Arca da aliança
A Arca da Aliança era o símbolo mais sagrado de Israel — representava a presença de Deus no meio do seu povo. Sobre ela brilhava a glória do Senhor entre os querubins.
"Mu ngongliyed ba Kahol ko ren ni acacia, ni aningeg i ragag nge lal e inch n’umngin, ma rliw’ nge medlip e inch radan, ma rliw’ nge medlip e inch tolngin. Mi gimed gabdiy e gol ni go’ gol u langgin ngu wuru’, miki gimed ayliy marichlen nib dub’ag ni gol ni go’ gol ni de ma’athuk ban’en ngay. Mi gimed ngongliy aningeg i luwaw nib ga’ mab gol ni fan ko feak mi gimed ayliy nga aningeg raba’ i ay, ni l’agruw nga barba’ ma l’agruw nga barba’. Mi gimed ngongliy ruwley i mat’ ko gek’iy ni acacia ni kani ing ko gol mu yuy’ed fagal ley i mat’ ngalan fapi luwaw ni bay u barba’ ngu barba’ fare Kahol. Gal ley i mat’ ney e nge par u lan fapi luwaw ndab kun luf. Mi gimed tay nga langgin fare Kahol fa gal raba’ i malang ni bay gu pi’ ngomed, ni kug yoloy fa ragag i motochiyel nga daken.
"Ma upongen fare kahol e ngam ngongliyed ko gol ni go’ gol, ni aningeg i ragag nge lal e inch n’umngin, ma rliw’ nge medlip e inch radan. Mi gimed ammanag e gol ngeb ya’an l’agruw i Kerubim riy, ni reb nga taban u baler fare upong, ma reb nga taban u baler. Mu ngongliyed niyow ba peth ko fare upong. Fa gali kerubim e ngan tayrow ni yow ba sabal u daken fare upong, ma bpuf porow nike fanay daken fare upong. Mu ted nga langgin fare Kahol fagali yang i malang ni kan yoloy mi gimed ayliy upongen nga daken.
Bay gu mada’ nagmed u rom u daken upongen fare kahol, mu rom u thilin fa gali kerubim e bay gu pi’ riy ngomed urngin e motochiyel rog ni fan ngak e girdi’ nu Israel.
Me ngongliy Bezalel fare Kahol ko M’ag ko ren ni acacia, ni aningeg ni ragag nge lal e inch n’umngin, ma rliw’ nge medlip e inch radan, ma rliw’ nge medlip e inch tolngin.
Me ga’ar SOMOL ngak Moses, "Bin m’on e rran ko bin som’on e pul e ngam suweg ngalang fare Tent u P’eowchen SOMOL. Ma ga tay fare Kahol ko M’ag ni bay fare ragag i motochiyel u langgin, ma ga pag fare gi kateng nga mit.
Me fek fa gal yang i malang ni bay fa Ragag i Motochiyel u daken nge tay ngalan fare Kahol ko M’ag. Me yin’ e mat’ ngalan fapi luwaw ko fare Kahol me fek upongen fare kahol nge tay nga daken. Ma aram me tay fare Kahol ngalan fare Tent me pag nga but’ fa gi kateng, ni nge rungrung ko fare Kahol ko M’ag. Nri bod rogon ni yog SOMOL ni ngan rin’.
Nap’an ni yan Moses ngalan fare Tent ni nge non ngak SOMOL, me rung’ag laman SOMOL ni be non ngak u daken upongen fare Kahol ko M’ag, u thilin fa gali kerubim.
Fa’ani chuw piyu Israel u Sinai, ni fare burey nib thothup, miyad milekag ni dalip e rran, min m’oneg rorad fare Kahol ko M’ag rok SOMOL ni nge turguy e gin ni ngar n’ufed e Tent rorad riy.
Yad ra pug e Tent rorad ni rran ni aram e ngar milekaggad, ma bay fa gi manileng rok SOMOL u puluwrad ngalang.
