.

9 Ɠɔnɔ gaaɠwɛɛ nui ziɛi ɠɔɠɔni, nii falibogai ga dɔɔi. É la ɠɛni kwɛɛni ʋɛ dɔɔi naa zeɠeai ná, kɛlɛ botiɠɛ nuiti mu, ti ɠɛni seɠezuʋɛ ɠwɛɛ. É anzazinigi lolini, 10 é ɠɛ ma: «Pɔlɔmazu, nu ɠa ɗa dɔɔ ʋagɔi ese gaaɠwɛ, naa ʋolu siɛgi zu dɔɔi nuɓusɛiti sosu la, ɗa zɔi ɠula niina, nii é la zeelini zɔi zu. Kɛlɛ ɗɔun, è dɔɔ ʋagɔi yɛga ná, eyɛsu niizu zeeli.»

11 Naa ɠa é ɠɛni ga Yesu ná-laavɔɔ vaa mɔunpagi. Nii ɠɛɛni Kana, Galilé yooi zu. Zekana é ná-lɛbiyai ɠulani la kɛlɛma. Ná-kaladopoiti ti laani da.

Zunui ʋalo vai nii é zɔlɔɔni ga gaazuɠolei

1 Yesu yɛni leʋesu, é zunu ɠila ka, nii é zɔlɔɔni ga gaazuɠolei. 2 Ná-kaladopoiti ti gaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Kalamɔn, lee vaa zu zunui nii zɔlɔɔgai ga gaazuɠolei? Tɔ ɓɔɠɔi ná-kotoi laazɔgi ʋe ɓaa, ɓaa sɔlɔɔ nuiti ta-ɠotoi laazɔgi ʋe?»

3 Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Tɔ ɓɔɠɔi ɓaa sɔlɔɔ nuiti ta-ɠoto laazɔ taade, kɛlɛ sɔlɔɔgɛ ga gaazuɠolei, nii a kɛ GALA ná-kɛɛwotiiti ti ɠula kɛlɛma ga tɔun maaʋele ɛsɛ pɛ bɛ. 4 Kɛni ade naama nui ná-botii ɠɛ, nii é tèʋegai, siɛgi zu foloi ná la dɛ, tɔɔzei kpidii ɠa ʋaazu, názu nu nɔpɛ ge la mɔ zooga botii ɠɛɛzu. 5 Ni nà dɛ eteai zu, nà ɠa gè ga eteai ná-wozakalagi.»

6 Siɛgi zu Yesu naa woni la, é laaɗɛi ʋuuni zooi ma, é pɔlɔi ɠaayɔ ga daaɗɛi, é siɛ gaazuɠole nui ɠaazuʋɛ. 7 Naa ʋoluma, é ɠɛni naa ma: «Li, è maagba Silowe kpoigi zu» (nii poluʋɛ ga «nii ti teʋegai»). Gaazuɠole nui liini, é maagba, é ɠaleni ma, é ɗa wozaɠa niina.

8 Seiɲɔɠɔiti ta niiti ti ɠɛni kaazu pɔlɔma, é ɗa fali wo, naati ti ɠɛni ma: «Zunui nii lɛi é ɠɛa zeizu, é ɗa falii wo?» 9 Tanigaa ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Tɔ ɓɔɠɔɓɔɠɔgi ʋe!» Zɔiti ti ɗa ɠɛ ma: «Ɓa-o, tɔ laade, kɛlɛ baaɠulabai ta ʋe.» Kɛlɛ gaazuɠole nui ɓɔɠɔi ɠɛni ma: «Nà ɠiteɠite be.»

10 Ti gaazaɠani, ti ɠɛ ma: «Naa ziɛʋɛ ɠale è-ɠaazuʋɛti seɠeai ma, è ɗa wozaɠa?» 11 É ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Zunui nii daaseigi ga Yesu, naa ɠa é pɔlɔi ɠaayɔga, é siɛ gàazuʋɛ, é zɛba é ɠɛ mà: ‹Li, è maagba Silowe kpoigi zu.› Dìiʋɛ, gè maagba, tama gaamago nɔ gàazuʋɛti ti zeɠe ma, gè ɗa wozaɠa.»

