Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
Isanduku lya ilagano
"Waisilaeli wagongomanjize isanduku lya mbawo za msonobali na liwele na ulefu wa sentimita miya imwe na kumi na ugazi wa sentimita makumi sita na sita na fudi ya sentimita makumi sita na sita. Kolibakaliza isanduku alyo zahabu inojile mgati na kunze na kuliditila mfungo mwake zahabu zingo zeng’ha. Hamba koligongomanyila pete zine za zahabu na uwiche kuli chila mgulu. Hamba uwiche pete mbili kuli chila ubanzi. Kogongomanjiza mipichilo kwa msonobali na kubakaliza zahabu. Mipichilo ajo jokola kuli pete azo ziwele banzi mbili za alyo isanduku kwa chiwalo cha kulipika. Mipichilo ajo ja isanduku jopona kuli pete, ileche kulavigwa mhela weng’ha ula. Mgati mwa isanduku alyo kowika vibao vya maganga vya ulolezi.
"Hamba kogongomanya chigubiko cha uhanyisi cha zahabu inojile, ulefu yowa sentimita miya imwe na kumi na ugazi sentimita makumi sita na sita. Kogongomanyizila kwa kuponda vilumbigwe viwele na mabawa vili kwa zahabu, uviwiche mchanya, mwiso mwa nzingo mbili za acho chigubiko. Chilumbigwe chiwele na mabawa chimwe chila mwiso wa chigubiko. Uviwiche vilumbigwe avyo kuli mwisho mwa chigubiko acho, ila viwe chinhu chimwe na acho chigubiko. Chilumbigwe acho chiwele na mabawa chochilola chila chiyage na mabawa zawo zigoloche zigubiche chigubiko acho, kumeho kwa avyo vilumbigwe kowa kulola chigubiko acho. Mgati mwa isanduku kowika vibao vili vya maganga na kuchiwika chigubiko acho mchanya mwake.
Ndoting’hana na hegwe ako, na kulawa mchanya mwa chigubiko acho, hagati ha vilumbigwe avyo viwele na mabawa viwele mchanya mwa isanduku lya ilagano, ndolongasa na hegwe na kukugalila mizilo jeng’ha kwa chiwalo cha Waisilaeli.
Kugongomanya isanduku lya ilagano
Besaleli nakagongomanya isanduku lya ilagano kwa mbawo za msonobali, ulefu wake nawali sentimita miya imwe na kumi, ugazi nawali sentimita makumi sita na sita, na wimo wake nawali sentimita makumi sita na sita.
Ihema lya Nguluwi lyangwimizwa
Mkulu Nguluwi nakamlonjela Musa, "Kuli zuwa lya mwaluko lya mwezi wa mwaluko, kokwimiza ihema lya Nguluwi. Mgati mwa ihema alyo kowika lila isanduku lya ilagano, hamba uwiche ipaziya kumwando mwake.
Hamba nakahola vila vibao vili vya maganga na kuviwika kuli lila isanduku. Nakajikoleza jila mipichilo kuli pete za isanduku na kuchiwika chigubiko cha uhanyisi mchanya mwake. Hamba nakaliwika lila isanduku lya ilagano mgati mwa ihema na kuniniza ipaziya kumwando kwa isanduku. Ipaziya nalivisa isanduku lya ilagano kota Musa vyoyalajizwe na Mkulu Nguluwi.
Mhela Musa vyoyenjile mgati mwa ihema lya Nguluwi leka yadawale na Mkulu Nguluwi, nakahulika lizi lilawila kuchanya kwa chigubiko cha uhanyisi, chiwele mchanya mwa isanduku lya ilagano, kulawila hagati mwa vila vilumbigwe vili viwele na mabawa. Lelo, nakadawala na heye.
Majendo gangwaluka
Lelo wanhu nawaluka majendo kulawila Sinai, chidunda cha Mkulu Nguluwi, majendo ga mazuwa gadatu. Isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi naliwalongola leka kuwapalila honhu ha kuwasa. Chila lowaluche majendo kulawa kowawichile kambi imwe mbaka iyage, ng’hungugu ya Mkulu Nguluwi nayali mchanya mwa hewo nemisi.
Chila mhela isanduku lya ilagano lyolyaluche majendo kuluta kumwando, Musa nakalonga, "Winuche, gwa Mkulu Nguluwi, leka wang’honyo wa hegwe wasambaluche, na awo walingukuzudila wabilime kutali na hegwe." Chila mhela vyolimile, Musa nakalonga, "Uwahiluchile, gwa Mkulu Nguluwi, wano maelufu na maelufu ga Isilaeli."
