Casamento
O casamento é aliança sagrada instituída por Deus. Ele une marido e mulher em uma só carne — pacto de amor, fidelidade e companheirismo que reflete o amor de Cristo pela Igreja.
Fundamento divino
Não é bom que o homem esteja só. Deus criou o casamento como aliança de companheirismo, amor e fecundidade.
Fidelidade conjugal
O que Deus ajuntou não separe o homem. O casamento deve ser honrado e o leito matrimonial preservado sem impureza.
M’emfa okyɛ, bɔ k’àbekal baal buaal wɛ, ayii kɛn a mbuul ngɔmɔ̃." Oŋɔ̃ yɔɔl kwɛn b’ebvool Nziã, mbuul abee bɔ otsal!»
Yeso obveel bɔ bubu: «Byɛ k’etsiɔ m’ákel mã wɛ: "K’obɛɛn Nziã wu ábuo ɔ̃kiri ási mbuul bɔɔl y’ɔ̃kaal wɛ?" Nziã bvool álieel bubu: "Obɔ otsɛn bɛn, bɔɔl akieel ambal ola tal ye ngoo a ndɛ, me ndɔɔ yi akuru nzuru m’ɔ̃kal a ndɛ, obobɔ bɔ ange-buaal akieel akal nzuru ngamɔ̃. M’emfa okyɛ, bɔ k’àbekal baal buaal wɛ, ayii kɛn a mbuul ngɔmɔ̃." Oŋɔ̃ yɔɔl kwɛn b’ebvool Nziã, mbuul abee bɔ otsal!»
Nziã bvool álieel bubu: "Obɔ otsɛn bɛn, bɔɔl akieel ambal ola tal ye ngoo a ndɛ, me ndɔɔ yi akuru nzuru m’ɔ̃kal a ndɛ, obobɔ bɔ ange-buaal akieel akal nzuru ngamɔ̃. M’emfa okyɛ, bɔ k’àbekal baal buaal wɛ, ayii kɛn a mbuul ngɔmɔ̃." Oŋɔ̃ yɔɔl kwɛn b’ebvool Nziã, mbuul abee bɔ otsal!»
Obam o bal
Yeso bvool olieel ndiri: «Álieel hɛ̃ ndiri: "Mbuul wu abee ɔ̃kal, awa ndɛ ɔ̃nkaan wu ekwi bɔ bal." Kɛn a mɛ̃, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn, mbuul ndyam wueel wu abee ɔ̃kal, okɛɛn ke me ndɔɔ abɔɔl wɛ, ŋ’atam ɔ̃kaal ondɛ k’ayedzuu ye bɔɔl ɔ̃kyam. Mbuul wu abaal ɔ̃kaal wu ebee ɔ̃lam, ŋ’adzuu y’anga-ɔ̃kal.»
Esio y’obal o mbuul onse obi
Yeso bvool olieel ndiri: «Byɛ eyoo k’álieel ndiri: "Oyɛɛ ke dzuu y’ɔ̃kal wuo y’ɔ̃lam a mbuul wɛ." Kɛn a mɛ̃, mɛ̃ eyɛɛn byɛ wɛn: Mbuul ndyam wueel wu otal anga-ɔ̃kal y’efua, ŋ’amaadzuu ye ndɛ onse ɔ̃kwal a ndɛ.
Bɔ ayɛɛn bubu: «Moyize áwi ngel yɛn bɔɔl m’obee b’ɔ̃kal obvie owi ndɛ ɔ̃nkaan wu okwa o bal, me ndɔɔ yi ambaal ndɛ ke bal.» Obobɔ, Yeso olieel bɔ bubu: «Okɛɛn Moyize ákel byɛ ngel oyɔ, eli me ndɔɔ ɛ̃tswɛ mpɛn ɛ̃ byɛ. Kɛn a k’obɛɛn, ŋ’ési Nziã ɔ̃nkiri, "ndɛ ási bɔ bɔɔl y’ɔ̃kaal." "Obɔ otsɛn bɛn bɔɔl akieel ambal ola tal ye ngoo a ndɛ, me ndɔɔ yi akuru nzruru m’ɔ̃kal a ndɛ, obobɔ, bɔ ange-buaal akal nzuru ngamɔ̃." M’emfa okyɛ, bɔ k’abekal baal buaal wɛ, ayii onge mbuul ngɔmɔ̃. Oŋɔ̃ yɔɔl kwɛn b’ebvool Nziã, mbuul abee bɔ otsal.»
Emfa kiki hɛ̃, ŋɛn ɔ̃kaal obee ɔ̃lam a ndɛ bvool oyebaal ɔ̃lam ɔ̃nkyam, ndɛ ŋ’afel ngel a bal.»
