Pensamentos

8 Kuundi’la mwaalongo bangu' mubini kugagania makowe goti gagabile ga kweli, ga isima, ga aki, gangali ulau, go nogelelya, gagapendelwa longelelwa, na go lumbilwa.

2 Kanemwiikoteye kai' iyendo ya dunia yi’no, ila mugalambuyilwe myoyo yinu kwo pangilwa mwabayambi'. Apo nga pamwawesa tanga mwapendi Nnu’ngu' na kugakong’ondelya gagabile manogau, gagannogelelya Nnu’ngu' kai' gagatimilike.

Nkemo wo tama maisa mapeleteu

13 Kwa nyo, mutame wiso kwa kugatumya malango ginu. Mutame minyo na mubi’ke liu’bi’lyo linu lyoti mungu’ngu' yi’lu' yamwaapeyelwa paabonekana Yesu Kilisitu.

20 Bai, kwa ywembe ywawesa panga makowe ga ayabu gangali li’ngi’ka kulikoni goti gatugalu’ba au gatugawasa kwo bu’kana na uweso wake wu’lu' waupanga kasi nkati yitu, 21 ywembe alumbilwe mulikanisa na mu Kilisitu Yesu kwa lubelekwo lwoti, milele na milele. Amina.

12 Liyi’gi’yo lya Nnu’ngu' lyu’mi na libile na makakala. Bwu’gi wake upi’ta lipanga lyalitema ku’no na ku’no. Lipuwana kabisa mpaka paukwembana mwoyo na loo, na paikwembana ili’mbi’li’mbi' ya yi’ga na mauta ga mukyupa. Liyi’gi’yo lyo, lyendapekeseni no tanga mawaso na mabinio ga myoyo ya bandu.

20 Ngayendelya baya, "Si’lu' sakimpita mundu, ngasakinnyi’ya usapu wa loo. 21 Kwa mwanjaa bu’ka nkati ya mwoyo wa mundu, ngakupita maganio manyatau, upege, bwii, ubulagi, 22 ugoni, bwimi, ulau, ukongani, mila muno, bwigu, matukano, umbu’ku’su' na ulogeloge. 23 Aga malau goti gabu’ka nkati ya mundu, na gembe nga gannyi’ya mundu usapu wa loo."

Kyukala

25 "Kwa nyo nimmakianga panga, kanemuauke mubwu’mi winu bu’kana na kilyo, au kinywo, wala payi’ga yinu muwale ki’li'. Kwa mwanjaa bwu’mi nga wangama kulikoni kilyo, na yi’ga yangama kulikoni mawalo.

7 "Kai', pamulu’ba, kanemupange kati bandu bangantanga Nnu’ngu', kwa mwanjaa batumya mayi’gi’yo gambone gangali mana kabawasa panga Nnu’ngu' alu’a kwayu’wa kwo yoloka mayi’gi’yo gabe.

Likalipyo kitumbu sa unapiki

1 Bandu maelupu baatikusikana no li’batana, Yesu aatumbwi wi’ti' kwabakia banamasi' bake, "Mwili’ndi’le na uyi’me wa ulu’u wa Mafalisayo nga unapiki. 2 Lakini ntu’pu' sakiwi’ki’lilwe, sasaakotoka umukulwa, kila sakiyu’bite salu’a kwipulwa. 3 Kwa nyo, kila samulongei mulubi’ndu', bandu balu’a kiyu’wa pabweya, na kila gamulongei kwo yu’yu’tana kuungati milyango iyigalilwe, galu’a bayilwa panani ya mwagala wa nyumba.

