Bíblia
A Bíblia é a Palavra de Deus — viva, eficaz e mais cortante que espada de dois gumes. Toda Escritura é inspirada por Deus e útil para ensinar, repreender, corrigir e instruir em justiça.
Inspiração divina
Toda Escritura é inspirada por Deus. Homens santos falaram da parte de Deus movidos pelo Espírito Santo.
Ɛ̃nkaan mi ngel mvieel ɛ̃́yi me nkuul a Ɔ̃fel a Nziã, bvool ɛ̃li y’otsɛn me ndɔɔ yi ayiool baal, me ndɔɔ yi aswɛɛl baal ãtsam, me ndɔɔ yi aseel baal nkuul, bvool me ndɔɔ yi atee baal ãndɔɔ mã dzu. M’emfa okyɛ, mbuul a Nziã akal ɔ̃koo bvool akal wu okoo onse ɔ̃yɛɛl wu asa ndɔɔ yueel yi ngesɛ.
Fa obwee o yɛ, yɛ yɛɛ Ɛ̃nkaan mi ngel. Myɛ ɛ̃koo k’ɛ̃wa yɛ ãyal, kwɛn yɛ bɔɔ elaã me nkuul okiool me Yeso Mãsia. Ɛ̃nkaan mi ngel mvieel ɛ̃́yi me nkuul a Ɔ̃fel a Nziã, bvool ɛ̃li y’otsɛn me ndɔɔ yi ayiool baal, me ndɔɔ yi aswɛɛl baal ãtsam, me ndɔɔ yi aseel baal nkuul, bvool me ndɔɔ yi atee baal ãndɔɔ mã dzu. M’emfa okyɛ, mbuul a Nziã akal ɔ̃koo bvool akal wu okoo onse ɔ̃yɛɛl wu asa ndɔɔ yueel yi ngesɛ.
Ŋ’ɛ̃kwel, eyɛɛ bubu: K’eli ye mbuul si ɔ̃mɔ̃ wɛ, wɛn m’ãyal ã ndyam, okoo k’abɛɛl ãyɛɛn m’aliaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã m’ãli onse Ɔ̃nkaan. Ke ngwel wɛ, lɔɔ-okal, ɔ̃liaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã si ngɔmɔ̃ wu ámaayɛɛn m’ãtsam ã ndyam k’ali wɛ. Kɛn Ɔ̃fel wu Ɔ̃nsensaal wu ási kwɛn baal ayɛɛn ãndɔɔ m’ã́fi ola Nziã.
Sa mpɛn yi apal ke nkwel a Nziã onge mbuul wu ekiool ndɛ, onge ɔ̃sal wɛn k’akoo k’ayoo opfuru m’ɔ̃sal wu esi ndɛ wɛ. Kal ɔ̃sal wu atee Endɔɔ li otaa-taa m’emfa ki dzu.
Tee Endɔɔ, tee lɔ me lio lueel, ekal me lio li ngesɛ, ekal me lio li ebi-ebi. Seel ãndɔɔ mɛn k’ãli dzu wɛ, wa mbyel bvool wɛɛl baal. Yiool ãndɔɔ omɔ̃ y’osɛ-mwiĩ bueel.
Ye k’eya mɛ̃, wa ɔ̃kwal k’atsiɔ m’ákel ke nkwel a baal bueel, k’atee bvool k’ayiool baal mɔ̃.
Poder da Palavra
A Palavra de Deus é viva e eficaz. O céu e a terra passarão, mas as minhas palavras jamais passarão.
Ke ngwel wɛ, Endɔɔ e Nziã eli y’omwiĩ, bvool ebesal. Lɔ eli y’otɔ enduru epwel. Lɔ ebesam onse mbuul tiil k’ekab lɔ ɔ̃kwal y’ɔ̃fel, ekab amboo m’emwɛɛn ɛ̃ywee ye nsɔɔl. Lɔ ebebwɛɛl efua y’ãtsam.
Ywel ye nsie ekieel ebwel, kɛn ãyɛɛn ã mɛ̃ kieel k’ãbwel mam wɛ.»
Yeso obveel ndɛ bubu: «Ákel bubu: "Elaã e mbuul k’eli kɛn a m’esuɔ wɛ, kɛn a lɔ eli m’Endɔɔ lueel li epal m’onywã a Nziã!"»
