Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
Lisanduku lya lipatanu
Guwagambiri wantu wa Israeli wanyawi lisandiku lya mbawu za mitera ya mjohoru, lisanduku ali liweri na utali wa sentimita miya na lilongu, upana wakuyi sentimita malongu sita na sita. Hagulityelemeki lisandiku ali madini ga zahabu iyerepa mkati na kunja, su gulinyawiri ukingu wa zahabu wega zoseri. Shakapanu mnyawi bangili za msheshi za zahabu na kuzitula mumagulu mwa lisanduku ali, kila ligulu gutuli bangili yimu. Hagunyawi mipiku ya mjohoro na kuyityasiya zahabu, na mipiku hayi utaipitiziya pakati pa peti zyaziweri pandi mbili za lisanduki. Honga azi za kupapira hazisigali shaka shoseri muzibangili zilii. Mkati mwa lisandiku ali hagutuli mabuwi galii gagasongulituwi na gagalembituwi malagaliru gangu.
Gunyawi mfiniku gwa kugubika lisanduku kwa zahabu iherepa, mfiniku agu haguweri pahala pa kulekeziya wantu vidoda vyawu. Mfiniku agu haguweri na utali wa sentimita miya na lilongu, upana wakuyi sentimita malongu sita na sita. Viraa hagunyawi kwa zahabu mfanu wa viwumbi vikomu wawili vyaviwera na mbapatiru, guwatuli muupeleru mwa mfiniku gwa lisanduku lilii. Shiwumbi yumu upeleru umu na shiwumbi shamonga kaweri upereru wamonga. Guvituli viwumbi avi muupeleru mwa mfiniku agu kumbiti guvinyawi pavilimamatila pamuhera na mfiniku agu. Viwumbi avi havilolani na mbambatiru zawu zigubutuka pawalolana. Gufintiki mfiniku agu palisanduku ali na gutuli mabuwi galii mawili mulisanduku ali lya lipatanu, mabuwi galii ganukupanana gwenga.
Neni haniliwoni nagwenga panu, kulawa pampindi pa shigoda ashi sha kulekeziya pakati pa viwumbi yawawera pampindi pa lisandiku lya mapatanu, hanyoweri nagwenga na kukupanana malagaliru goseri kwajili ya wantu wa Israeli.
Kunyawa Lisandiku lya Lipatanu
Bezaleli kanyawiti Lisandiku lya Lipatanu kwa mbawu za mtera gwa mijoholu, utali wakuyi uweriti sentimita miya yimu na lilongu na upana sentimita malongu sita na sita na utali wakuyi sentimita malongu na sita na sita.
Kulinyawa Liringu Linanagala na kulityekuwa
Shakapanu Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa, "Mulishaka lya kwanja lya mwezi gwa kwanja, gunyawi Liringu Linanagala. Muliringu ali hagutuli Lisanduku lya Lipatanu, shakapanu gutuli lipaziya palongolu pakuwi.
Su Musa kagatoliti mabuwi mawili gagasongolituwi, gagalembituwi malagaliru na kagatuliti Mulisanduku lya Lipatanu. Yomberi katuliti mipiku ya kupapira mupeti zyaviwera Mulisanduku lya Lipatanu, viraa kaligubikiti kwa mfuniku gwagushemuwa pahala pa kulekeziya vidoda. Shakapanu lisanduku lilii kalitula mkati mwa Pahala Pananagala Muliringu Linanagala na kukowekiziya lipaziya. Kwa ntambu ayi, kadiwiriti wantu yawawera kunja kulilola lisandiku. Katenditi vyoseri avi ntambu yakalagaliritwi na Mtuwa Mlungu.
Musa pakingiriti Muliringu Linanagala su kayoweri na Mtuwa Mlungu, yomberi kapikaniriti liziwu kulawa pamfiniku yagushemuwa shigoda sha kulekeziya, shashiweriti panani pa Lisanduku lya Lipatanu, kulawa pakati pa viumbi walii wawili yawawera na mbapatiru.
Mwanja gwankuwanja
Su wantu wagenditi mwanja kulawa Sinayi, Lugongu lwa Mtuwa Mlungu, womberi wagenditi mwanja kwa mashaka matatu. Lisandiku lya Lipatanu lya Mtuwa Mlungu liwalonguleriti mwanja gwa mashaka galii matatu su kuwasakulira pahala pa kunyawa kambi. Kila pawagenditi mwanja kulawa pahala pamu kugenda pahala pingi, liwundi lya Mtuwa Mlungu liweriti kumpindi kwawu paluwala.