Ma nap’an ni yira fek fare Kahol ko M’ag nni yan, me ga’ar Moses, "SOMOL, mu’un ngomad ngam wereg e pi to’ogor rom, ma ga gagiyegnag e pi’in ni fanenikarad gur ngar milgad!" Ma nap’an ni yira gifeg fare Kahol ko M’ag nga but’ me ga’ar Moses, "SOMOL, mu sul ngam par rok piyu Israel ni yad bo’or e biyu’."
Me ga’ar SOMOL ngak Moses, "Mog ngak e girdi’ nu Israel ngar pi’ed ragag nge l’agruw ley i sog ngom, ra reb e pi tayugang’ u reb e ganong ma nge pi’ ba ley. Ma ra bagyad fapi pumo’on mag yoloy fithingan nga daken e sog rok ma aram mag yoloy fithingan Aron nga daken baley e sog ni pow ko karok Levi e girdi’. Ra ba ley e sog ma fen reb e pi tayugang’ u reb e ganong. Mag fek e yu ley i sog nem nga langgin fare Tent u p’eowcheg ngam tay ni gubin nga mit fare Kahol ko M’ag, ko gin ni gu ma mada nigem ngay. Ma re mo’on ni kug turguy e ra for mal’gun e ley rok e sog. Aray rogon ni nggu taleg e pi girdi’ ney nu Israel ni kar pired ni yad be gun’gun’ nigem."
Me non Moses ngak fapi girdi’ nu Israel, mra reb e pi tayugang’ me pi’ ba ley e sog ngak, nra reb e ganong ma ta’abley e sog, ere ragag nge l’agruw ley u gubin, mu kun uneg e sog rok Aron nga fithik’. Me tay Moses fa yu ley i sog ni urngin ngalan fare Tent nga mit fare Kahol ko M’ag rok SOMOL.
Me reb e rran riy nnap’an ni yan Moses ngalan fare Tent, me guy ni ley rok Aron e sog, ni pow ko birok Levi e ganong e ke for mal’gun. Ke k’uf ke puf e floras riy, ma ke yib wom’ngin ni keal nike lol! Me fek Moses fa yu ley i sog ni gubin nge dag ngak piyu Israel. Mar guyed e n’en nike rin’, mra bagyad fapi tayugang’ me fulweg e ley rok e sog. Me ga’ar SOMOL ngak Moses, "Mu fulweg e ley rok Aron e sog ngam tay nga mit fare Kahol ko M’ag. Nge mang ba puguran ngak e pi’in nu Israel ni be togopluw ni yad ra y’im ni fa’anra dab ra talgad ko gun’gun’." Me rin’ Moses ni bod rogon ni yog SOMOL ni ngan rin’.
Ma aram me chuw piyu Israel ko gin yad be par riy, ngranod ni ngar th’abed fare lul’ ni Jordan nga barba’. Ma fapi prist ni yad be mat’nag fare Kahol ko M’ag e yad bay nga m’on ko girdi’, ma fa’an ni taw fapi prist nga marichlen e lul’ ni Jordan, ma ran u lan e lul’ e ke sug ke pag mirichlen ngalang, nma yodrom u nap’an ni yima t’ar wom’ngin e woldug. Machane yug nap’an e tay fapi prist e rifrif rorad nga maran, me tal e ran ko fare lul’ ndaki yan me mukun u p’ebugul e lul’ u Adam, ni fare binaw ni bay u to’oben yu Zarethan. Ma fare ran ni be yan ko re lul’ nem ngalan e Dead Sea e tal ndaki yan, me th’ab e girdi’ fare lul’ nga baraba’ u bang nib chugur nga Jeriko. Ma nap’an ni yad be th’ab fare lul’ ni ngranod u daken e but’ ndakuriy e ran riy, ma fapi prist ni yad be mat’nag fare Kahol ko M’ag rok SOMOL e ra dugilgad u daken e but’ nike mlik’ u lukngun fare lul’ ni Jordan nge yan i mada’ ko ngiyal’ nike yib urngin e girdi’ nu Israel ra th’abed fare lul’ nga baraba’.