12 Ti ɠɛni ma: «Mini ɠa zunui naa ná?» É ɠɛni ti ma: «Gè la ná ɠwɛni.»

Yesu zunu waadɔɔlugɔi (5.000) ɠɔnɔkula vai

13 Yesu naama wooi mɛnigai ma, é lɛɛni keingi zu. É zeɠeni ná, é li teʋebai ta zu. Kɛlɛ bɛbɛi mɛnigai ma, ti ɠulani taaiti su, ti ʋilɛ polu ɠɔɠɔa. 14 Yesu ɠulaai ma keingi zu, é bɛbɛ wolai ɠaani. Naati maawɔin soni, é seeɓɛ nuiti kɛdɛ.

15 Kpɔkɔi zeeliai ma, kaladopoiti ti maaɓuɠani ba, ti ɠɛ ma: «Ʋɛ ɠa ga teʋebai zu, foloi lia. Bɛbɛi ɠaaɠale ma, ti li ʋɛ ɠoba laa goiti su, ti ɠɔnɔ geya ɓɔɠɔ ʋɛ.» 16 Yesu ɠɛni ti ma: «Ti ɓɛdɛ la ba ga ti li, wa ɓɔɠɔi à ɠɔnɔ fe ti ya.» 17 Kɛlɛ ti ɠɛni ma: «Ɓulu lɔɔlugɔ ta kale felegɔ nɔ ɠa é gi ya ʋɛ.» 18 Yesu ɠɛ ti ma: «À ʋa ga tiye pɔ̀.»

19 É devei veeni ga ti bɛbɛi zei tufai zu. É ɓulu lɔɔlugɔi ta kale felegɔiti seɠeni, é ɠaazulɛ geezu, é mama fee ƓALA falii wo. Naa ʋolu é ɓuluiti kpulukpuluni, é ma ɓuɠaiti fe kaladopoiti zea, naati ti gaaɠwɛ bɛbɛi ʋa. 20 Ɛsɛ pɛ ge daamii woni, ti yiɠo. Kaladopoiti ti ɓulu ɓulukpulugi mɔtai ɠaalɛɛni ba, é ɠɛ ga kpɔlɔ puugɔ maazu felegɔ (12). 21 Zɔiti ti daamii woni, naati ti ɠɛni ga zunu waadɔɔlugɔ (5.000) ɠɛɠala, anzanuiti ta doungoiti ti ɠaa la vɔlɔ luni.

Yesu fiilɛ wolai ɠaayei vai

35 Naama voloi, kpɔkɔi zeeliai ma, Yesu ɠɛni ná-kaladopoiti ma: «Ade leʋe ziɛ ʋoluʋelei.» 36 Ti bɛbɛi yɛni ná, ti li ga Yesu keingi zu, nii é ɠɛni zeini su. Keingi taɠiligaa ti ʋilɛni polu. 37 Fiilɛ wolai zɛba é lokoleʋe, ziɛi ɗa ɲiikpi takpatakpa, é ɗa vala keingi zu, é ɗa daave. 38 Tɔun nɔnɔi, é ɠɛni laani keingi ɓogaʋɛ, é ɗa ɲi, nɔungi laani undama ɓɔlɔi ma. Kaladopoiti ti maaloɠani, ti ɗa ɠɛ ma: «Kalamɔn, gi undaa ɠana ʋili, ɗɔun, naa la è yiizoolɛzu?» 39 É wuunni, é devei ve fiilɛi ya ga sɛbɛi, é ɠɛ ziɛi ma: «Bu ɠɛ toun! Maaɠɛ kpɔ!» Fiilɛi zuleʋeni kpe, woza ɠaalɛi tɔɔntɔɔn. 40 É ɠɛni ná-kaladopoiti ma: «Lee vaa zu wo luazu? Kidaaleʋe la wo ya?» 41 Naati ti wola luani, ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga: «Ɓɛ ɠa é ga nii mu, nii fiilɛi ta ziɛi ti ɠolozu gooi ʋɛ?»

25 Anzanui ta ɠɛni ná, nii é kɛɛni ɲama ɠula koozu zeeɓɛi zu ga kona puugɔ maazu felegɔ (12). 26 É wola ɓɔlɔni niina ɗɔɠɔtɔlɔ mɔinmɔin zeezu, é ná-naavoloi pɛ kwɛɛ, tanɔpɛ ge la zeɠeni ná-seeɓɛi ʋa, kɛlɛ ta nɔ ɠa é ɠɛni ʋilisu su. 27 É Yesu maawoo mɛnini. É lɔɔni bɛbɛi zaama, é maaɓuɠa Yesu ʋa ga poluʋelei, é yeevɔɔɠu naa ná-seɠei ʋa. 28 Tɔɔzei é ɠɛni ma: «Ni nà zoona nɔ gè yeevɔɔɠu ná-seɠei ʋa, nà ʋalo.» 29 Gaamago, ná-ɲama ɠula koozui maaleʋeni. É gaaɠaani ɠɔlɔ su ga é ɠɛdɛga.

