Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Yeso olieel bɔ ndiri: «Taa-taa bam, mɛ̃ eliaal byɛ wɛn, wu áwi byɛ mampa wa ywel ke Moyize wɛ, Tal a mɛ̃ wu awa byɛ mampa wa ywel wa taa-taa. Ke ngwel wɛ, mampa a Nziã, eli wu ofi ywel m’owa b’ɔ̃kiri elaã.» Bɔ ayɛɛn ndɛ ndiri: «Ɔ̃tee, wa bee mampa ondɛ ãlio mbueel.»
Yeso olieel bɔ ndiri: «Mɛ̃ bam ndi mampa wu elaã. Wu aya ola mɛ̃ k’ayoo nzal bam wɛ, bvool wu alɔ okiool onse mɛ̃ k’ayoo nzuaal yam wɛ.
Mɛ̃ wu ndi mampa wu awa elaã. Ankiɔɔn a byɛ ádzi mane onse ɔ̃baan wa kɛɛ-kɛɛ, kɛn a bɔ ámaakwa. Kɛn a mampa wu, wu ofi ywel, wu adza ndɛ, k’àkwa wɛ. Mɛ̃ wu ndi mampa wu omwiĩ wu ofi ywel. Mbuul wu adza mampa ondɛ, ndɛ akieel akal y’elaã li ɔ̃bu nkal ɔ̃bu. Mampa wu èwa mɛ̃, me ndɔɔ yɛn ɔ̃kiri akal y’elaã, eli nzuru a mɛ̃.»
Yeso obveel ndɛ bubu: «Ákel bubu: "Elaã e mbuul k’eli kɛn a m’esuɔ wɛ, kɛn a lɔ eli m’Endɔɔ lueel li epal m’onywã a Nziã!"»
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Ke mbee oŋɔ̃, ndɛ owel mampa, obveel Nziã ãtuɛɛn, otsiil ndɛ, owi bɔ ndɛ, bu alieel bɔ ndiri: «Yi nzuru a mɛ̃ yi ngwi mɛ̃ kab me ndɔɔ a byɛ: Ebesa obobɔ me ndɔɔ yi etsam mɛ̃!»
Ke ngwel wɛ, lio lueel li èdza byɛ mampa wu bvool ènywã mbiɔ yi, byɛ ŋ’ebetsal nsia epfu e Mfam, tiil ye k’èya ndɛ.
Emeetsam me ndɔɔ a mbiɔ yi ɔ̃laan a Mfam yi ebebveel bia-byɛ Nziã ãtuɛɛn me ndɔɔ a yɔ: Ŋ’ebenywã bia-yɛ yɔ, yɔ k’ebebvool bia-byɛ y’ãkel ã Mãsia wɛ? Mampa wu ebekab bia-byɛ: Ŋ’ebedza bia-byɛ ndɛ, ndɛ k’abebvool bia-byɛ ye nzuru a Mãsia wɛ? Mampa oli kɛn a ngɔmɔ̃. Obobɔ, bia-byɛ b’eli bibi eli nzuru ngamɔ̃, ke ngwel wɛ bia-byɛ ebekab mampa ngɔmɔ̃.
Ebuɛɛn e Mfam
Yeso bvool olieel ndiri: «Obobɔ, etal emfa ki ebuɛɛn byɛ:
"Tal a bee wu oli ke ywel,
yɔɔl nkuũ a yɛ ekal ye nsia,
yɔɔl Okwɛn o yɛ oya,
yɔɔl kwɛn asa b’edzii yɛ me nsie,
onge b’asa bɔ ke ywel. Wa bee nonɔ̃ bvi-odza bvi tsoo bwɛn a tsoo.
Kɛn a Yeso obveel bɔ bubu: «Byam ewa bɔ bvi-odza!» Bɔ afuul ndɛ bubu: «Yɛ dzii kwɛn bee eyesuun bvi-odza bvi nzi yi ãbvieel ɛ̃nkam mviaal (200), me ndɔɔ yi eliil bɔ?» Yeso olieel bɔ bubu: «Byɛ amampa kwɛ eli a bɔ? Eyetal.» Bɔ ayetal, ke mbee oŋɔ̃ bɔ alieel ndɛ ndiri: «Bee eli y’amampa ataan y’atswi buaal.» Obobɔ, Yeso otam ndiri amviaal baal bueel nsɛn nkal bviĩ bvi ebee m’ãnkel m’ãnkel. Baal bu abvi ãnsɛn m’ãnkel m’ɔ̃kam (100), ye m’ãku-ãtaan (50). Yeso owel amampa ange-ataan y’atswi ange buaal. Ndɛ oseel mviil ke ywel bvool otuɛɛn Nziã. Ndɛ otsiil amampa, bu awi ayio kwɛn bɔ akab baal. Ndɛ hɛ̃ okab atswi ange-buaal me baal bueel. Mbuul bwɛn a mbuul odzi oyool. Ayio abiri etswel bvi amampa ye bvi atswi bvi esiil, onse ãnsia kuun ye mbuaal.
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
Lebviil li Afalisaye y’asaduseyɛ̃
Ŋ’ékebwel ayio ongwel a baã, bɔ adzɛɛn k’abiri amampa. Yeso olieel bɔ ndiri: «Esa ãyal bvool ekal y’onkyab me lebviil li Afalisaye ye li Asaduseyɛ̃!». Ayio abvi otsam bvool abvi oyɛɛn bam-a-bam bubu: «Ki eyɛɛn ndɛ obobɔ, me ndɔɔ yɛn bia-byɛ k’ebiri amampa wɛ.» Yeso oyɛɛ ãtsam ã bɔ, bu alieel bɔ ndiri: «Otsɛn omã b’etsam byɛ bvool eyɛɛn wɛn, byɛ k’ebiri amampa wɛ? Baal b’okiool otsi-tsiri! Byɛ k’ekwaal otsɛn kɛn wɛ! Eyeel ndɔɔ a amampa ataan b’ákab baal amiil ataan (5.000). Me tsoo olɔ, byɛ etsaka kwɛ ébiri? Eyeel ndɔɔ a amampa nsiaan b’ákab baal amiil anã (4.000). Me tsoo olɔ, byɛ etsaka kwɛ ébiri? Emfa emã kyɛn byɛ k’ekwaal otsɛn wɛ wɛn, mɛ̃ ke ndɔɔ amampa ngyɛɛn wɛ, ŋe ndieel mɛ̃ byɛ wɛn: Esa ãyal bvool ekal y’onkyab me lebviil li Afalisaye y’asaduseyɛ̃?»
Obobɔ, ayio abɔɔ otsɛn ndiri, Yeso k’alieel bɔ k’akal y’onkyab me lebviil li ebiin amampa wɛ, me ndɔɔ ãndɔɔ m’ebeyiool Afalisaye y’asaduseyɛ̃.