Ng’hweku ya Aluni
Hamba Mkulu Nguluwi nakamlonjela Musa, "Walonjele Waisilaeli wakigalile ng’hweku kumi na mbili, chilongozi yumwe wa chila nhanzi, ng’hweku imwe. Wandiche itagwa lya chila yumwe wa hewo kuli ng’hweku ya heye, na itagwa lya Aluni wandiche mchanya mwa ng’hweku ya nhanzi ya Lawi. Howa na ng’hweku imwe kwa chila chilongozi wa nhanzi. Zihiliche ng’hweku azo kuli ihema lya Nguluwi na kuziwika hali isanduku lya ilagano, honhu hawele heni nditing’hanaga na hegwe. Ng’hweku ya munhu yondimhagula yozuka. Kwa nzila ayi, kung’ung’uta kwa Waisilaeli kwa chiwalo cha hemwe, ndokudita kumale."
Musa nakadawala na wanhu wa Isilaeli. Vilongozi wa hewo weng’ha nawamha chila yumwe ng’hweku ya heye kota vyoiwele nhanzi ya heye, ahyo nazali ng’hweku kumi na mbili, na ng’hweku ya Aluni nayali hali azo. Musa nakaziwika ng’hweku azo hali Mkulu Nguluwi kuli ihema lya Nguluwi.
Hamitondo kung’hali lufuku, Musa nakaluta kuli ihema lya Nguluwi. Amo, nakaifika ng’hweku ya Aluni wa nhanzi ya Lawi, izuka na kulavya mitumba jibahule uluwa na kulela mafunza gapile ga igodi lilinguchemigwa mlozi. Hamba Musa nakazilavya ng’hweku zeng’ha aho, kulawila hali Mkulu Nguluwi, nakawalajila Waisilaeli weng’ha, na chila chilongozi nakahola ng’hweku ya heye yuye. Mkulu Nguluwi nakamlonjela Musa, "Ihilule ng’hweku ya Aluni hali isanduku lya ilagano. Ayo yowichigwa goya honhu aho, na ndo chinhu cha kukanya kwa wala wahinduche wone hawalechile kung’ung’uta, wobagama." Musa kadita kota vyoyalajizwe na Mkulu Nguluwi.
Lelo wanhu nawoka howekale na kuluta kuloka lwanda lwa Yolodani, watambika nawali wapichile isanduku lya ilagano wowalongola wanhu. Lwanda lwa Yolodani lwangumema mhela wa mbena. Baho du wala wapichile isanduku lya ilagano lowafichile Yolodani na magulu ga hewo vyogabijile mazi hafungo ha lwanda alo, mazi gawele gochililika kulawila ubanzi wa kuchanya nagema na kilunda mbaka ako Adamu, chijiji chiwele habehi na muji wa Saletani. Ahyo mazi ago nagali gochidulika kuluta bahali ya Alaba, izeleche kota Bahali ya Mwino, nagema ng’hatu. Wanhu nawaloka kumwando kwa Yeliko. Mhela Waisilaeli vyowawele woloka honhu hawele mazi nagakola, watambika wapichile isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi, nawema hagati ha lwanda Yolodani mbaka wanhu weng’ha nawaloka.
Awo watambika nawali wapichile lila isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi vyowalawile hagati ha lwanda lwa Yolodani na kubiga hafungo mwa lwanda, mazi ga lwanda lwa Yolodani nagaluka kuchililika kahi na kumema kota hamwande.
Waisilaeli wanguuboka muji wa Yeliko
Lwizi lwa kwinjilila kuli muji wa Yeliko nalwali luhindigwe nzinzili kuwalemeza Waisilaeli waleche kwinjila. Kuduhuli munhu yoweza kwinjila ne kulawa kuli muji awo. Mkulu Nguluwi nakamlonjela Yoshua, "Ulole! Heni ndouwika mmoko wa hegwe muji wa Yeliko hamwe na mndewa wa heye na wamizi wake wawele na mong’ho. Hegwe na wala wamizi weng’ha mouzunguluta awo muji mala imwe chila zuwa kwa mazuwa sita. Watambika saba, chila yumwe yawele yaholile mhalamhanda ya heye ya mbalati ya ing’holo ilume, wolongola kumwando kwa isanduku lya ilagano. Kuli zuwa lya saba mouzunguluta muji awo mala saba, aku watambika wopemba mhalamhanda. Vyowopemba mhalamhanda azo kwa kulandula lizi kwa kulutilila na baho du vyomhulika alyo lizi, wanhu weng’ha wotowa iyowe, alo lukanzi lwa muji logwa. Aho ndo wanhu wouvaba muji chila yumwe kulawa honhu hoyemile."
