Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Yesu fili berɛ, na ɔkɔ ne, anyesiniwaafoɛ nyɔ bie lili ye si, na né bɛteɛtea nu kyɛ: "David awa, nwu yɛ anwunvo." Ɔhɔle awuro nanu ne, bɛwale ye berɛ, yeɛ Yesu bisale bɛ kyɛ: "Ɛmɔdɛ bɛdi kyɛ ngɔhora ngɔyɛ ɛhe?" Na bɛhane kyɛ: "Yoo! Awurade." Yeɛ ɔfale ye sa hane bɛ nye ne, na ɔhane kyɛ: "Kyɛbɔ ɛmɔ gyidie te ne, ɔyɛ sɔ ma ɛmɔ." Na bɛ nye ne tele. Nakoso Yesu bɔle bɛ kɔkɔ kyɛ: "Ɛmɔnea yé, na ebiala ande ye nwo dwirɛ." Nakoso bɛfitele ne, bɛbɔle ye nwo dawure wɔ mandanu berɛ mu.
Bɛkɔ Yeriko ne, mmeni pee lili ye si. Né anyesiniwaafoɛ nyɔ bie te atee ne noa, na bɛtele kyɛ Yesu pɛ nu ne, bɛteɛteane nu kyɛ: "Awurade, David awa, nwu yɛ anwunvo!" Nakoso mmenia ne teɛteane bɛ, na bɛha bɛhyirele bɛ kyɛ bɛyɛ konn. Nakoso bɛteɛteane nu serɛ kyɛ: "Awurade, David Awa, nwu yɛ anwunvo!" Yeti Yesu gyinane, na ɔfrɛle bɛ, yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Nzu yeɛ ɛmɔpena kyɛ meyɛ mema ɛmɔ ɔ?" Bɛhane kyɛ: "Awurade, yɛpena kyɛ yɛ nye te." Edwirɛ ne yɛle Yesu aworabɔ, yeti ɔfale ye sa hane bɛ nye ne, na ɛberɛ ala, bɛnwuni nikye, ná bɛlili ye si.
Bɛdwuli Betsaida ne, ebiemɔ fale anyesiniwaaniɛ bie brɛle ye, na bɛsrɛle ye kyɛ ɔfa ye sa ha ye. Yeti, ɔsɔle anyesiniwaaniɛ ne nu, na ɔfale ye fili kuro nanu. Afei ɔtele ngɔserɛ guale ye nye naso, na ɔfale ye sa sɔle ye nu. Yeɛ obisale ye kyɛ: "Ɛnwu nikye?" Biaa ne mane ye ti so, na ɔhane kyɛ: "Menwu kyɛ mmenia nate berɛ, nakoso bayɛ kyɛ mmakaa ne." Yesu sa fale ye sa guale biaa ne nye naso, na afei de onwuni nikye yé. Ye nye ne bukyele, na né ɔkora nwu nikye biala kama. Yesu fale ye hɔle awuro, yeɛ ɔha hyirele ye kyɛ: "Nnɛkɔ kuro nanu dɔ."
Ofili Tiro mandanu berɛ, na ɔfale Sidon hɔle Galilea po ne noa ɔɔfale Dekapoli mandanu dɔ. Na bɛfale biaa bie bɛbrɛle ye, né ye so ati, na né ɔngora dwudwo pa. Na bɛsrɛle Yesu kyɛ ɔfa ye sa gua ye so. Yesu fale ye fili mmenia nanu berɛ hɔle ahameɛ, na ɔfale ye sa wuro-wurale ye so nanu. Afei ɔtele ngɔserɛ, na ɔfale ye sa hane ye temverema. Na ɔneane anwuro guale nwomeɛ, yeɛ ɔhane kyɛ: "Hefata!" Ye bo kyire kyɛ, "Bukye." Na ɛberɛ ala, ye so ne bukyele, na ye temverema ne sangyele, na ɔhyɛle yebo dwudwole kama. Yesu ha hyirele bɛ kyɛ, nnɛmaa bɛbɔso bɛkyire ebiala. Nakoso, ogu so ɔbɔ bɛ noa ne, bɛ koso né bɛbɔ ye dawure. Ɔyɛle mmenia nemɔ nwanwa paa, na bɛhane kyɛ: "Wayɛ nikye biala yé. Wamaa bɔ ye so atĩ ne po ate edwirɛ, na ɛmumu koso adwudwo."
Afei, ɔwale Yeriko. Na mmerɛ bɔ ɔne ye asuafoɛ nemɔ ne mmeni lɔen ne fi berɛ kɔ ne, né Timeo awa Bartimeo, anyesiniwaaniɛ bɔ ɔsrɛ-srɛ nikye ne te atee né noa. Mmerɛ bɔ ɔtele kyɛ Nazerɛtniɛ Yesu yeɛ ɔkɔ ne, ɔhyɛle yebo teɛteane nu kyɛ: "Yesu, David awa, nwu me anwunvo!" Mmeni pee teɛteane ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ, omua ye noa, nakoso ɔteɛteanu nu serɛ kyɛ: "Yesu, David awa, nwu me anwunvo!" Yeti Yesu gyinane, na ɔhane kyɛ: "Ɛmɔfrɛ ye bɛma me." Yeti, bɛfrɛle anyesiniwaaniɛ ne, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Ka w’ahone to wɔ kunu, dwɔso, yenwa ɛbra." Ogyile ye atadeɛ ne guale nekaa bie, yeɛ ɔdwɔso hɔle Yesu nwo berɛ ɔ. Yesu bisale ye kyɛ: "Nzu yeɛ ɛpena kyɛ meyɛ mema wɔ ɔ?" Anyesiniwaaniɛ ne hane kyɛ: "Rabboni, ma nwu nikye." Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Kɔ, wɔ gyidie amaa wɔ nwo atɔ wɔ." Na ɛberɛ nala ye nye ne tele, na olili ye si wɔ atee naso.
Opingye Yeriko ne, né anyesiniwaaniɛ bie te atee ne noa ɔsrɛ-srɛ sikaa. Mmerɛ bɔ ɔtele kyɛ mmeni pee pɛ nu ne, né ɔpena kyɛ onwu bɔ ɔkɔso ɔ. Bɛha behyirele ye kyɛ: "Nazerɛtniɛ Yesu yeɛ ɔpɛ nu ne." Yeti ɔteane nu kyɛ: "Yesu, David awa, nwu me anwunvo!" Bɛ bɔ bɛwɔ ye nyunu ne teɛteane ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ ɔyɛ dinn. Nakoso ɛhene po maa ɔteɛteane nu serɛ kyɛ: "David awa, nwu me anwunvo!" Yesu gyinane, na ɔha hyirele bɛ kyɛ, bɛfa ye bɛbra. Ɔwale ye nwo berɛ ne, Yesu bisale ye kyɛ: "Nzu yeɛ ɛpena kyɛ meyɛ mema wɔ ɔ?" Yeɛ ɔhane kyɛ: "Awurade, ma nwu nikye." Na Yesu hane kyɛ: "Nwu nikye; wɔ gyidie amaa wɔ nwo atɔ wɔ." Na ɛberɛ nala, ye nye tele, na olili Yesu si yele Nyameɛ ayɛ. Mmerɛ bɔ mmenia ne nwuni ye ne, bɛyele Nyameɛ ayɛ.
Ɔpɛnu ne, onwuni abrandeɛ bie bɔ bɛwole ye ne, né ye nye asi. Yeti, ye asuafoɛ nemɔ bisale ye kyɛ: "Rabi, nwa yeɛ ɔyɛle bɔne bɔ yeti bɛwole ye ne, né ye nye asi ne? Abrandeɛ ne, anaa ye awofo?" Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Biaa he yɛlle bɔne, na ye awofo koso yɛlle bɔne biala, mmom wawa ye sɔ, kyɛbɔ ɔkɔyɛ a bekonwu Nyameɛ nyumaa ɔ. Aleɛ ahe ye de, odikyɛ yɛyɛ Bɔ ɔsomane me ne adwuma, aleɛ baasa bɔ ebiala ngɔhora adwuma biala yɛ ɔ. Mmerɛ bɔ nwɔ wiase ne de, me yeɛ nde wiase ne kanea ɔ." Ɔhane sɔ dwirɛ nemɔ yiele ne, ɔtele ngɔserɛ guale ase, na ɔfa frale nnɛterɛ, yeɛ ɔfa yɛle abrandeɛ ne nye naso ɔ, na ɔha hyirele ye kyɛ: "Kɔ Siloam nzue nanwo, na kɔnwunzi," (Siloam ne bo kyire "Basoma"). Yeti ɔɔwunzini, ná ɔba ne, né onwu nikye.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Ná kwataniɛ bie wale ye berɛ, yeɛ obuli ndwerɛ ha hyirele ye kyɛ: "Awurade, ɛkuro a, ɛkɔhora kɔmaa me nwo kɔtɔ me." Na ɔtengyɛle ye sa sɔle ye nu hane kyɛ: "Mekuro! Wɔ nwo tɔ wɔ." Na ɛberɛ ala, ye kwata ne hɔle. Yeɛ Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Nea ná anga angyire ebiala, mmom kɔ, na kɔfa wɔ nwo kyire sɔfo nemɔ, na fa akyɛdeɛ bɔ Mose hyɛle ne ma bɛ, na ɔyɛ adanzeɛ ma bɛ."
Na bɛfale ebie bɔ wabubu la bɛen so bɛbrɛle ye. Yesu nwuni bɛ gyidie ne, ɔha hyirele bubuaniɛ ne kyɛ: "Mma, ka w’ahone to wɔ kunu, bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ." Afei, né atwerɛfoɛ nemɔ bie keka kyire bɛ nwo kyɛ: "Akoaa he ka mmusue dwirɛ." Yesu nwuni adwene bɔ otira bɛ ne, ɔhane kyɛ: "Nzuati yeɛ ɛmɔ anya adwemmɔne wɔ ɛmɔ ahone nu ne? Beni yeɛ ɔyɛ mmerɛ ɔ? Kyɛ ɛkɔha kyɛ, ‘Bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ,’ anaa ɛkɔha kyɛ, ‘Dwɔso na nate.’ Nakoso, bɔ ɔkɔyɛ na ɛmɔ anwu kyɛ sona Awa ne le tumi wɔ aseɛ he aso kyɛ ɔkora fa bɔne kyɛ ne," ɔha hyirele bubuaniɛ ne kyɛ: "Dwɔso, fa wɔ bɛen, na kɔ awuro." Na ɔdwɔso hɔle ye awuro.
na né biaa bie wɔ berɛ bɔ ye sa kõ awu. Na bɔ ɔkɔyɛ ne banya edwirɛ bafa babɔ ye sommoɛ ne, bɛbisale ye kyɛ, "Mmeraa maa atee kyɛ bɛsa ebie anwonyerɛ homeda?" Yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Sɛ ɛmɔ nu bie le boan kõ, na ɔkɔtɔ bɔen nu homeda a, ɔngɔsɔ ye nu ngɔye ye anaa? Nakoso, sona nwo hia koraa tra boan! Yeti mmeraa ma atee kyɛ yɛkora yɛyɛ nikye pa homeda." Yeti ɔha hyirele biaa ne kyɛ: "Tengyɛ wɔ sa nanu." Ɔtengyɛle nu, na ye sa ne yɛle kama te kyɛ kõhene.