30 Gaamago nɔ, Yesu gaaɠaani ga zɛbɛi ta ɠulaʋɛ su. É latini bɛbɛi ma, é gaazaɠagi wo, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa fɔɔɠuai nà-seɠei ʋa?» 31 Ná-kaladopoiti ti ɠɛni ma: «Ɗa ɓɔɠɔi ɗa bɛbɛi ɠaazu, é ziɠaziɠazu è ʋa, ɗɔun è zɛba è ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ɠa fɔɔɠuai bà?› »

32 Kɛlɛ tɔun é ɠɛni ɠaazuziɛzu bɛbɛi zaama, nii a kɛ é naama nui ʋɛtɛ, nii é yeevɔɔɠuai ba. 33 Dualuagi zɛba é anzanui zo, é ɗa ɓali, é kwɛɛni nii kɛai la. É ʋaani, é loo Yesu ɠɔɠɔwu, é gaamai pɛ bo naa ma. 34 Yesu ɠɛni ma: «Dòun anzanu, tɛi è laa dà, è ʋaloa. Li ziilɛigi zu, è ɠula ɗa-zoolɛi zu.»

Yesu inɛ su nui ʋalo vai

1 Ti zeelini ziɛ wolai ʋoluʋelei, Gelase nuiti ta-yooi zu. 2 Yesu ɠulani nɔ feya keingi zu, inɛ su zunu ɠila ge ɠulani ga kabama ʋelei, é daaɠomi. 3 Zunui naa ɲiizuʋɛ ɠɛni ga kabamaʋɛ. Nu nɔpɛ ge la ɠɛni zoosu ɓalaa, é ʋa gili ga yɔlɔɠɔi, é ʋa yɛ su. 4 Tɔɔzei siɛ mɔinmɔin su, ti ɓena gili ga yɔlɔɠɔi, ti kɔluiti pili kɔɠɔiti ba, kɛlɛ é ɓena yɔlɔɠɔiti teʋeleʋe ɓɔɠɔ ʋa, é kɔluiti suɠaleɠale. Zobo ge la ɠɛni nu nɔpɛ bɛ, é ʋa vɔni ma. 5 Folo ʋɛɛ kpidi ʋa, zunui nii ɓena ɠɛ nɔ kabamaʋɛ ta gizei ma, é ɗa kpeei loo, é ɗa ɓɔɠɔ maawana ga kɔtuiti.

6 É Yesu ɠaai ma ɠoozama, é ɓizɛni, é loo kɔɠɔwu. 7 É ɓainni ga woo wola, é ɠɛ ma: «GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa ná-Doun Zunui Yesu, lee ɠa è pɔ è sei mà? Nà è maanɛɛnɛzu GALA daaseigi zu, mina kpɔ̀lɔ!» 8 Tɔɔzei Yesu devei veeni zea, é ɠɛ ma: «Ɗa ʋe, kɔzɔba yɛnvui, ɠula zunui nii zu!»

9 Yesu gaazaɠani, é ɠɛ ma: «È-laasei ka ga lee?» É naa wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dàa ɠa ga ‹Ma Ɓulugi›, tɔɔzei gi mɔinʋɛ.» 10 É Yesu wola maanɛɛnɛni, ga naa mina ti ɠula zooi ʋa.

11 Boi kpulu gola ɠɛni laamiizu náʋɛ, gizei ma. 12 Inɛgiti ti Yesu maanɛɛnɛni ga gola, ti ɠɛ ma: «Gi leʋe kae boigi nuuti su, è va bu, gi lɔ ti zu!» 13 Yesu vaani naa wu kɔzɔba yɛnvuiti bɛ. Ti zɛba ti ɠula zunui zu, ti lɔ boigiti su. Boi kpulugi, nii a la zeeli boi waafelegɔ (2.000) zu, naati pɛ ti yeini ga kpizɛ gize ɠakazuʋɛ, ti ʋu ziɛi wu, ti yɛ bu nɔ mɛtu.

