Αναθεώρηση της αρχαίας σοφίας
Για το θάνατο...
1 Λέγεται ότι το καλό όνομα είναι πολυτιμότερο από ένα ακριβό μύρο, και η ημέρα του θανάτου από την ημέρα της γέννησης.
2 Αλλά εγώ λέω ότι καλύτερα να επισκεφθεί κανείς ένα σπίτι που πενθούν παρά ένα σπίτι που γλεντάνε. Ο θάνατος είναι το τέλος κάθε ανθρώπου κι ο άνθρωπος πρέπει να το θυμάται αυτό όσο ζει.
3 Προτιμότερη είναι η λύπη από το γέλιο· γιατί μπορεί να δίνει στο πρόσωπο όψη θλιμμένη, αλλά σου μαθαίνει τη ζωή.
4 Οι σοφοί βρίσκονται εκεί που οι άνθρωποι πενθούν και οι ανόητοι εκεί που γλεντούν.
...για τη γνώση και την ανοησία
5 Καλύτερα ν’ ακούει κανείς την επίπληξη ενός σοφού, παρά τους επαίνους των ανοήτων.
6 Το γέλιο του ανόητου είναι σαν το θόρυβο που κάνουν τ’ αγκάθια όταν καίγονται κάτω από το καζάνι· ματαιότητα είναι κι αυτό.
7 Η εξουσία να καταδυναστεύει κανείς κάνει τον σοφό ανόητο και η δωροδοκία διαφθείρει τη συνείδηση.
...για την υπομονή και την αυτοσυγκράτηση
8 Προτιμότερο είναι να σταματάς να μιλάς από το ν’ αρχίζεις. Καλύτερος αυτός που έχει υπομονή από εκείνον που βιάζεται ν’ αναδειχθεί.
9 Μη βιάζεσαι να θυμώσεις, γιατί ο θυμός κατοικεί στην καρδιά των ανοήτων.
10 Μη λες: «Γιατί το χτες ήταν καλύτερο από το σήμερα;» Αυτή η ερώτηση δεν είναι φρόνιμη.
...για την πείρα της ζωής και την ιδιοκτησία
11 Η σοφία είναι καλή όπως και το χρήμα, γι’ αυτούς που ζουν πάνω στη γη· 12 κάτω από τη σκέπη της σοφίας υπάρχει ασφάλεια, όπως και κάτω από τη σκέπη του χρήματος. Η σοφία ζωοποιεί όσους την κατέχουν· αυτή είναι η ωφέλεια για κείνους που τη γνωρίζουν.
13 Λάβε υπόψη σου το έργο του Θεού. Κανείς δεν μπορεί να ισιώσει ό,τι εκείνος έκανε στραβό. 14 Στον καιρό της ευτυχίας να χαίρεσαι, και στον καιρό της δυστυχίας να σκέφτεσαι: Ο Θεός στέλνει και την ευτυχία και τη δυστυχία· και κανένας δεν γνωρίζει τι πρόκειται να του συμβεί μετά.
Η χρυσή τομή
15 Και τι δεν είδα στη διάρκεια της μάταιης ζωής μου! Τον δίκαιο να καταστρέφεται παρ’ όλη τη δικαιοσύνη του και τον ασεβή να μακροημερεύει παρ’ όλη την κακία του. 16 Γι’ αυτό λέω: Μη γίνεσαι πάρα πολύ δίκαιος ή υπερβολικά σοφός· γιατί να καταστραφείς; 17 Μη γίνεσαι πάρα πολύ κακός ή ανόητος· γιατί να πεθάνεις πριν την ώρα σου; 18 Καλό είναι να τηρείς συγχρόνως και τις δυο αυτές συμβουλές· γιατί αυτός που σέβεται το Θεό αποφεύγει τις υπερβολές.
19 Η σοφία βοηθάει τον σοφό περισσότερο από όσο δέκα κυβερνήτες την πόλη. 20 Γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος δίκαιος πάνω στη γη, που να κάνει πάντα μόνο το καλό, χωρίς ποτέ να ξεστοχάει.
21 Επίσης μη δίνεις προσοχή σε όλα όσα λένε οι άνθρωποι. Γιατί αλλιώς κινδυνεύεις ν’ ακούσεις το δούλο σου να σε δυσφημεί. 22 Άλλωστε πολλές φορές –το ξέρεις καλά– κι εσύ είπες κακό για τους άλλους.
Άσκοπη έρευνα
23 Όλα αυτά τα εξέτασα με τη σοφία. Είπα: «Θα γίνω σοφός», αλλά η σοφία έφυγε μακριά μου. 24 Το νόημα των πραγμάτων είναι απρόσιτο και πολύ βαθύ. Ποιος μπορεί να το εξιχνιάσει; 25 Ωστόσο αφιερώθηκα ολόψυχα στη μελέτη και στην έρευνα. Επιδίωξα να μάθω τη σοφία και την αιτία της υπάρξεως των όντων. Και κατάλαβα πόση ασέβεια υπάρχει στην αφροσύνη και πόση ηλιθιότητα στην ανοησία.