Né fiiva ahye Simon sia ato berɛ, na bɛhane ye nwo dwirɛ behyirele Yesu. Yeti ɔhɔle ye nwo berɛ, na ɔsɔle ye sa nu maa odwɔsole, na fiiva ne hɔle. Na maame ne hyɛle yebo kyɛ ɔsõ ye.
Na kwataniɛ bie wale Yesu berɛ, na obuli ndwerɛ srɛle ye kyɛ: "Sɛ ekuro a, ɛkɔhora kɔmaa me nwo kɔtɔ me." Edwirɛ ne yɛle ye aworabɔ, yeti ɔtengyɛle ye sa sɔle ye nu, yeɛ ɔhane kyɛ: "Mekuro, wɔ nwo tɔ wɔ" Na ɛberɛ ala, kwata ne hɔle, na biaa ne nwo tɔle ye.
Né mmrienzua nná bie fa bubuaniɛ bie brɛ ye. Nakoso mmenia nati, né bennya atee po né bawa nekaa bɔ Yesu wɔ ne, yeti bɛtuli sua naso wɔ Yesu ti afia berɛ, na bɛtuli nu tokuro. Afei bɛdwurale bɛen bɔ bubuaniɛ ne la so ne. Mmerɛ bɔ Yesu nwuni bɛ gyidie ne, ɔha hyirele bubuaniɛ ne kyɛ: "Mma, bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ." Né atwerɛfoɛ nemɔ bie te berɛ, na ne bɛdwene ye nwo wɔ bɛ ti anu kyɛ: "Edwirɛ beni yeɛ akoaa he ka ne? Wabɔ mmusue! Nná Nyameɛ ngome yeɛ ɔkora fa bɔne kyɛ ɔ?" Na ɛberɛ ala, Yesu nate ye honhom naso nwuni kyɛ, sɔ dwirɛ ne yeɛ bɛdwene ye nwo wɔ b’ahone nu ɔ, yeti obisale kyɛ: "Nzuati yeɛ ɛmɔdwene ɛhe anwo wɔ ɛmɔ ahone nu ne? Beni yeɛ ɔyɛ mmerɛ ɔ, kyɛ bɛkɔha bɛkohyire bubuaniɛ ne kyɛ, ‘Bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ,’ anaa bɛkɔha kyɛ, ‘Dwɔso, fa wɔ bɛen, na nate’? Na bɔ ɔkɔyɛ na ɛmɔ anwu kyɛ, sona Awa ne le tumi wɔ aseɛ he aso kyɛ ɔkora fa bɔne kyɛ nati," ɔha hyirele bubuaniɛ ne kyɛ: "Meka mekyire wɔ kyɛ, ‘Dwɔso, fa wɔ bɛen, na kɔ w’awuro.’" Ná ɛberɛ ala odwɔsole fale ye bɛen, na ɔnatele maa ebiala nwuni ye. Edwirɛ ne yɛle bɛ mukoraati nwanwa, na bɛhyɛle Nyameɛ anuonyam kyɛ: "Ɛhe de, yɛnwuni bie lle."
Osa hɔle sua bɔ beyia nu nanu, né biaa bie bɔ ye sa awu wɔ berɛ. Ɔnate kyɛ né bɛpena Yesu bɛbɔ ye sommoɛ nati, né bɛnea paa sɛ ɔkɔsa biaa ne anwonyerɛ Homeda a. Yesu ha hyirele biaa bɔ ye sa awu ne kyɛ: "Dwɔso bagyina afia wa." Yeɛ obisale bɛ kyɛ: "Nzu yeɛ mmeraa ma ate kyɛ bɛyɛ ye Homeda ɔ, nikye pa anaa nikye tɛɛ? Kyɛ bɛkole ebie ngoa anaa bɛkɔhu ebie?" Nakoso, bandwudwo. Na Yesu fale ɛyaa neane bɛ mukoraati yiale, na b’ahone bɔ ɔyɛ se nati, né ye wora abɔ ama bɛ. Yeti, ɔha hyirele biaa ne kyɛ: "Tengyɛ wɔ sa nanu." Na ɔtengyɛle ye sa nanu, na ye sa ne yɛle yé.
Kyẽa foforɛ koso, né Yesu wɔ nguro ne kõ anu, na né biaa bie wɔ berɛ bɔ kwata abia ye! Onwuni Yesu ne, ofale ye nyunu butuli berɛ srɛle ye kyɛ: "Awurade, sɛ ekuro a, ɛkɔhora kɔmaa me nwo kɔtɔ me." Na Yesu tengyɛle ye sa sɔle ye nu hane kyɛ: "Mekuro, wɔ nwo tɔ wɔ." Na ɛberɛ ala, kwata ne tu minini.
Na mmrienzua biemɔ fale bubuaniɛ bie bɔ ɔla bɛen so wale berɛ, né bɛpena kyɛ bɛfa ye bɛwura nu bɛkɔto Yesu nyunu. Nakoso mmenia bɔ bɛwɔ berɛ nati, bannya atee bamva ye banwura nu. Yeti bɛfole sua naso, na bɛtuli so tokuro yeɛ bɛdwurale ɔne ye bɛen ne bɛwale mmenia nanu wɔ Yesu nyunu berɛ ɔ. Na Yesu nwuni bɛ gyidie ne, ɔha hyirele ye kyɛ, "Me damvo, bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ."
Na atwerɛfoɛ ne Farisifoɛ ne hyɛle yebo hane ye wɔ b’ahone nu kyɛ: "Nwa yeɛ ɔka sɔ mmusue dwirɛ ne? Nná Nyameɛ ngome yeɛ ɔkora fa bɔne kyɛ ɔ?" Yesu nwuni adwene bɔ ɔwɔ bɛ tianu ne, ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Nzu yeɛ ɛmɔdwene ye nwo wɔ ɛmɔ ahone nu ne? Beni yeɛ ɔyɛ mmerɛ ɔ, kyɛ ɛkɔha kyɛ, ‘Bafa wɔ bɔne bahyɛ wɔ,’ anaa ɛkɔha kyɛ, ‘Dwɔso na nate’? Nakoso bɔ ɔkɔyɛ na ɛmɔ anwu kyɛ Sona Awa ne le tumi bɔ ɔkora fa bɔne kyɛ wɔ aseɛ he aso ne—" ɔha hyirele bubuaniɛ ne kyɛ: "Meka mekyire wɔ kyɛ, Dwɔso, fa wɔ bɛen, na kɔ w’awuro." Na bɛ nyunu berɛ ala, odwɔsole, ɔfale bɛen bɔ né ɔla so ne, na ɔhɔle ye awuro; ɔkɔ namu né ɔye Nyameɛ ayɛ.
Homeda foforɛ koso, ɔhɔle sua bɔ beyia nu nanu, na ɔhyɛle yebo kyɛ ɔyɛ ngyerɛkyerɛ. Né biaa bie bɔ ye sa awu wɔ berɛ. Né atwerɛfoɛ ne Farisifoɛ nemɔ nea ye haa, né bɛnea kyɛ ɔkɔsa biaa ne anwonyerɛ homeda ne, na banya edwirɛ bie bafa babɔ ye sommoɛ. Ye de, né ɔse adwene bɔ ɔwɔ bɛ tianu ɔ, yeti ɔha hyirele baba bɔ ye sa awu ne kyɛ: "Dwɔso bagyina afia wa." Yeti, odwɔso oogyinane berɛ. Yeɛ Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Me bisa ɛmɔ, aso mmeraa ma atee maa bɛyɛ nikye pa anaa nikye tɛɛ homeda? Kyɛ bɛkole ebie ngoa anaa bɛkɔsɛkye ebie?" Ɔneane bɛ mukoraati yiale ne, ɔha hyirele biaa ne kyɛ: "Tengyɛ wɔ sa nanu." Na ɔyɛle sɔ ne, ye sa ne yɛle yé.
Mmerɛ bɔ ɔhane bɔ ɔka kyire mmenia ne yiele ne, ɔhɔle Kapernaum. Odwuli berɛ ne, né sogyaniɛ panyi bie akoaa bɔ ɔla ye ahone so afokyɛ, né wafokyɛ paa maa ɔpena wu. Sogyaniɛ ne tele Yesu nga ne, ɔsomane Yudafoɛ mbanyi ne bie kyɛ bɛhɔ ye berɛ, na bɛsrɛ ye maa ɔɔsa ye akoaa ne anwonyerɛ. Bɛwale Yesu berɛ ne, bɛsrɛle ye paa kyɛ: "Ye de, odikyɛ ɛyɛ ɛhe ma ye, ofikyɛ ɔdɔ yɛ maen, na osili sua bɔ beyia nu mane yɛ." Na Yesu ne bɛ hɔle. Ɔka kaa maa odwu awuro berɛ ne, sogyaniɛ panyi ne somane ye nnamvo maa bɛɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Awurade, nnɛha wɔ nwo, ofikyɛ menvata kyɛ ɛba m’awuro. Ɛhene ati yeɛ mammɔ hɔen mamma wɔ berɛ ne. Mmom ka edwirɛ bie, ná ɔma m’akoaa ne nwo tɔ ye. Ofikyɛ nwura mmeraa bo, na nne sogyafoɛ bɔ bɛwura me bo, na sɛ meka mekyire kõ kyɛ, ‘Kɔ’ a, né wahɔ, sɛ meka mekyire foforɛ kyɛ, ‘Bra’ a, ne wawa." Yesu tele ɛhe ne, ye nwo yɛle ye nwanwa, na ɔkakyile ye nwo ha hyirele bɛ bɔ bɛli ye si ne kyɛ: "Meka mekyire ɛmɔ kyɛ, Israel po, nnwuni gyidie bɔ ɔte piri sɔa." Na mmerɛ bɔ ɛbɔfoɛ nemɔ sa hɔle awuro ne, bɛɛnwuni kyɛ akoaa ne nwo atɔ ye.
Né maame bie wɔ berɛ bɔ sunzummɔne afa anwonyerɛ ato ye so afoɛ buru ne mmɔtwɛ. Né yenu akondo, yeti ne ɔngora yenu tengyɛ koraa. Yesu nwuni ye ne, ɔfrɛle ye, yeɛ ɔha hyirele ye kyɛ: "Maame, male wɔ mafi wɔ anwonyerɛ nanu." Yeɛ ɔfale ye sa tole ye so, na ɛberɛ nala, ɔtengyɛle yenu, na ɔhyɛle yebo kyɛ ɔye Nyameɛ ayɛ.