14 Boi makɛ nuiti ti ʋelani, ti ma wooi laazeeli taa wolai zu, ta ɓalaɠaiti su. Nuiti ti ɠɛni liizu, ti ɗa naa ɠa, nii kɛai. 15 Ti ʋaani Yesu ɠobaʋɛ, ti zunui ɠa, nii inɛ kpulugi ɠɛni su mɔungi. É ɠɛni zeini ná, seɠei kɔba, kigi ma ga pagɔ. Nuiti ti wola luani. 16 Zɔiti fai ɠɛɛni ti ɠaazu, naati ti naama vai zuɠulani ti ma, nii é ɠɛɛni ga inɛ su zunui naa ta boigiti. 17 Nui naati ti tɔɔzeini ga ti ɗa Yesu maanɛɛnɛ ga é ɠula ta-yooi ʋa.

18 Yesu ɠɛai ma lɛɛzu ʋolu keingi zu, zunui nii inɛgiti ti ɠulani su, naa Yesu maanɛɛnɛni ga tɔun é ʋilɛ Yesu ʋolu. 19 Yesu la ɠɛni vaani naa wu, kɛlɛ é ɠɛni ma: «Li taazu, è naa wo ɗa-nuiti ma, nii Maliɠii kɛai è ʋɛ, ʋelei é è maawɔinɠaai la.» 20 Zunui naa zɛba é li, é naa pɛ daazeeli Taa Wola Puugɔiti su, nii Yesu kɛɛni bɛ. Zɔiti ti ɠɛni gooi mɛnisu, naati daavɔɔni ga gola.

Zayiluse ná-doun anzanui ta ɲama ɠula koozu anzanui

21 Yesu lɛɛni keingi zu, é zɔɔma ɗɛ ʋoluʋɛ maazɔlɔɔ. Bɛbɛ wolai maaɓɔni koba miná, ziɛlaʋɛ kakei ma. 22 GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii gila ge ʋaani, nii daa ɠɛni ga Zayiluse. É Yesu ɠaai ma, é looni kɔɠɔwu, 23 é maanɛɛnɛ, é ɠɛ ma: «Dòun anzanui ɠana za. Ʋa, è yeela ma, nii a kɛ é ʋalo, é zɛnvui wo.» 24 Yesu zɛba é ʋilɛ polu, ti ɗa li. Bɛbɛi kɛ kpu, é ʋilɛ ti ʋolu, ti ɗa ziɠaziɠa Yesu ʋa.

25 Anzanui ta ɠɛni ná, nii é kɛɛni ɲama ɠula koozu zeeɓɛi zu ga kona puugɔ maazu felegɔ (12). 26 É wola ɓɔlɔni niina ɗɔɠɔtɔlɔ mɔinmɔin zeezu, é ná-naavoloi pɛ kwɛɛ, tanɔpɛ ge la zeɠeni ná-seeɓɛi ʋa, kɛlɛ ta nɔ ɠa é ɠɛni ʋilisu su. 27 É Yesu maawoo mɛnini. É lɔɔni bɛbɛi zaama, é maaɓuɠa Yesu ʋa ga poluʋelei, é yeevɔɔɠu naa ná-seɠei ʋa. 28 Tɔɔzei é ɠɛni ma: «Ni nà zoona nɔ gè yeevɔɔɠu ná-seɠei ʋa, nà ʋalo.» 29 Gaamago, ná-ɲama ɠula koozui maaleʋeni. É gaaɠaani ɠɔlɔ su ga é ɠɛdɛga.

30 Gaamago nɔ, Yesu gaaɠaani ga zɛbɛi ta ɠulaʋɛ su. É latini bɛbɛi ma, é gaazaɠagi wo, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa fɔɔɠuai nà-seɠei ʋa?» 31 Ná-kaladopoiti ti ɠɛni ma: «Ɗa ɓɔɠɔi ɗa bɛbɛi ɠaazu, é ziɠaziɠazu è ʋa, ɗɔun è zɛba è ɠɛ ma: ‹Ɓɛ ɠa fɔɔɠuai bà?› »

32 Kɛlɛ tɔun é ɠɛni ɠaazuziɛzu bɛbɛi zaama, nii a kɛ é naama nui ʋɛtɛ, nii é yeevɔɔɠuai ba. 33 Dualuagi zɛba é anzanui zo, é ɗa ɓali, é kwɛɛni nii kɛai la. É ʋaani, é loo Yesu ɠɔɠɔwu, é gaamai pɛ bo naa ma. 34 Yesu ɠɛni ma: «Dòun anzanu, tɛi è laa dà, è ʋaloa. Li ziilɛigi zu, è ɠula ɗa-zoolɛi zu.»