Ma nap’an ni yib fapi prist ko gin nib mlik nga daken mirichlen e lul’, ma aram mfini yan e ran u lan fare lul’ bayay, nge sug ngalang.
Ma kan ning e garog ko binaw nu Jeriko nrib fel’ rogon, ni fan e nge dabiyag ni yib piyu Israel ngalan. Ma dariy be’ ni ku rayag ni nge yan ngalan e re binaw nem ara yan nga wuru’. Me ga’ar SOMOL ngak Joshua, "Mu telim! Yu Jeriko nge pilung riy nge pi salthaw ni bay riy ndarir rusgad e nggu pi’ nga pa’am. Ngam marod e salthaw rom ngam liyeged e re binaw nem u lan nel’ e rran, nra reb e rran ma ta’ab yay. Ma medlip e prist, nra bagayad ma be fek reb e yabul ni gagey rok e saf ni pumo’on ngranod ni yad be m’on ma be lek fare Kahol ko M’ag rok SOMOL keru’rad. Ma chirofen ni nge gaman e medlip ngay e ngam marod e salthaw rom ngam liyeged e re binaw nem ni medlip yay, ni be thoy e pi prist e pi yabul nem ni gagey ko saf ni pumo’on. Ma ngar thoyed bayay nib n’uw nap’an. Ma nap’an ni gimed ra rung’ag, ma gubin e girdi’ ni ngar tolulgad ni ba ga’ lamrad, ma bayi puth e yoror ko fare binaw. Ma aram e ga’ngin fa raba’ i salthaw ni ngar thelapgad ngalan fare binaw." Me pining Joshua fapi prist, nge weliy ngorad ni ga’ar, "Mfeked fare Kahol ko M’ag; me yan medlip i gimed nga m’on riy, ni yad be fek e yabul ni gagey ko saf ni pumo’on." Me ga’ar ngak e girdi’, "Mmarod ngan yan! Mmarod ngu’um liyeged fare binaw, ni bay e pi salthaw nga m’on ko fare Kahol ko M’ag rok SOMOL."
Me thoy fapi prist fapi yabul. Ma nap’an ni rung’ag e girdi’ lingan, miyad tolul ni ba ga’ lamrad, me muchubu’ fare yoror nga but’ nib liyeg fare binaw. Me wethap ga’ngin fa raba’ i salthaw ngalan fare binaw nranod nib k’iy kanawo’rad ngar koled.
Me fal’eg e pi Filistine rogorad ni ngar oggad ngak piyu Israel, miyad mael ngorad ngar gelgad, ya gonap’an 4,000 e pumo’on nu Israel nra li’ed ko gin ba’aram nra maelgad riy. Ma fa’ani sul e tin ni magey e salthaw ko gin yad be par riy, me ga’ar e pi’in pi’lal nu Israel, "Gur mangfan nike pag SOMOL e pi Filistine kar gelgad ngodad e daba’? Ngdarod nga Shiloh ngad feked fare Kahol ko M’ag rok SOMOL nge un ngodad nge ayuwegdad u pa’ e pi to’ogor rodad." Ma aram miyad pi’ e girdi’ ni mol’og nga Shiloh ngar feked fare Kahol ko M’ag rok SOMOL ni Gubin ma Rayag Rok, nike par nga but’ u tagil’ u daken fa gal kerubim. Ma fa gali pumo’on ni fak Eli, ni aram Hofni nge Finehas, e ra unew ko fare Kahol ko M’ag ngarbow.