Yɔɔl kwɛn mbuul wueel awal bal ye dzuun! Yɔɔl kwɛn ɔ̃kal y’ɔ̃lam akuru nzuru me bakyɛ. Ke ngwel wɛ, Nziã àwa etumbu me baal b’asa ãndɔɔ m’esio ye b’adzuu y’anga-akal wuo anga-alam.
Yɔɔl kwɛn mbuul wueel awal bal ye dzuun! Yɔɔl kwɛn ɔ̃kal y’ɔ̃lam akuru nzuru me bakyɛ. Ke ngwel wɛ, Nziã àwa etumbu me baal b’asa ãndɔɔ m’esio ye b’adzuu y’anga-akal wuo anga-alam.
Yɔɔl kwɛn mbuul wueel awal bal ye dzuun! Yɔɔl kwɛn ɔ̃kal y’ɔ̃lam akuru nzuru me bakyɛ. Ke ngwel wɛ, Nziã àwa etumbu me baal b’asa ãndɔɔ m’esio ye b’adzuu y’anga-akal wuo anga-alam.
Amor como Cristo
Maridos, amai vossas mulheres como Cristo amou a igreja. O amor conjugal reflete o evangelho em ação.
Byɛ b’alam, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul adzii ɔ̃kal a ndɛ onge b’édzii Mãsia Ebvɔɔn, bvool áwi elaã e ndɛ me ndyam me ndɔɔ a lɔ, me ndɔɔ yi asa kwɛn lɔ ekal li ngel, ŋ’esuul ndɛ lɔ eyii tsɛtsɛ m’osuɔɔl o lɔ m’ãdza y’eyɛɛn.
Byɛ b’alam, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul adzii ɔ̃kal a ndɛ onge b’édzii Mãsia Ebvɔɔn, bvool áwi elaã e ndɛ me ndyam me ndɔɔ a lɔ, me ndɔɔ yi asa kwɛn lɔ ekal li ngel, ŋ’esuul ndɛ lɔ eyii tsɛtsɛ m’osuɔɔl o lɔ m’ãdza y’eyɛɛn. Ndɛ ádzii k’ásuul Ebvɔɔn olɔ ke nkwel a ndyam eluul me dzuun, eywɛn a mbiin, eywɛn a nkaã, wuo eluɔ ngemɔ̃ ki obobɔ, kɛn a lɔ ekal li ngel bvool lɛn elyal si ngemɔ̃ pyɛ.
Byɛ b’alam, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul adzii ɔ̃kal a ndɛ onge b’édzii Mãsia Ebvɔɔn, bvool áwi elaã e ndɛ me ndyam me ndɔɔ a lɔ, me ndɔɔ yi asa kwɛn lɔ ekal li ngel, ŋ’esuul ndɛ lɔ eyii tsɛtsɛ m’osuɔɔl o lɔ m’ãdza y’eyɛɛn. Ndɛ ádzii k’ásuul Ebvɔɔn olɔ ke nkwel a ndyam eluul me dzuun, eywɛn a mbiin, eywɛn a nkaã, wuo eluɔ ngemɔ̃ ki obobɔ, kɛn a lɔ ekal li ngel bvool lɛn elyal si ngemɔ̃ pyɛ. Emfa kiki, alam ebvaan adzii akal a bɔ onge ãnzuru ã bam. Mbuul wu odzii ɔ̃kal a ndɛ wu odzii nzuru a ndyam. Ke ngwel wɛ, mbuul lɔɔ-okal kɛn abyel nzuru a ndyam wɛ, kɛn a ndɛ abeliil yɔ bvool abefaal yɔ ngesɛ-ngesɛ, emfa okyɛ hɛ̃ ki ebesa Mãsia m’Ebvɔɔn, ke ngwel wɛ, bia-byɛ eli elyam e nzuru a ndɛ.
Emfa kiki, alam ebvaan adzii akal a bɔ onge ãnzuru ã bam. Mbuul wu odzii ɔ̃kal a ndɛ wu odzii nzuru a ndyam.
Emfa kiki, alam ebvaan adzii akal a bɔ onge ãnzuru ã bam. Mbuul wu odzii ɔ̃kal a ndɛ wu odzii nzuru a ndyam. Ke ngwel wɛ, mbuul lɔɔ-okal kɛn abyel nzuru a ndyam wɛ, kɛn a ndɛ abeliil yɔ bvool abefaal yɔ ngesɛ-ngesɛ, emfa okyɛ hɛ̃ ki ebesa Mãsia m’Ebvɔɔn, ke ngwel wɛ, bia-byɛ eli elyam e nzuru a ndɛ.
Obobɔ, byɛ b’akal, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun, onge b’ewa byɛ Mfam dzuun. Ke ngwel wɛ, ɔ̃lam oli mfam a ɔ̃kal, onge b’eli Mãsia Mfam a Ebvɔɔn li eli nzuru a ndɛ, lɛn ndɛ oli Ɔ̃mvuul. Obobɔ, akal ebvaan awa alam a bɔ dzuun m’ãndɔɔ mbueel, onge b’ebewa Ebvɔɔn Mãsia dzuun.