26 Λέγεται ότι πικρότερη κι από το θάνατο είναι η γυναίκα-παγίδα, που η καρδιά της είναι δίχτυ και τα χέρια της δεσμά. Όποιος είναι αρεστός στο Θεό θα της ξεφύγει, αλλά ο αμαρτωλός θα πέσει στα δίχτυα της.
27 Να τι βρήκα εγώ ο Εκκλησιαστής ερευνώντας ακατάπαυστα, για να βγάλω κάποιο συμπέρασμα, 28 που με επιμονή αναζητώ, μα δεν το βρήκα. Βρήκα έναν άνθρωπο σωστό ανάμεσα σε χίλιους, αλλά ούτε μία γυναίκα ανάμεσα σ’ όλους αυτούς. 29 Το μόνο που βρήκα είν’ ετούτο: Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο τίμιον και απλό, αλλά οι άνθρωποι έγιναν πολύ περίπλοκοι.
A sabedoria
1 O bom nome é melhor do que um perfume finíssimo,
e o dia da morte é melhor do que o dia do nascimento.
2 É melhor ir a uma casa onde há luto
do que a uma casa em festa,
pois a morte é o destino de todos;
os vivos devem levar isso a sério!
3 A frustração é melhor do que o riso,
porque um rosto triste faz bem ao coração.
4 O coração do sábio está na casa onde há luto,
mas o do tolo, na casa da alegria.
5 É melhor ouvir a repreensão de um sábio
do que a canção dos tolos.
6 Tal como o estalo de espinhos debaixo da panela,
assim é o riso dos tolos.
Isso também é inútil.
7 A extorsão torna o sábio em tolo,
e o suborno corrompe o coração.
8 O fim das coisas é melhor que o seu início,
e a paciência é melhor que o orgulho.
9 Não permita que a ira domine depressa o seu espírito,
pois a ira se aloja no íntimo dos tolos.
10 Não diga: "Por que os velhos tempos foram melhores que os de hoje?",
pois não é sábio fazer esse tipo de pergunta.
11 A sabedoria, como uma herança, é coisa boa
e beneficia aqueles que veem o sol.
12 A sabedoria oferece proteção,
tal como o dinheiro,
mas a vantagem do conhecimento é esta:
a sabedoria preserva a vida de quem a possui.
13 Observe o que Deus fez:
quem pode endireitar
o que ele fez torto?
14 Quando os dias forem bons, aproveite-os bem;
mas, quando forem ruins, considere:
Deus fez tanto uns quanto outros,
para evitar que o homem descubra
alguma coisa sobre o seu futuro.
15 Nesta minha vida sem sentido, eu já vi de tudo:
um justo que morre apesar da sua justiça
e um ímpio cuja vida se prolonga mesmo na sua impiedade.
16 Não seja excessivamente justo
nem demasiadamente sábio;
por que destruir a você mesmo?
17 Não seja demasiadamente ímpio
nem seja tolo;
por que morrer antes do tempo?
18 É bom agarrar uma coisa
e não abrir mão da outra,
pois quem teme a Deus evitará ambos os extremos.7.18 Ou seguirá ambas.
19 A sabedoria concede mais força ao sábio
que dez governantes a uma cidade.
20 Não há um só justo na terra;
ninguém que pratique o bem e nunca peque.
21 Não leve a sério todas as palavras que o povo diz,
caso contrário poderá ouvir o seu próprio servo amaldiçoando você,
22 pois no seu coração você sabe
que muitas vezes também amaldiçoou outros.
23 Tudo isso eu examinei por meio da sabedoria e disse:
"Estou decidido a ser sábio".
Mas isso estava fora do meu alcance.
24 A realidade está distante e é muito profunda;
quem pode descobri-la?
25 Voltei, então, a minha atenção para compreender,
investigar, buscar a sabedoria e a razão de ser das coisas,
para entender a tolice da impiedade
e a insensatez da loucura.
26 Descobri que muito mais amarga que a morte
é a mulher que serve de armadilha,
cujo coração é um laço
e cujas mãos são correntes.
O homem que agrada a Deus escapará dela,
mas o pecador será pego na sua armadilha.
27 "Veja", diz o Mestre, "foi isto que descobri:
"ao comparar uma coisa com outra para descobrir a sua razão de ser,
28 sim, durante essa minha busca há algo que ainda não encontrei.
Entre mil homens, achei apenas um que julgo digno,
mas entre as mulheres não encontrei uma sequer.
29 Encontrei apenas isto:
Deus fez os homens justos,
mas eles foram em busca de muitas intrigas".