Autocontrole
O autocontrole é fruto do Espírito e virtude indispensável. A graça de Deus nos ensina a renunciar à impiedade e a viver com sobriedade, domínio próprio e piedade no mundo presente.
Fruto e virtude
O domínio próprio é fruto do Espírito. Acrescentai ao conhecimento o autocontrole. A disciplina interior produz maturidade.
Kɛn Ɔ̃fel abeburu eluɔ bvi: dzii, esɛ, opi, osɛ-mwiĩ, owuaal o bakyɛ, obvɛ, okiool, efyɛ, okuru b’ɔ̃kwal. Ngel k’ebee ãndɔɔ omɔ̃ wɛ.
M’otsɛn obɔ bam, esa mpɛn yam me ndɔɔ yɛn ke ywel okiool o byɛ, byɛ ekool epfuũ bvi ngesɛ bvool nkal epfuũ bvi ngesɛ, byɛ ekool oyɛɛ o Nziã. Nkal oyɛɛ o Nziã, ekool okuru b’ɔ̃kwal, nkal okuru b’ɔ̃kwal, ekool osɛ-mwiĩ, bvool nkal osɛ-mwiĩ, ekool okuru o nzuru me Nziã. Bvool nkal okuru o nzuru me Nziã, ekool ondoo bo ngwanyã, bvool nkal ondoo bo ngwanyã, ekool dzii.
Nyiĩ a Nziã émeemɔɔn ola baal bueel
Ke ngwel wɛ, nyiĩ a Nziã yi ebvuul baal, émeemɔɔn ola baal bueel. Nyiĩ oyɔ yi eyiool bia-byɛ k’ebee ãndɔɔ ã Nziã opfiɔɔl, k’ebee esɛ bvi ɔ̃kiri wu, bvool k’ekal y’ombuul bueel me lio li, k’ekal dzu bvool k’ekuru nzuru me Nziã.
Ke ngwel wɛ, Ɔ̃fel wu ewi Nziã bia-byɛ k’ali wa buɔ wɛ, ndɛ oli Ɔ̃fel wu aluul bia-byɛ me mpɛn, me dzii bvool m’okal onse onkyab.
Kɛn a mɛ̃ ebetuaal nzuru mpal, mɛ̃ ndi y’okwɛn nkal a yɔ, me ndɔɔ yɛn, ke mbee a ŋe ntee-ntee mɛ̃ bakyɛ, abee mɛ̃ me pyɛ osuul.
Baal bueel b’abetsuu ntiin abebee eluɔ bibi. Bɔ abesa obobɔ, me ndɔɔ yi abɔɔ ekɔrɔ ki abewa wu obvel, kyɛn k’eyiil k’ofool wɛ. Kɛn a bia-byɛ ebesa obobɔ, me ndɔɔ yi ebɔɔ ekɔrɔ ki abewa wu obvel, kyɛn k’efool bam wɛ.
Ɛ̃mbio mvieel mi ɛ̃yi onse byɛ ɛ̃li mi ɛ̃beya onse baal bueel. Nziã oli wu obvaan m’okiool: Ndɛ k’àwa nkuul kwɛn ombio b’ambio byɛ obvel byɛ mpɛn wɛ. Me lio li ɔ̃mbio, ndɛ àwa byɛ mpɛn yi ekuru ɔ̃kwal bvool àsuo byɛ nkuul yi epal onse ndɛ.
Dominar a si mesmo
Melhor é quem domina o seu espírito do que quem toma uma cidade. A cidade sem muros é quem não tem autocontrole.
Ebee odzuu m’emfa ki ɔ̃kiri wa nonɔ̃ wu. Eyɔɔl kwɛn Nziã aswɛɛl byɛ emfa bvool awa byɛ ãyal m’ãnyiɔɔn, kwɛn byɛ ebwɛɛl b’edzii Nziã, ŋ’ayɛɛn ndiri ndɔɔ yi ngesɛ, ndɔɔ yi esa ndɛ esɛ, ye ndɔɔ yi ɔ̃koo.
Oyoo y’osa o b’etam Endɔɔ e Nziã
Andoo a mɛ̃ a dzii, eyɛɛ ngesɛ wɛn, mbuul ndyam wueel ebvaan akal ye nsuaal m’oyoo, y’olyam m’oyɛɛn, bvool m’oya o mpuru.
Ke ngwel wɛ, mvel a bia-byɛ ke yi adzwaan ye baal wɛ, yi adzwaan y’ɛ̃fel mi y’okwɛn, y’ɛ̃fel mi ye mpɛn, ye mi y’omfam b’ɔ̃kiri wu empeel wu, y’ɛ̃fel mi ɛ̃bi-ɛ̃bi mi ɛ̃li mpɛ̃-a-mpɛ̃ ywel ye nsie.
Obobɔ, bia-byɛ ebee twal olaal onge b’elaal bakyɛ, kɛn ekal angɔ-mwiĩ bvool ebee ãndɔɔ y’enduul osa.
Oŋɔ̃ ekal y’onkyab me byam kwɛn byɛ ebee furu li ɔ̃sal a bia-byɛ oywɛn, kɛn a byɛ èbɔɔ ebvakab e byɛ kieel.