Ywapalikwa yogopelwa

4 "Nimmakianga mwenga mwa mambwiga bangu', kanemwayogope balu' babakombwa bulaga yi’ga bai, lakini bakombwali yendelya panga kikowe si’ngi' mana babulige. 5 Nilu’a kummakianga yu’lu' ywapalikwa kunnyogopa, Munnyogope yu’lu' ywakombwa bulaga na kuntaikulya mundu kumwoto. Eloo, nimmakianga munnyogope ywo. 6 Itanganikwe panga injosi tano ipi’mi’yi’lwa kwa ela njene muno, au nyonyoli? Lakini nnu’ngi' ya Nnu’ngu', alibalilwali ata yumo. 7 Lakini ata nywili ya mumitwe yinu ibalangilwe yoti. Kanemuyogope, mwenga nga mwampu’ku’bi’la kulikoni injosi yambone.

Kunnyi’ki’tya na kunkana Kilisitu

8 "Nimmakianga kakape, kila mundu ywaniyi’ki’tya nnu’ngi' ya bandu panga ywembe ywangu', Mwana wa Mundu nembe alu’a kunnyi’ki’tya nnu’ngi' ya malaika ba Nnu’ngu' panga mundu ywo ywake. 9 Lakini mundu ywoywoti ywanikana nnu’ngi' ya bandu, nembe alu’a kanilwa nnu’ngi' ya malaika ba Nnu’ngu'.

10 "Ywoywoti ywalongela likowe lyo kana kunnyi’ki’tya Mwana wa Mundu, alu’a samilwa, lakini ywannongelya ubu’su' Loo Mpeleteu, alu’a samilwali.

11 "Pabampelekanga mwenga nnu’ngi' ya mayumba ga kunnu’ba Nnu’ngu' na nnu’ngi' ya api’ndo na atawala, kanemwalendeme gania panga mukaikengya, au mukayangwa buli. 12 Kwa mwanjaa popopo, Loo Mpeleteu alu’a kunnyi’gana si’lu' samupalilwa yangwa."

Lukongo lwa tayili nnogeloge

13 Mundu yumo palu' pakipi’nga sa bandu aatikummakia, "Mwalimu, ummakiye nnunangu' yu', tubagane ulisi wabatuleki tati'." 14 Yesu annyangwi, "Mbwiga, nyai ywanibi’i nenga panga na mundu wa kwakenga au kwa awana pakati yinu?"

15 Bai, ngaabakia boti, "Mwili’ndi’le na kila uyi’me wa bwimi, kwa mwanjaa ukoto wa mundu ubu’kanali no yoloka kwa ili’be yabile nayo." 16 Bu’kapo, ngaalongelya kwa lukongo lu’no, "Kwabile na tayili yumo ywembe munng’unda wake aatimeya munomuno. 17 Tayili ywo, aganiyite pamwoyo wake, ‘Nilu’a panga buli nanenga ntu’pu' ligu’lu' lyo bi’kya ilyo yangu'? 18 Nilu’a panga nyo, nilu’a sengwana tugu’lu' twangu' tuketuke no senga ligu’lu' liku’lu' amo nganilu’a bi’ka ilyo yangu' yoti yaniunike na mali yangu'. 19 Apo, naubakia mwoyo wangu' panga pano le ubile na sobi’ki’ya, no tumya myaka yambone, no ponda mali bai, lya, nywa, no napusika.’ 20 Lakini Nnu’ngu' ngammakia, ‘Wenga wa nnogeloge, kilo sa li’no, bwu’mi wako wendatolelwa. Na ili’be yi’lu' yoti yowitwi’li’kiye, ilu’a panga ya nyai?’" 21 Yesu ayomoli kwo baya, "Amo ngamwabile mundu ywaitwi’li’ki’ya mali kwa makowe gake mwene bai, lakini nki’ba nnu’ngi' ya Nnu’ngu'."

