Legalidades: o que a Bíblia diz sobre leis e impostos

1 Wotəmiyɔŋ nɔ kie ndə məyʉ́ chu-bəntəŋbəshʉ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ sɔ́ʼ bʉə, bʉʼka ntəŋbəshʉ kaa ghɔ ndə ɔ gòʼ təmə gwè hə kəghɔ-Nyii fɛ, bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ chɔ, dùʼhə Nyii dùʼhə bɔŋ. 2 Nɔ, wo ndə ɔ kwɛ̀ŋhə tʉ bɔŋ nɔ kwɛ̀ŋhə tʉ wo ndə Nyii dùʼhə, bʉə ndə bɔ̂ŋ tɛ́ŋ ndə məyʉ́ chu-yʉə nɔʼ chʉ̀ə ŋkwɛ-yʉə bʉəbʉə. 3 Bʉʼka bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ sɔ́ʼ kyinə fɛ̀ŋhə bʉə ndə bɔ̂ŋ kie nuʼ jyujyu fɛ. A kʉ̀ʉ mbɔ ntəŋbəshʉ mə fɛ̀ŋhə aŋ fɛ mɛ? Fɔ̀ʼ nukə ndə i bɛ jyujyu, ɔ bu tíi yie-a jyujyu, 4 bʉʼka ɔ nɔ bɛ vaafɔ̀ʼ-Nyii ndə bʉʉ-a. Bɔŋ kaʼ a kə́ fɔ̀ʼ bʉ̂ʼʉ, a nɔ kie ndə məfàa, bʉʼka ghʉəʼkə ndə ɔ kie ndə məchɔ́ŋhə aŋ kaa njʉnjʉ fɛ, bʉʼka ɔ nɔ bɛ vaafɔ̀ʼ-Nyii, ndə ɔ tʉʼ fɔ̀ʼ tʉʉbʉə-Nyii ndəŋ wo ndə ɔ tʉʼ fɔ̀ʼ nu-bʉəbʉə-bə. 5 Ndə luu-ɔ̄, wo nɔ kie ndə məyʉ́ chu-bəntəŋbəshʉ təmə bɛ haʼ ndə məfàa tʉʉbʉə-Nyii fɛ, bɔŋ mbɔ Ŋ̈kwɔʼtə-kətʉ-e bɛ itʉ́ʉnə ghɔ.

6 Nɔ bɛ haʼ bʉʼka luu-ɔ̄ ndə bii tʉʼ lɔ̀ʼ tashi, bʉʼka bəntəŋbəshʉ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ sɔ́ʼ bʉə nɔ bɛ bʉə-fɔʼɔ-Nyii ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ tʉʼ fɔ̀ʼ fɔʼɔ-yʉə. 7 B̈ii lɔ̀ʼ fɔkə tʉ bʉə bənchəŋ ndə bɛ ŋkwo-yʉə bətɔ-bii, kɔ́ shyîikə tʉ bʉə ndə bii kie ndə məkɔ́ tʉ bɔŋ, fàa wo ndə bii kie ndə məfàa ɔ, kɔ́ kuŋhə tʉ wo ndə bii kie ndə məkɔ́ kuŋhə tʉ ɔŋ.(Luŋ 13:1-7)

8 Kə a məkie ŋkwo wo bətɔ-a fɛ, yaʼkɛŋ ŋkʉ̂ʉ ndə mədʉ̀ʼ tʉ ŋwɔŋtə-ii, bʉʼka wo ndə ɔ kʉ̀ʉ ibɛʼ-yə wo nɔʼ tʉ́ʼ mbʉ nuʼ.(Luŋ 13:8)

12 B̈ii dʉ̀ʼ nuʼ jyujyu mu bʉə ndə bɔ̂ŋ gòʼ təmə kínə Nyii fɛ, mbɔ bɔ̂ŋ kʉ̂ʉ kə́ tíi bii nə bʉə-bʉ̂ʼʉ nɔ, nyíɛ fɔʼɔ jyujyu-yii, yi lə̀ʼtə Nyii ndəŋ chîkə ndə ɔ bu gwè chɔ.