Obobɔ, byɛ b’akal, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun, onge b’ewa byɛ Mfam dzuun. Ke ngwel wɛ, ɔ̃lam oli mfam a ɔ̃kal, onge b’eli Mãsia Mfam a Ebvɔɔn li eli nzuru a ndɛ, lɛn ndɛ oli Ɔ̃mvuul.
Obobɔ, byɛ b’akal, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun, onge b’ewa byɛ Mfam dzuun. Ke ngwel wɛ, ɔ̃lam oli mfam a ɔ̃kal, onge b’eli Mãsia Mfam a Ebvɔɔn li eli nzuru a ndɛ, lɛn ndɛ oli Ɔ̃mvuul. Obobɔ, akal ebvaan awa alam a bɔ dzuun m’ãndɔɔ mbueel, onge b’ebewa Ebvɔɔn Mãsia dzuun.
Byɛ b’alam, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul adzii ɔ̃kal a ndɛ onge b’édzii Mãsia Ebvɔɔn, bvool áwi elaã e ndɛ me ndyam me ndɔɔ a lɔ, me ndɔɔ yi asa kwɛn lɔ ekal li ngel, ŋ’esuul ndɛ lɔ eyii tsɛtsɛ m’osuɔɔl o lɔ m’ãdza y’eyɛɛn. Ndɛ ádzii k’ásuul Ebvɔɔn olɔ ke nkwel a ndyam eluul me dzuun, eywɛn a mbiin, eywɛn a nkaã, wuo eluɔ ngemɔ̃ ki obobɔ, kɛn a lɔ ekal li ngel bvool lɛn elyal si ngemɔ̃ pyɛ. Emfa kiki, alam ebvaan adzii akal a bɔ onge ãnzuru ã bam. Mbuul wu odzii ɔ̃kal a ndɛ wu odzii nzuru a ndyam. Ke ngwel wɛ, mbuul lɔɔ-okal kɛn abyel nzuru a ndyam wɛ, kɛn a ndɛ abeliil yɔ bvool abefaal yɔ ngesɛ-ngesɛ, emfa okyɛ hɛ̃ ki ebesa Mãsia m’Ebvɔɔn, ke ngwel wɛ, bia-byɛ eli elyam e nzuru a ndɛ. Ɔ̃nkaan a Nziã olieel ndiri: «Obɔ otsɛn bɛn, bɔɔl akieel ambal ola tal a ndɛ ye ngoo a ndɛ, me ndɔɔ yi abvɔɔn y’ɔ̃kal a ndɛ. Obobɔ, bɔ ange-buaal akieel akal kɛn a mbuul ngɔmɔ̃». Onse oŋɔ̃, eli ye ndɔɔ ngamɔ̃ yi enɛn yi eli m’edziɔɔn, mɛ̃ ndyam eyɛɛn byɛ wɛn yɔ etal Mãsia y’Ebvɔɔn. Me b’otal byɛ, ebvaan kwɛn mbuul bwɛn a mbuul onse byɛ adzii ɔ̃kal a ndɛ onge ndyam. Ɔ̃kal hɛ̃ ebvaan awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun.
Ɔ̃nkaan a Nziã olieel ndiri: «Obɔ otsɛn bɛn, bɔɔl akieel ambal ola tal a ndɛ ye ngoo a ndɛ, me ndɔɔ yi abvɔɔn y’ɔ̃kal a ndɛ. Obobɔ, bɔ ange-buaal akieel akal kɛn a mbuul ngɔmɔ̃».
Me b’otal byɛ, ebvaan kwɛn mbuul bwɛn a mbuul onse byɛ adzii ɔ̃kal a ndɛ onge ndyam. Ɔ̃kal hɛ̃ ebvaan awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun.
Me b’otal byɛ, ebvaan kwɛn mbuul bwɛn a mbuul onse byɛ adzii ɔ̃kal a ndɛ onge ndyam. Ɔ̃kal hɛ̃ ebvaan awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun.
Yɔɔl kwɛn obvool o ntal ye mbuul wɛn byɛ kɛn ebaal bakyɛ wɛ y’ãndɔɔ mbueel mã mbiin m’emfa bwɛn a emfa, wuo ɔ̃tam, abee bvɛ bam otuaal onse byɛ, ke ngwel wɛ omɔ̃ k’ãndɔɔ m’ãbvaan me baal ba ngel wɛ.
Submissão e respeito
Mulheres, sujeitem-se aos próprios maridos. Maridos, convivam com as esposas com conhecimento e honra.
Emfa ki akal onse yam
Akal, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn a mbuul awa ɔ̃lam a ndɛ dzuun m’emfa ki ebvaan onse bvoo a bia-byɛ ye Mfam.