Mwu’bi’li Nnu’ngu'

22 Bu’kapo Yesu aabakiye banamasi' bake, "Kwa kitumbu so nendakummakianga, kanemube na kyukala ati' kilyo twapata kwaku', au alu’a kutuwalika nyai? 23 Kwa mwanjaa nantali bwu’mi kulikoni kilyo, yi’ga nantali kuliko ngu’bo. 24 Mwalinge mwababile iyuni. Bapandangali wala baunali, kai' ntu’pu' ligu’lu' lyolyoti. Ata nyo Nnu’ngu' aayimali ilyo endakwayakia. Mwenga mwampu’ku’bi’la kuliko iyuni! 25 Nyai mukipi’nga sinu ywakombwa lumya kwa kwiauya no kombwa yongeya kwaali' pasene masu’ba ga bwu’mi wake? 26 Bai, manaitei mukombwali panga likowe lisene kati lyo, mwanjaa namani muba na kyukala kwa galu' gi’ngi'? 27 Mugalinge malu’ba mwagalembulya! Gapangali kasi kai' gaiwalikali. Lakini nimmakianga, ata Nkulungwa Selemani mwene na utayili waabile nawo na magu’bo gawalage, anaikali paugolou wa lilu’ba limo. 28 Manaitei Nnu’ngu' akombwa kuliwalika nyo lyamba lya munng’unda, lyembe li’no libile na malau' lyalu’a taikulwa palitu’ta no tinika mwoto. Buli, kangi' alu’a kumpangya muno mwenga? Mwenga mwa bandu ba imani njene!

29 "Bai, kanemube na kyukala kwa kwiauya pala kilyo au so nywa. 30 Mwanjaa bandu bangali kuntanga Nnu’ngu' baukya go, na Tati' binu batangite panga makowe go gendapalilwa na mwenga. 31 Mupale wi’ti' Ukulungwa wa Nnu’ngu' na go gi’ngi' mwalu’a yongeyelwa.

Utayili kunani

32 "Kanemuyogope, mwenga mwakipi’nga kisene sa ngondolo, kwa mwanjaa Tati' binu bapendi kumpeyanga Ukulungwa. 33 Mupi’mi’yange mali yinu na mbanje ye mukaapei aki’ba. Mwitengenesi mipuko yangali otoka na kwibi’kya amana kunani, akwo ipu’ngwali. Akwo baii baegelyali kai' ngu’lu’ku’lu' baalabiyali. 34 Palu' paibile amana yako, nga pawaba na mwoyo wako.

Atumisi babatama wiso

35 "Mube tiyali, mutabite mikanda muibuno na imulikyo yinu itame kaiyaka. 36 Mutame kati atumisi babanni’nda bwana wabe abuyangane bu’ka kulisengele, li’nga mana bayu’wine ilulu bai, bannyu’gu’li nniango ayingi. 37 Nantali atumisi balu' bembe bwana wabe paabuyangana, akwemba kabakeleka! Kakape nendakummakianga, aywo bwana aibi’ka wiso na kwakemya pamesa li’nga balye. 38 Ata mana aabuyangana meku au kakusa na kwakwemba kabakeleka, nantali yabe atumisi bo! 39 Mutange panga kenda mwene nyumba akatanga saa yaisa mwii, alu’e keleka na alu’e yi’ki’tyali kunneka ayingi no yiba. 40 Na mwenga nyinyonyo, mutame wiso kwa mwanjaa, Mwana wa Mundu alu’a isa saa yangatanganikwa."