Kila shaka lisandiku paligenditi mwanja kulongolu, Musa kalongiti, "Gugoloki gwee Mtuwa Mlungu, guwapalasiyi wangondu waku na walii yawakukalalira guwatendi watugi kulawa kulongolu kwaku.!" Na shaka paligolokiti, Musa kalongiti, "Guwawuyiri, gwee Mtuwa Mlungu, awa maelufu kwa maelufu ga Waisraeli."
Luhonga lwa Aruni
Shakapanu Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa. "Guwagambiri Waisraeli wakujegeri luhonga lilongu na mbili, kila mkulu gwa likabila kajegi luhonga lumu. Gulilembi litawu lya kila muntu muluhonga lwakuyi. Na litawu lya Aruni gulilembi paluhonga lwa likabila lya Lawi. Hapaweri na luhonga lumu kwa kila mkulu gwa likabila. Guzitoli luhonga azi Muliringu Linanagala na kuzitula kulongolu kwa Lisanduku lya Lipatanu, pahala palii panuliwona na gwenga. Luhonga lwa muntu yang’enda kumsyagula haimeri. Kwanjira ayi hanugamalili mahinginiku ga Waisraeli kwa mwenga."
Musa kayoweriti na wantu wa Israeli. Wakulu wawu woseri wampananiti kila yumu luhonga lwakuyi kulawirana na likabila lyakuyi, walanga yoseri ziweriti luhonga lilongu na mbili. Luhonga lwa Aruni lutulituwiti pamuhera na honga zilii. Musa kazituliti honga zilii zoseri kulongolu kwa Mtuwa Mlungu Muliringu Linanagala.
Shirawu yaifatiti mandawira, Musa kagenditi Muliringu Linanagala. Mlii kawoniti luhonga lwa Aruni gwa likabila lya Lawi, imera na kumeriziya vimeru vyavilaviyiti uluwa na kulera mabwajubwaju yagawula yagashemuwa mlozi. Shakapanu Musa kavilaviyiti honga zoseri kulongolu kwa Mtuwa Mlungu, kawalanguziyiti Waisraeli woseri, na kila mkulu katoliti luhonga lwakuyi. Mtuwa Mlungu kamgambiriti Musa, "Guluwuziyi luhonga lwa Aruni kulongolu kwa Lisanduku lya Lipatanu. Alu haluloleruwi weri pahala palii, na liberiziwu kwa woseri yawanema na pawaleka ndiri kuhinginika, hawahowi." Musa katenditi gambira Mtuwa Mlungu ntambu yakamlagaliriti.
Su wantu watupuliti malingu gawu wagenda kuloka lushemba Yoridani, watambika yawapapa lisanduku lya lipatanu wawalongoleriti wantu.
Palaa palii awa yawapapiti lisanduku lya lipatanu pawasokiti Yoridani na zyayu zawu pazitimbiti muunenemu mwa lushemba Yoridani, lushemba lweni lirawa shaka sha kubenanga, mashi gaweriti ganyililika kulawa uwega wa kushana gagolokiti na kulimamatira mpaka aku Adamu kushijiji shashiwera pakwegera na mji gwa Saretani. Mashi yagaweriti gankunyililika kugenda bahari ya Araba viraa ishemuwa bahari ya munu, gayumiti nakamu, wantu walokiti kumwambu kwa Yeriku. Shaka Waisraeli pawaweriti wankuloka, watambika yawaweriti wankulipapa lisandiku lya lipatanu, wagolokiti pahala payuma pakati pa lushemba Yoridani mpaka wantu woseri pawalokiti.
na watambika yawaweriti wapapa lisandiku lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu pawalawiti pakati pa lushemba Yoridani na kutimba mpeku ya lushemba Yoridani, mashi ga lushemba Yoridani ganja kunyiririka kayi na kumema gambira kwanja.
Waisraeli wankugutola kwa makakala mji gwa Yeriku
Migomi mikulu ya kwingira mji gwa Yeriku iweriti itatuwa kuwalewelera Waisraeli nawingira mumji. Kwahera muntu yakaweziti kwingira ama kulawa kunja kwa mji agu. Mtuwa Mlungu kamgambiriti Yoshuwa, "Guloli, hanikutendi guwutoli kwa makakala mji gwa Yeriku pamuhera na mfalumi gwakuwi na wanjagira wakuwi yawawera wagangamala. Gwenga pamuhera na wanjagira waku hamuzyengeti mji agu mala yimu kila lishaka kwa mashaka sita. Watambika saba, kila yumu katoli lipenga lyakuyi lya ligoli lya kondolu gwa shipalu, hawalongoleri kulongolu kwa lisanduku lya lipatanu. Mulishaka lya saba, gwenga pamuhera na wanjagira waku hamluzyengeti mala saba mji agu, uganu watambika pawagomba mapenga. Shakapanu womberi hawagombi mapenga kwa liziwu likulu. Palaa palii pampikanira liziwu ali, wantu woseri hawabotangi na vibambaza vya mji haviguwi pasi. Su wanjagila woseri hawingiri mumji."
