Casamento
O casamento é aliança sagrada instituída por Deus. Ele une marido e mulher em uma só carne — pacto de amor, fidelidade e companheirismo que reflete o amor de Cristo pela Igreja.
Fundamento divino
Não é bom que o homem esteja só. Deus criou o casamento como aliança de companheirismo, amor e fecundidade.
Rəbb Allahee meed eyhen: «İnsan sayrena ıxhay yugda deşod, Zı mang’usda cus sik’ına sa kumagçiy ixhanasda».
Mane gahıl Rəbb Allahee insan k’orane nik’eeqa g’ıxele. Mana nik’eenang’a, Rəbb Allahee mang’une mıglene t’eleyna sa alyapt’ı, çin cigad çurunuka gyatsts’ı’ı. Rəbb Allahee insanıke alyapt’ıyne mıglene t’eleyke xhunaşşe irxhın. Yicir insanne k’anyaqa qarı.
İnsanee uvhiyn:
«İlekke, ine yəqqees ıxhavud! İna bark’v yizde bark’una vob,
Çurud yizde çurunun vod.
Do „xhunaşşe" ixhes,
Mana adamiyke alyart’uva».
Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vooxhe.
Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vooxhe. Adamiyiy cuna xhunaşşe – q’öyursana ts’elebniy vob, manbışis mançile naş qexhe deşdiy.
Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vooxhe.
Rəbb Allahee insanıke alyapt’ıyne mıglene t’eleyke xhunaşşe irxhın. Yicir insanne k’anyaqa qarı.
İnsanee uvhiyn:
«İlekke, ine yəqqees ıxhavud! İna bark’v yizde bark’una vob,
Çurud yizde çurunun vod.
Do „xhunaşşe" ixhes,
Mana adamiyke alyart’uva».
Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vooxhe.
Qiyğa Allahee uvhiyn:
«Yişde k’op’yelyna,
Şak akarana insan ixhanas.
Hasre mang’vee deryahbışeene baluğaaşis,
xəəne şit’yaaşis, çavra-vəq’əys,
gırgıne ç’iyeyne aq’vays,
ç’iyeyl hadağvane gırgınçis xəbvalla hee’ecen».
Allahee insan Cune k’op’yeyl irxhın,
Allahne k’op’yeyl irxhın,
Adamiyiy zəiyfa ipxhın.
Allahee manbışis xayir-düə huvu, uvhiyn:
«Vuxooxe geeb qeepxhe,
ç’iyeyn aq’va gyatsts’e’e, man vuşun vod.
Deryahbışeene baluğaaşis, xəəne şit’yaaşis,
ç’iyeyl hadağvane gırgıne nafas helençis eysivalla hee’e».
Gaabiliy Haabil
Aadam xhunaşşe Həvayka g’alirxhu, mana vuxhne ayxu Gaabil (alyaart’una) uxu. Həvee eyhen: «Rəbbike zı insan pay xhinne alyart’u».
Şetiy Enoş
Aadam meer xhunaşşe Həvayka g’alirxhu. Mana vuxhne ayxu, sa dix uxu. Mang’us Şet doyud gixhxhı, eyhen: «Gaabilee gik’uyne Haabilyne cigeeqana Allahee zas meerna dix huvu».
Fidelidade conjugal
O que Deus ajuntou não separe o homem. O casamento deve ser honrado e o leito matrimonial preservado sem impureza.
Manbı q’öyre deş, sa vooxhe. Mançil-allad hasre Allahee at’iq’an hı’iyn insanaaşe curma’acen.
I’see manbışis inəxdun alidghıniy qele:
– Nya’a, şu qətqı' dişde, İpxhıning’vee ts’eppiykecab «adamiyiy zəiyfa ipxhın». «Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vuxhes». Manbı q’öyre deş, sa vooxhe. Mançil-allad hasre Allahee at’iq’an hı’iyn insanaaşe curma’acen.
«Mançil-alla adamee dekkiy yed g’alyabaççe, xhunaşşeyka eyxhe. Adamiyiy xhunaşşe sa vuxhes». Manbı q’öyre deş, sa vooxhe. Mançil-allad hasre Allahee at’iq’an hı’iyn insanaaşe curma’acen.