35 Yesu yɛni nɔ ɓɔɛzu, nui tanigaa ti ʋa, ti zeɠe GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii ná-koizuʋɛ, ti ɠɛ ma: «È-loun anzanui zaa. Lee vaa zu ɗa li kalamɔin ɓɔlɔzu mɔnɔ?» 36 Kɛlɛ Yesu naama wooiti mɛnigai ma, é ɠɛni GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii ma: «Mina lua. Ɠidaaleʋe nɔ.»

37 É la ɠɛni vaani bu ga nu ɠili ge ʋilɛ polu, kɛni Piyɛlɛ, Zake ta naa kɛɛɠɛloin Zan. 38 Ti zeelizuʋɛ GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii ná-pɛlɛi wu, Yesu kaani ga zɔngɔ wolai ɠa ná, nuiti ti ɗa wɔlɔ, ti ɗa kpee wolaiti too. 39 Yesu lɛɛni pɛlɛi wu, é ɠɛ ti ma: «Lee ma zɔngɔ wola ɠa é ʋɛ? Lee wɔlɔ ɠa é wosu? Doungoi la zaani, toɠa ɲiizu nɔ.»

40 Kɛlɛ nuiti ti ɠɛni ɲɛɛɠulazu su. É nuiti kulaai ma eteaʋɛ, ti lɛɛni pɛlɛi wu, ʋɛ anzanu loungoi ɠɛni laani ná, ta doungoi kɛɛɠɛ ta dee, naa ʋɛɛ ná-kaladopoiti ba, niiti ti ɠɛni polu. 41 É doungoi zoni zeei ʋa, é ɠɛ ma: «Talita kumi» (nii poluʋɛ ga «anzalopoi, nà è levezu, wuzeɠe»). 42 Gaamago nɔ, anzalopoi wuzeɠeni, é ɗa ziɛ. Ná-konagi ɠɛni ga puugɔ maazu felegɔ (12). Ti wola laavɔɔni gaamanɔ. 43 Yesu ti laa maaɓakpani ga nu nɔpɛ ge mina naama vai ɠwɛɛ. É ɠɛni ti ma ti daamii ve anzalopoi ya.

Yesu ziɛ vai ziɛi ɠa

22 Naama vai ɓeni nɔ feya, Yesu ɓɔini kaladopoiti da ga ti lɛ keingi zu, ti to da tuɠɔ, ti li ga ziɛ ʋoluʋelei, naama ziɛ su, é ɗa bɛbɛi ɠaaɠale ma. 23 É bɛbɛi ɠaaɠalegai ma ma, é lɛɛni gizei ma tɔ ɠila ga é GALA fali. Kpidii ʋɛai ma, tɔ ɠila nɔ ɠa niina é ɠɛni ná. 24 Naama ziɛgi zu keingi maaɠoozani niina kakei ʋa ga gola, ziɛ lakpatakpagiti ti ɠɛni kpɔlɔzu ga gola, tɔɔzei fiilɛi ɠɛni daaɠomisu.

25 Gosu yeeɠɛɠalai, Yesu ʋaani ga kaladopoiti pɔ pelei, é ɗa ziɛ ziɛi ɠa. 26 Ti kaai ma, é ɗa ziɛ ziɛi ɠa, ti luani ga gola, ti ɗa ɠɛ ɓɔɠɔ ma: «Gɔvɛ mɔtai ta ʋe-o!» Ti ɠɛni dua ɓeei loozu. 27 Kɛlɛ gaamago Yesu ɓɔɛni ti ʋɔ, é ɠɛ ti ma: «À zɛbɛzeɠe, nà ʋe de. À mina lua!»

28 Piyɛlɛ zɛba é ɠɛ ma: «Màliɠii, ni ɗa ʋe, devei ve zèa, gè ʋa è ʋɔ bɛ ziɛi ɠa.» 29 Yesu ɠɛ ma: «Ʋa!» Gaamago Piyɛlɛ ɠulani keingi zu, é ʋilɛ ziɛi ɠa, é ɗa li Yesu ʋɔ pelei. 30 Kɛlɛ é kaai ma ga fiilɛi zɛbɛi wɔɔlɔʋɛ, é luani. Tɛi é tɔɔzeini ga yeiɗa ziɛi wu, é ɓainni, é ɠɛ ma: «Màliɠii! Kìzo!»