Homeda bie, Yesu hɔle Farisifoɛ mbanyi nanu kõ awuro kyɛ ɔkwaadidi, na bɛ bɔ bɛwɔ berɛ ne, né bɛnea ye paa. Nea, né biaa bie wɔ wanwu-nwu wɔ Yesu nyunu berɛ. Yeti Yesu bisale bɛ bɔ bɛse mmeraa nanu ne Farisifoɛ nemɔ kyɛ: "Mmeraa ma atee kyɛ bɛsa ebie anwonyerɛ Homeda, anaa ɔmma ate?" Nakoso bandwudwo. Yeti Yesu sɔle biaa ne nu, na ɔsale ye anwonyerɛ maa ɔhɔle.
Na ɔnate atee so ɔkɔ Yerusalem ne, ɔfale Samaria ne Galilea wɛen so. Ɔkɔ nnamue bie nu ne, oyiale kwatafoɛ 10 bie, né bɛgyi dede, ná bɛteɛteane nu kyɛ: "Yesu, Owura, nwu yɛ anwunvo." Yesu nwuni bɛ ne, ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔhɔ, na ɛmɔfa ɛmɔ nwo beehyire sɔfo nemɔ." Bɛnate atee so bɛkɔ ne, bɛ nwo tɔle bɛ. Mmerɛ bɔ bɛ nu kõ nwuni kyɛ ye nwo atɔ ye ne, osale ye si, na ɔmane ye konvi so yele Nyameɛ ayɛ. Na obuli ndwerɛ wɔ Yesu gya bo lale ye ase; ne ɔte Samarianiɛ. Yeɛ Yesu bisale kyɛ: "Nná mmenia buru yeɛ nzale bɛ anwonyerɛ ɔ? Ná ngona ne wɔ nisua? Yeti bɛ nu biala anza yesi amma anye Nyameɛ ayɛ, sana ɛwɔfoɔ he ngome?" Yeɛ ɔha hyirele ye kyɛ: "Dwɔso na kɔ; wɔ gyidie amaa wɔ nwo atɔ wɔ."
Ɛhe si ne, né Yudafoɛ ne di b’afahyɛ, na Yesu hɔle Yerusalem. Ne ɛkwaa bie la Yerusalem Mmoan Anoa nanwo bɔ Hebri nu ne bɛfrɛ ye Betsada; né ole varanda nnu wɔ ye nwo. Na né mmenia pee bɔ bɛnde apɔ, bɛ nye asi, babubu, na bɛ bue awu lela berɛ. — Né biaa bie bɔ wafokyɛ afoɛ 38 wɔ berɛ. Yesu nwuni kyɛ sɔ biaa ne la berɛ, na ne ɔse kyɛ wafokyɛ wahyɛ. Yeti obisale ye kyɛ: "Ɛpena kyɛ wɔ nwo tɔ wɔ?" Biaa bɔ ɔnde apɔ ne hane kyɛ: "Me wura, nnne ebiala bɔ nzue ne ponda a, ɔkɔfa me kɔto nu ɔ; na sɛ mekwaatɔ nu a, né ebie ali me nyunu moa waatɔ nu." Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Dwɔso, fa wɔ bɛen ne, na nate." Na ɛberɛ ala biaa ne nwo tɔle ye, ɔfale ye bɛen, na ɔhyɛle yebo natele. Né sɔ kyẽa ne te Homeda.
Afei osa wale Kana bɔ ɔwɔ Galilea ne, nekaa bɔ ɔmaa nzue kakyile nzãa ne. Né ahemvie panyi bie wɔ Kapernaum, na ne ɔwa nde apɔ. Mmerɛ bɔ sɔ biaa ne tele kyɛ Yesu afi Yudea awa Galilea ne, ɔhɔle ye berɛ, na ɔsrɛle ye kyɛ ɔɔsa ɔwa né anwonyerɛ, ofikyɛ né ɔla awusu. Na Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Ɛmɔ de, sɛ ɛmɔ anwu nzɛngyerɛneɛ ne anwanwadeɛ a, ɛmɔnne benni." Ahemvie panyi ne ha hyirele ye kyɛ: "Awurade, bra kora ne mma ne awu." Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Kɔ, ɛwa ne nwo atɔ ye." Biaa ne lɛle Yesu dwirɛ ne lili, na ɔhɔle. Na ɔnate atee so ɔkɔ ne, ye ngoaa nemɔ yiale ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ, ɛwa ne nwo atɔ ye. Yeti, obisale bɛ mmerɛ bɔ ye nwo tɔle ye ne. Na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Anoma, ɔbɔle eyia 1:00 ne, yeɛ fiiva ne hɔle ɔ." Baba ne nwuni kyɛ sɔ mmerɛ ne yeɛ Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Ɛwa ne nwo atɔ ye" ne. Yeti, ɔne ye awurofoɛ mukoraati nyane yenu gyidie. Ɛhe yeɛ ole nzɛngyerɛneɛ bɔ ɔtɔ so nyɔ bɔ Yesu yɛle, mmerɛ bɔ ofili Yudea wale Galilea ne.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Na brasua bie bɔ mogya atu ye afoɛ 12 fale ye si, na ɔfale ye sa sɔle ye atadeɛ ne noa. Edwirɛ bɔ ne ɔka yeɛ ole kyɛ: "Sɛ mefa me sa mesɔ ye atadeɛ nanu mbaen po a, me nwo kɔtɔ me." Yesu kakyile ye nwo, ná onwuni ye ne, ɔha hyirele ye kyɛ: "Baa brasua, ka w’ahone to wɔ kunu! Wɔ gyidie amaa wɔ nwo atɔ wɔ." Na sɔ mmerɛ nala, maame ne nwo tɔle ye.
Né maame bie bɔ mogya atu ye afoɛ buru-ne-nyɔ wɔ berɛ. Né wanwu amaneɛ paa wɔ dɔktafoɛ pee sa nu, na ne wasɛkye ye ahonyadeɛ mukoraati, nakoso anwonyerɛ ne angɔ, mmom ɛyɛlɛ ala yeɛ ne ɔyɛ piri ɔ. Mmerɛ bɔ ɔtele Yesu nwo dwirɛ ne, ɔfale mmenia nanu wɔ ye si, na ɔɔsɔle ye atadeɛ nanu, edwirɛ bɔ ne ɔka yeɛ ole kyɛ: "Sɛ mesɔ ye atadeɛ nanu mbaen po a, me nwo kɔtɔ me." Na ɛberɛ nala, mogya ne pɛle, na onwuni ye wɔ ye weleɛ nu kyɛ, anwonyerɛ bɔ ɔteetee ye ne ahɔ.
Né brasua bie bɔ mogya atu ye afoɛ 12 wɔ berɛ, na né ebiala ngora nza ye anwonyerɛ ne. Ɔfale Yesu si, na ɔfale ye sa hane ye atadeɛ ne noa ne, na ɛberɛ ala mogya ne pɛle. Yeɛ Yesu hane kyɛ: "Nwa yeɛ ɔfale ye sa hane me ne?" Ebiala hane kyɛ nná ye ɔ, yeti Petro hane kyɛ: "Me wura, mmeni pee apɛ wɔ nwo ayia, na bahyere wɔ so." Nakoso Yesu hane kyɛ: "Ebie afa ye sa aha me, menwu ye kyɛ tumi afi me nu." Maame ne nwuni kyɛ banwu ye ne, ɔfale ahopopo buli ndwerɛ wɔ Yesu nyunu hane bɔ ɔmaa ɔfale ye sa hane ye namukoraati, ɔne kyɛbɔ ɛberɛ ala ye nwo tɔle ye ne wɔ mmenia nanu. Yeɛ Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Mma brasua, wɔ gyidie amaa wɔ nwo atɔ wɔ, fa asomdwie kɔ."
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Ogu so ɔka sɔ dwirɛ ne, panyi bie wale berɛ, na obuli ndwerɛ wɔ ye nyunu hane kyɛ: "Kesaalae de, medɛ́ medi kyɛ mma brasua ne awu, nakoso bra, na baafa wɔ sa gua ye so, ná ɔkɔwa ngoa nu." Yesu dwɔsole, na ɔne ye asuafoɛ nemɔ lili ye si.
Afei Yesu wurale panyi n’awuro berɛ, na onwuni bɛ bɔ bɛhu awɛen, ne mmenia bɔ bɛsu ne, Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔfite, ofikyɛ abayaa ne wulli, wala." Bɛtele ɛhe ne, bɛhyɛle yebo bɛserele ye. Mmenia ne fitele ne, ɔhɔle nekaa bɔ abayaa ne la ne, na ɔsɔle ye ne sa nu maa ɔdwɔsole.
Na biaa bie bɔ bɛfrɛ ye Yairo wale ye berɛ, né ɔte panyi wɔ sua bɔ beyia nu nanu. Mmerɛ bɔ onwuni Yesu ne, obuli ndwerɛ wɔ ye gya bo, na ɔsrɛle ye mmerɛ pee kyɛ: "Mma brasua kamba afokyɛ paa. Mesrɛ wɔ bra, na baafa wɔ sa gua ye so ma ye nwo tɔ ye, na onya ngoa." Yesu ne ye hɔle, nakoso né mmeni pee li ye si, na ne bahyere ye so.
Bɛdwuli panyi ne awuro berɛ ne, onwuni kyɛ ɛberɛ ayɛ bagya-bagya, na né bɛsu bɛteɛtea nu. Ɔhɔle awuro berɛ, na obisale kyɛ: "Nzuati yeɛ ɛwa ayɛ bagya-bagya, na mmenia su teɛtea nu sɔ ne? Akwalaa ne wuli oo, wala." Bɛtele sɔ dwirɛ nala, né bɛla ayanga. Na mmerɛ bɔ ɔmaa mmenia namukoraati fitele ne, ɔfale akwalaa ne baba ne ye maame, ɔne bɛ bɔ bɛboka ye so ne, na bɛhɔle nekaa bɔ akwalaa ne la ne. Yesu sɔle abayaa ne sa nu, na ɔhane kyɛ: "Talita kum," yebo kyire kyɛ: "Abayaa, meka mekyire wɔ kyɛ dwɔso!" Ɛberɛ nala, akwalaa ne dwɔsole, na ɔnatele. (Né wali afoɛ 12) Na edwirɛ ne yɛle bɛ nwanwa pa.
"Nzu po yeɛ mva sɔ aworɛ ndoɔtoasoɛ he ndoto ye nwo ɔ? Sɛɛ po yeɛ bɛte ɔ? Bɛte kyɛ ngwalaa bɔ bɛtete dwaaso, na bɛfrɛ bɛ mmango mɔ kyɛ:
‘Yɛbɔle edwein yɛmane ɛmɔ,
nakoso ɛmɔ ango;
yɛbɔle awuye,
nakoso ɛmɔ anzu.’
Ofikyɛ Yohane Suboniɛ wale ne, wannidi na wanno nzãa, na ɛmɔnwa ‘Ole sunzummɔne.’ Sona Awa ne wale ne, ye de, odidi na ɔno, nakoso ɛmɔnwa, ‘Ɛmɔnea, adufum ne kɔwenzaniɛ, bɛ bɔ bɛdide ɛtoɔ ne abɔnefoɛ damvo ne.’ Nakoso ye nneyɛɛ kyire kyɛ ɔse nworɛ."