Su Yoshuwa kawashemiti watambika na kuwagambira, "Mlitoli lisanduku lya lipatanu, na wantu saba pakati penu walilongoleri pawakola mapenga aga ga ligoli lya kondolu." Yoshuwa kawagambira wantu, "Mgendi kulongolu, mguzyengeti mji, na wantu wana vintu vya kulikomangira wagendi kulongolu kwa lisandiku lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu."
Su watambika wagombiti lipenga. Palaa wantu pawapikaniriti, womberi wabotiti kwa liziwu likulu na vibambaza vya mji vibomukiti. Shakapanu wanjagira woseri wingiliti mumji na kugutola kwa makakala.
Wafilisti wawakomangiti Waisraeli na pa makomangu makulu, Waisraeli wasinditi. Waisraeli elufu msheshi walaguwitwi kuluwaga lwa makomangu. Wamashonta wa Israeli yawaponikiti pawasokiti mungonjeru, wazewi wa Israeli walongiti, "Ntambu gaa Mtuwa Mlungu kawaleka Wafilisti watukanki leru? Tugendeni tulijegi Lisandiku lya Lipatanu lya Mtuwa Mlungu kulawa Shilu, su kawezi kugenda na twenga kunkondu na kutulopola kulawa wankondu wetu." Hangu, wawatumiti wantumintumi aku Shilu, na womberi wajegiti Lisandiku lya Lipatanu lya Mtuwa Mlungu yakana makakala, mweni kalikala shifalumi pampindi pa viwumbi vyana mbapatiru yawashemwa Makerubi. Na wana wawili wapalu wa Eli, Hofini na Finehasi wiziti pamuhera na Lisandiku lilii lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu. Lisandiku lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu palisokiti mungonjeru Waisraeli woseri wabotangiti pawanemelera kwa manemu, mpaka isi yoseri itikinyika. Wafilisti pawapikiniriti liziwu ali lya nemeleru walongiti "Mashowanganu goseri aga kungonjeru ga Waeburaniya gana mana gaa?" Pawavimaniti handa Lisandiku lya Lipatanu lya Mtuwa Mlungu liweriti lisoka kungonjeru zawu, Wafilisti watiriti walonga, "Toziya wamlungu wiza kungonjeru yawu! Shondi twenga! Shitwatila handa ashi hasheni lawiri! Shondi twenga! Ndo gaa yakafira kutulopola kulawa kwa wamlungu awa yawana makakala? Awa ndo wamlungu yawawalagiti Wamisri kwa kila ntambu ya makomangu kushiwala. Vinu, mwenga Wafilisti, mlipananani moyu. Muweri, wagangamala namwiza kuwera wamanda wa Shiebrania handa womberi ntambu yawaweriti wamanda wa twenga. Muweri wagangamala handa wapalu na kulikomanga." Su Wafilisti walikomanga nkondu na Waisraeli wasinditi na kutira kila muntu ukaya kwakuyi. Lishaka ali kuweriti na malaga makulu toziya mashonta elufu selasini yawagenda kwa magulu wa Israeli walagitwi. Lisandiku lya lipatanu lya Mlungu litolitwi na Wafilisti kwa makakala na wana wawili wapalu wa Eli, Hofini na Finehasi walaguwa.