Lelo Yoshua, mwana wa Nuni, nakawachema watambika, nakawalonjela, "Mlipiche isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi na watambika saba wahole mbalati saba za ming’holo milume, walongole kumwando kwa isanduku alyo." Yoshua nakawalonjela wanhu, "Mlute kumwando, muuzungulute muji na awo wanhu wawichigwe goya kitowa ngondo walute kumwando kwa isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi."
Lelo wanhu nawatowa iyowe aku mhalamhanda zipembigwa. Wanhu vyowahuliche lizi lya mhalamhanda nawatowa iyowe kwa kulandula lizi, na lukanzi lwa muji nalugwa, luu. Chila yumwe kulawila honhu hoyemile, nawauvaba baho du na kuuhola muji ula.
Wafilisti nawekungajiza kuwatowa Waisilaeli, lowawele wochitowa, Waisilaeli nawasumigwa. Waisilaeli elufu zine nawakopoligwa kuli ngondo. Wamizi wa ngondo lowahiluche kuli kambi, wasekulu wa Isilaeli nawalonga, "Lekachoni Mkulu Nguluwi nakawakundiza Wafilisti watusumye lehano? Tuche tukaligale isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi kulawa Shilo, leka lilute hamwe na hetwe na kutulohola kulawa mmoko mwa wang’honyo wa hetwe." Ahyo nawawalajiza vitumagwa ako Shilo, nawo nawaligala isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi Yawele na Mong’ho, yekale hagati ha vilumbigwe vili viwele na mabawa, vigongomanyigwe na kuwichigwa mchanya mwa isanduku. Wala wana weli walume wa Eli, Hofini na Finehasi nawoya hamwe na lila isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi.
Isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi lolifichile kuli kambi Waisilaeli weng’ha nawatowa luchenze kwa lizi ng’hulu mbaka isi yeng’ha naitigasika. Wafilisti lowahuliche luchenze alo, nawauza, "Luchenze lweng’ha alo kuli kambi ya Waebulaniya luna mana yachi?" Lowavizelele kota isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi nalyali lifichile kuli kambi ya Waisilaeli, Wafilisti nawadumba nawalonga, "Mlungu nakenjila kuli kambi. Tochona hetwe! Mbuli kota ayi hainalawila mbaka sambi. Tochona hetwe! Yalikohi yotulohola kulawa mmoko mwa milungu jiwele na ludali? Ajo ndo milungu jiwatowile Wamisili kwa magazo geng’ha ako kuchiwala. Lelo hemwe Wafilisti tikangaze. Mitowe kota walume, ama hebu mowa wapogozi wa Waebulaniya, kota hewo vyowawele wapogozi wa hetwe. Mitowe kota walume."
Wafilisti nawetowa ngondo, Waisilaeli nawalemwela na kudwina chila munhu haluga ha heye. Zuwa alyo nakwali kukopola kukulu ng’hatu, Waisilaeli nawajiliza wamizi elufu makumi gadatu (30,000) walingujenda kwa magulu. Isanduku lya ilagano lya Nguluwi naliholigwa, nawo wana weli walume wa Eli, Hofini na Finehasi, nawakopoligwa.