Fa’ani taw fare Kahol ko M’ag, me tolul piyu Israel ni ba ga’ lamrad ni rur e but’ riy. Me rung’ag e pi Filistine lamrad ni yad be tolul, me lungurad, "Mu telmed ko tolul ni yibe tay ko gin nike par e salthaw nu Hebrew ngay! Gur be mang e ren’em?" Ma fa’anra nanged nike taw fare Kahol ko M’ag rok SOMOL ko gin ke yib i par e salthaw nu Hebrew ngay, me yib e marus ngorad me lungurad, "I got e ke yib ngalan e gin yad be par riy! Ke mudugil ni ngad waergad! Ya dawori yib ban’en ngodad bayay ni aray rogon! Mini’ e ku rayag rok ni nge ayuwegdad u pa’ e pi got nem nrib gel? Ya yad fapi got nra li’ed piyu Egypt u daken e ted ni desert! Filistine, mu athamgilgad ngam chamgad nrogon e pumo’on, ya ra danga’, ma ngad manged sib rok e pi Hebrew, ni bod rogon ni ur pired ni yad e sib rodad. Ere ngad chamgad nrogon e pumo’on!"
Me cham e pi Filistine ngak piyu Israel nib el mirin; me waer piyu Israel ngranod nga taferad ni yad be mil. Ma ba pire’ e girdi’ ni yim’, ya 30,000 e salthaw nu Israel ni yim’. Me fek e pi Filistine fare Kahol ko M’ag rok Got, ma fa gali pagel ni fak Eli, ni aram Hofni nge Finehas, e ku nli’row ngar m’ow.
Me gechignag SOMOL e girdi’ nu Ashdod nrib elmerin me yib e marus ngorad nib gel. I gechig nagrad nge girdi’ ko yungi n’en ni bay u to’obrad i yan, ya gagiyegnag e bir nge for u dowrad. Fa’anra guyed ni aram rogon me lungurad, "Fare Got nu Israel e be gechig nagdad nge fare got rodad i Dagon. Dabkiyag ni nge par fare Kahol ko M’ag rok Got u roy." Miyad l’oeg e girdi’ ngranod ra kunuyed fa lal i pilung ko pi Filistine mi ni fith ngorad ni lunguy, "Be mang e ngad rin’ed ko fare Kahol ko M’ag rok fare Got nu Israel?"
Miyad fulweg ni lungurad, "Nga ni fek nga Gath;" ma aram mi ni fek ngaram. Ma nap’an ni taw ngaram miki gechignag SOMOL e re binaw nem me karing e marus ngorad nib gel. Got e gechig nagrad ko bir ni gagiyegnag nge for u downgin urngin e girdi’ ko re binaw nem, ni bitir nge pi’lal. Miyad pi’ fare Kahol ko M’ag nge yan ko binaw nu Ekron; fa’ani taw ngaram me non e girdi’ ni ba ga’ lamrad ni lungurad, "Kar feked fare Kahol ko M’ag rok fare Got nu Israel i yib ngaray ni nge li’dad ni gadad gubin!" Miyad pi’ bayay e thin nge yan ngak urngin fapi pilung ko Filistine ni ngarbad, me lunguy ngorad, "Mu pi’ed fare Kahol ko M’ag rok yu Israel nga ni yan ni tay ko gin ni immoy riy, nge dabi thang e fan rodad nge girdi’en e tabinaw rodad." Ma ke yib e marus nib gel ngak e girdi’ u lan fare binaw ni ga’ngin ni bochan e rib gel e gechig ni be tay Got ngorad.
Nga tomuren nike par fare Kahol ko M’ag rok SOMOL u lan yu Filistia ni nga medlip e pul, me pining e girdi’ e pi prist nge pi tamerong ngar fithedyad ni lungurad, "Be mang e ngad rin’ed ko fare Kahol ko M’ag rok SOMOL? Fa’an gadad ra fulweg ko gin i par riy, ma be mang e ngad pi’ed nge un ngay?"
Miyad fulweg ni lungurad, "Fa’an gimed ra fulweg fare Kahol ko M’ag rok Got nu Israel, ma thingar mu yigeyed ba tow’ath ngay nge biyuliymed ko denen romed. Fare Kahol ko M’ag e thangri dabi sul ni dariy ba tow’ath nike un ngay. Ara’ kanawo’en mi gimed gol, mi gimed nang ko mangfan ni i gechig nagmed."
