Amizade
A amizade é um dos dons mais preciosos da vida. A Bíblia celebra amizades profundas — Davi e Jônatas, Rute e Noemi, Paulo e Timóteo — modelos de lealdade, fé e amor.
Valor da amizade
Há amigo mais chegado do que um irmão. Em todo tempo ama o amigo. A amizade verdadeira permanece nas tempestades.
Xɔyi wuyaxi nɔɛ findɛ nɛn bɔnɔn na muxun ma.
Koni xɔyina nde na,
na lannayaan dangu ngaxakedenna ra.
Xɔyi wuyaxi nɔɛ findɛ nɛn bɔnɔn na muxun ma.
Koni xɔyina nde na,
na lannayaan dangu ngaxakedenna ra.
Muxun xɔyina a xanuxi waxatin birin.
Muxuna ngaxakedenna daxi tɔrɔ waxatine nan ma fe ra.
Muxun xɔyina a xanuxi waxatin birin.
Muxuna ngaxakedenna daxi tɔrɔ waxatine nan ma fe ra.
Naxan muxune mafeluma e hakɛn na,
na xanuntenyaan nan fenma.
Koni naxan luma muxune hakɛne fe rabirɛ e ma,
na xɔyimane taxunma nɛn.
Wuren nan wuren nalemunma,
muxun nan muxuni tɔnma.
Wuren nan wuren nalemunma,
muxun nan muxuni tɔnma.
Latikɔnɔnna nun wusulanna muxun bɔɲɛn nan nasɛwama,
i xɔyina fanna dangu i yɛtɛ miriyane ra.
Latikɔnɔnna nun wusulanna muxun bɔɲɛn nan nasɛwama,
i xɔyina fanna dangu i yɛtɛ miriyane ra.
I nama i xɔyin nabeɲin,
hanma i baba xɔyina.
I nama siga i ngaxakedenna fɛma gbalo waxatini,
i dɔxɔ boden fisa i ngaxakeden makuyen xa.
I nama i xɔyin nabeɲin,
hanma i baba xɔyina.
I nama siga i ngaxakedenna fɛma gbalo waxatini,
i dɔxɔ boden fisa i ngaxakeden makuyen xa.
A fisa muxun sɔnna xa fala a xa kɛnɛnni,
benun xanuntenyaan xa lu luxunxi.
I nɔɛ lɛ i xɔyina fala xɔlɛne ra nɛn,
koni i yaxuna i masunbuma nɛn han!
Naxan nun fekolonne sigan tima,
na fe kolonna tima nɛn.
Koni xaxilitarene xɔyine tɔrɔma nɛn.
Muxu ɲaxin matandi feene nan nakelima,
nafigin fan xɔyimane yitaxunma nɛn.
I nama bɔɲɛ gbee kanna findi i xɔyin na,
i nama bira yɛngɛ gidin fɔxɔ ra
alogo i nama a sigati kiin tongo,
i yi suxu luti ratixin na.
Amizade cristã
Vós sois meus amigos se fazeis o que eu mando. Jesus nos chama de amigos — que honra imensa e responsabilidade!
Xanuntenyaan mi muxu yo yi dangu ito ra fa fala a xa faxa a xɔyine fe ra.
Xanuntenyaan mi muxu yo yi dangu ito ra fa fala a xa faxa a xɔyine fe ra.
N mi fa a falama ɛ ma sɔnɔn fa fala walikɛne amasɔtɔ walikɛɛn mi a kolon a kuntigin naxan ligama. Koni n fa ɛ xili bama nɛn, ‘n xɔyine’ amasɔtɔ n naxan birin mɛxi n Fafe Ala ra, n bata na yɛba ɛ xa.
"N ma yamarin nan ito ra, ɛ bode xanu alo n na ɛ xanuxi kii naxan yi.
Ɛ ɛ bode rafan ngaxakedenyaan xanuntenyani, ɛ yi ɛ bode binya ki faɲi.
Amasɔtɔ ɛ to xɔnla n ma kati, alogo Alaa Nii Sariɲanxin bata naxan fi n ma, n yi na nde radangu ɛ ma, ɛ yi sɛnbɛn sɔtɔ alogo en yi en bode ralimaniya en ma dɛnkɛlɛyani.
Ala nan xanuntenyaan na
N xanuntenne, en na en bode xanu, amasɔtɔ xanuntenyaan kelixi Ala nan ma, anu naxan yo muxun xanu, na barixi Ala nin, na kanna mɔn Ala kolon.
N xanuntenne, xa Ala bata en xanu na kiini, a lan nɛn en fan xa en bode xanu. Muxu yo munma Ala to singen. Koni, xa en na en bode xanu, nayi Ala bata lu en yi, a xanuntenyaan fan bata kamali en yi nayi.
Anu, a bata yamarini ito so en yii, a naxa, "Naxan Ala xanuxi, a lan nɛn na kanna xa a ngaxakedenna fan xanu."