Mtuwa Mlungu kawajegera makomangu nentu na kuwatiriziya wantu wa Ashidodi. Kawakomanga, ata na wantu yawaweriti wapakwegera nawa, kwa kuwajegera ulweri wa malipu. Wenikaya wa Ashidodi pawawoniti mirandu yayiwapatiti, walonga, "Mlungu gwa Israeli Katukomanga nentu twenga pamuhera na mlungu gwetu Dagoni. Lisandiku lya Lipatanu lya Mtuwa Mlungu hapeni liwezi kulikala kwa twenga" Watumiti walagilagi na kuwajojonira walonguziya woseri wamuhanu wa Wafilisti na kuwakosiya, "Hatutendi hashi na Lisandiku ali lya Mlungu gwa Israeli?" Wakulu wawu wankula, "Lisandiku ali lya Mlungu gwa Israeli mlijegeri Gati." Su walijegera aku. Kumbiti pa kulijega aku Gati, Mtuwa Mlungu kagukomanga mji agu, pakajega lyoga likulu kumjini na kawakomanga wapalu wa mji agu wantemba kwa wazewi, kwa kuwajegera malipu. Su, walijega Lisandiku ali lya Mlungu kumji gwa Ekroni. Kumbiti Lisandiku ali lya Mlungu palisokiti aku, wantu wa mji agu washowanganiti, "Watujegera Lisandiku lya Mlungu gwa Israeli su kutulaga twenga twawoseri." Shakapanu walagalira ulagilagi na kujojonira wakulu wa Wafiristi na kuwagambira, "Mliwuziyi Lisandiku lya Mlungu gwa Israeli pahala pakuyi, su nalitulaga twenga pamuhera na wantu wetu."Watenditi hangu toziya kuweriti na lyoga likulu koseri, toziya Mlungu kawakomangiti nentu.
Lisandiku lya lipatanu lyakuwuziwa Israeli
Pa Lisandiku lya Mtuwa Mlungu kuwera muisi ya Wafilisti kwa shaka sha miyezi saba, Wafilisti wawashemiti watambika na watunga wawu na kuwakosiya, "Tutendi hashi na Lisandiku ali lya Mtuwa Mlungu? Mtugambiri tuliwuziyi na shintu gaa pahala pakuyi." Womberi wawagambira, "Pamuliwuziya Lisandiku lya Mlungu gwa Israeli, namuliwuziya mawoku hera. Kumbiti kwa ntambu yoseri ilii pamuliwuziya mjegi na tambiku ya kuwusiya ukondola wenu. Pamtenda hangu hamponeki, na mwenga hamuvimani kwa ntambu gaa kaweriti kankuwakomanga magenda."
Watenditi ntambu yawagambiritwi wawatoli ng’ombi wawili yawakamitwi na kuwatawa mumbutuka na wana wa ng’ombi wawatawi mulizizi. Lisandiku lilii lya Mtuwa Mlungu walitula mumbutuka ilii pamuhera na majamanda gana vinyagu vya wambewa na virii vya malipu. Wang’ombi wagenditi magenda kugenda mji gwa Beti Shemeshi pota kugenda kumshigi ama kumliwu na waweriti wankubota pawaweriti wankugenda. Wafalumi walii mhanu wa Wafilisti wawafatiti mpaka mumbaka mwa Beti Shemeshi. Wantu wa Beti Shemeshi waweriti wankubenanga nganu kululalanda. Pawaloliti pampindi na kuliwona Lisandiku lya Mtuwa Mlungu, wanemelera nentu. Mbutuka ayi igenditi kulilambu lya Yoshuwa, mwenikaya gwa Beti Shemeshi. Palisokiti aku ligoloka pakwegera na libuwi likulu. Wantu wabomolanga mbutuka ilii, mbawu zakuyi watendera kuwalunguziya wamg’ombi awa wawalaviyiti handa tambiku ya kulunguziya kwa Mtuwa Mlungu. Pamberi pa aga Walawi waweriti wasulusiya Lisandiku lya Mtuwa Mlungu na lijamanda lilii lyana vinyagu vya zahabu na kuvitula kulibuwi lilii likulu. Su, lishaka ali wantu wa Beti Shemeshi walaviyiti tambiku za kulunguziya, na kumlavilira tambiku zimonga Mtuwa Mlungu.
Shakapanu, wantu wa Kiriati Yearimu wagenda na kulitola Lisandiku lya Mtuwa Mlungu, walijega ukaya kwa Abinadabu, yakalikaliti kumigongu. Wamlumika mwana gwakuyi mpalu yawamshemiti Eleazari su kaliloleri Lisandiku ali.
Samueli kankukolamlima Israeli
Kwanjira Lisandiku lya Mtuwa Mlungu lijegwi kumjini Kiriati Yearimu shaka shitali shipititi, handa mivinja ishilini hangu. Shaka ashi Waisraeli woseri wamliliriti Mtuwa Mlungu.