Mkulu Nguluwi nakawatowa vibi na kuwakabusa wanhu wa Ashidodi. Nakawatowa na wanhu wa habehi na heye kwa kuwagalila mipu. Wanhu wa Ashidodi lowagawene ago gawafika, nawalonga, "Nguluwi wa Isilaeli kangututowa vibi hetwe hamwe na mlungu wa hetwe Dagoni. Isanduku lya ilagano lya Nguluwi halichikala kwa hetwe." Lelo nawawachema vilongozi weng’ha wa Wafilisti na kuwauza, "Ndaze, todita choni na ali isanduku lya ilagano lya Nguluwi wa Isilaeli?" Nawedichila, "Isanduku lya Nguluwi wa Isilaeli lilute Gati." Lelo nawalilavya aho isanduku lya Nguluwi wa Isilaeli. Ila lowalihiliche Gati, Mkulu Nguluwi, nakautowa muji awo wa Gati na kuwadumbiza. Nguluwi nakawagaza wanhu wa muji awo wasongolo na wasekulu, kwa kuwagalila mipu. Ahyo nawalihilika alyo isanduku lya ilagano lya Nguluwi kuli muji wa Ekiloni. Ila mhela isanduku alyo lya Nguluwi vyoliwele likwinjila Ekiloni, wanhu wa muji awo nawalila wolonga, "Nawaligala isanduku lya Nguluwi wa Isilaeli kwa hetwe leka kutukopola hetwe na wanhu wa hetwe." Lelo nawawachema hamwe vilongozi weng’ha wa Wafilisti na kulonga, "Mlyuse isanduku lya ilagano lya Nguluwi wa Isilaeli na lihiluswe honhu hake, wone haiwa ahyo lyotukopola hetwe na wanhu wa hetwe." Muji nawali umemile lunhwinhwi kwa vila Nguluwi nayali yowagaza lukami.
Isanduku lya ilagano lyanguhiluswa Isilaeli
Alyo isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi nalyali kuli isi ya Wafilisti myezi saba. Nawo Wafilisti nawawachema watambika wa Dagoni na walaguzi na kuwalonjela, "Tulidite ndaze ali isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi? Mtulonjele hotulihilula ali isanduku kuli honhu hake, tulajize na chinhu chachi kahi?" Nawedichila, "Wone molihilula alyo isanduku lya ilagano lya Nguluwi wa Isilaeli, mleche kuhilula lilihela chinhu ila mumhilichile nhambiko ya nongwa. Hamba mowa wakomu na mogubulilwa lekachoni kangulutilila kuwagaza hemwe."
Lelo nawadita ahyo. Nawahola misenga mili kota vyowalajizwe, nawajiwoha kuli mutuka awo wa kukwejigwa, milogota jawo najiwichigwa kuli ibani. Nawaliwika isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi mchanya mwa mutuka awo wa kukwejigwa hamwe na wula mhako uwele na vinhu vya zahabu vilingiwhana na migule na mipu. Hamba ajo misenga najiluta mbaka Beti-shemeshi, wojenda ne kuhinduka ubanzi woneche kuno jilila nzila yeng’ha. Vilongozi wa Wafilisti nawajiwinza misenga ajo mbaka kuli mbaka wa Beti-shemeshi. Mhela awo wanhu wa Beti-shemeshi nawali wobeta ngano ya hewo ako kibindi, lowenule meho ga hewo na kulyona lila isanduku lya ilagano, nawasangalala ng’hatu kulyona. Wula mutuka nawuya mbaka kuli mgunda wa Yoshua wa Beti-shemeshi na kwima hafungo ha italawe likulu. Wanhu nawatula mbawo za wula mutuka wa kukwejigwa na kujilavya nhambiko jila misenga, jiwa nhambiko ya kulakazwa kwa Mkulu Nguluwi. Nawo Walawi nawalidulisa isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi hamwe na wula mhako uwele na vinhu vya zahabu na kuwika mchanya mwa lila italawe likulu. Zuwa lila wanhu wa Beti-shemeshi nawalavya nhambiko ya kulakazwa na nhambiko iyage kwa Mkulu Nguluwi.
Nawo wanhu wa Kiliati-yealimu nawoya, nawahola isanduku lya Mkulu Nguluwi. Nawaligala kuli ng’handa ya Abinadabu mchanya kuli chidunda na kumuwika Eleasali, mwanage, kuli mijito ja chiuyeng’ha yalilolele isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi. Alyo isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi nalipona ako Kiliati-yealimu kwa miyaka makumi meli.
Samweli kangwamula ako Isilaeli
Wanhu weng’ha wa Isilaeli nawamlilila Mkulu Nguluwi leka yawatanze.
Mndewa Daudi loyahuliche kota Mkulu Nguluwi nakalitambichiza ivyazi lya Obedi-edomu na vinhu vyeng’ha vyoyawele navyo kwa chiwalo cha isanduku lya Nguluwi, nakaluta kulihola isanduku lya ilagano kwa Obedi-edomu na kulihilika kuli muji wa Daudi kwa kusangalala. Wala wanhu wapichile lila isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi lowalutile magulu sita, Daudi nakalavya nhambiko, ibuguma limwe na ilogota limwe linenehe. Daudi vyoyawopile goya chizibao cha kitani mchuno cha heye, nakavina kwa mong’ho wa heye weng’ha hali Mkulu Nguluwi. Lelo heye na wanhu weng’ha wa Isilaeli nawalihilika isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi mbaka kuli muji wa Daudi kwa lizi lya kusangalala na mhalamhanda.