Exemplos bíblicos
Davi e Jônatas fizeram aliança de amizade. Rute se apegou a Noemi. Abraão foi chamado amigo de Deus.
Yonatan nun Dawuda xɔyiyana
Sɔli yelin falan tiyɛ Dawuda xa waxatin naxan yi, Yonatan nun Dawuda yi findi xɔyimane ra. Yonatan yi Dawuda xanu alo a yɛtɛna. Na lɔxɔn yɛtɛni Sɔli yi Dawuda makankan a fɛma, a mi tin a siga a babaa banxini. Yonatan yi layirin xidi e nun Dawuda tagi, bayo a bata yi a xanu alo a yɛtɛna.
Yonatan yi layirin xidi e nun Dawuda tagi, bayo a bata yi a xanu alo a yɛtɛna.
Dawuda yi fan Mefiboseti ra
Lɔxɔna nde, Dawuda yi maxɔdinna ti, a naxa, "Sɔli a denbayaan muxuna nde mɔn luxi ba, alogo n xa hinan a ra Yonatan ma fe ra?"
Koni Ruti yi Nowɛmi yabi, a naxa, "I nama a fala a n xa xɛtɛ i fɔxɔ ra. N mame, en birin xa siga. I na siga yire yo yi, en birin nan sigama na yi. I dɔxɔ yire yo yi, n fan dɔxɔn na nin. I ya muxune yi findi n ma muxune ra, i ya Ala yi findi n ma Ala ra. I na faxa yire yo yi, n fan faxan mɛnna nin, n maluxun mɛnni. Xa sese en tan firinna fata, xa sayaan mi a ra, Alatala a tɔrɔn naxan ɲaxu dangu tɔrɔn birin na, na xa n li."
Kitabuna falan nakamali na nin, a naxa, "Iburahima yi dɛnkɛlɛya Ala ma, Ala fan yi na yatɛ tinxinna ra a xa." Nanara, e yi a fala a ma fa fala "Ala xɔyina."
"Muxun naxan yigitɛgɛni
na lan a hinanna sɔtɔ a xɔyine ra,
hali a na a mɛ Ala Sɛnbɛ Kanna yɛɛragaxun na.
Ɛ tan tinxintarene! Ɛ mi a kolon ba, fa fala a dunuɲa xanuntenyaan findixi Alaa fe xɔnnantenyaan nan na? Muxun naxan na a yɛtɛ findi dunuɲa xɔyin na, na bata a yɛtɛ findi Ala yaxun na.
Companheirismo
Dois são melhores do que um. Quão bom e suave é que os irmãos vivam em união! A amizade fortalece e edifica.
Muxu firinna fisa muxu kedenna xa, bayo e saran faɲin sɔtɛ nɛn e wanli. Bayo, xa boden bira, bodena a rakelɛ nɛn, koni gbalon na kanna xa naxan keden a ra. Xa a bira, muxu gbɛtɛ mi na naxan a rakelɛ!
Bayo, xa boden bira, bodena a rakelɛ nɛn, koni gbalon na kanna xa naxan keden a ra. Xa a bira, muxu gbɛtɛ mi na naxan a rakelɛ!
Yaxun naxan muxu kedenna nɔɛ yɛngɛni, muxu firinna tan tiyɛ na yaxun yɛɛ ra nɛn. Luti saxanna dɛnbɛxin mi bolonɲɛ xulɛn!
Muxu firinna fisa muxu kedenna xa, bayo e saran faɲin sɔtɛ nɛn e wanli.
Ngaxakedenyana fe
Ala Batu Banxi yisiga bɛtina, Dawuda gbeena.
Fe faɲin na a ra e nun sɛwana,
ngaxakedenne na lu e bode xɔn bɔɲɛ xunbenli.
Ngaxakedenyana fe
Ala Batu Banxi yisiga bɛtina, Dawuda gbeena.
Fe faɲin na a ra e nun sɛwana,
ngaxakedenne na lu e bode xɔn bɔɲɛ xunbenli.
A luxi nɛn alo ture xiri ɲaxumɛn
naxan sama Haruna xunni,
a godo a dɛ xaben ma
han a domaan kɔɛɛn xɔn.
A luxi nɛn alo xiila
naxan kelin Xerimon geyaan fari
godo Siyon geyaan ma.
Amasɔtɔ Alatala habadan nii rakisin duban nagodoma mɛnna nin.
Ala naxan a kon sariɲanxini,
kiridine fafe na a ra,
kaɲa gilɛne xun mayɛngɛn na a ra.
I baba nun i nga binya, i yi i adamadi boden xanu alo i yɛtɛna."
E nama ɛ mayenden amasɔtɔ, "Xɔyi ɲaxine sɔn faɲin kalama nɛn."
E nama ɛ mayenden amasɔtɔ, "Xɔyi ɲaxine sɔn faɲin kalama nɛn."