Farisifoɛ nanu kõ srɛle Yesu kyɛ ɔbra ma bɛdidi, yeti ɔhɔle Farisiniɛ ne awuro, na ɔtenane ase kyɛ odidi. Na braa bie bɔ bɛse ye wɔ kuro nanu kyɛ ɔte ɔbɔnefoɛ tele kyɛ Yesu didi wɔ Farisiniɛ n’awuro, na ɔfale alabasta towaa bɔ ngoo fona-fona wɔ nu wale,
Na biaa bie bɔ bɛfrɛ ye Yairo wale ye berɛ, né ɔte panyi wɔ sua bɔ beyia nu nanu. Na ɔkotole Yesu gya bo srɛle ye kyɛ ɔbra ye awuro berɛ, ofikyɛ ɔwa brasua komapɛ, bɔ wali kɔyɛ afoɛ 12 la awuso.
Yesu kɔ ne, né mmenia ahyere ye so paa.
Ogu so odwudwo ne, ebie fili Yairo awuro berɛ wale, na ɔha hyirele ye kyɛ: "Ɛwa brasua ne awu, nnɛha kyerɛkyerɛniɛ ne kõ." Yesu tele ɛhe ne, ɔhane kyɛ: "Nnɛsuro, wɔ de nya gyidie, na ye nwo kɔtɔ ye." Ɔhɔle awuro berɛ ne, Petro, Yohane, Yakobo ne akwalaa ne maame ne ye baba ngome yeɛ ɔne bɛwurale sua nanu ɔ. Né ebiala su akwalaa ne, na ne bɛpɛ awuye, nakoso Yesu hane kyɛ: "Ɛmɔyakyi sue, ofikyɛ akwalaa ne wulli, wala." Bɛtele ɛhe ne, né bɛla ayanga, ofikyɛ ne bɛse kyɛ akwalaa ne awu. Nakoso ɔsɔle ye sa nu, yeɛ ɔhane kyɛ: "Abayaa, dwɔso!" Na ye ngoa sa wale ye nu, na ɛberɛ ala ɔdwɔsole. Na ɔhane kyɛ bɛma ye aleɛ ma oli. Ye awofo nwo dwirili bɛ paa, nakoso ɔha hyirele bɛ kyɛ, nnɛmaa bɛka bɔ wasi ne bɛkyire ebiala.
Biaa bie bɔ bɛfrɛ ye Lazarus fokyɛle. Né ofi Betania, nekaa bɔ Mary ne oliema Marta fi ne. Mary he yeɛ ɔfale ngoo fona-fona guale Awurade nwo, na ɔfale ye ti nwiaa kyikyile ye gya bo ne, oliema brienzua Lazarus yeɛ ne wafokyɛ ne. Yeti, oliema mmrasua nemɔ tole Yesu ngraa kyɛ: "Awurade, nea, bɔ ekuro ye dwirɛ ne afokyɛ." Nakoso mmerɛ bɔ Yesu tele ɛhe ne, ɔhane kyɛ: "Sɔ anwonyerɛ he, ɔtte anwonyerɛ bɔ okohu ye ɔ, mmom Nyameɛ anuonyam ti ɔ, na ɔnate ɛhe aso ne, bɛkɔhyɛ Nyameɛ Awa ne anuonyam."
Né Yesu dɔ Marta ne oliema brasua ne né Lazarus paa. Nakoso mmerɛ bɔ ɔtele kyɛ Lazarus afokyɛ ne, olili ɛlɛnyɔ wɔ nekaa bɔ né ɔwɔ ne. Yesi ne, ɔha hyirele ye asuafoɛ nemɔ kyɛ: "Ɛmɔma yesa yɛhɔ Yudea." Asuafoɛ nemɔ ha hyirele ye kyɛ: "Rabi, nná anomasi wala yeɛ ahaa Yudafoɛ nemɔ si wɔ nyɔboɛ ne, yeɛ esa kɔ dɔ ne?" Yesu hane kyɛ: "Nná dɔnhwere buru-ne-nyɔ yeɛ ɔwɔ kyẽa biala nu ɔ? Sɛ ebie nate eyia a, ɔmpoli, ofikyɛ onwu kanea bɔ ɔwɔ wiase ne. Nakoso sɛ ebie nate kɔngɔen a, ɔkɔpoli, ofikyɛ kanea nne ye nu." Ɔhane ɛhemɔ yiele ne, osa ha hyirele bɛ kyɛ: "Yɛ damvo Lazarus ala, na mekɔ dɔ mekɔ tingye ye." Yeɛ asuafoɛ nemɔ ha hyirele ye kyɛ: "Awurade, sɛ wala de a, ye nwo kɔtɔ ye." Nakoso Yesu de, ye wue nwo dwirɛ yeɛ ne ɔka ne, nakoso bɛ de, né b’adwene yɛ bɛ kyɛ wala bɔ odɛ́ ye nwomeɛ. Yeti, Yesu ha hyirele bɛ pen kyɛ: "Lazarus awu,
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Yesu tenane ɛleɛn nanu ne, ye asuafoɛ nemɔ lili ye si. Afei, mvrama kandinga bie tuli wɔ ɛpo naso, na né asorɔkye ne pena kata ɛlɛen naso; nakoso Yesu de, né wala. Yeti bɛtingyele ye, na bɛha behyirele ye kyɛ: "Awurade, dɛ́ yɛ, na yawu yayie." Nakoso, ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔ bɔ ɛmɔ gyidie te kaa, nzuati yeɛ ɛmɔ amaa esuronyi aha ɛmɔ ne?" Na ɔdwɔso teɛteane nzue ne mvrama ne, na bɛyɛle konn. Yeti ɔyɛle mmrienzua ne nwanwa maa bɛhane kyɛ: "Sona beni ɛhe, bɔ mvrama ne ɛpo po tie ye ne?"
Odwuli nnɔsoa ne, asuafoɛ nemɔ wale ye berɛ, yeɛ bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Ɛwa ate ye nwo, na aleɛ asa. Gua mmenia ne atee ma bɛhɔ nnamue nemɔ nu bɛɛtɔ aleɛ bie bɛli." Nakoso, Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Nnɛmɔ maa bɛkɔ, ɛmɔma bɛ nikye ma bɛli." Yeɛ bɛhane kyɛ, "Paanoo nnu ne egyein nyɔ pɛ yeɛ ɔwɔ wa ɔ." Yesu hane kyɛ: "Ɛmɔfa bɛbrɛ me." Yeɛ ɔha hyirele mmenia nemɔ kyɛ bɛtena-tena nzenzaen naso. Na ɔfale paanoo nnu ne egyein nyɔ ne, na ɔneane anwuro hyirale so, na obubule nu fa mane asuafoɛ nemɔ, na bɛ koso bɛfa bɛmane mmenia nemɔ. Yeti, bɛlili maa bɛ ko yili, na bɛsesale ye boso kɛndɛn 12 tɛkyɛ. Mmrienzua 5,000 yeɛ bɛlili ɔ, bannga mmrasua ne ngwalaa bammoka so.
Na odwuli alobahene ne, ɔfale nzue naso wale bɛ nwo berɛ.
Yeɛ Yesu frɛle ye asuafoɛ nemɔ, na ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Mmenia nemɔ nwo yɛ me anwunvo, ɛlɛsa yeɛ bafa batena me nwo wa ɔ; ná bɛlle hwee bɔ bɛkoli ɔ. Menguro kyɛ bɛfa ɛhɔen bɛkɔ, annea a, né bapɛ bafi atee nu." Yeɛ asuafoɛ nemɔ hane kyɛ: "Ɛwa ate ye nwo, na nisua paa yeɛ yɛkwaanya paanoo bɔ ɔkɔso mmenia somaa he ɔ?" Yesu bisale bɛ kyɛ: "Paanoo nyɛɛ yeɛ ɛmɔle ye wɔ berɛ ɔ?" Bɛhane kyɛ: "Nzoo, yeɛ egyein kaa bie." Yeɛ ɔha hyirele mmenia ne kyɛ bɛtena-tena ɛserɛ naso. Na ɔlɛle paanoo nzoo ne egyein ne, yeɛ ɔlale ase bubule nu ɔ. Na ɔfa mane ye asuafoɛ nemɔ, na bɛ koso bɛfa bɛmane mmenia ne. Na bɛ mukoraati bɛlili maa bɛ ko yili; na asuafoɛ nemɔ sesale ye boso ne, benyane kɛndɛn nzoo dɛen. Mmrienzua 4,000 yeɛ bɛlili ɔ, banga mmrasua ne ngwalaa ne bammoka so.
Bɛdwuli Kapernaum ne, bɛ bɔ bɛdide drakma nyɔ toɔ ne wale Petro berɛ, na bɛbisale ye kyɛ: "Ɛmɔ kyerɛkyerɛniɛ ne, otua drakma nyɔ toɔ ne anaa?" Ɔhane kyɛ: "Yoo." Petro wurale awuro berɛ ne, Yesu li moa bisale ye kyɛ: "Simon, enwu ye sɛ? Nwamɔ yeɛ odikyɛ aseɛ naso ahemvo ne de toɔ fi bɛ berɛ ɔ, bɛ mmaa, anaa ɛwɔfoɛ mɔ berɛ?" Petro hane kyɛ: "Ɛwɔfoɛ mɔ." Yeɛ Yesu hane kyɛ: "Ye de nnaa mmaa nemɔ bokka so. Nakoso bɔ ɔkɔyɛ na yando ebiala sintidua ne, kɔto koaa wɔ ɛpo nanu. Egyein bɔ ɛkoli moa kɔhye ye ne, bukye ye noa nu, ekonwu dwetɛ sikaa. Ye bra, na fa batua yɛ munyɔ deɛ."
Ngyerɛmɔ bɔ osa ba kuro nanu ne, né ɛhɔen ku ye. Onwuni borɔdoma bakaa bie wɔ atee ne noa, na ɔhɔle yebo, nakoso né aleɛ biala nne so, nyaa ngome yeɛ ne ɔwɔ so ɔ. Yeɛ ɔha hyirele bakaa ne kyɛ: "Ɛngosu mmaa kõ." Na ɛberɛ ala bakaa ne wuli. Asuafoɛ nemɔ nwuni ɛhe ne, ɔyɛle bɛ nwanwa, na bɛhane kyɛ: "Nzuati yeɛ borɔdoma bakaa ne awu kesaalae ne?" Yeɛ Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Nahorɛ, meka mekyire ɛmɔ kyɛ, sɛ ɛmɔle gyidie, na ɛmɔ adwene nu nyɛ ɛmɔ nnaa a, nná bɔ nyɛle borɔdoma bakaa ne ngome yeɛ ɛmɔ kɔyɛ ɔ, mmom sɛ ɛmɔka bɛkyire bokaa he kyɛ, ‘Tu fi wa, na kɔtɔ ɛpo nu’ a, ɔkɔtu. Na bɔ ɛmɔkɔbɔ mbaeɛ bɛkɔsrɛ biala ne, sɛ ɛmɔle gyidie a, ɛmɔ sa kɔha ye."
