Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
Mndewa Mulungu kamulongela Musa, "Nihulika Waisilaili viwolongelela. Walongele, ‘Nguku zikwingila wezakuja nyama na imitondo wezakuja magate. Baho mwizavimanya kuwa niye iyo Mndewa Mulungu, Mulungu wenu.’ " Ichigulogulo diza bumbila da ng’hwale na wadigubika dilago da Waisilaili, imitondo nhungwe izunguluka lago jose. Nhungwe viimalile, kuna ichuwala kuwa na chinhu chilingile fana gate sisili. Waisilaili viwawone chinhu icho waiuza, "Chino choni?" Kwaviya hawavimanyile chikala choni.
Musa kawalongela, "Dino ijo gate doyamwing’hileni Mndewa Mulungu muje.
Waisilaili waitanga ndiya iyo "Mana." Ikala fana uhemba mzelu na mumulomo ilinga fana gate sisili digumigwe uki.
Mbali kayalagiliza mawingu,
na kavugula mazonzo ya kuulanga.
Kaweng’ha mana muladi waje,
kaweng’ha ndiya ya kuulanga.
Wanhu waja gate da wasenga wa kuulanga,
kawagalila ndiya yofaya.
Kokoteza mgina kwa ichimu cha ng’ombe,
kokoteza mboga kwa ichimu cha wanhu,
muladi wapate ndiya kulawa muna iisi.
Iviya wapate divai iudeng’heleze moyo wawo,
wapate mavuta ya zaituni ya kubung’hula chihanga,
na wapate gate da kuguma nguvu muna ulukuli.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Yesu kawalongela, "Nowalongelani kweli, siyo Musa yawinileni ndiya ija ya kuulanga. Tati yangu iyo yamwinileni ndiya ya kweli yoilawile kuulanga. Kwaviya ndiya yoyochina Mulungu ni munhu ija yokwiza kulawa kuulanga na kuwea ugima wanhu weli muisi."
Wamulongela, "Mwenevale, uchine ndiya ino siku zose."
Maabaho Yesu kawalongela, "Niye na ndiya ya ugima. Wanhu wowokwiza kumwangu hawezawona nzala bule, na wanhu wowonihuwila hawezawona nilu bule.
Niye ni ndiya ya ugima. Wasaho zenu waja mana kuja kudibwilingu, mbali wadanganika. Mbali ino ni ndiya yoihulumuka kulawa kuulanga, munhu yoyose yondayaije sekeyadanganike. Niye nandiya ya ugima yoihulumuka kulawa kuulanga. One munhu yoyose yahaja ndiya ino, kezakuwa ngima siku zose. Ndiya ino ni lukuli lwangu lunilulava kwa sama ya ugima wa wanhu wa isi yose."
Kamnyendaninyendani na kamulekani muwone nzala na hamwande kamwing’hani mana muje, ndiya hamuimanyile hebu wasaho zenu hawaimanyile. Katenda ivo muladi yamfunzeni kuwa munhu hawa mgima kwa gate muhala, ila kwa chila mbuli iyolonga Mndewa Mulungu.
Mbali Yesu kamwidika, "Yandikigwa muna Yamaandiko Yelile,
‘Munhu hadaha kuwa ngima bule kwa gate muhala,
mbali kwa chila mbuli yoilawa muna umulomo wa Mulungu.’ "
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Maabaho kasola gate, kamwing’ha hewela Mulungu, kadimogola na kaweng’ha wanahina wake, kalonga, "Luno ulo lukuli lwangu woulavigwa kwa ichimu chenu. Tendeni vino kwa kunikumbuka niye."
Kwaviya chila vimuja gate dino na kuing’wila nhungo ino, moigong’onda ifa ya Mndewa mbaka vondayeze kaidi.
Nhungo yochisang’hanila muna Indiya ya kukumbuka ifa ya Mndewa, na kwa iyo chomwing’ha hewela Mulungu. Chahang’wila nhungo ino, choilumba muna idamu ya Chilisito. Na gate dochimogola, chahadija, choilumba na lukuli lwa Chilisito. Kwaviya gate ni dimwe, cheye chili wengi ni lukuli lumwe, kwaviya cheye chose chohokela hanhu ha gate dimwe.
Mbali mweye toseni vino, ‘Tati yetu wa kuulanga, zina jako ditunhizigwe, Ufalume wako wize, jojose diulonda udisang’hane, hano hana iisi, fana viya viusang’hana uko kuulanga.
Uching’he diyelo ndiya yetu.
Wanhu wolava kwa makono maidi wezatemeligwa mate,
kwaviya woweng’ha ndiya ngayengaye.
Yesu kawedika, "Mweye weng’heni ndiya waje."
Wamuuza, "Vino chihite chikagule magate ya hela nyingi ng’hani chiweng’he waje?"
Yesu kawauza, "Munayo magate mengahi? Hiteni mkalole."
Viwavimanyile, wamulongela. "Kuna magate matano na somba waidi."
Maabaho Yesu kawalongela wanahina wake wawalongele wanhu wose waigole mwiivibumbila-bumbila, wakale hasi hana yamasavu mabisi. Ivo wakala mwiivibumbila va wanhu gana-gana na va wanhu malongo matano-matano. Maabaho Yesu kayasola yaja yamagate matano na somba waidi, kalola kuchanyha kuulanga na kumwing’ha Mulungu hewela. Maabaho kayamogola yamagate yaja, kaweng’ha wanahina wake wawagolele wanhu. Viyaviya kawagolela wose waja somba waidi. Wanhu wose waja na weguta. Wanahina wake wadondola yaja yamasigavu ya magate na somba na kumemeza vigelo longo na vidi.
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
Nikala mbwanga, sambi namulala,
sinawona munhu yotenda mbuli zinogile kalekigwa na Mulungu,
hebu wanage kupula ndiya.
Lusu da Mafalisayo na Masadukayo
Wanahina viwalokile dilamba, wazimiza kusola magate. Yesu kawalongela, "Mwiiteganye mwiikalize na lusu da Mafalisayo na Masadukayo."
Wandusa kuilongela wenyewo, "Vino ino kolonga yano kwaviya hachisolile magate."
Yesu kavimanya chiya chowakalile wolonga, kawauza, "Habali molongelela mweye kwa mweye, kwaviya mwabule magate? Mbona muna uhuwilo ndodo! Vino mweye mung’hali hamunavimanya bule? Vino hamkumbuka bule viya vinimogole magate matano kwa wanhu magana malongo matano? Vino mumemeza vigelo vingahi va masigavu? Na iviya kwa yaja magate saba na kwa wanhu magana malongo mane, vino mumemeza vigelo vingahi va masigavu? Vino hamuvimanyile bule kuwa sikalile nolonga mbuli ya magate? Muiteganye na lusu da Mafalisayo na Masadukayo."
Maabaho wanahina wavimanya kuwa Yesu hawalongele kuiteganya na lusu da magate, mbali waiteganye na mafundizo ya Mafalisayo na Masadukayo.
Voyotenda munhu mbala
Lava ndiya yako kwa makono maidi,
kwaviya siku za hamwande kwizaiwona kaidi.
Vinhu viulinavo uwagolele wanhu wengi viwe ngama,
kwaviya hudimanya hulo dondadilawilile muna iisi na kwizalonda kutazigwa.