Alam, yɔɔl kwɛn mbuul bwɛn adzii ɔ̃kal a ndɛ, bvool abee y’epfuũ bvi mpɛn-mpɛn okal ke nkwel a ndɛ.
Ke ywel ãndɔɔ omɔ̃ bueel, ekal ye dzii. Lɔ li ebvool baal m’emfa ki ɔ̃koo. Yɔɔl kwɛn opi o Mãsia b’áti byɛ mbel ke bɔ k’ekal nzuru ngamɔ̃, okal y’okwɛn onse ɛ̃kwal ɛ̃ byɛ! Ekal ye tuɛɛn! Yɔɔl kwɛn Endɔɔ e Mãsia ekal onse byɛ y’opfel o lɔ bam bueel! Etee bvool edzuru bakyɛ ãtswi y’ãyal mbueel, m’ãnziĩ m’emfa bwɛn emfa m’ãfa ol’Ɔ̃fel. Eyam Nziã y’obveel b’ãtuɛɛn onse ɛ̃kwal. Ãndɔɔ mbueel m’esa byɛ wuo m’eyɛɛn byɛ, esa mbueel me nkuũ a Mfam Yeso, bvool me nkuul a ndɛ, ebveel ãtuɛɛn ola Nziã wu Taal.
Ke ywel ãndɔɔ omɔ̃ bueel, ekal ye dzii. Lɔ li ebvool baal m’emfa ki ɔ̃koo.
Elaã li tsɔɔn y’elaã li alili
Obobɔ, ebam ãndɔɔ mbueel mã nsie mã, m’ãli onse elaã e byɛ: Ãndɔɔ m’esio, ãndɔɔ mã mbiin, efua bvi ãndɔɔ m’opfuru, efua bvi ebi-ebi, ɔ̃tam, wu oli obuɛɛn b’anziã ba mfya.
Emfa kiki, byɛ b’alam, efaal akal a byɛ onse ãbal. Eyɛɛ wɛn akaal ali y’okwal bibi. Ewal bɔ ye bvɛɛ, ke ngwel wɛ bɔ akieel ayɔɔ kab li elaã li taa-taa ola Nziã onge byɛ. Byɛ esa obobɔ, eluɔ si ngemɔ̃ k’èkii ãbuɛɛn a byɛ wɛ.
Emfa kiki, byɛ b’alam, efaal akal a byɛ onse ãbal. Eyɛɛ wɛn akaal ali y’okwal bibi. Ewal bɔ ye bvɛɛ, ke ngwel wɛ bɔ akieel ayɔɔ kab li elaã li taa-taa ola Nziã onge byɛ. Byɛ esa obobɔ, eluɔ si ngemɔ̃ k’èkii ãbuɛɛn a byɛ wɛ.
Pureza no casamento
Não adulterarás. A impureza sexual destrói alianças e famílias. Deus chama à santidade no matrimônio.
Kɛn a me ndɔɔ yi abal owɛɛl baal ayesa ãndɔɔ m’esio, yɔɔl kwɛn bɔɔl bwɛn a bɔɔl akal y’ɔ̃kal a ndɛ, ɔ̃kaal bwɛn ɔ̃kaal akal y’ɔ̃lam a ndɛ.
Yɔɔl kwɛn bɔɔl asa ɔ̃kal bɛn ebvaan ndɛ asa ndɛ, ɔ̃kaal hɛ̃ asa bubu m’ɔ̃lam a ndɛ. Ɔ̃kal k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndyam wɛ, ɔ̃lam mbuul wu oli ye bɔ. Emfa kiki hɛ̃, ɔ̃lam k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndɛ wɛ, ɔ̃kal mbuul wu oli ye bɔ.
Yɔɔl kwɛn bɔɔl asa ɔ̃kal bɛn ebvaan ndɛ asa ndɛ, ɔ̃kaal hɛ̃ asa bubu m’ɔ̃lam a ndɛ. Ɔ̃kal k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndyam wɛ, ɔ̃lam mbuul wu oli ye bɔ. Emfa kiki hɛ̃, ɔ̃lam k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndɛ wɛ, ɔ̃kal mbuul wu oli ye bɔ. Ebee bakyɛ nzuru oluo, yɛɛn wɛn okɛɛn byɛ ekuru mfoo wɛn byɛ k’ebvool ntal wɛ me lio etsi-tsiri, me ndɔɔ yi ebuɛɛn. Ke mbee oŋɔ̃, ebvool ntal onge b’eli tsɔɔn. Okɛɛn k’obobɔ wɛ, Satana ol’obɔɔ mpwee yi ambio byɛ, me ndɔɔ yɛn byɛ eywɛn okwɛn nkal ãnzuru ã byam.