Wangyɛ biala, mvrama kandinga bie hyɛle yebo tuli, na né asorɔkye ne bu fa ɛlɛen naso, ɔhale sɔa, ahaa bɛmono. Nakoso Yesu de, né wala sumu bie so wɔ ɛleɛn ne si dɔ. Yeti, bɛtingyele ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Kyerɛkyerɛniɛ, yeti yɛbaawu ne, ɔmva wɔ nwo?" Yeti Yesu dwɔsole, na ɔteane mvrama ne né nzue ne kyɛ: "Yɛ konn! Yɛ dinn!" Na mvrama ne yakyile, na ɔyɛle dinn. Na obisale bɛ kyɛ: "Nzuati yeɛ né ɛmɔsuro ne? Nzu ɔ, ɛmɔlle gyidie?" Né esuronyi aha bɛ paa, yeti bɛbisale bɛ nwo kyɛ: "Sona beni ɛhe? Bɔ mvrama ne ɛpo po tie ye ne."
Odwuli nnɔsoa ne, asuafoɛ nemɔ wale ye berɛ, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Ɛwa ate ye nwo, na aleɛ koso asa. Yeti, gua mmenia ne atee, kyɛbɔ ɔkɔyɛ a, bɛkɔhora bɛkɔhɔ nguro ne nnamue bɔ wapɛ yɛ nwo wayia ne bie nu, na baatɔ aleɛ bali." Nakoso Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔma bɛ aleɛ ma bɛli." Na bɛbisale ye kyɛ: "Yɛɛtɔ paanoo dɛnare 200 yɛbrɛ bɛ ma bɛli anaa?" Na obisale bɛ kyɛ: "Paanoo nyɛɛ yeɛ ɛmɔle ye wɔ berɛ ɔ? Ɛmɔɔnea." Bɛɛneane ne, bɛhane kyɛ: "Nnu, yeɛ egyein nyɔ." Yeti, Yesu ha hyirele bɛ kyɛ, bɛma mmenia ne tena kue-kue wɔ nzenzaen naso. Yeti, bɛtenane ase kue-kue, né ebiemɔ te 100, yeɛ ebiemɔ te 50. Afei Yesu fale paanoo nnu ne egyein nyɔ ne, na ɔneane anwuro hyirale so. Na ɔfa mane asuafoɛ nemɔ kyɛ bɛfa bɛma mmenia ne. Na ɔhyɛle egyein ne koso mane bɛ mukoraati. Yeti, bɛ mukoraati, bɛlili maa bɛ ko yili, na bɛsesale ye boso ngɛndɛn 12 tɛkyɛ, né egyein ne bokka so. Mmrienzua 5,000 yeɛ bɛlili paanoo ne ɔ.
Né onwu ye kyɛ mvrama ne bɔ yia bɛ, yeti né wayɛ se wama bɛ kyɛ bɛkɔha ɛlɛen ne. Ná odwuli alobahene ne, ɔfale ɛpo naso hɔle bɛ nwo dɔ, na ɔyɛle kyɛ osa bɛ nwo. Nakoso, bɛnwuni kyɛ ɔnate ɛpo naso ne, bɛteɛteane nu, ofikyɛ né bɛse kyɛ banwu honhom bie. Mmerɛ bɔ bɛ mukoraati bɛnwuni ye ne, esuronyi hane bɛ. Nakoso, Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔha ɛmɔ ahone bɛto ɛmɔ kunu! Me ane, nnɛmɔ suro." Na ɔfo tenane ɛlɛen nanu ne, mvrama ne yakyile. Na ɔyɛle asuafoɛ ne nwanwa paa,
Sɔ ngyẽa nanu ne, mmeni lɔen bie sa wale Yesu berɛ, na né bɛlle hwee bɔ bɛkoli ɔ. Yesu frɛle ye asuafoɛ nemɔ, na ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Mmenia nemɔ yɛ me anwunvo, ɛlɛsa yeɛ bafa batena me nwo wa ɔ, ná belle hwee bɔ bɛkoli ɔ. Sɛ me maa bɛfa ɛhɔen bɛkɔ awuro a, annea a né bapɛ bafi atee nu. Na ebiemɔ te dede paa." Ye asuafoɛ nemɔ hane kyɛ: "Ɛwa ate ye nwo, ye de nisua yeɛ yekonya paanoo bɔ ɔkɔso sɔ mmenia hemɔ ɔ?" Yesu bisale bɛ kyɛ: "Paanoo nyɛɛ yeɛ ɛmɔle ye wɔ berɛ ɔ?" Bɛhane kyɛ: "Nzoo." Na ɔmaa mmenia ne tena-tenane ase. Afei ɔfale paanoo nzoo ne, na ɔlale Nyameɛ ase. Yeɛ obubuli nu fa mane ye asuafoɛ nemɔ kyɛ bɛ koso, bɛhyɛ bɛma mmenia nemɔ. Né bɛle egyein kaa wɔ berɛ, Yesu hyirale so, na ɔhane kyɛ bɛfa ɛhene koso bɛma bɛ. Mmenia ne lili maa bɛ ko yili, na asuafoɛ nemɔ sesale ye boso ngɛndɛen nzoo bɔ wayiyi dɛm. Mmrienzua kɔyɛ 4,000 yeɛ ne bɛwɔ berɛ ɔ. Oguale bɛ atee nala,
Na aleɛ hene bɔ bɛ́fi Betania ne, né ɛhɔen ku ye. Na ye nye bɔle borɔdoma bie so wɔ dede, ne nyaa wɔ so, yeti ɔhɔle kyɛ ɔkwanea sɛ aleɛ wɔ so a. Nakoso odwuli berɛ ne, ne hwee nne so, nyaa ngome yeɛ ne ɔwɔ so ɔ. Ofikyɛ né ɔtte mmerɛ bɔ borɔdoma su ɔ. Yeti, ɔha hyirele bakaa ne kyɛ: "Ebiala nngoli wɔ so mmaa kõ." Na ye asuafoɛ nemɔ tele sɔ dwirɛ ne.
Na ngyerɛmɔ bɔ bɛse ne, bɛnwuni kyɛ borɔdoma bakaa ne awu fi anwuro waadwu yebo. Petro kayele, yeɛ ɔhane kyɛ: "Rabi, nea borɔdoma bɔ edomene ye ne, wawu oo." Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔnya gyidie wɔ Nyameɛ nu. Nahorɛ, meka mekyire ɛmɔ kyɛ, ebiala bɔ ɔkɔha kohyire bokaa he kyɛ, ‘Tu kɔtɔ ɛpo nu,’ na onzu ye nwo aporowaa wɔ y’ahone nu, na mmom ole gyidie kyɛ bɔ waha ne kɔwa nu ne, ɔkɔwa nu kɔma ye. Yeti, meka mekyire ɛmɔ kyɛ, nikye biala bɔ ɛmɔkɔbɔ ye nwo mbaeɛ ne, ɛmɔnya gyidie kyɛ ɛmɔ sa aha ye, na ɛmɔ konya ye. Na sɛ ɛmɔgyina berɛ kyɛ ɛmɔbɔ mbaeɛ a, bɔ ebie afa ayɛ ɛmɔ ne, ɛmɔfa bɛhyɛ ye, ná ɛmɔ Baba bɔ ɔwɔ anwuro ne koso kɔfa ɛmɔ bɔne kɔhyɛ ɛmɔ."
Ɛlɛho bie, né Yesu gyi Genesaret po ne noa, na ne mmenia abɔ apee ye so bɔ bɛpena kyɛ betie Nyameɛ dwirɛ ne. Onwuni kyɛ ɛlɛen nyɔ bie gyi ɛpo ne noa, nakoso né bɛ bɔ bɛkye egyein ne adwu afi nu bɔ bɛnwunzi bɛ nɛt. Na ɔfole ɛlɛen ne kõ, né ɔte Simon deɛ, yeɛ ɔsrɛle ye kyɛ ɔpia fi aseɛ naso hɔ nzue nanu dɔ kaa. Na ɔtenane ɛlɛen nanu hyirehyirele mmenia ne. Odwudwo yiele ne, ɔha hyirele Simon kyɛ: "Pia ɛlɛen ne kɔ ɛpo ne kunu dɔ, na ɛmɔgua ɛmɔ nɛt ne bɛhye gyein." Yeɛ Simon hane kyɛ: "Me wura, yayɛ adwuma kɔngɔen namukoraati, yannya hwee. Nakoso bɔ aha nati, ngogua nɛt ne." Bɛyɛle sɔ ne, bɛhyele naen pee, na né bɛ nɛt nemɔ po tete. Yeti bɛfrɛle bɛ nnamvo bɔ bɛwɔ ɛlɛen foforɛ nu kyɛ bɛɛsɔ bɛ nu. Bɛwale ne, bɛyele naen ne bɛguale ɛlɛen nyɔ nanu maa ye munyɔ namukoraati yili dɛen, bɔ ahaa ɔmono po. Simon Petro nwuni bɔ wasi ne, obuli ndwerɛ wɔ Yesu gya bo hane kyɛ: "Awurade, fi me nwo wa kɔ, ofikyɛ nde ɔbɔnefoɛ." Bɔ ɔmaa ɔhane sɔ yeɛ ole kyɛ, egyein bɔ bɛhyele bɛ ne, né ɔyɛ ye ne bɛ bɔ bɛboka ye so namukoraati nwanwa, na né ɔyɛ Sebedeo mmaa Yakobo ne Yohane bɔ bɛne Petro yɛ adwuma ne po nwanwa. Nakoso Yesu ha hyirele Simon kyɛ: "Nnɛsuro; ofi ɛnɛ bɔ ɔkɔ ne, ɛkɔhye mmenia." Bɛpiane ɛlɛen ne bɛwale ɛpo ne noa, na bɛyakyile nikye biala berɛ bɛlili Yesu si.
Ɛlɛho bie, ɔne ye asuafoɛ nemɔ fole ɛlɛen, yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔma yɛpɛ ɛkwaa ne yɛhɔ ye si dɔ." Yeti bɛsili nu kyɛ bɛkɔ. Bɛnate nzue naso ne, ɔfale nu lale. Na mvrama kandinga bie hyɛle yebo tuli wɔ ɛkwaa naso, na nzue ne bu fale bɛ ɛlɛen naso maa ahaa ɔpena mono. Yeti, bɛtingyele ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Owura, Owura! Yawu yayie oo!" Na odwɔso teɛteane mvrama ne asorɔkye bɔ obu fa so ne, na yenoa hɔle ase, na ɛberɛ yɛle dinn. Yeɛ ɔha hyirele asuafoɛ nemɔ kyɛ: "Ɛmɔ gyidie ne wɔ nisɔa?" Nakoso esuronyi hane bɛ, na ɔyɛle bɛ nwanwa maa bɛbisale bɛ nwo kyɛ: "Sona beni po ɛhe, bɔ ɔkora dwudwo kyire mvrama ne nzue po maa betie ye ne?"