31 Yesu yeemaaleni gaama, é so zeei ʋa, é ɠɛ ma: «Ee, ɗa-ɠidaaleʋei lɔiʋɛ! Lee vaa zu è inɛinɛgai?» 32 Naa ʋoluma ti felegɔ ti lɛɛni ʋɔɔma keingi zu, fiilɛi zuleʋe kpe. 33 Niiti ti ɠɛni keingi zu, naati ti ʋilɛni ɲiibiɠa, ti nɔkɔ bu, ti ɠɛ ma: «Gaamazu, ɗa ga GALA Doun Zunui.»

Yesu kɔlɔsama nui ɠɛdɛ fai

1 Foloi tanigaa ɠulaai ma su, Yesu ɠaleni ma Kapɛɛlɛnawume. Nuiti ti mɛnini ga toɠa pɛlɛi wu. 2 Bɛbɛ wolai ɠaalɛɛni ba ná, ti yɛ mɔinzu, nu losu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni ná, anɛɛ pɛlɛlaʋɛ ɓɔɠɔi. Yesu ɠɛni ná, é ɗa GALA daawooi laazeeli ti ma. 3 Nui tanigaa ti ʋaani pɔ ga kɔlɔsama nui ta, seɠeai zunu naanigɔ ʋɛ. 4 Kɛlɛ ti la ɠɛni zooni ti ʋa zeeli la Yesu ma, tɔɔzei bɛbɛi mɔin ʋelei ʋa. Ti zɛba ti lɛ pɛlɛ ɠɔmaʋɛ, ná ga dooɠo bosuʋɛ, ti ná ta ʋaaleʋe, é zoloo nɔ Yesu letegi ma tein, betei nii kɔlɔsama nui ɠɛni laani su, ti naa yei. 5 Yesu ta-ɠidaaleʋei ɠaai ma, é ɠɛni kɔlɔsama nui ma: «Dòun, ɗa-ɠotoiti suvaayɛga.»

6 Tama, tɔ kalamɔin tanigaa ti ɠɛni zeini ná, naati ti ɠɛni ɠisiɛzu yiimaʋɛ, ti ɗa ɠɛ ma: 7 «Lee vaa zu zunui nii zoosu é ɗa ɓɔɛ ɠani? Woo ɲɔu ɠa ga nuu é bosu GALA daalɔɠɔma! Ɓɛ ɠa a zoo kotoiti suvaayɛsu, é ɠula GALA gila kpe polu?»

8 Gaamago Yesu ta-ɠisiɛi ɠwɛɛni yiimaʋɛ, é ɠɛ ti ma: «Lee vaa zu wo ɠisiɛzu ɠana wo-yiimaʋɛti? 9 Ɓɛgele ɠa boda nɛai, nu ɠɛ kɔlɔsama nui ma: ‹Ɗa-ɠotoiti suvaayɛga,› ɓaa nu ɠɛ ma: ‹Wuzeɠe, è ɗa-ʋetei zeɠe, è ziɛ›? 10 Wa ma, wa kwɛɛ ga nii maaʋele ga zobogi ɠa Nu ná-Doun Zunui ʋɛ zooi ma ga é kotoiti suvaayɛ.» É ɠɛni kɔlɔsama nui ma: 11 «Ɗa ɠa gè ɓɔɛzu è ʋɔ, wuzeɠe, è ɗa-ʋetei zeɠe, è li ɗa-ɠoizu.»

12 Gaamago nɔ, zunui naa wuzeɠeni, é ná-betei zeɠe, ɛsɛ pɛ gaazuyɛ ba, é ɠula, é ɗa li. Ɛsɛ pɛ daavɔɔni, ti ɗa lɛbiyai ve GALA bɛ, ti ɗa ɠɛ ma: «Kaipa ade la dɛ nii ɠɛɠala vai ta ɠaani.»

Lazaal zaa vai

1 Ɓetani taazuʋɛ, seeɓɛ nui ta ɠɛni ná, daa ga Lazaal, ta baazeela felegɔi, gilagi laaseigi ɠɛni ga Mali, zɔi laaseigi ɠɛ ga Maate. 2 Mali naa nɔ ɠa mɔunpa é gulɔ maku nɛɛnɛgi ziɛni Maliɠii ɠɔɠɔiti ma, é ti maaɓale ga nɔundeɠaiti, tama ná-seelai Lazaal ɠa é ɠɛni zeeɓɛzu. 3 Zeela nu felegɔiti ti keela leʋeni Yesu ma, ga é li, é ɠɛ naa ma: «Màliɠii, zɔi è nɛai ʋɛ, naa la ɠɛdɛni.»