Miyad rin’ e tin kanog ngorad, ra feked l’agruw i garbaw ngar m’aged ko fare wagon, miyad yin’ pifakrow nga tafen e gamanman miyad ning e mab riy. Miyad tay fare Kahol ko M’ag nga daken fare karrow ni wagon, nge fare kahol ni bay fapi gol riy ni ka ni ngongliy ni bod ya’an e boro’ nge bir. Me yan fa gal garbaw u daken fare pa’ i kanawo’ ni sor nga Beth Shemesh nranow nib k’iy kanawo’row nda ranow nga wuru’ e kanawo’ u bang, ni yow be yan ma yow be non ni lungun e garbaw. Fa lal i pilung ko Filistine e ra leked yow ngranod ra tawgad ko mathil nu Beth Shemesh. Ma bay e girdi’ nu Beth Shemesh u lan e loway ni yad be kunuy wom’ngin e woldug ni wheat. Ma yugu ra changargad miyad guy fare Kahol ko M’ag, me yib e felfelan’ ngorad nrib gel. Me yib fare wagon ko gin nma woldug Joshua nu Beth Shemesh riy me yib i tal ngaram nga to’oben ba war ni ba ga’. Me sisngiy fapi girdi’ fare wagon nni ngongliy ko ren, miyad li’ fa gal garbaw ngar urfiyed ni maligach ngak SOMOL. Pi Levite e ra feked fare Kahol ko M’ag rok SOMOL ko fare wagon nge fare kahol ni bay fare gol riy ni ya’an e boro’ nge bir, miyad tay nga daken fare war nib ga’. Me urfiy e girdi’ nu Beth Shemesh e gamanman ni maligach ngar pi’ed, ma ku ra pi’ed yugu boch e maligach ngak SOMOL e rofen nem.
Girdi’ ko binaw nu Kiriath Jearim e ra feked fare Kahol ko M’ag rok SOMOL, miyad fek i yan ko naun rok Abinadab, ni bay u daken bochi burey. Miyad tabgulnag Eleazar nib mo’on ni fak ni ir e nge ayweg.
Fare Kahol ko M’ag rok SOMOL e par u Kiriath Jearim nib n’uw nap’an, ya gonap’an e reliw’ e duw. Re ngiyal’ i n’em e urngin piyu Israel ni ur yor niged e ayuw ngak SOMOL.
Me rung’ag David ni Pilung nike fal’eg Got rogon girdi’en e tabinaw rok Obed Edom nge urngin e tin bay rok ni bochan fare Kahol ko M’ag; ma aram me yan i fek u na’un rok Obed nge fek i yan nga Jerusalem, ni ba ga’ e madnom ntay ni fan ngay. Fapi girdi’ ni kar mat’niged fare Kahol ko M’ag e nap’an ni nga nel’ yay ni kar ruf’ed ayrad, me li’ David ba garbaw nge ba saf nib sugsug nge pi’ ngak SOMOL ni maligach. Me churu’ David nike musmus nga rogon ni be tay fan SOMOL, ni kemus ni bangi mad nib wech e bay u lukngun. Ma aram miyad fek piyu Israel ni gubin fare Kahol ko M’ag i yan ngar mada’gad nga Jerusalem ni yad be garus ma yad be l tolulnag e felfelan’ ma yad be thoy e yabul.