Ɛlɛho bie, ɔne ye asuafoɛ nemɔ fole ɛlɛen, yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔma yɛpɛ ɛkwaa ne yɛhɔ ye si dɔ." Yeti bɛsili nu kyɛ bɛkɔ. Bɛnate nzue naso ne, ɔfale nu lale. Na mvrama kandinga bie hyɛle yebo tuli wɔ ɛkwaa naso, na nzue ne bu fale bɛ ɛlɛen naso maa ahaa ɔpena mono. Yeti, bɛtingyele ye, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Owura, Owura! Yawu yayie oo!" Na odwɔso teɛteane mvrama ne asorɔkye bɔ obu fa so ne, na yenoa hɔle ase, na ɛberɛ yɛle dinn. Yeɛ ɔha hyirele asuafoɛ nemɔ kyɛ: "Ɛmɔ gyidie ne wɔ nisɔa?" Nakoso esuronyi hane bɛ, na ɔyɛle bɛ nwanwa maa bɛbisale bɛ nwo kyɛ: "Sona beni po ɛhe, bɔ ɔkora dwudwo kyire mvrama ne nzue po maa betie ye ne?"
Na bɛpɛ bɛhɔle Gerasafoɛ aseɛ naso, ɛberɛ ne Galilea bɔ nhwɛ-anim.
Afei ne aleɛ sa, yeti buru-ne-nyɔ ne wale ye berɛ, na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Nekaa bɔ yɛwɔ ne ate ye nwo, yeti gua mmenia ne atee, ma bɛhɔ nguro ne nnamue bɔ wapɛ yɛ nwo wayia nanu bɛɛpena nekaa bɛla, na bɛpena aleɛ bɛli." Nakoso Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔma bɛ nikye ma bɛli." Na bɛhane kyɛ: "Aleɛ bɔ yɛle ye wa te paanoo nnu ne egyein nyɔ. Ye de sana yɛkɔtɔ aleɛ yɛbrɛ mmenia he amukoraati." Mmrienzua ngome kɔyɛ 5,000 yeɛ ne bɛwɔ berɛ ɔ. Yeɛ ɔha hyirele ye asuafoɛ nemɔ kyɛ: "Ɛmɔma bɛtena ase kue-kue, kue biala yɛ mmenia kɔyɛ 50." Na bɛyɛle ye sɔ maa ebiala tenane ase. Yeɛ ɔfale paanoo nnu ne egyein nyɔ ne, na ɔneane anwuro hyirale so. Afei obubuli paanoo nanu mane asuafoɛ nemɔ kyɛ, bɛfa bɛma mmenia ne. Bɛ mukoraati bɛdidili maa bɛ ko yili. Ná bɛsesale yebo mbo-poro-ka ne, benyane kɛndɛn buru ne nyɔ.
Ye ɛlɛsa so ne, né bɛyɛ ayeforɔ bie wɔ Kana bɔ ɔwɔ Galilea ne, na ne Yesu maame wɔ berɛ. Na bɛfrɛle Yesu ne ye asuafoɛ nemɔ maa bɛwale bie. Bɛ nzãa ne yiele, yeti Yesu maame ha hyirele ye kyɛ: "Bɛ nzãa ne ayie oo." Nakoso Yesu ha hyirele ye kyɛ, "Maame, ɛhe de, ɔfa mene wɔ nwo sɛ? Me mmerɛ nya sonne." Na ye maame ha hyirele asomvoɛ ne kyɛ: "Bɔ ɔkaha kohyire ɛmɔ biala ne, ɛmɔyɛ." Kyɛbɔ Yudafoɛ ahoteɛ nwo mmeraa te ne, né bua mbiri-mbiri nzia bɔ bafa nyɔboɛ bayɛ gyigyi berɛ, na ne kõ biala kora fa nzue bua nyɔ anaa nza. Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔsa nzue bɛgua bua nemɔ nu ma oyi." Yeti, bɛsale nzue bɛguale bua nemɔ nu maa oyili dɛm. Afei ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔsa bie bɛɛma bɔ ɔnea ayeforɔ naso ne." Yeti bɛsa bɛhɔle. Na mmerɛ bɔ sona bɔ ɔnea ayeforɔ naso ne fale nzue bɔ wakakyi nzãa ne hane ye noa ne, né ɔnze nekaa bɔ ofi ɔ, (nakoso asomvoɛ bɔ bɛsale nzue ne de, né bɛse), yeɛ ɔfrɛle brienzua bɔ ogya ne hɔle ahameɛ, na ɔha hyirele ye kyɛ: "Ebiala di moa fa nzãa pa ne ba, na sɛ mmenia ne bo yie a, né wafa bɔ ɔttemaye ne wawa. Na wɔ de, afa nzãa pa ne asie tonn maa waadwu bekye." Ɛhe yeɛ ole nzɛngyerɛneɛ bɔ Yesu limoa yɛle, na ɔyɛle ye wɔ Kana bɔ ɔwɔ Galilea ne, na ɔlale ye anuonyam ali. Na asuafoɛ nemɔ nyane gyidie wɔ ye nu.
Né ɔka ɛhe fa sɔ ye nea, ofikyɛ né ɔse bɔ ɔbaayɛ ɔ. Filipo hane kyɛ: "Sɛ yɛtɔ paanoo dɛnare 200 po a, ebiala ngonya kaala po ngoli." Asuafoɛ nanu kõ bɔ bɛfrɛ ye Andrea, Simon Petro aliema ne hane kyɛ: "Abɛɛmaa bie wɔ wa bɔ ole ayuo paanoo nnu, ne egyein nyɔ; nakoso ɛhe de, aso ɔkɔso mmenia nwora he?" Yesu hane kyɛ: "Ɛmɔma mmenia nemɔ tena ase." Né nzenzaen pee wɔ berɛ, yeti mmenia ne tenane ase, né bɛ te kɔyɛ 5,000. Yesu fale paanoo ne, na ɔlale ase yiele ne, ɔhyɛ mane bɛ bɔ bɛte berɛ ne; sɔ ala yeɛ ɔyɛle egyein ne ɔ. Na ebiala nyane bɔ ɔkɔso ye. Na bɛ ko yili ne, ɔha hyirele ye asuafoɛ nemɔ kyɛ: "Ɛmɔboɔboa mbo-poro-ka ne noa, nná nikye fee anzɛkye." Yeti, ayuo paanoo nnu bɔ mmenia nemɔ lili ne, yebo mbo-poro-ka bɔ bɛboɔboale ye noa ne, benyane ngɛndɛn 12 tɛkyɛ.
Nakoso, mmerɛ bɔ bɛpɛle kɔyɛ kwanzii nza anaa nná ne, bɛnwuni kyɛ Yesu nate ɛpo naso ɔba ɛleɛn nanwo berɛ; ná esuronyi hane bɛ. Nakoso ɔha hyire bɛ kyɛ: "Me ane, nnɛmɔ suro!" Na bɛle anigye bɛmaa ɔɔtenane ɛlɛen nanu, wangyɛ biala, ɛlɛen ne dwuli ɛpo ne noa, nekaa bɔ bɛkɔ ne.
Ɛhemɔ si ne, Yesu sa yele ye nwo ali hyirele asuafoɛ nemɔ wɔ Tiberia po nanwo. Ná sɔa yeɛ ɔyɛle ye ɔ. Né Simon Petro ne Tomas (bɔ bɛfrɛ ye Atta ne), Natanael bɔ ofi Kana bɔ ɔwɔ Galilea ne, Sebedeo mmaa nemɔ, ne asuafoɛ nyɔ yeɛ né bɛwɔ berɛ ɔ. Yeɛ Simon Petro ha hyirele bɛ kyɛ: "Me kwaahye gyein." Na bɛha bɛhyirele ye kyɛ: "Yɛ ne wɔ kɔhɔ." Yeti bɛfite bɛɛfole ɛlɛen bɛhɔle, nakoso kɔngɔen namu, bannya kõ po.
Na aleɛ baahe ne, né Yesu gyi ɛpo ne noa berɛ, nakoso asuafoɛ nemɔ annwu kyɛ Yesu ane. Yeɛ Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Me mmaa mɔ, ɛmɔ anya naen ne bie?" Bɛhane kyɛ: "Daabi oo!" Yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "Ɛmɔgua nɛt ne wɔ ɛlɛen ne famaa so, na ɛmɔ konya bie." Yeti bɛyɛle ye sɔ, na egyein bɔ bɛhyele bɛ ne, né bɛngora nɛt ne po twetwe. Ɛberɛ yeɛ suaniɛ bɔ Yesu dɔ ye ne ha hyirele Simon Petro kyɛ: "Awurade ane!" Simon Petro tele kyɛ Awurade yeɛ ogyi dɔ ne, ɔfale ye atadeɛ ne wurale (ofikyɛ ne ye nwo la so), na ɔtole ye nwo tole nzue nanu. Nakoso bɛ ngaa ne de, bɛfale ɛlɛen kamba ne bɛwale, na bɛhwene nɛt bɔ naen wɔ nu ne bɛwale, ofikyɛ nekaa bɔ ne bɛwɔ ne, né ɔne aseɛ ne afia nwale, né ɔte kɔyɛ kyɛ 90 mitɛs.
Bɛwale ɛpo ne noa ne, bɛnwuni kyɛ bahũa see bɔ naen gua so, na bɛnwuni paanoo koso. Yesu ha hyirele bɛ kyɛ: "Egyein bɔ ɛmɔ ahye ye kesaalae ne, ɛmɔfa bie bɛbra." Yeti Simon Petro dwɔsole, na ɔɔhwene nɛt ne wale, né egyein mbiri-mbiri 153 ayi ye dɛen, nakoso nɛt ne andete.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Owurale Kapernaum ne, sogyaniɛ panyi bie wale ye berɛ, na ɔsrɛle ye kyɛ: "Me wura, m’akoaa abubu la awuro, na onwu amaneɛ paa." Yeɛ ɔha hyirele ye kyɛ, "Medwu dɔ a, ngɔsa ye anwonyerɛ." Sogyaniɛ panyi ne ha hyirele ye kyɛ: "Me wura, memvata kyɛ ɛba m’awuro, wɔ de ka edwirɛ bie, na m’akoaa ne nwo kɔtɔ ye. Ofikyɛ nwura mmeraa bo, na nne sogyafoɛ bɔ bɛwura me bo. Meka mekyire ebie kyɛ, ‘Kɔ’ a, né wahɔ, na meka mekyire sona foforɛ koso kyɛ, ‘Bra!’ na wawa, na m’akoaa koso, meka mekyire ye kyɛ, ‘Yɛ ɛhe,’ ne wayɛ." Yesu tele ɛhe ne, ɔyɛle ye nwanwa, na ɔha hyirele bɛ bɔ bɛli ye si ne kyɛ: "Nahorɛ bɔ meka mekyire ɛmɔ yeɛ ole kyɛ, nnwuni ebiala bɔ ole gyidie piri sɔa wɔ Israel. Na meka mekyire ɛmɔ, mmeni pee kofi eyia afiteleɛ, ne eyia atɔleɛ kɔwa, na bɛne Abraham, Isaac, ne Yakob kɔtena tɛbulu nwo kodidi wɔ anwuro Ahennie nanu; nakoso Ahennie ne mmaa ne de, bɛkogyi bɛ bɛkogua awosii nu wɔ aluo. Ɛberɛ yeɛ bɛkosu, na bɛ anwose bɛ gye." Yeɛ Yesu ha hyirele sogyaniɛ panyi ne kyɛ: "Kɔ. Na kyɛbɔ ahyire kyɛ ɛle gyidie ne, ɔyɛ berɛ ma wɔ." Na sɔ mmerɛ nala, ye akoaa ne nwo tɔle ye.