Yɔɔl kwɛn bɔɔl asa ɔ̃kal bɛn ebvaan ndɛ asa ndɛ, ɔ̃kaal hɛ̃ asa bubu m’ɔ̃lam a ndɛ. Ɔ̃kal k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndyam wɛ, ɔ̃lam mbuul wu oli ye bɔ. Emfa kiki hɛ̃, ɔ̃lam k’ali y’okwɛn nkal a nzuru a ndɛ wɛ, ɔ̃kal mbuul wu oli ye bɔ. Ebee bakyɛ nzuru oluo, yɛɛn wɛn okɛɛn byɛ ekuru mfoo wɛn byɛ k’ebvool ntal wɛ me lio etsi-tsiri, me ndɔɔ yi ebuɛɛn. Ke mbee oŋɔ̃, ebvool ntal onge b’eli tsɔɔn. Okɛɛn k’obobɔ wɛ, Satana ol’obɔɔ mpwee yi ambio byɛ, me ndɔɔ yɛn byɛ eywɛn okwɛn nkal ãnzuru ã byam.
Me b’otal amfi y’akaal b’apfiil, mɛ̃ ngyɛɛn bɔ wɛn abee obaal onge mɛ̃. Kɛn okɛɛn bɔ k’akoo k’akal y’ɔ̃kwɛn nkal ãnzuru ã bɔ wɛ, yɔɔl kwɛn bɔ abaal. Ke ngwel wɛ, ngesɛ mbuul abaal, ye k’akwa m’efua.
Me b’otal b’amaabaal, mɛ̃ ntam bubu osa, wu otam ke mɛ̃ wɛ, eli Mfam: Yɔɔl kwɛn ɔ̃kal abee ɔ̃lam obee. Okɛɛn ndɛ obee ɔ̃lam, yɔɔl kwɛn ndɛ akal ɔ̃lam pyɛ, wuo abveel bal y’ɔ̃lam. Yɔɔl kwɛn ɔ̃lam hɛ̃ abee ɔ̃kal obee.
Ke ngwel wɛ, bɔɔl wɛn k’ali ɔ̃kiool wɛ oli tsotsoo ye Nziã, me ndɔɔ y’ebvɔɔn ndɛ y’ɔ̃kal. Emfa kiki hɛ̃, ɔ̃kaal wɛn k’ali ɔ̃kiool wɛ, oli tsotsoo ye Nziã, me ndɔɔ yi ebvɔɔn ndɛ y’ɔ̃lam. Okɛɛn k’obobɔ wɛ, baan a byɛ k’akaakal tsɛtsɛ wɛ, kwɛn ŋɛn bɔ ali tsɛtsɛ.
Mɛ̃ nzii kwɛn byɛ ebee y’ãtsam okal. Mbuul wa mfi akɛɛ nguo me ndɔɔ ãndɔɔ a Mfam: Ndɛ abii emfa ki asa Mfam esɛ. Kɛn a wu oli y’ɔ̃kal akɛɛ nguo me ndɔɔ ãndɔɔ m’ɔ̃kiri wu, m’emfa okyɛ ndɛ abebii emfa ki asa ɔ̃kal esɛ. Obobɔ, ndɛ abekɛɛ nguo me ndɔɔ ãndɔɔ mbuaal. Emfa kiki hɛ̃, ɔ̃kaal wa mfi wuo wɛn k’ayɛɛ abɔɔl wɛ, abekɛɛ nguo me ndɔɔ ãndɔɔ ã Mfam. M’emfa okyɛ, ndɛ abebii k’asa kwɛn nzuru a ndɛ y’ɔ̃fel a ndɛ ekal bvi Mfam. Kɛn ɔ̃kaal a bal abekɛɛ nguo me ndɔɔ ãndɔɔ m’ɔ̃kiri wu, m’emfa okyɛ ndɛ abebii emfa ki asa ɔ̃lam esɛ.
Ɔ̃kaal oli me bal y’ɔ̃lam me lio lueel li eli bɔɔl kɛn mwiĩ. Kɛn okɛɛn ɔ̃lam okwi, ndɛ okoo m’obaal wu edzii ndɛ. Kɛn a yɔɔl kwɛn bɔɔl olɔ akal ɔ̃kiool.
Ɛ̃mveel ɛ̃ Pool me ndɔɔ ãndɔɔ ã bal
Me b’otal b’ekel byɛ mɛ̃, ɔ̃mveel ndɛ bu: Me ndɔɔ a bɔɔl, eli ngesɛ kwɛn ndɛ abee obaal. Kɛn a me ndɔɔ yi abal owɛɛl baal ayesa ãndɔɔ m’esio, yɔɔl kwɛn bɔɔl bwɛn a bɔɔl akal y’ɔ̃kal a ndɛ, ɔ̃kaal bwɛn ɔ̃kaal akal y’ɔ̃lam a ndɛ.
