Domínio próprio
O domínio próprio é fruto do Espírito e marca de maturidade espiritual. A Bíblia ensina que quem governa o próprio espírito é melhor do que quem conquista uma cidade.
Fruto do Espírito
O fruto do Espírito inclui domínio próprio. A graça de Deus nos ensina a viver de maneira sóbria e justa neste mundo.
Kɛn Ɔ̃fel abeburu eluɔ bvi: dzii, esɛ, opi, osɛ-mwiĩ, owuaal o bakyɛ, obvɛ, okiool, efyɛ, okuru b’ɔ̃kwal. Ngel k’ebee ãndɔɔ omɔ̃ wɛ.
Nyiĩ a Nziã émeemɔɔn ola baal bueel
Ke ngwel wɛ, nyiĩ a Nziã yi ebvuul baal, émeemɔɔn ola baal bueel. Nyiĩ oyɔ yi eyiool bia-byɛ k’ebee ãndɔɔ ã Nziã opfiɔɔl, k’ebee esɛ bvi ɔ̃kiri wu, bvool k’ekal y’ombuul bueel me lio li, k’ekal dzu bvool k’ekuru nzuru me Nziã. Okyɛ emfa ki ekiaal bia-byɛ obvɛ b’ebeta bia-byɛ kaã. Tsoo olɔ li ekieel emɔɔn lweel e Yeso-Mãsia wu Nziã a bia-byɛ wu Ɔ̃nɛn bvool wu Ɔ̃mvuul a bia-byɛ.
Ke ngwel wɛ, Ɔ̃fel wu ewi Nziã bia-byɛ k’ali wa buɔ wɛ, ndɛ oli Ɔ̃fel wu aluul bia-byɛ me mpɛn, me dzii bvool m’okal onse onkyab.
M’otsɛn obɔ bam, esa mpɛn yam me ndɔɔ yɛn ke ywel okiool o byɛ, byɛ ekool epfuũ bvi ngesɛ bvool nkal epfuũ bvi ngesɛ, byɛ ekool oyɛɛ o Nziã. Nkal oyɛɛ o Nziã, ekool okuru b’ɔ̃kwal, nkal okuru b’ɔ̃kwal, ekool osɛ-mwiĩ, bvool nkal osɛ-mwiĩ, ekool okuru o nzuru me Nziã. Bvool nkal okuru o nzuru me Nziã, ekool ondoo bo ngwanyã, bvool nkal ondoo bo ngwanyã, ekool dzii.
Governar a si mesmo
Melhor é o que domina o seu espírito do que o que toma uma cidade. A cidade sem muros é o homem sem domínio próprio.
Ãndɔɔ mɛn b’atsuu ntiin abvaan asa
Byɛ eyɛɛ wɛn ke mbaa yi abesa ɛ̃taan, b’abetsuu ntiin abetsuu yɔ bɔ bueel, kɛn a mbuul ngɔmɔ̃ abebɔɔ ebva-kab. Obobɔ, etsuu ntiin m’emfa kyɛn byɛ ebɔɔ ebva-kab. Baal bueel b’abetsuu ntiin abebee eluɔ bibi. Bɔ abesa obobɔ, me ndɔɔ yi abɔɔ ekɔrɔ ki abewa wu obvel, kyɛn k’eyiil k’ofool wɛ. Kɛn a bia-byɛ ebesa obobɔ, me ndɔɔ yi ebɔɔ ekɔrɔ ki abewa wu obvel, kyɛn k’efool bam wɛ. M’emfa okyɛ, mɛ̃ k’etsuu ntiin epwa wɛ. Ŋ’ekii mɛ̃ ɛ̃nkwaã, mɛ̃ k’ekii myɛ̃ kii-a-kii wɛ. Kɛn a mɛ̃ ebetuaal nzuru mpal, mɛ̃ ndi y’okwɛn nkal a yɔ, me ndɔɔ yɛn, ke mbee a ŋe ntee-ntee mɛ̃ bakyɛ, abee mɛ̃ me pyɛ osuul.