Isanduku lya ilagano lyangugaligwa kuli ng’handa ya Nguluwi
Lelo, mndewa Solomoni, nakawachema wasekulu na vilongozi weng’ha wa nhanzi na wa ivyazi lya Isilaeli ako Yelusalemu, leka waligale isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi kulawa honhu hamwenga ha muji wa Daudi, hawele ndo chidunda cha Siyoni mbaka kuli ng’handa ya Nguluwi. Waisilaeli weng’ha nawekungajiza kwa mndewa Solomoni mhela wa mnvina ya vibumuli, kuli mwezi wa Etanimu, uwele ndo mwezi wa saba. Wasekulu weng’ha wa Isilaeli lowafichile, watambika nawalipika isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi. Walawi na watambika nawalihola isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi na ihema lya Nguluwi na vinhu vyelile vyeng’ha viwele amo mihema, watambika na Walawi nawavipika. Mndewa Solomoni na nhing’hano yeng’ha ya Waisilaeli wawele nawekungajiza hali heye, wawele nawali hali alyo isanduku lya ilagano, nawalavya nhambiko nyinji za ming’holo na misenga jiwele hisabu yake hailinguweza kwandichigwa ne kuwazigwa. Hamba watambika nawalihilika isanduku lya ilagano lya Mkulu Nguluwi mbaka hali honhu hake, mgati ng’hatu mwa ng’handa ya Nguluwi, hawele ndo honhu helile ng’hatu, nawaliwika hasi ha mabawa ga vilumbigwe viwele na mabawa. Avyo vilumbigwe viwele na mabawa navigonzola mabawa gawo mchanya mwa honhu hawichigwe isanduku lya ilagano, ahyo isanduku alyo na mipichilo jake navyali hasi ha mabawa. Mipichilo jake najali ng’wemang’wema lukami mbaka najoneka kulawa honhu helile hali honhu helile ng’hatu, ila hajilingoneka hanze ha honhu helile. Mipichilo ajo jing’hali kuko. Mgati mwa isanduku lya ilagano nakwali na vibawo vili hela vya maganga, viwele Musa nayali yaviwichile mgati mwake ako Holebu, honhu hawele Mkulu Nguluwi nakadita ilagano na Waisilaeli lowalawile Misili.
Watambika lowalawile hali honhu helile, ng’hungugu naimemeza ng’handa ya Mkulu Nguluwi. Ahyo watambika nawalemwela kukola mijito kwa chiwalo cha ng’hungugu ayo, kwa vila ukulu wa Mkulu Nguluwi nauimemeza ng’handa ya Mkulu Nguluwi.
Kumfugamila Nguluwi kuli ihema lya kuli isi
Ilagano lya mwaluko nalyali na vihendo vyake vya kumkolela mijito Nguluwi, nahali na ihema lyelile lyakufugamila kuli isi. Nahazenjigwa ihema hali chihengo cha mwaluko, nahachemigwa Honhu Helile. Amo namwali na honhu ha kuwichila chenje, chisaga na mibumunda jiwichigwe goya. Kumbele kwa ipaziya lya keli, nahali na ihema nalichemigwa Honhu Helile ng’hatu. Amo namwali na honhu ha kumfugamila Nguluwi ha zahabu kwa mbuli ya kufunyizila ubani na isanduku lya ilagano, lyali liwichigwe zahabu nzingo zeng’ha, mgati mwake mwali na chiya cha zahabu chiwele na chilyo chizeleche kota mana, ng’hweku ya Aluni iwele ibahule misolo na uluwa, navyo vibawo vili lya maganga vyandichigwe ilagano. Mchanya mwa alyo isanduku nakwali na vilumbigwe vifandile kota wahilisi, vilingulajila kota hala honhu hana ukulu wa Nguluwi na mabawa gawo nagagonzoligwa kugubika chigubiko cha isanduku mchanya mwa honhu halingusigwa gehile. Ila sambi hatuweza kulonga kwa mgati ng’hatu kuli mbuli azo.
Hamba ng’handa ya Nguluwi iwele kilanga naigubuligwa na isanduku lya heye lya ilagano nalyoneka mli ng’handa ya Nguluwi. Nakulawila lumwemwesa na lizi na limlungu na limachinyina na nhonya ng’hulu ya maganga.