Ebal ãndɔɔ m’esio. Obi okyam bueel b’esa mbuul k’oli onse nzuru a ndɛ wɛ. Kɛn a ŋɛn mbuul owi nzuru m’ãndɔɔ m’esio, ndɛ ŋ’asi nzuru a ndyam obi. Byɛ eyɛɛ yɔ: Nzuru a byɛ eli mboo yi ɔ̃nsensal yi ekal Ɔ̃fel wu Ɔ̃nsensal, wu oli onse byɛ, wu ewi Nziã byɛ. Byɛ k’ebekal ba byam wɛ. Ke ngwel wɛ, Nziã ásuun byɛ m’ɔ̃bvɛn wa bibi. Obobɔ, elweel Nziã m’ãnzuru ã byɛ.
Baal bakyɛ bvool abeyɛɛn ndiri: «Bvi-odza eli me ndɔɔ ɔ̃la, ɔ̃la hɛ̃ oli me ndɔɔ a bvi-odza.» Ngwanya, kɛn a Nziã akieel abiil bvi-odza y’ɔ̃la. Kɛn a nzuru k’eli me ndɔɔ ãndɔɔ m’esio wɛ, nzuru eli me ndɔɔ a Mfam, Mfam hɛ̃ oli me ndɔɔ a nzuru. Nziã wu áseel Mfam, akieel aseel bia-byɛ hɛ̃ me waan e ndɛ.
Byɛ k’eyɛɛ wɛ wɛn b’asa ãndɔɔ m’ãbi kieel k’asam Okwɛn o Nziã wɛ? Ekal y’onkyab, eyɛɛ bam bubu: anga-esio, b’abuɛɛn etiɔ, b’adzuu y’anga-akal wuo y’anga-alam, b’adzuu y’angaburu-abɔɔl, baal a pfuul, ba ye nzal a obɔɔ, b’ebɔɔ mbal, b’atoo bakyɛ ɛ̃tswɛ, b’awɛɛl eluɔ e baal, bɔ kieel k’asam Okwɛn o Nziã wɛ.
Mbuul wu adzii oli y’okuru b’ɔ̃kwal, bvool abewuaal a baal. Ndɛ k’ayoo mbuul ɔ̃kwal nsɔɔ wɛ, ndɛ k’ali ye nzal-a-nsia wɛ, ndɛ k’ali y’ondɛɛl o nzuru wɛ. Mbuul wa ye dzii k’asa ndɔɔ yi opfuru wɛ, ndɛ k’abii kɛn obvɛ o ndyam wɛ, ndɛ k’aya mpuru wɛ, ndɛ k’awal mbuul ɔ̃lyɛn wɛ. Ndɛ k’asia-mpaa me ndɔɔ yi mbi wɛ, ndɛ asia-mpaa me ndɔɔ yi taa-taa. Mbuul wa ye dzii abedzeel mbueel, ndɛ akiool mbueel, ndɛ abeta kaã m’ãndɔɔ mbueel, ndɛ oli y’osɛ-mwiĩ m’ãndɔɔ mbueel.
Byɛ etsam wɛn Mãsia ákab? Pool wu ábɛɛl m’enkulusu me ndɔɔ a byɛ? Byɛ opongo me nkuũ a Pool éwel bɔ? Mɛ̃ etuɛɛn Nziã me ndɔɔ yɛn mɛ̃ ke ngwi mbuul ɔ̃kyam onse byɛ opongo wɛ, bengwi mɛ̃ opongo kɛn a Kilisipos ye Gayios. Obobɔ, mbuul si ngɔmɔ̃ k’akoo m’oyɛɛn wɛn byɛ ewel opongo me nkuũ a mɛ̃ wɛ. Ee, taa-taa, onkyel mɛ̃ ewi baal a nzɔ a Sitefanas hɛ̃ opongo. Kɛn a mɛ̃ etsam mpii mɛ̃ ke ngwi mbuul ɔ̃kyam opongo wɛ. Ke ngwel wɛ, Mãsia k’ayuɔɔl mɛ̃ me ndɔɔ yi ewa baal opongo wɛ, ndɛ yuɔɔl mɛ̃ Nsia yi Ngesɛ otsal. Mɛ̃ ke yensal yɔ m’ãyal m’oyɛɛn m’ombuul wɛ, kwɛn epfu e Mãsia m’enkulusu ebee mpɛn oywɛn.
Ãndɔɔ m’esio onse Ebvɔɔn
Baal abeyɛɛn ãmboo mbueel ndiri ola byɛ baal bakyɛ ali onse ãndɔɔ m’esio, m’emfa kyɛn onkyam baal bɛn k’ayɛɛ Nziã wɛ k’asa obobɔ wɛ. Ngɔmɔ̃ onse byɛ ndiri abedzuu y’ɔ̃kal a tal. Kɛn a byɛ eluul m’ondɛɛl o nzuru. Ke yam, byɛ kɛn b’ekeekal y’ãwua, tiil k’etswɛɛl byɛ mbuul wu asa ndɔɔ yi obobɔ onse byɛ!