"Mfalumi Dawudi pakapikiniriti kuwera Mtuwa Mlungu kawatekelera walongu wa Obedi Edomu na vintu vyoseri vyakaweriti navi toziya ya lisandiku la Mtuwa Mlungu, hangu Dawudi kagenda kulitola lisandiku lya patanu kulawa ukaya kwa Obedi Edomu na kujega kulushi lwa Dawudi kwa sheleku nkulu." Wantu walii yawalijegiti lisandiku lwa Mtuwa Mlungu kila pawagenditi atuwa sita, Dawudi kalaviyi tambiku ya ng’ombi shipalu na ng’ombi shididini yumu kanenepa. Dawudi pakaweriti kalitawa nguwu yakuvala pashifuwa kalitawa mshunu mwakuyi kavina kwa likakala lyakuyi lyoseri kulongolu kwa Mtuwa Mlungu. Hangu, yomberi na Waisraeli woseri walijegiti lisandiku lya Mtuwa Mlungu mpaka kumji gwa Dawudi kwa nemeleru na liziwu likulu lya talumbeta.
Lisanduku lya lipatanu lijegwa munumba nkulu ya Mlungu
Su, Mfalumi Selemani kawajojoniliti wantu aku Yerusalemu wazewi na wakulu woseri wa makabira na nkolu za Israeli su waliwusiyi lisanduku lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu kulawa Siyoni ndo mji gwa Dawudi. Wantu woseri waliwoniti, shaka sha msambu, mumwezi gwa Etanimu, ndo mwezi gwa saba. Pa wazewi woseri wa Israeli kusoka, watambika walipapiti lisanduku lya lipatanu, nakujega Numba ya Mtuwa Mlungu. Walawi na Watambika wahamiziyiti lisanduku lya lipatanu na liringu linanagala lya kuliwona, na vyombu vinanagala vyoseri vyaviweriti amu Mliringu. Mfalumi Selemani na mkutanu goseri gwa Israeli wajojonikiti palongolu pa lisanduku lya lipatanu, na womberi walaviya litambiku. Ng’ombi na kondolu yawawalangika ndiri. Shakapanu watambika waliyingiziya lisanduku lya lipatanu lya Mtuwa Mlungu pahala pakuyi, mushumba kati mwa numba pahala pananagala nentu, na kulitula pasi pa mbapatiru za makelubi. Mbapatiru za viumbi avi yavishemitwi makelubi watandaziyiti mbapatiru zawu pampindi pa lisanduku lya lipatanu, pampindi pa mitera ya kupapira lisandiku. Toziya mitera ayi iweriti mitali nentu, mpeleru zakuyi ziweziti kuwoneka pahala pakuyi pananagala, palongolu pa shumba sha mngati, kumbiti iwezekana ndiri kuwoneka kulawa uwega wakunja. Mitera ayi isigala mpaka leru. Paweriti ndiri na shintu shoseri mngati mwa lisanduku lya lipatanu ira virii vibawu viwili vya mabuwi vyeni Musa kavituliti amu kulii Herobu, pahala Mtuwa Mlungu katuliti lipatanu na Waisraeli pawalawiti Misri.
Iwera, watambika pawalawiti palii pahala pananagala liwundu limemiziya numba nkulu ya Mlungu. Ata watambika wasinditi kugoloka su watendi lihengu lyawu toziya ya liwundi ali, toziya Mlungu kalilanguziya kamnumba yakuyi.
Pahala pananagala pa pasipanu na pa kumpindi
Su lipatanu lya kwanja liweriti na ntambu zyakuwi zya kuguwira na pahala pananagala pa pasipanu. Lipamanda linyawitwi vyumba viwili, mshumba sha kwanja paweriti na shombu sha kutulira vikoloboyi na paweriti shintambi na mabumunda yagatulitwi palongolu pa Mlungu, pahala palii pashemitwi Pahala Pananagala Nentu. Pamberi pa lipaziya lya pili, paweriti na lipamanda lyalishemitwi Pananagala Nentu. Amu muweriti na shitalawanda sha zahabu pakutumiziya ubani. Muweriti na lisanduku lya lipatanu, lyeni liweriti walityeremeka zahabu wega zoseri na mngati mwakuwi mweriti na shiwiga sha zahabu shashiweriti na shiboga shashishemitwi mana na luhonga lwa Aruni. Luhonga ali luweriti lutomola mahamba na muweriti na mabuwi ga lipatanu. Panani pa ali lisanduku paweriti na vinyagu vya viumbi viwili vyaviwera na mpapatiru zyaziwera na ukwisa wa Mlungu, na mpapatiru zyawu zigubikiriti pahala palii wantu pawalaviyiti tambiku zya kuwusiya vidoda. Hapeni tuwezi kuvitakulira vitwatira avi vyoseri ntambu yaviwera.
Shakapanu numba nkulu ya Mlungu kumpindi wayivuguliti na lisanduku lya lipatanu lyakuwi liwonikaniti munumba nkulu ya Mlungu. Kulawiriti meta na malindimiru na mpanta na mabegiziwu ga isi na nvula nkulu ya mabuwi.