Qaxuviyne hək’ee
«Şavaayiy xhunaşşe qıxeele, məng’ı’s qaxiyvunava xılyaqa kağız heleva» uvhu. Zımee şok’le eyhen, şavaayiy zinal deş, menne karal-alla xhunaşşe qıxeele, məhrıng’vee xhunaşşe zina ha’as haly’eehena xhinne eyxhe. Merıng’uke qığeyç’una xhunaşşe hey’ınar zina hı’ına xhinne eyxhe.
Zinayne hək’ee
Şok’le «Zina hıma’ava» uvhiyn g’ayxhiyn. Zımee şok’le eyhen, vuşuyiy menne zəiyfayqa ghalençe xhyan k’əə ilyakkı, yik’ee zina hı’ınacar xhinne eyxhe.
Amor como Cristo
Maridos, amai vossas mulheres como Cristo amou a igreja. O amor conjugal reflete o evangelho em ação.
Submissão e respeito
Mulheres, sujeitem-se aos próprios maridos. Maridos, convivam com as esposas com conhecimento e honra.
Pureza no casamento
Não adulterarás. A impureza sexual destrói alianças e famílias. Deus chama à santidade no matrimônio.
Zina hıma’a.
Merıng’une karalqa ul hımaa’a. Şavnecab xaalqa, xhunaşşeylqa, nukarılqa, yats’ılqa, əməlelqa nişilqacab ul hımaa’a.
Sabedoria conjugal
Acha esposa, acha o bem. Bebe água da tua própria cisterna. A fidelidade conjugal é fonte de bênção permanente.
Xhunaşşe hey’ing’uk’le yugun iveeke.
Mana Rəbbine ulen aqqıva eyhen vodun.
Xhunaşşe hey’ing’uk’le yugun iveeke.
Mana Rəbbine ulen aqqıva eyhen vodun.
Xhunaşşe hey’ing’uk’le yugun iveeke.
Mana Rəbbine ulen aqqıva eyhen vodun.
Xaviy var-devlet dekkına miras vobna,
ək’elikana xhunaşşer Rəbbikena pay vobna.
Yiğne xhyan ı’lqəəne cigayn hasre ğu şad he’ecen,
mek’vranang’a hey’iyne xhunaşşeykad vas yugda ixhecen!
Mana geer micagna ceyran xhinne vor.
Məng’ı’ne ğu ıkkiykıniyn hasre ğu pete’ecen.
Hasre vas məng’ı’ne k’ane gırgıne gahbışil ixhes ıkkiyknecen.
Yəqqı’le qığeyç’uyne zəiyfayne ghalençe itteyhesğu itv k’əə,
məng’ı’na miz xhınyaalileb g’üvənaba vob.
Nekke qiyğa mana yiğnemee q’ap’ıne yəvşanne ok’ulqa,
q’öne suraka gyadaxane gılıncılqa sayk’alas.
Məng’ı’ne yəqbışe ğu gik’asda,
məng’ı’qa qihna ark’ınee, yiğna ciga nyaq’vbışee vuxhes.
Məng’ı’ne yəqqı’n ğu ark’ınee, üç’ürra axvas deş.
Məng’ı’n yəqbı alikkı-gikkı ixheeyid, cek’le man ats’a deş.
Dixbı, zal həşde şu k’ırı alixhxhe,
zı eyhen cuvab hixuma’a.
Məxrıne zəiyfayle əq’əna ixhe,
məng’ı’ne xaane akkaysqa k’ane qımexhe.
Deşxheene, ğu yiğna guc merıng’us hevles,
yiğne ı’mren senbıd yiğbı allya’ang’une xılyaqa qeles.
Yəqqı’le qığeyç’uyne zəiyfayne ghalençe itteyhesğu itv k’əə,
məng’ı’na miz xhınyaalileb g’üvənaba vob.
Nekke qiyğa mana yiğnemee q’ap’ıne yəvşanne ok’ulqa,
q’öne suraka gyadaxane gılıncılqa sayk’alas.
Məng’ı’ne yəqbışe ğu gik’asda,
məng’ı’qa qihna ark’ınee, yiğna ciga nyaq’vbışee vuxhes.
Məng’ı’ne yəqqı’n ğu ark’ınee, üç’ürra axvas deş.
Məng’ı’n yəqbı alikkı-gikkı ixheeyid, cek’le man ats’a deş.