Solomon ni Pilung e pi’ e thin nge yan ngak e pi tolang ko pi ganong nge yu ke girdi’ nu Israel ni ngarbad ngak nga Jerusalem ni fan e ngan fek fare Kahol ko M’ag rok SOMOL u Zion, ni aram fare Binaw rok David, i yan ko fare Tempel. Ra mu’ulunggad ni yad gubin u nap’an e Madnom ko Nochi Na’un u lan e bin medlip e pul, ni pul ni Ethanim. Nap’an ni mu’ulung urngin e pi tolang, me chibiy e prist fare Kahol ko M’ag ngar feked i yan ko fare Tempel. Ma fapi Levite nge prist e ku ra feked fare Tent u p’eowchen SOMOL nge gubin tatalin i yan ko fare Tempel. Me Solomon ni Pilung nge urngin e girdi’ nu Israel e ra mu’ulunggad nga mit fare Kahol ko M’ag, miyad pi’ e saf nge garbaw ni pumo’on ni pire’ ni maligach ndabiyag i the’eg. Me fek e pi prist fare Kahol ko M’ag nga langgin fare Tempel ngranod ra ted ngalan e Gin Th’abi Thothup, u pulwon pon fa gal Kerubim nga but’. Ni kar pithigew e changeg nike upunguy porow fare Kahol ko M’ag nge mat’ riy. Mat’ riy e ba n’uw, ya ra sak’iy be’ u puluwon fa Gin Th’abi Thothup ma ra guy taban, machane dabyag ni ngan guy u wean. (Kabay e gali mat’ nem u rom e daba’.) Dariy ban’en u lan fare Kahol ko M’ag kemus ni fa gal yang i malang ni tay Moses nga langgin ko Burey ni Sinai, nap’an ni ngongliy SOMOL ba m’ag u thilrad yu Israel ko fa ngiyal’nem nike chuw piyu Israel u Egypt.
Ma fa’ani yib e pi prist u lan fare Tempel nga wean, me sugnag bangi manileng lan fare Tempel. Ma dakiyag ni ngar sulod ngalan ngar ngongliyed e maruwel rorad nrogon e prist ni bochan e gi manileng nem; ya ram’en SOMOL nib maluplup e ke sugnag lan fare Tempel.
"Mu sulod ngog, gimed e girdi’ ni dam yul’yul’gad; yab mil famed ngog. Bay gu mel’eg ta’ab gimed u ra reb fa yochi binaw nge lalag’ruw i gimed u ba kan e girdi’, nggu fulwegmed ko burey nu Zion. Bay gu pi’ boch e tayugang’ ngomed nma fol rog, ni bay ra gagiyeg niged gimed ko gonop nge tamilngan’. Ma nap’an ni gimed ra yo’or u daken e binaw, ma girdi’ e bay dab kur weliyed murung’agen fare Kahol Ko M’ag rog. Bay dab ku ra leam niged fa yib wuran ngan’rad; ku dabki t’uf rorad, ma dab ku ra ngongliyed reb.
Bin som’on e m’ag e immoy e motochiyel riy ni fan ko liyor nge bangi ban’en ni kan ngongliy ni tagil’ e liyor. Ni toy ba tent, ma bin ngam’on e senggil nike lunguy fa Gin’en nib Thothup e ir e bay fare magal u lan, nge fare tebel ni bay e flowa u daken ni kan pi’ ngak Got. Mu wuru’ e gin migid e mad ni kan pag u lang nga but’ e bay reb e senggil riy nike lunguy fa Gin Th’abi Thothup. Nu lan e bay e altar riy nib gol ni yima urfiy bogi ban’en ni bfel’ bon u daken, ma ku errogon fare kahol ko m’ag ni bay riy, ni kan ing ko gol ni polo’. Ma re kahol nem e bay fare rume’ u lan nib gol ni bay e manna u lan, nge fare ley i sog ku Aron ni fa’ani yib yuwan, nge fa gal yang i malang ni kan yoloy e fapi motochiyel nga daken. Mu daken e re kahol nem e bay fa gali liyos riy ni ya’an e kerubim ni bay pon ni pow riy ni bay Got u rom, kar upunguyew porow nga daken fa gin’en ni ir e yima n’ag fan e denen riy. Machane gathi ireray e ngiyal’ ni ngan weliy urngin ban’en ngari tamilang.
Me mab e Tempel rok Got u tharmiy, ma fare Kahol ko M’ag rok Got e ni guy u lan e Tempel rok. Me matmat e uluch, me yan lingan bogi n’en, ma be chub e dirra’, me yib ba durru’, me mul e ayis ni gagang’ yang u lang nga but’ ni bod e n’uw.