13 Bʉʼka Tiekətʉ, b̈ii ké ŋwɔŋ-yii tʉ ntəŋbəshʉ təmiyɔŋ mu bʉəməsʉʉ, kə bɛ Fɔŋ ndə ɔ tʉʼ gìe hə kətʉ bəfɔŋ, 14 byuunɔ bəgɔməna ndə ɔ tʉʼ tə́ŋ bɔŋ ndə məchɔ́ŋhə bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ chìi bʉ̂ʼʉ bɔŋleʼ kɔ́ yie jyujyu tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ fɔ̀ʼ nu-jyujyu-bə.(1 Bita 2:12-14)

17 Shyíi baʼa nə nukə ndə a kwɔ̀ʼtə mbɔ i kʉ̀ʼnə. Nuʼ bɛ́ŋ mbɔ b̈ə lɔ̀ʼ tashi tʉ Fɔŋ-Luŋ mɛ, kə mbee?" 18 Bɔŋ Jiso kínə ŋkwɔʼtə bʉəbʉə ndə bɔ̂ŋ kie, ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Bii tʉʼ mùutə mɔ mbuka, bʉə làhə shʉ? 19 B̈ii dʉ̀ʼ mbyu kyʉə tʉ mɔ ndə b̃ə mɔ̀ʼ tashi bʉə-Luŋ nə yɔŋ." Bɔ̂ŋ gwè nə mbyu kyʉə ndə bə kə́ lɔ̀ʼ fɔʼɔ kəchîmbi nə yɔŋ. 20 Jiso bíʼtə tʉ bɔŋ mbɔ, "Bɛ ŋkwutə-kətʉ-nda-kə leʼnə yie nda ndəŋ ghɔ?"

21 Bɔ̂ŋ bə̀ŋhə mbɔ, "Yi-Fɔŋ-Luŋ-yə." Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "B̈ii kɔ́ fɔ-Fɔŋ-Luŋ-bə tʉ Fɔŋ-Luŋ, kɔ́ yi-Nyii-yə tʉ Nyii."(Matia 22:17-21)

24 Ndʉʉ ndə bɔ̂ŋ gwè dàa Kabanu, bʉə ndə bɔ̂ŋ kə́ fí tashi* mu njaafɛ̀ʼndɛŋNyii gwè tʉ Bita, bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "C̃hicha-a lɔ̀ʼ mbʉ tashi-ghɔ̄ fe?" 25 Ɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Ɔŋ." Ndʉʉ ndə ɔ ŋíi mu njaa, Jiso fəŋ kwə́ʼ tʉ ɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "A kwɔ̀ʼtə mbuka Samu? B̃əfɔŋ kəwʉʉnəmbi-bɔ̄ŋ fí lɔʼɔ-fia-bə, byuunɔ tashi, hə kəghɔ bənda? Hə kəghɔ-vâabələŋ-bi mɛ, kə hə kəghɔ bəntoʼŋgwe?"

26 Ndʉʉ ndə ɔ kə ghɔ̀ŋ mbɔ, "Kəghɔ-bəntoʼŋgwe." Jiso bə̀ŋhə mbɔ, "I dʉ̀ʼ mbɔ mbʉ vâabələŋ-bi kie ndə mə lɔ̀ʼ fɛ. 27 Bɔŋ ndə məchìi təmə tʉʉ bʉə-bɔ̄ŋ byʉ́ʼ fɛ, lʉ̀ sɔʼnduɔŋ gɛ̀ mɔ̀ʼ mu taanə-kəghəŋ-kə. Fəŋ mbɔʼ ndə a yá, ndʉʉ ndə a bu ŋɔ́ʼhə chu-i nɔ, a bu nyíɛ kyʉə mu chu-ɔ ndə bəkɔ i lɔ̀ʼ tashi-a ghɔŋ yɔŋ-yə. Fyúhə gɛ̀ kɔ́ tʉ bɔŋ yie-baʼa."(Matia 17:24-27)