Məxrıne zəiyfayle əq’əna ixhe,
məng’ı’ne xaane akkaysqa k’ane qımexhe.
Deşxheene, ğu yiğna guc merıng’us hevles,
yiğne ı’mren senbıd yiğbı allya’ang’une xılyaqa qeles.
Vaqa vodun-deşin merıng’vee oxhanas,
ğu hı’iyn kar merıng’une xaaqa əlyhəəs.
I’mı’r ç’əvooxhemee,
tanee taq’at idyaxumee, ğu uts’uruke ts’ir haa’as.
Ğu inəxüd eyhes: «Nişil-allaniy zak’le terbiye g’ımece vod?
Nişil-allaniy zı zak’le aq’veeqa uvhiyne cuvabılqa yı’q' sak’ala’a?
Mə’əllimaaşine cuvabılid k’ırı huvu deş,
terbiye helenbışilid k’ırı alixhxhı deş.
Gırgınecad milletık’le
zı nimeeyiy k’ap’ik’ıle avqa qıxhava g’ecen».
Mana geer micagna ceyran xhinne vor.
Məng’ı’ne ğu ıkkiykıniyn hasre ğu pete’ecen.
Hasre vas məng’ı’ne k’ane gırgıne gahbışil ixhes ıkkiyknecen.
Yizda dix, ğu yəqqı’le qığeyç’uyne zəiyfee humoyt’alcen,
merna xhunaşşe xhılibışeeqa sımee’e.
Merıng’une xhunaşşeysqa ikkeç’unar məxür vor,
məxrıne zəiyfayk qet’unar cazaa dena axvas deş.
Zəiyfaykamee zina ha’ana ək’el deşda vor,
man ha’ang’vee cukun ha’an.
Zəiyfaykamee zina ha’ana ək’el deşda vor,
man ha’ang’vee cukun ha’an.
Məxrına k’ap’ik’ıle avqa qa’as, getasda,
mang’una bey’abıriyvallab nişincab hooğalas deş.
Məng’ı’na adamiy qəlın bahal qa’as,
məxrıng’uke adamee qəl qığaahamee, nişiqacar ilyakkas deş.
Nenecab payın mang’un ögü ı’xəs deş,
nen huveeyid, mana aqqas əxəs deş.
Yugna xhunaşşe adamiyn tac vodun,
tesser ha’anar vuk’arne bark’uk akar.
İnsanee yik’ee cunemee yəq haa’a,
Rəbbeeme mana Cus ıkkanne cigeeqa qıkkekka.
Aldeexhvanne xhunaşşeyka sa xaa axvasse,
daxayne vuttul axvee yugda eyxhe.
Şavuk’leyiy yugna xhunaşşe aveykı,
mana gıranne g’ayebışile gıranna vor.
Bet
Bíblia e casamento
Deus abomina o divórcio. A aliança matrimonial é reflexo da aliança de Deus com seu povo — sagrada e eterna.
Allahee şu sa tan, sa rı’h xhinne dişde ipxhın?
Nya’asdiyxan Mang’us şu sa vuxha vukkan?
Mang’us Cunemee nasılniy vukkan.
Mançil-allab şucab şu havaace.
Hasre şavaacad mek’vranang’a hey’iyne xhunaşşeys
xayaanat hıma’acen.
İzrailyne Allahee, Rəbbee eyhen:
– Xhunaşşeyka yugra dexhena,
mana qıxeelena Zak’le g’ımece vor.
Mançil-allad şucab şu havaace,
xayaanat hıma’a!
Məxüd Xəəne G’oşunbışde Rəbbee eyhe!
Exemplos bíblicos
O Cântico dos Cânticos celebra o amor conjugal. A Bíblia honra o casamento em toda a sua beleza e profundidade.
Xəək avud Allahee vas huvuyn gırgın yiğbı yikkanne xhunaşşeyka yugda alğehe. Yiğna ı’mı’r sık’ınne gahıs ıxha-ayk’anne booğak akar. I’mreke, xəək avur qorxuyke vas axvasın man vod.
Xəək avud Allahee vas huvuyn gırgın yiğbı yikkanne xhunaşşeyka yugda alğehe. Yiğna ı’mı’r sık’ınne gahıs ıxha-ayk’anne booğak akar. I’mreke, xəək avur qorxuyke vas axvasın man vod.