Suul bɔ akal bam ba ngel, me nkuul otaa-taa. Endɔɔ e yɛ eli otaa-taa.
Byɛ ebebwɛɛl m’ákel, me ndɔɔ yɛn byɛ bam etsam wɛn, onse mɔ̃ byɛ ol’ebɔɔ elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu. Kwɛn ŋɛn m’ákel omɔ̃ m’ãtsweel mɛ̃.
Kɛn Endɔɔ e Mfam èkal ɔ̃bu nkal ɔ̃bu.»
Endɔɔ olɔ eli Nsia yi Ngesɛ yi átsal byɛ.
Estudar e pregar
Os bereanos examinavam as Escrituras diariamente. Procura apresentar-te a Deus aprovado como obreiro que maneja bem a Palavra.
Ayuda b’oŋɔ̃ áli y’ãtsam mã ngesɛ, m’ãnduru mã ba Tesalonik. Bɔ ayɔɔ Endɔɔ e Nziã y’efua bibi. Tsoo bwɛn a tsoo, bɔ ákesɔɔl Ɔ̃nkaan a Nziã me ndɔɔ yi atal okɛɛn m’ã́keyɛɛn bɔ ãli mã taa-taa.
Pool oyɛn okɔ, onge b’ékesa ndɛ onse bviil bwɛn a bviil. Onse asaba atyel, ndɛ áketsuun y’Ayuda b’áli oŋɔ̃ me m’ákel onse Ɔ̃nkaan wu Ɔ̃nsensal. Ndɛ ákeyɛɛl bɔ mɔ̃ bvool ákesuo kwɛn, Mãsia ákeya fool omwɛn bvool ásiool onse b’ákwi-ákwi. Ndɛ ákeliaal bɔ ndiri: «Yeso wu ebetsal mɛ̃ byɛ nsia wu, ndɛ ondɛ Mãsia ali.»
Filipe oyɛn me ntiin, bu ayoo ɔ̃fi-Etiopi abetsiɔ ɔ̃nkaan wu ɔ̃liaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã Edzayi. Ndɛ ofuul ndɛ ndiri: «Yɛ ŋ’abebɔɔ ãndɔɔ m’ebetsiɔ yɛ otsɛn?» Ɔ̃fi-Etiopi obveel bubu: «Mɛ̃ mɔ̃ otsɛn bwɛn a bwɛn ebɔɔ, okɛɛn mbuul wu abɛɛl mɛ̃ mɔ̃ pyɛ?» Obobɔ, ndɛ olieel Filipe ndiri asam onse swaal, m’obva o nsɛn tsotsoo a ndɛ. Ãndɔɔ m’ákel m’éketsiɔ ndɛ ã́li mɔ̃ mã:
«Ábiri ndɛ onge emɛmɛɛ̃ ke mboo yi abam anyam,
bvool onge muaan-emɛmɛɛ̃ wɛn yi ayɛɛn pyɛ ke nkwel a wu akuul ndɛ mfu,
ndɛ k’adzweel ɔ̃nywã wɛ.
Filipe ayebvuru oyɛɛn, obɛɛn m’ɔ̃luo wu éketsiɔ ndɛ ondɛ, bu atee ndɛ Nsia yi Ngesɛ yi etal Yeso.
Yeso bu alieel bɔ bubu: «Yɛɛ-ndɔɔ, baal b’aywɛn ãyal! Eli ye fool kwɛn byɛ ekiool m’eyɛɛn aliaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã! Mãsia ale k’akaamwɛn fool li obobɔ wɛ, m’osam o ndɛ onse omfam o ndɛ?» Oŋɔ̃ obɔ, Yeso otsɛɛl bɔ ãndɔɔ m’áyɛɛn me ndɔɔ a ndɛ onse Ɔ̃nkaan a Nziã wueel. Ndɛ obɛɛn m’ɛ̃nkaan ɛ̃ Moyize, bu ayɛn tiil onse ɛ̃nkaan mvieel mi Aliaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã.
Yeso osyel tsotsoo a bɔ, bu alieel bɔ bubu: «Áwi mɛ̃ okwɛn bueel ke ywel ye nsie. Obobɔ, eyi, esa kwɛn onse ɛ̃kiri mvieel baal akal ayio a mɛ̃, ewa bɔ opongo me nkuũ a Taal, ye yi Muaan, ye yi Ɔ̃fel wu Ɔ̃nsensal. Eyiool bɔ k’akiaal mam mbueel me ntam mɛ̃ byɛ osa. Me b’otal mɛ̃, mɛ̃ ndi ye byɛ ãtsoo mbueel, tiil ntɔ a ɔ̃kiri.»