Ntumisi ywa u’bi’li’ka na ywangali u’bi’li’ka

41 Petili ngalaluya, "Bwana, lukongo lu' utulongelya twenga bai au twa bandu boti?" 42 Bwana ngayangwa panga, "Ywaku' ntumisi ywa u’bi’li’ka na mwene ikima, ywembe bwana wake alu’a kummi’ka panani ya atumisi bake li’nga aapei kilyo nsimu waupalilwa? 43 Nantali yake ntumisi ywo, manaitei bwana wake paaki’li’bu’ka alu’a kunkwemba kapanga nyo. 44 Kakape aalu’a kumwu’bu’ya na kumpanga ntawala wa amana yake yoti. 45 Lakini mana ntumisi ywo abaite pamwoyo wake, ‘Bwana wangu' asi’liye buyangana,’ ngatumbwa kwaku’mbwa atumisi aine analu’me na alwawa no lya, nywa no lobya, 46 bwana wake aalu’a buyangana lisu’ba lyangali pi’kanilya na saa yangali tanganikwa, aalu’a kunku’mbwa muno ntumisi ywo na kumuukumu pamope na bangali u’bi’lya. 47 Ntumisi yu’lu' ywatanga mwapala bwana wake, lakini apangali gagapalilwa panga, aaputilwa munomuno. 48 Lakini ywapanga makowe gagampanga mundu asenuke pangali tanga, aaputilwa pasene. Ywapeyilwe yambone, aalu’a longelwa yambone, ywapeyilwe yambone muno, aalu’a longelwa yambone munomuno.

Yesu kitumbu so lekangana bandu

49 "Niisi koya mwoto padunia, napendi ukapanga uyakite! 50 Nibile na ubatiso wanipalikwa niupoki, kwa ndi’la yaku' niiauye mpaka utimi! 51 Mukita niletike amani pano padunia? Ata pasene, amani lili, ila mayu’mano. 52 No bu’ka nambi’yambi', mana kubile na alongo batano, balu’a baganika, ku’no abi’li' kwi’ngi' atatu au kwi’ngi' atatu, ku’no abi’li'. 53 Tati' balu’a yu’mana na mwana na mwana alu’a yu’mana na tati' bake, mau' bayu’mana na mwi’nja wabe na mwi’nja ayu’mana na mau' bake, mau' mukwe bayu’mana na nkamwana na nkamwana ayu’mana na mau' mukwe."

Tanga nsimu

54 Yesu ngaibakia kai' ipi’nga ya bandu, "Mana mugabweni maunde gayi’mi kulwingo lwa kundondi bai popopo mubaya, ‘Ula alu’a nia’, kakape endania. 55 Mana muubweni nsunga wa kusi kaupukatya mubaya, ‘Kwalu’a ba na lyoto muno,’ Na ngamwaipangika. 56 Mwenga mwa anapiki! Mumanyi londwa mumaumbile ga nni’ma na kumaunde, mukotoka ki’li' tanga maumbile ga nsimu wu’no?

Awana na andumu bako

57 "Kwa mwanjaa namani mukotoka kwiamulya mwabene panga likowe linannoga? 58 Mana ywa kusitakya, kakupeleka kukoliti, yabile male yomwana nakwe mubile mundi’la, akane kupeleka kwa akimu, nembe akimu akane kukukamukiya kwa asikali, nabembe bakane kuyingiya muutabilwe. 59 Kakape nikubakia, watama mo mpaka wayomwe li’pa lwela lwa kuundi’la."

3 Kwa kitumbu sa ngu’ngu' yanipeyilwe nimmakia kila yumo ywinu, kaneaiwase panga ywa ngama kulikoni mwapalikwa, ila apalikwa abe ntu’ya kwo li’ngana na kili’ngo sa imani sapeyilwe kila mundu na Nnu’ngu'.

Baganika kwa aumini mulikanisa

10 Mwaalongo bangu', nendakunnu’banga kwa lina lya Bwana witu Yesu Kilisitu mwaboti muyi’ki’tyane, kanekube na mayu’mano pakati yinu, na muganiye pamope kwa galu' gamugabinia.

11 Nyai ywatanga gawasa mundu ywi’ngi' ila loo ya mwene mundu yaibile nkati yake? Nyinyonyo, ntu’pu' ywatanga gawasa Nnu’ngu', ila Loo wa mwene Nnu’ngu'.

18 Mundu ywoywoti pakati yinu kaneaikonge mwene panga abile na ikima. Mana mundu kaaibona abile na ikima ya mudunia yi’no, aipange nnalo li’nga apate baa na ikima ya kweli.