4 Naama wooi zeeliai ma Yesu ma, é ɠɛni ma: «Seeɓɛi nii ɠaaɓelasu la ga saai, kɛlɛ toɠa ga é lɛbiya ve GALA bɛ, niima zeeɓɛi ɠa ɠɛɛzu ga zaɓui GALA Doun Zunui ná-lɛbiyai ɠula kɛlɛma.» 5 Maate ta deɠei ti wola nɛɛni Yesu ʋɛ, naa ʋɛɛ Lazaal ʋa. 6 É mɛnigai ma ga Lazaal la ɠɛdɛni, é folo felegɔ ɠɛɛni dɛ, ʋɛ é ɠɛni ná.

7 Naa ʋoluma é ɠɛni ná-kaladopoiti ma: «Ade ɠale ma Zudé.» 8 Kaladopoiti ti ɠɛni ma: «Kalamɔn, su la dɛ ɠoozani, Zuifuiti ti ɠɛni ɠɛɛzu, ti yɛ è zɔɔzu ga kɔtui, ti è ʋa, ɗɔun ɗa pɔ mɔnɔ è ɠale ma ná?»

9 Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Kɛbɛ lɛlɛ puugɔ maazu felegɔ (12) ɠa é foloi zu, kɛlɛ? Ni nu ɠa ziɛzu siɛgi zu foloi ná la dɛ, è-ɠɔɠɔi la ziɠaa, tɔɔzei ɗa eteai nii ná-wozakalagi ɠaazu. 10 Kɛlɛ ni nu ɠa ziɛzu ga kpidii, è-ɠɔɠɔi ɠa ziɠa, tɔɔzei wozakala ge la zea.»

11 Yesu ɓegai ma ga naama wooiti bo, é ɠɛni ma: «Ade-wɔɔlai Lazaal ɠa ɲiizu, nà liizu, gè maaloɠa.» 12 Kaladopoiti ti ɠɛ ma: «Màliɠii, ni toɠa ɲiizu, naa ɠa ɠɛɛna, toɠa ʋaazu ʋalozu.» 13 Tɔun Yesu ɠɛni pɔ é bo ti ma ga Lazaal zaa, kɛlɛ kaladopoiti ti gaaɠaani ga Yesu ɠa ɓɔɛzu é ʋilɛ ɲiimɛni ɠitei ʋa. 14 Naa ɠa é kɛɛni Yesu kulani ga fo, é ɠɛ ti ma: «Lazaal zaa. 15 Gòla ɠoozunɛɛʋɛ wa-vaa zu ga gè la ɠɛni ná naama ziɛgi zu, tɔɔzei nii ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga kpɔba wola wa-ɠidaaleʋei vaa zu. Kɛlɛ ade liina ga pɔ pelei.»

16 É naa wogai ma, Tomase nii daaseigi velesiɛi ga Yoogi, naa ɠɛni kaladopoi zɔiti ma: «Ade li, naa ɠa a kɛ ade ʋɛɛ ba, ade za.»

17 Yesu zeeliai ma, é mɛnini ga ti Lazaal maaɠuluga, é kɛ ga folo naanigɔ. 18 Tɛi Ɓetani ta Zeluzalɛme ti yɔɠɔzuʋɛ la vɔlɔ kilo mɛtɛlɛ saʋagɔ ɠulani, 19 Zuifui ma mɔinmɔin ge ʋaani Maate ta Mali luʋɔsu ti-ʋaazeelai zaa vai zu.

20 Siɛgi zu Maate mɛnini la ga Yesu maaɓuɠa taai ʋa, é liini naa laaɠomisu, kɛlɛ Mali yɛni zeini pɛlɛi wu. 21 Maate ɠɛni Yesu ma: «Màliɠii, ni è ɠɛni ʋɛ, bàazeelai la ɠɛni za. 22 Kɛlɛ gè kwɛni ga anɛɛ nii zu, nii nɔpɛgi è falizu GALA ma, toɠa fe è ya.»

23 Yesu ɠɛni ma: «È-ʋaazeelai ɠa wuzeɠezu, é ɠula saai ya.» 24 Maate gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè kwɛni ga toɠa wuzeɠe, é ɠula saai ya, siɛgi zu folo ɠaaɓelagi gɔvɛiti pɛ ti wuzeɠezu la, ti ɠula saai ya.»