Me nkuul a nkuul, eyi etee wɛn Okwɛn o ywel osyel tsotsoo.
Revelação e fidelidade
A Palavra do Senhor veio aos profetas. A graça de Deus se manifestou na Escritura para a salvação de todos.
Viver pela Palavra
Não só de pão vive o homem. Nada acrescentes nem diminuas. A Palavra é alimento, guia e espada do cristão.
Mɛ̃ wu Dzaã ewa ãnkunkwa me mbuul ɔ̃bi pyɛ wu ayoo ãndɔɔ m’ãfi ola Nziã, m’akel onse ɔ̃nkaan wu. Okɛɛn mbuul olweel ndɔɔ onse mɔ̃, Nziã àlweel ndɛ eyiri bvi asuo onse ɔ̃nkaan wu. Okɛɛn hɛ̃ mbuul ombaal ndɔɔ onse ãndɔɔ m’ãfi ola Nziã, m’akel onse ɔ̃nkaan wu, Nziã àmbaal boo li ndɛ li nsia yi ɔ̃ti wu elaã bvool akii ndɛ nkuul yi asam onse Bviil li Ngel, m’emfa ki akel onse ɔ̃nkaan wu.
Mɛ̃ ekam bibi me ndɔɔ yi etiɔ byɛ Nziã eboo tswa-a-tswa m’onɔɔn o nsia yi ngesɛ nkyam. Ndɛ wu áti byɛ mbel me nyiĩ a Mãsia. Ke yam, nsia yi ngesɛ nkyam k’eli wɛ, eli kɛn a ye baal b’alɔ byɛ ɛ̃tsab bvool adzii k’abiil Nsia yi Ngesɛ yi Mãsia. Kɛn a ŋɛn mbuul otee byɛ nsia yi ngesɛ yi ekam ye yi étee bee byɛ, ekal bee myam, ekal ãnzwel ngamɔ̃ m’ãfi ywel, yɔɔl kwɛn adza mbuul ondɛ wuo ãnzwel omɔ̃ mpaan! Bee tsɔɔn emeeyɛɛn yɔ, mɛ̃ bvool eyɛɛn yɔ meba ŋã wɛn, ŋɛn mbuul ngɔmɔ̃ otee byɛ nsia yi ngesɛ yi ekam ye yi éyɔɔ byɛ, yɔɔl kwɛn adza ndɛ mpaan!
Eyɛɛ bam wɛn, osɛ-mwiĩ o Mfam a bia-byɛ owa byɛ mpwee yi ebvuul. Pool wu ndoo a bia-byɛ wa dzii ákel obobɔ, m’emfa ki ãyal m’éwi Nziã ndɛ. Onse ɛ̃nkaan mvieel mi ebeyɛɛn ndɛ ndɔɔ oyɔ, ndɛ abeswɛn obobɔ. Onse myɛ̃, eli y’ãmbel mã ye mpal m’okwaal b’otsɛn, mɛn baal b’onse edzɛɛn bvool bɛn k’áyiool bɔ ngesɛ wɛ, abeswɛɛl mɔ̃ otsɛn. Bɔ hɛ̃ abesa obobɔ onse ãmboo mãkyɛ m’Ɔ̃nkaan a Nziã. Ŋ’ebesa bɔ obobɔ, bɔ ŋ’abebiil elaã e bam.
Ke ngwel wɛ, Ɛ̃nkaan mvieel mi ngel mi ákel tsɔɔn, ákel myɛ̃ me ndɔɔ yi awa bia-byɛ ãyal, kwɛn bia-byɛ ekal ye kaã, m’osɛ-mwiĩ y’owɛɛl b’ewa ãndɔɔ ã Nziã.
Emfa emã ki eta bɔ mbuul wɛn bɔ k’akiool wɛ mbel? Emfa emã ki èkiool bɔ mbuul wɛn bɔ k’ayoo k’etee baal me ndɔɔ a ndɛ wɛ? Emfa emã ki èyoo bɔ okɛɛn mbuul wu atee bɔ pyɛ? Okɛɛn k’ayuɔɔl mbuul wɛ, emfa emã ki ètee ndɛ? Ákel ndiri: «Ntaã e baal b’atee Nsia yi Ngesɛ eli yam mvɛ-mvɛ.»