Odwuli nzue ne si dɔ, Gadarafoɛ aseɛ naso ne, mmrienzua nyɔ bie bɔ sunzummɔne wɔ bɛ so fili asieleɛ naso yiale ye. Né bɛ nye so yɛ hye paa, yeti né ebiala nne berɛ bɔ ɔkora fa sɔ atee naso ɔ. Na bɛteɛteane nu kyɛ: "Nyameɛ Awa, nzu yeɛ ɔwɔ yɛne wɔ afia ɔ? Awa ɛwa kyɛ ɛbaaha yɛ kora ne mmerɛ ne aso?" Né mbrako pee mbaen bie wɔ dede bɛdidi. Yeti sunzummɔne nemɔ srɛle Yesu kyɛ: "Sɛ etu yɛ a, maa yɛɛwura sɔ mbrako nemɔ nu." Na ɔha hyirele bɛ kyɛ, "Ɛmɔhɔ!" Yeti bɛfili bɛ nu bɛɛwurale mbrako nemɔ nu. Na mbrako namukoraati tuli mirika fili bokaa naso beeguale ɛpo nanu, na bɛwuli wɔ nzue nanu. Yeti bɛ bɔ ne bɛnea mbrako ne nwatili, na bɛhɔle kuro nanu bɛɛhane bɔ wasi namukoraati, bɛhane mmrienzua bɔ otuli sunzummɔne ne fili bɛ nu ne koso nwo dwirɛ. Na kuro nanufoɛ mukoraati wale kyɛ bɛ baapena Yesu. Bɛnwuni ye ne, bɛsrɛle ye kyɛ ofi bɛ mandanu berɛ hɔ.
Bɛ́fi berɛ bɛkɔ ne, bɛfale ɛmumu bie bɔ sunzummɔne wɔ ye so bɛbrɛle ye; Yesu tule sunzummɔne ne fili ye nu nala, ɛmumu ne dwudwole. Na ɔyɛle mmenia ne nwanwa maa bɛhane kyɛ: "Ɛhe de, ebie silli Israel lle."
Bɛfale biaa bie bɔ sunzummɔne wɔ ye so bɛbrɛle Yesu, né ye nye asi, na ne ɔngora dwudwo. Na ɔsale biaa ne anwonyerɛ maa ɔdwudwole, na osa nwuni nikye.
Yesu fili berɛ ne, ɔhɔle Tiro ne Sidon mandanu dɔ. Na Kanaaniɛ brasua bie bɔ ofi mandanu berɛ wale ye berɛ, na ɔteane nu kyɛ: "Ao me Wura, David Awa, nwu me anwunvo. Sunzummɔne ha mma brasua paa." Nakoso, Yesu andɛ ye so. Yeti ye asuafoɛ nemɔ srɛle ye kyɛ: "Ma ɔhɔ, ofikyɛ osu teɛtea nu di yɛ si." Na ɔhane kyɛ: "Israel awuro mmoan bɔ bamini ne ngome, yeɛ bɛsomane me bɛ berɛ ɔ." Yeɛ brasua ne buli ndwerɛ wɔ ye nyunu, na ɔhane kyɛ: "Awurade, boka me!" Na Yesu koso ha hyirele ye kyɛ, "Ɔttemaye kyɛ ɛkɔfa ngwalaa paanoo kɔma ngyea." Ye koso, ɔhane kyɛ, "Yoo, Awurade, mmom ngyea ne di bɔ wafi bɛ wuramɔ tɛbulu naso wagua ase ne." Yeɛ Yesu hane kyɛ: "Baa brasua, wɔ gyidie te piri! Ɔyɛ berɛ ma wɔ, kyɛbɔ ɛpena ne."
Bɛwale mmenia nanu ne, baba bie wale Yesu berɛ, na obuli ndwerɛ wɔ ye nyunu hane kyɛ: "Awurade, nwu mma ne anwunvo, ɔpɛ na anwonyerɛ ne teetee ye paa. Ɔtaa tɔ see ne nzue nu. Mvale ye mmerɛle w’asuafoɛ nemɔ, nakoso, bangora bannza ye anwonyerɛ." Yesu hane kyɛ: "Ɛnɛ mmerɛ mmenia abɔnefoɛ bɔ bɛlle gyidie, mmerɛ nyɛɛ yeɛ mene ɛmɔ tena ɔ? Mmerɛ nyɛɛ yeɛ nya ɛmɔ nwo aboterɛ ɔ? Fa akwalaa ne bra." Yeɛ Yesu hwili sunzummɔne ne nyunu, na ofili akwalaa ne nu, na ɛberɛ ala ye nwo tɔle ye.
Né biaa bie bɔ sunzummɔne wɔ ye so wɔ berɛ, na ɔteane nu kyɛ: "Nazerɛtniɛ Yesu, nzu yeɛ yafa yayɛ wɔ ɔ? Awa kyɛ ɛbaasɛkye yɛ hɔ? Mese wɔ, wɔ yeɛ ɛte Krongroniɛ bɔ ofi Nyameɛ berɛ ne!" Nakoso, Yesu teane ye kyɛ: "Yɛ konn, na fi ye nu!" Na sunzummɔne ne maa biaa ne senzene, ɔteane nu serɛ-serɛ, na ofili ye nu.
Bɛhɔle ɛpo ne si dɔ ne, bɛɛfitele Gerasafoɛ mandanu dɔ. Yesu fili ɛlɛen nanu dwuli nala pɛ, biaa bie bɔ sunzummɔne wɔ ye so fili asieleɛ naso dɔ yiale ye. Asieleɛ naso yeɛ ne ɔte ɔ, na ɔbaadwu sɔ mmerɛ ne, né ebiala hora falle kyenyi kyekyele ye. Ɔwɔ nu, né bɛtaa bɛfa kyenyi bɛkyekye ye gya ne ye sa, nakoso né ɔtete kyenyi nanu. Na ebiala nne berɛ bɔ né okonya anwoserɛ koli ye so ɔ. Kɔngɔen ne eyia biala, né ɔteɛteanu wɔ asieleɛ ne né mmokaa naso, na ne ɔfa nyɔboɛ pepɛ ye nwo. Mmerɛ bɔ ye nye bɔle Yesu so wɔ dede ne, otuli mirika hɔle ye nwo berɛ, na obuli ndwerɛ wɔ ye nyunu. Na ɔteane nu kyɛ: "Yesu, Nyameɛ bɔ ɔwɔ Anwuro-anwuro né awa, nzu yeɛ ɔwɔ mene wɔ afia ɔ?" Ofikyɛ ne Yesu aha ahyire ye kyɛ: "Wɔ, sunzummɔne, fi ye nu fite!" Yesu bisale ye kyɛ: "Wɔ dumaa li sɛɛ?" Ɔhane kyɛ: "Me dumaa li Ɛlɔen, ofikyɛ yɛsone." Na ɔsrɛle Yesu alaa kyɛ nnɛmaa ɔfoa bɛ fi sɔ aseɛ naso. Né mbrako pee bie didi wɔ bokaa ne ngyɛnu dɔ. Yeti, sunzummɔne nemɔ srɛle Yesu kyɛ: "Ma yɛhɔ mbrako nemɔ nu; ma yeewura bɛ nu." Ɔmane bɛ atee, yeti sunzummɔne nemɔ fili biaa ne nu, na bɛɛwurale mbrako nemɔ nu. Ná mbrako kɔyɛ 2,000 ne tuli mirika fili bokaa naso dɔ beeguale ɛpo nanu, na bɛwuli.
Bɛ bɔ bɛnea mbrako ne nwatili, na bɛɛbɔle amaneɛ wɔ kuro nanu ne nnamue nemɔ nu, na mmenia nemɔ wale kyɛ bɛbaanea bɔ wasi ne.
Nakoso ɛmɔ de ɛmɔka kyɛ, ‘Sɛ ebie ka kyire ye maame anaa ye baba kyɛ: "Nikye biala bɔ nne ye, bɔ ahaa ekonya so mvasoɛ ne te korban (kyire kyɛ, ɔte akyɛdeɛ bɔ mafa mama Nyameɛ)" ’ a, ɛmɔ mma ɔnyɛ hwee mma ye baba anaa ye maame. Yeti, ɛmɔ afa ɛmɔ amammerɛ ne basɛkye Nyameɛ dwirɛ ne. Na nningyein pee bɔ ɔte sɔa yeɛ ɛmɔyɛ ɔ."
Yesu frɛle mmenia ne wale ye nwo berɛ bieku, na ɔhane kyɛ: "Ɛmɔ mukoraati ɛmɔtie me, ná ɛmɔte ye bo kyɛ, nikye biala nne berɛ, bɔ ofi aluo kɔ sona nu bɔ ɔkora gua ye nwo fiɛ ɔ; mmom bɔ ofi sona ne nu fite ne, ɛhene yeɛ ogua ye nwo fiɛ ɔ."
Ofili berɛ ne, ɔhɔle Tiro ne Sidon mandanu dɔ. Ɔhɔle awuro bie nu, na né ɔmbena kyɛ ebiala nwu kyɛ wawa berɛ, nakoso wangora fea. Wangyɛ biala, maame bie bɔ sunzummɔne wɔ ɔwa abayaa so tele ye nga, na ɔwale berɛ ɔɔkotele ye gya bo. Né ɔte Greekniɛ bɔ bɛwole ye wɔ Foinike bɔ ɔwɔ Siria ne. Maame ne srɛle Yesu alaa kyɛ, otu sunzummɔne ne fi ɔwa brasua ne nu. Nakoso, Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Ma ngwalaa ne ko yi kora, ofikyɛ ɔttemaye kyɛ ɛkɔfa ngwalaa paanoo kɔma ngyea." Maame ne koso hane kyɛ: "Awurade, ɔte nahorɛ. Mmom bɔ ofi ngwalaa nemɔ tɛbulu naso gua ase ne, ɛhene yeɛ ngyea ne di ɔ." Na Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Bɔ aha nati, kɔ; sunzummɔne ne afi ɛwa brasua ne nu." Yeti ɔhɔle, na odwuli awuro ne, onwuni kyɛ, ɔwa ne la berɛ bɔ sunzummɔne ne afi ye nu ɔ.