Sabedoria conjugal
Acha esposa, acha o bem. Bebe água da tua própria cisterna. A fidelidade conjugal é fonte de bênção permanente.
Bíblia e casamento
Deus abomina o divórcio. A aliança matrimonial é reflexo da aliança de Deus com seu povo — sagrada e eterna.
Nzɔ a Nziã wa mwiĩ
Ebee obvɔɔn ye baal bɛn k’akiool Nziã wɛ, byɛ k’ekoo m’okal mboo mɔ̃ wɛ. Ke ngwel wɛ, ki eli dzu ye kyɛn k’eli ki Nziã wɛ, ekoo m’okal bvoo? Oyɔɔl y’empeel ekoo m’okal mboo mɔ̃?
B’edzii Nziã bɛn, byɛ ekal ba ngel. M’emfa okyɛ, ebee okal y’epfuũ ki abvool ntal ye mbuul wɛn byɛ kɛn ebaal bakyɛ wɛ. Yɔɔl kwɛn ngɔmɔ̃ ngɔmɔ̃ onse byɛ ayɛɛ k’asuaal ɔ̃kal onse onsensal bvool onse dzuun. Ebee okiool kwɛn efua bvi ebi-ebi ekal y’okwɛn nkal a byɛ, onge b’ebesa baal b’ɛ̃kiri bɛn k’ayɛɛ Nziã wɛ.
Ekal y’onkyab kwɛn mbuul abee obi obveel m’obi, kɛn ebii k’esa obvɛ ãlio mbueel onse byam-a-byam, bvool me baal bueel.
Áwi Ngel me ndɔɔ a baal b’ali y’epfuũ ki abvool ntal ye mbuul wɛn bɔ kɛn abaal bakyɛ wɛ, abɔɔl b’awal angaburu-abɔɔl, b’abesa obɔɔ̃ b’ankyal, ye baal a mfya, ye b’abelab ɛ̃kyel mi mfya, y’ãndɔɔ mbueel mɛn k’ayi nkuul mɔ̃ y’ãtee mã dzu wɛ.
Kɛn ebvaan kwɛn mbiri akal mbuul wu oywɛn elyal, ɔ̃lam wu ɔ̃kal kɛn a ngɔmɔ̃, wɛn k’asa ãndɔɔ y’enduul wɛ, wu abetsam ngesɛ, bvool wu ebewa baal dzuun. Ebvaan ndɛ akal mbuul wu oyɛɛ k’ayɔɔ baal bvool wu okoo k’ayiool baal.
Ebvaan ɔ̃nkiaal akal ɔ̃lam kɛn a wu ɔ̃kal ngɔmɔ̃, bvool ayɛɛ k’abiri baan ye nzɔ a ndyam.
Ɔ̃kuul a ebvɔɔn ebvaan akal mbuul wɛn elyal pyɛ, akal ɔ̃lam wu ɔ̃kal kɛn a ngɔmɔ̃. Baan a ndɛ ebvaan akal akiool. K’ebvaan bɔ akal baan b’abetuaal ndiri bɔ ali y’epfuũ bvi ebi-ebi bvool aywɛn a lweel wɛ.
Exemplos bíblicos
O Cântico dos Cânticos celebra o amor conjugal. A Bíblia honra o casamento em toda a sua beleza e profundidade.
Juízo e restauração
O Senhor é testemunha do pacto conjugal. Casamentos quebrados podem ser restaurados pelo poder e graça de Deus.
Ãnã olieel ãndɔɔ m’ãfi ola Nziã me ndɔɔ a Yeso
Oŋɔ̃ hɛ̃ éli y’ɔ̃kaal ngɔmɔ̃ wɛn nkuũ Ãnã. Ɔ̃kaal ondɛ áli ɔ̃liaal-ɛ̃kiɛɛn a Nziã. Ndɛ áli muaan a Fanwel, wa yam li Asɛɛl. Ndɛ ale yii ekukwel ki ɔ̃kaal. Ndɛ ákal y’ɔ̃lam wu ábaal ndɛ fa obwee, kɛn a mvel nsiaan.
«Ŋɛn mbuul oti yɛ mbel yi adza ke bal, bee nsɛn oyebva ke mboo yi nkwel. Owɛɛl onse b’ati mbel, eli ye mbuul wu onduru yɛ bvɛɛ.
Mbuul abee ɔ̃kal a ndɛ, oyebaal ɔ̃kaal ɔ̃kyam, ndɛ ŋ’afel ngel a bal. Bvool mbuul wu obaal ɔ̃kaal wu ebee ɔ̃lam, ŋ’afel ngel a bal hɛ̃.»
Me lio olɔ, baal ákedza, ákenywã, ákebaal, bvool ákewa baan a bɔ k’ãbal, tiil tsoo li ésam Nowa onse ebɛɛ. Me tsoo olɔ, mpel yi enɛn éyi, bvool ébam baal bam bueel.