Sa insanıle q’öyre yugra,
manbı qopxu hav’uyne işike
yugna hək' vuxhes.
Sa qukkyork’ule,
mang’une hambazee mana oza qa’asda.
Vuccar əlyhəəname qukkyork’ulee,
mana oza qa’asda ixhes deş.
Məxrür q’öyre insan sacigee g’alyapk’ee,
manbışis g’üməda ixhes.
Vuccar g’alirxhuna nəxür arak’vayee?
Sang’ule ğamxhay vaxxariyda vod,
q’öng’uleme ğameepxhay dağamda ixhes.
Xhebılle g’atnana tü’ı’b
zaaraba qooxas deş.
Juízo e restauração
O Senhor é testemunha do pacto conjugal. Casamentos quebrados podem ser restaurados pelo poder e graça de Deus.
İbramne xhunaşşe Saraynimee Rəbbee fironneyiy fironne xaabınbışilqa xətta ık’arbı allya’a. Fironee İbram qort’ul, eyhen:
– İn hucoon ğu zak hı’iyn?! Nya’a Saray yiğna xhunaşşe yixhay ittevhu?
Haacariy I’smı’ı’l
İbramne xhunaşşeys Sarays uşax eyxhe deşdiy. Məng’ı’qa Haacar donana misirğançena nukarniy vor. Saree İbramık’le eyhen:
– Rəbbee zas uşax hele deşod. Yizde nukarıka g’alixhe, məng’ee zas uşax uxecen.
İbramee Sarayne cuvabıl k’ırı iliyxhen. Kana’anaaşine cigabışee yits’ılle senna avxuyle qiyğa, Saree cena nukar Haacar İbramıs xhunaşşe xhinne hiyvu.
Manbışde sang’vee meed eyhen:
– Qööne ine gahıl zı vasqa meer ayresda. Manke yiğne xhunaşşeys Sarrays dix ixhes.
Sarra mang’une yı’q’əl, çadıreeqa əkkəəne cigee ulyorzul, k’ırı iliyxhe yixha. İbrıhımiy Sarra q’əsniy qeepxha. Sarrayn yadaaşik eyxhenbı ç’əveetxhaynbıniy. Məng’ee yik’ee əqəna hı’ı, eyhen:
– Zı g’art’una, məxbına xoşbaxtıyvalla vooxheyee? Yizda xərnar q’əs qıxha.
Onanık’le ats’anniy, mana nasıl cuna devxhesva. Mançil-allar mana çocune xhunaşşeyka g’alirxhumee, toxum mıgleqqa k’yaa’a vuxha, çocus nasıl hidyaa’asva. Mang’vee haa’ana iş Rəbbine ulesqa yugba qidyabı, Rəbbee manar gek’ana.
Sıleyman yedike eyxhe
Qiyğa Davudee xhunaşşeys Bat-Şevays yik’bı hele, ikkeç’u məng’ı’ka g’ılexha. Mana vuxhne ayxu dix uxooxa. Davudee mang’un do Sıleyman giyxhe. Rəbbis man uşax ıkkiykanan.
I’sa qorku qıxha, eyhen:
– Zəiyfa, şenbı nyaqane apk’ın? Nya’a şavaacab yiğne gardanaqa bınah gyuvxhu dişde?
Zəiyfee eyhen:
– Şavaacab, Xərna.
Manke I’see eyhen:
– Zınab yiğne gardanaqa bınah giviyxhe deş. Yeera, sayıb bınah hımaa’a.]
Şavaayiy Yizdemee xaybı, çocar, yiçubı, dek, yed, uşaxar, con cigabı g’ali’ı məxrıng’us vəş yəqqees mançile geed heles, gırgıne gahbışisda ı’mı’rıb mang’una vuxhes.
– Mə’əllim, Mısee inəxüdniy uvhu: «Vuşumecar uşax dexha qik’veene, qik’uyng’une çocee mang’una xhunaşşe hey’ı, çocus nasıl haa’as vukkan».
İnsanar üç’üb qeepxhayng’a xhunaşşer haa’asıb, adamiysıb vüqqəs vuxhes deş. Gırgınbı xəybışeen malaaikar xhinne vuxhes.
Pisın fıkırbı, gyapt’ıy, zina, sixbı, horbışika aq’val aqqiy, qəlasın uvhiy gırgın man kar insanne yik’ee eyxhe.