Na bɛ bɔ bɛwɔ berɛ nanu kõ hane kyɛ: "Kyerɛkyerɛniɛ, ɛmumu sunzum wɔ mma brienzua naso, yeti mvale ye mmerɛle wɔ; nekaa biala bɔ ɔkɔha ye ne, ɔpɛ fi, yenoa pu ahure, ɔkwa ye gye, na ɔsenze. Nzrɛle wɔ asuafoɛ nemɔ kyɛ bɛtu bɛfi ye nu, nakoso bangora." Yeɛ ɔha hyirele bɛ kyɛ: "O, ɛnɛ mmerɛ mmenia bɔ ɛmɔlle gyidie, mene ɛmɔ tena maa odwu kyẽa beni? Nnya ɛmɔ nwo aboterɛ maa oodwu kyẽa beni? Fa ye berɛ me." Yeti, bɛfale akwalaa ne bɛwale, na mmerɛ bɔ sunzum ne nwuni Yesu ne, ɔmaa ɔsenzene, ɔpɛ fini, omunu-mununi ye nwo, na ye noa puli ahure. Yesu bisale ye baba ne kyɛ: "Mmerɛ beni yeɛ ɔhyɛle yebo yɛle yɛ ɔ?" Ɔhane kyɛ: "Ofi ye ngwalaa nu. Na ɔtaa maa ɔpɛ fi see ne nzue nu, kyɛbɔ okohu ye ɔ. Sɛ ɛkɔhora kɔyɛ nikye bie kɔfa ye nwo a, nwu ye anwunvo, na boka yɛ." Yesu ha hyirele ye kyɛ: "Ɛnwa, ‘sɛ ɛkɔhora’ a, ebiala bɔ ole gyidie ne, nikye biala kɔyɛ yé kɔma ye." Ɛberɛ ala, akwalaa ne baba teane nu kyɛ: "Nne gyidie! Nekaa bɔ mehia gyidie ne, boka me!" Na Yesu nwuni kyɛ mmeni pee ba berɛ, yeti ɔteane sunzummɔne ne kyɛ: "Ɛmumu ne asotiniwaa sunzum, meka mekyire wɔ kyɛ, ‘Fi ye nu fite, na nnɛbawura ye nu kõ.’ " Na sunzum ne teane nu, na ɔmaa akwalaa ne senzene kyeinn, yeɛ ofili ye nu fitele ɔ. Ná akwalaa ne yɛle kyɛ ebie bɔ wawu ne, na mmenia ne hane kyɛ: "Wawu!" Nakoso Yesu sɔle ye sa nu mane ye so, na odwɔsole.
Ofili sua bɔ beyia nu nanu ne, ɔhɔle Simon awuro. Né high fiiva ahye Simon sia brasua, yeti bɛsrɛle Yesu kyɛ ɔnea ye. Na oogyinane ye nwo berɛ teɛteane fiiva ne, na ofili ye nu. Na ɛberɛ ala, maame ne dwɔsole na ɔhyɛle yebo kyɛ ɔsõ ye.
Yesu dwuli ase nala pɛ, biaa bie yiale ye, né ole sunzummɔne, na né ofi kuro berɛ ala. Né owurale atadeɛ ahyɛ paa, afei ne ɔtte awuro, mmom né ɔte asieleɛ naso. Onwuni Yesu nala, oteane nu fale ye nyunu butule ase, na ɔteɛteane nu kyɛ: "Yesu, Nyameɛ bɔ ɔwɔ Anwuro-Anwuro ne Awa, nzu yeɛ ɔwɔ mene wɔ afia ɔ? Mesrɛ wɔ, nnɛha me." (Né Yesu aha ahyire sunzummɔne ne kyɛ ofi biaa ne nu. Né honhom ne taa bawura ye nu. Yeti ne bɛtaa bɛfa kyenyi bɛkyekye ye sa ne ye gya, na ne bɛnea ye so. Nakoso ɔtete kyenyi nanu, na honhom ne fa ye kowura nekaa bɔ ebiala nne berɛ.)
Yesu bisale ye kyɛ, wɔ dumaa li sɛɛ? Ɔhane kyɛ: "Ɛlɔen," ofikyɛ sunzummɔne pee yeɛ né ɔwɔ ye nu ɔ. Na sunzummɔne nemɔ srɛle Yesu alaa kyɛ, nnɛmaa ɔhyɛ bɛ maa bɛkogua kumaa kuron-kuron nanu. Sɔ mmerɛ nanu ne, né mbrako pee bie didi wɔ bokaa ne ngyɛnu dɔ, na bɛsrɛle ye kyɛ ɔma bɛɛwura mbrako nanu. Yeti ɔmane bɛ atee. Yeɛ sunzummɔne nemɔ fili biaa nanu bɛɛwurale mbrako nanu ɔ, na mbrako nemɔ fale mirika fili bokaa naso beeguale nzue nanu, na bɛwuli.
Bɛ bɔ bɛnea mbrako ne nwuni bɔ wasi ne, bɛnwatili bɛɛhane bɔ wasi ne wɔ kuro ne, ɔne ye nnamue nemɔ nu. Yeti mmenia hɔle kyɛ bɛkwaanea bɔ wasi ne. Bɛwale Yesu berɛ ne, bɛnwuni biaa bɔ sunzummɔne nemɔ fili ye nu ne kyɛ ɔte Yesu gya bo, na owura atadeɛ, na y’adwene nu la berɛ ne, ɛhe maa esuronyi hane bɛ.
Nahorɛ bɔ meka mekyire ɛmɔ yeɛ ole kyɛ, mmenia biemɔ gyi wa bɔ bɛngonwu ewue, sana banwu Nyameɛ Ahennie ne kora."
Ɔhane sɔ dwirɛ hemɔ si kɔyɛ ngyẽa mmɔtwɛ ne, ɔne Petro, Yohane ne Yakobo hɔle bokaa naso dɔ kyɛ bɛkwaabɔ mbaeɛ. Na ogu so ɔbɔ mbaeɛ ne, ye nyunu sesane, na ye atadeɛ ne tale hyireinn. Na nea, né mmrienzua nyɔ bie ne ye bɔ ngɔmmɔ—Mose ne Elia. Bɛwale anuonyam nu, na bɛhyɛle yebo bɛhane ye hɔlɛ nanwo dwirɛ, ɛhene yeɛ ne ɔkɔwa nu wɔ Yerusalem ne.
Sɔ mmerɛ ne, né Petro ne bɛ bɔ bɛboka ye so ne ala hatee, bɛ nye so tele bɛ ne, bɛnwuni ye anuonyam ne, ɔne mmrienzua nyɔ bɔ ɔne bɛ gyi berɛ ne. Na mmerɛ bɔ mmrienzua nyɔ nemɔ fi ye nwo berɛ kɔ ne, Petro ha hyirele Yesu kyɛ: "Me wura, ɔte kama paa kyɛ yɛwɔ wa. Ma yesi tɛnt nza, wɔ deɛ kõ, Mose deɛ kõ, yeɛ Elia deɛ kõ"—né ɔnze bɔ ɔka po.
Ná biaa bie teane nu wɔ mmenia nanu kyɛ: "Kyerɛkyerɛniɛ, mesrɛ wɔ, nea mma ne, ofikyɛ ɔte mma komapɛ. Nea! ɛyɛ a ne sunzummɔne awa ye so, ɔba sɔ a, ɔteanu komapɛ, na ɔpɛ ye fi ase maa ɔsenze, na ye noa pu ahure. Na sɛ opira ye yie po a, ɛyɛ a né ɔyɛ se kyɛ okofi ye nu. Nzrɛle w’asuafoɛ nemɔ kyɛ bɛtu bɛfi ye nu, nakoso bangora." Yeɛ Yesu hane kyɛ: "Ao, ɛnɛ mmerɛ mmenia bɔ bɛlle gyidie na bɛ so yɛ se, mene ɛmɔtena na nya ɛmɔ nwo aboterɛ maa oodwu kyẽa beni? Fa ɛwa ne bra." Mmerɛ bɔ akwalaa ne pingye Yesu ne, sunzum ne maa ɔpɛ fini na ɔsenzene. Nakoso Yesu hwili sunzummɔne ne nyunu na ɔsale akwalaa ne anwonyerɛ, yeɛ ɔfale ye mane ye baba ɔ. Na Nyameɛ tumi pirikua ne maa mmenia namukoraati nwo dwirili bɛ.
Na mmerɛ bɔ nningyein bɔ ɔyɛ ne yɛle mmenia namukoraati nwanwa ne, ɔha hyirele ye asuafoɛ ne kyɛ:
Ɛlɛho bie, né Yesu tu sunzummɔne bie bɔ ɔte ɛmumu. Sunzum ne fili ye nu nala pɛ, ɛmumu ne dwudwole maa ɔyɛle mmenia namukoraati nwanwa.
Na bɛ nu kõ fale dadeɛ pɛle sɔfo panyi ne akoaa ne so famaa fili berɛ. Nakoso Yesu hane kyɛ: "Ɛhe ala te pa!" Na ɔfale ye sa hane ye so ne maa ye nwo tɔle ye.
Bɛ bɔ Yohane somane bɛ ne hɔle ne, Yesu hyɛle yebo hane Yohane nwo dwirɛ hyirele mmenia ne kyɛ: "Nzu yeɛ ɛmɔhɔle ɛserɛ naso dɔ bɛɛneane ne? Elemmire bɔ mvrama woso ye anaa? Nzu yeɛ ɛmɔhɔle dɔ kyɛ ɛmɔ kwaanea ne? Biaa bie bɔ owura atadeɛ pa? Bɔ ɔte yeɛ ole kyɛ, bɛ bɔ bɛwura ndadeɛ pa, ná bɛdi fɛɛ ne de, ahemvie yeɛ bɛte ɔ. Ye de, nzu deinn yeɛ ɛmɔhɔle dɔ kyɛ ɛmɔ kwaanea ne? Diifoɛ? Amba, meka mekyire ɛmɔ kyɛ ɔtra diifoɛ po. Ɛhe yeɛ bɛhworɔle ye nwo dwirɛ kyɛ:
‘Nea, mesoma me bɔfoɛ maa odi wɔ nyunu,
ye yeɛ okosiesie atee nu kɔma wɔ ɔ.’
Meka mekyire ɛmɔ kyɛ, bɛ bɔ mmrasua awo bɛ ne de, bɛ nu biala nne berɛ bɔ ɔte piri tra Yohane. Nakoso bɔ ɔte kaa wɔ Nyameɛ Ahennie nanu ne, ɔte piri tra ye." (Mmerɛ bɔ mmenia ne né bɛ bɔ bɛdide toɔ ne tele ɛhe ne, bɛhane kyɛ Nyameɛ te teneneeniɛ, ofikyɛ Yohane yeɛ ɔbɔle bɛ asu ɔ. Nakoso Farisifoɛ ne bɛ bɔ bɛse mmeraa nanu ne de, Nyameɛ afutuo bɔ ɔfa mane bɛ ne, bamva bannyɛ hwee, ofikyɛ nná ye yeɛ ɔbɔle bɛ asu ɔ.)