25 Yesu ɠɛni ma: «Nà ɠa gè ga buzeɠei saai ya ta zɛnvui, zɔi nɔpɛ è laazu nɔ̀un da, naama nui anɛɛ ɓalaa toɠa zaazu, toɠa zɛnvui wo. 26 Nu nɔpɛ ɓalaa é yɛsu vulua, é la dà, naama nui la za pɛ. È laaʋɛ nɛi naa la?»

27 Maate ɠɛ ma: «Ungo, Màliɠii, dàaʋɛ da ga ɗa ɠa è ga Kilista, GALA Doun Zunui, nii maanɛɛni ga é ʋa eteai zu.»

28 É naama wooiti bogai ma, é liini, é ná-seelai Mali loli dɔɔɠuzu, é ɠɛ ma: «Kalamɔin ʋaaʋɛ, é ɠɛ è ʋa.» 29 Mali naa mɛnigai ma, é wuzeɠeni ga suvilɛ, é li Yesu ʋɔ bɛ. 30 Tɔɔzei Yesu la ɠɛni dɛ lɛɛni taazuʋɛ, é ɠɛni dɛ loni naama adɛ, ʋɛ Maate liini, é daaɠomi ná. 31 Siɛgi zu Zuifui niiti ti ɠɛni pɛlɛi wu, ti ɗa Mali ɠaanɛɛnɛ, ti kaani la ga é wuzeɠea ga suvilɛ, é ɠula, ti ʋilɛni polu. Tɔɔzei ti ɠɛni kaazu ga toɠa liizu ɠɔlɔzu kabamaʋɛ.

32 Mali zeelini Yesu ʋɔ bɛ. É kaai ma nɔ feya, é looni kɔɠɔwu, é ɠɛ ma: «Màliɠii, ni è ɠɛni ʋɛ, bàazeelai la ɠɛni za.»

33 Yesu kaai ma ga toɠa ɠɔlɔzu, naa ʋɛɛ Zuifuiti ɓalaa ba, ti yɛgai polu, ti ʋa, naa wanani ma ta é zii wola zoni. 34 É ɠɛni ti ma: «Mini ɠa wo maaɠulugai ná?» Ti ɠɛni ma: «Màliɠii, ʋa, è ná ɠa.»

35 Yesu ɠɔlɔni. 36 Zuifuiti ti zɛba ti ɠɛ ma: «À wɛlɛna kae ʋelei nii ɠɛa nɛɛni la bɛ!» 37 Ti zaama, tanigaa ti ɠɛni ɠɛɛzu ma: «Tɛigi é gaazuɠole nui ɠaazuʋɛ zeɠeai ma, lee vaa zu é la ɓega pele leʋe Lazaal zaa vai luɠɔ?»

Yesu Lazaal wuzeɠe vai saai ya

38 Yesu yii ɲiikpini ʋolu koozu, é li kabalaʋɛ. Pugi ɠɛni de, daaɠulugai ga kɔtu wolai. 39 Yesu ɠɛni ma: «À kɔtui zeɠe kabai la.» Maate nii é ɠɛni ga poomai baazeelai, naa ɠɛni ma: «Màliɠii, makugi ɠana ɠulazu, tɔɔzei é kɛa ga folo naanigɔ niina kabai zu.» 40 Yesu gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gè la boni è ma ɓaa, ga: ‹Ni ɗa laana nɔ̀un da, ɗa GALA ná-lɛbiyai ɠa›?»

41 Ti kɔtui zeɠeni kabai la. Yesu zɛba é ɠaazu wuzeɠe geeɠɔlɔgi zu ʋele, é ɠɛ ma: «Kɛ̀ɛ, nà è mamasu tɔɔzei è gòoɠaaʋotega. 42 Nɔ̀un gè kwɛɛni ga yeenɔpɛ ɗa ɗa gòoɠaaʋote, kɛlɛ nà ɓɔɛzu ɠani, niiti maaʋele ma ti kòba, ti la da ga ɗa ɠa è tèʋegai.»

43 Siɛgi zu é ɓeni la ga naama wooiti bo, é ɓainni ga woo wola, é ɠɛ ma: «Lazaal, ɠula kabai zu!» 44 Poomai ɠulani, zeeiti ta kɔɠɔiti maavelevelegai ga seɠe zakpaiti, ta gaazuʋɛ maaɠiliai ga seɠei ta. Yesu ɠɛni ma: «À fie, wo ɓe ba, é li.»