Kɛn a bueel k’akiool Nsia yi Ngesɛ wɛ. Ke ngwel wɛ, Edzayi áfuul bubu: «Mfam, wu okiool ãtee ã bee nã?» Obobɔ, okiool oya me m’ayoo, m’ayoo ãya m’Endɔɔ e Mãsia.
Ke ngwel wɛ, mɛ̃ ke ndi y’opfuru o Nsia yi Ngesɛ wɛ: Yɔ eli waan e Nziã lɛn me lɔ, ndɛ abvuul mbuul wueel wu akiool, ŋ’ɛ̃kwel Ɔ̃yuda, ke mbee wɛn k’Ɔ̃yuda wɛ. Ke ngwel wɛ, Nsia yi Ngesɛ esuo emfa ki esuul Nziã baal dzu ke nkwel a ndɛ: Eli me nkuul a okiool, eluɔ ekyam pyɛ, kɛn m’okiool, onge b’ákel ndiri: «Mbuul wu akal dzu m’okiool akal y’elaã.»
Ke yam, ɔ̃fel wu eyɔɔ bia-byɛ k’ali ɔ̃fel wu ɔ̃kiri wɛ, bia-byɛ eyɔɔ Ɔ̃fel wu ofi ola Nziã, kwɛn bia-byɛ eyɛɛ m’ewi Nziã bia-byɛ me nyiĩ a ndɛ. Bee k’eyɛɛn mɔ̃ m’oyɛɛn b’ãyal m’ombuul wɛ, bee eyɛɛn mɔ̃ m’ãyɛɛn m’eyiool Ɔ̃fel a Nziã. Obobɔ, bee ebeyɛɛn ãndɔɔ m’Ɔ̃fel m’ãyɛɛn m’Ɔ̃fel ondɛ. Kɛn a mbuul wu abetsam kɛn a m’emfa ki ombuul k’akiool ãndɔɔ m’ãfa ol’Ɔ̃fel a Nziã wɛ. Mɔ̃ ãli owool me ndɔɔ a ndɛ, obɔ otsɛn bɛn ndɛ k’akoo k’akwaal mɔ̃ otsɛn wɛ. Ngwanyã, Ɔ̃fel wu Ɔ̃nsensal wu asa kwɛn mbuul akyɛɛl mɔ̃ ngesɛ.
Ngwanyã, baal b’ɔ̃kiri m’ãyal ã bɔ akwɛɛn k’ayɛɛ Nziã ŋ’esuo ndɛ bɔ ãyal ã ndɛ. Obɔ otsɛn bɛn, Nziã owɛɛ k’abvuul b’akiool me nkuul etee li eli onge owool.
Ke ngwel wɛ, Ayuda abesɔɔ eliĩ, Agelek abebii ãyal. Kwɛn ŋɛn, bee bam Mãsia wu ábɛɛl m’enkulusu ebetee. Me ndɔɔ Ayuda, oyɔ ndɔɔ yi ebal bɔ, bɛn k’Ayuda wɛ atsam ndiri eli owool. Kɛn a me b’eti Nziã mbel, ekal Ayuda, ekal Agelek, Mãsia oli waan e Nziã, bvool oli ãyal ã Nziã.
Ke ngwel wɛ, Mãsia k’ayuɔɔl mɛ̃ me ndɔɔ yi ewa baal opongo wɛ, ndɛ yuɔɔl mɛ̃ Nsia yi Ngesɛ otsal. Mɛ̃ ke yensal yɔ m’ãyal m’oyɛɛn m’ombuul wɛ, kwɛn epfu e Mãsia m’enkulusu ebee mpɛn oywɛn.
Kɛn a byɛ, byɛ eli yam li ásueel, nkel yi angaa-a-Nziã b’Okwɛn, yam e baal ba ngel. Byɛ eli baal b’ésuun Nziã, kwɛn byɛ etsal nsia a ɛ̃sal ɛ̃ ndɛ mi ɛ̃nɛn. Ndɛ áti byɛ mbel kwɛn byɛ embal onse lempeel ebwel ke mwiĩ a ndɛ wu ɔ̃bvɛ-ɔ̃bvɛ.