25 "Kaʼ wo mɔ̀ʼ nukə kətʉ-a, lʉ̀ a kə́ gɛ̀ nə aŋ fɛʼɛ, nyíɛ ɔŋ, bii ɔ chʉʼ lìʼ mbʉ fɛʼɛ ndʉʉ ndə bii ɔ bíe sêfia, byuunɔ təmə ɔ bu gɛ̀ kɔ́ a tʉ wo chʉ̀ə fɛʼɛ mu njaafɛ̀ʼ. Mbʉ wo chʉ̀ə fɛʼɛ kɔ́ a tʉ wo-shia-kəfʉəŋ, ɔ kɔ́ a chaŋ. 26 Nɔʼ m̈ɔ shyíi a nə shʉəŋ mbɔ a mə leʼ dʉ̀ʼ tʉkə-a mbi fɛ, tə a yaʼ lɔ̀ʼ tə lɔ̀ʼ nə ŋii-kəghɔ-bə-a.(Matia 5:25,26)

1 Ndʉʉ ndə Agostu kə bɛ Fɔŋ-lɔʼɔ-Luŋ, ɔ bʉ́ mbɔ b̈ə la súu bʉə bənchəŋ nyɔ̀ʼ yietə-ʉə mu ŋwɔʼnə-gɔməna. 2 Nɔ bɛ fəŋ vɛʼ nɔ ndə bə kə́ súu bʉə, nyɔ̀ʼ yietə-ʉə mu ŋwɔʼnə, kə́ bɛ ndʉʉ ndə Kwilinu kə́ sɔ́ʼ bie Silia. 3 Bʉə bənchəŋ bʉ̀nə gɛ̀ lɔʼɔbə-ɔŋ ndə mənyɔ̀ʼ yietə-ʉə mu ŋwɔʼnə-ghɔ̄. 4 Jɔsɛ ghɔ nɔ nə bɛ vaa-fu-Dɛbi. Bʉʼka yɔ̄ŋ-yə, ɔ lɔ̀ hə Nasalɛ mu Galili gɛ̀ Bɛtələhɛŋ mu Judia, bʉʼka mbɔ nɔ nə bɛ lɔʼɔ-bətietie-e ndəŋ yuhəbə buŋmbi. 5 Ɔ kə́ gɛ̀ ndə mənyɔ̀ʼ yie-e mu ŋwɔʼnə-gɔməna ghɔŋ Mɛli ndə bə nɔʼ bíʼtə ɔŋ ndə vi-i. Ɔ kə́ bɛ gʉʼnə.(Luk 2:1-5)

18 Bə bu dùu bii, gɛ̀ nə bii bəshʉ bəgɔməna ghɔŋbə bəfɔŋ bʉʼka mɔ. Ÿɔ̄ŋ-yə bɛ saa tʉ bii ndə məlɔ̀ʼ ntəŋjyujyu tʉ bɔŋ ghɔŋbə bʉə ndə gòʼ təmə bɛ bʉə-Juu fɛ. 19 Ndʉʉ ndə bə chɔ̀ʼhə bii kɔ́ kəghɔ-bɔŋ, kə bii mə kə́ lə̀ŋnə ndə ntɛ ndə bii bu kwə́ʼ, byuunɔ nukə ndə bii bu gìe fɛ, bʉʼka nukə ndə bii bu kwə́ʼ, bə bu kɔ́ tʉ bii ndə ndʉʉ-ghɔ̄.(Matia 10:18,19)

10 Ndʉʉmɛ, Bale gìe tʉ ɔŋ mbɔ, "A kʉʉ kwə́ʼ tʉ mɔ fe? A kínə mbɔ mɔ kie ghʉəʼkə ndə məfyúhə a byuunɔ kwɛ̀ŋ aŋ yi fe?"

11 Jiso bə̀ŋhə tʉ ɔŋ mbɔ, "A mə kie ghʉəʼkə ndə məchìi nubɛʼkə təmiyɔŋ nə mɔ fɛ, yaʼkɛŋ mbɔ b̈ə kɔ́ tʉ a hə yuo. Nɔ, wo ndə ɔ kɔ́ mɔ mu kəghɔ-a, yi-yə bʉ̂ʼʉ nɔ leʼ gʉ́ə chàa ya-yə."(Jɔŋ 19:10,11)

9 bʉʼka fia nɔʼ ŋɔ́ʼnə tʉ mɔ yɔ́ŋyɔ́ŋ ndə fɔ̀ʼ yɔ́ŋyɔ́ŋ, buŋ ndə bʉə-mbyuutə bɛ ghɔ yɔ́ŋyɔ́ŋ.(1 Kɔlɛŋ 16:9)