Obobɔ, Yeso oseel nzuru, olieel ndɛ ndiri: «Ke ngu, bɔ kwɛn ali? Mbuul si ngɔmɔ̃ k’awi yɛ etumbu wɛ?» Ɔ̃kaal obveel ndɛ ndiri: «Mbuul pyɛ, taal.» Yeso obveel ndɛ ndiri: «Mɛ̃ hɛ̃ ke ngwi yɛ etumbu wɛ. Oŋɔ̃ yi, bee bvool obi obesa.»]
Bvool mbuul wueel wɛn me ndɔɔ a nkuũ a mɛ̃ osiil ãnzɔ, baan-ngoo b’abɔɔl ye b’akaal, tal, ngoo, baan wuo ãnguun, akieel abɔɔ eluɔ obvɛ nsa ɔ̃nkam (100), y’elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu.
«Ɔ̃tee, Moyize álieel ndiri: "Ŋɛn bɔɔl okwi k’asiil muaan wɛ, muaan-ngoo a ndɛ àwal ɔ̃pfiil, kwɛn bɔ abuo ɔ̃pfu esii e baal." Ke ngwel wɛ, ŋ’ekieel esiool baal, akaal y’abɔɔl k’àbaal bakyɛ wɛ. Kɛn a bɔ akieel akal onge ãnzwel ke ywel.
Ke ngwel wɛ, ɔ̃kwal a mbuul, mboo yi ebefa ãndɔɔ mã bu: Ãtsam m’ãbi-ãbi m’ãtam mbuul k’abam baal, odzuu y’ɔ̃kal wuo y’ɔ̃lam a mbuul, osa b’ãndɔɔ m’esio, oturu o pfuul, oburu o ngaa-ndoo mbuul ãndɔɔ, y’osiaan.
Efua bvi ombuul ebemɔɔn m’ãndɔɔ mã: Obvool o ntal ye mbuul wɛn byɛ kɛn ebaal bakyɛ wɛ, ãndɔɔ mã mbiin, ãndɔɔ m’esio, olweel b’anziã ba mfya, ebel, byal, ɛ̃tsuun, nsɔɔ, ãmpuru, ombɔɔ, ɛ̃kɔɔl, otsɔɔn ye bakyɛ, ɔ̃tam, obɔɔ o mbal, odza y’onywã b’onduru ɔ̃ndel, y’ãndɔɔ mãkyɛ mɛn onge omɔ̃. Mɛ̃ ewa byɛ ãnkunkwa onge b’ewi mɛ̃ byɛ mɔ̃ tsɔɔn wɛn, baal b’asa ãndɔɔ mã m’emfa okyɛ, bɔ k’àsam Okwɛn o Nziã wɛ.
M’emfa kiki, ngel a bal ebvool ɔ̃kaal a bal y’ɔ̃lam lio lueel li eli ɔ̃lam ondɛ mwiĩ. Ŋ’ekwi ɔ̃lam, ɔ̃kal k’abekal ke nsɛn a ngel yi ekebvool ndɛ y’ɔ̃lam wɛ. Obobɔ, ŋ’eli ɔ̃lam kɛn mwiĩ, okɛɛn ɔ̃kal oyii wa bɔɔl ekyam, ayɛɛn ndiri ndɛ owel anga-ɔ̃lam. Kɛn a ŋɛn ɔ̃lam okwi, ndɛ k’abekal ke nsɛn a ngel a bal wɛ. Okɛɛn ndɛ oyii ɔ̃kal a bɔɔl ekyam, ŋɛn ndɛ k’awel anga-ɔ̃lam wɛ.
Kɛn a ndɔɔ yi mbyel mɛ̃ ola yɛ yɔ yi: Ɔ̃bvu-ayi Dzodzabel, wu abeyɛɛn ndiri ndɛ ɔ̃liaal-ɔ̃kiɛɛn, yɛ abewa ndɛ nkuul yi apfuru asal a mɛ̃, ŋ’ebewa ndɛ bɔ luo li atiɔ Nziã wa taa-taa eboo, bvool li adza anyam b’awi ãkab ol’etiɔ.
Bɔ k’ayɔɔl obam o baal wɛ, k’ayɔɔl ebel wɛ, k’ayɔɔl ãndɔɔ m’esio wɛ, k’ayɔɔl pfuul hɛ̃ wɛ.
Ke ngwel wɛ, ndɛ atsiil ãndɔɔ m’emfa ki taa-taa bvool ki edzu. Ndɛ owi nga-esio wu ɔ̃nɛn etumbu me ndɔɔ yɛn ndɛ ákebiil ɔ̃kiri m’esio e ndɛ. Ndɛ osi kwɛn ndɛ afuru obi o ndɛ b’ébam ndɛ asal a ndɛ.»