Kɛn okɛɛn bɔ k’akoo k’akal y’ɔ̃kwɛn nkal ãnzuru ã bɔ wɛ, yɔɔl kwɛn bɔ abaal. Ke ngwel wɛ, ngesɛ mbuul abaal, ye k’akwa m’efua.
Ɛ̃mbio mvieel mi ɛ̃yi onse byɛ ɛ̃li mi ɛ̃beya onse baal bueel. Nziã oli wu obvaan m’okiool: Ndɛ k’àwa nkuul kwɛn ombio b’ambio byɛ obvel byɛ mpɛn wɛ. Me lio li ɔ̃mbio, ndɛ àwa byɛ mpɛn yi ekuru ɔ̃kwal bvool àsuo byɛ nkuul yi epal onse ndɛ.
Disciplina e vigilância
Sede sóbrios e vigilantes. O diabo anda em derredor como leão rugidor. A sobriedade nos protege e fortalece.
Ekal y’onkyab, ekal angɔ-mwiĩ! Ɔ̃taal a byɛ wu ɔ̃pfu afa ku abwel ku onge ebob ki eta ɛ̃baan m’obii o wu ekɔɔl kyɛ m’okɔɔl. Esɛn ãna ke nkwel a ndɛ bvool ekal ye mpɛn onse okiool. Byɛ eyɛɛ wɛn baan-ngoo a byɛ b’atsɔɔn m’ɔ̃kiri wueel abebwel onse ãmpal m’emfa kiki hɛ̃.
Mbuul bwɛn a mbuul ye kab e ndɛ
Ntɔ a eluɔ bvieel eyii tsotsoo. Oŋɔ̃ ekal y’ãyal bvool y’onkyab, kwɛn byɛ ekoo k’ebuɛɛn.
M’emfa okyɛ, onge bɛn Mãsia ámwɛn fool onse nzuru a ndɛ, byɛ hɛ̃, ekal y’ɔ̃yɛɛl wu emwɛn fool onge ndɛ, ke ngwel wɛ mbuul wu omwɛn fool onse nzuru a ndɛ, ŋ’aman y’ãbi. Bɛɛn meba, me lio li esiil li omwiĩ o byɛ me nsie, ekal m’emfa ki edzii Nziã, ke m’emfa ki efua e byɛ bvi ombuul wɛ. Ke ngwel wɛ, m’ãlio m’ã́bwel, byɛ bam ési ãndɔɔ m’edzii baal bɛn k’ayɛɛ Nziã wɛ, ŋ’ékekal byɛ onse ãndɔɔ m’esio, onse efua bvi ebi-ebi, onse obɔɔ o mbal, onse odza b’onduru ɔ̃ndel, onse onywã b’onduru ɔ̃ndel, bvool onse obuɛɛn b’anziã ba mfya b’oli ndɔɔ yi áluo. Obobɔ, baal bɛn k’ayɛɛ Nziã wɛ akam me ndɔɔ yɛn byɛ k’ebedzuu nkuul mɔ̃ ye bɔ onse ãndɔɔ m’esio wɛ, bɔ bu abvi byɛ okwee. Kɛn a bɔ akieel ayɛɛn m’ɛ̃sal ɛ̃ bɔ ola Nziã wu amaawal ɔ̃yɛɛl wu atsiil ãndɔɔ ã baal b’amwiĩ-mwiĩ ye mã b’ámaakwa.
Yɔɔl kwɛn ngɔmɔ̃ ngɔmɔ̃ onse byɛ ayɛɛ k’asuaal ɔ̃kal onse onsensal bvool onse dzuun. Ebee okiool kwɛn efua bvi ebi-ebi ekal y’okwɛn nkal a byɛ, onge b’ebesa baal b’ɛ̃kiri bɛn k’ayɛɛ Nziã wɛ.
O senhorio de Cristo
Todo domínio pertence a Cristo. Ele é Senhor dos senhores e Rei dos reis — e nos capacita a viver em santidade.
Ndɛ opaal bia-byɛ onse okwɛn b’empeel, me ndɔɔ yi abiri bia-byɛ onse okwɛn o Muaan a ndɛ wa dzii. Me nkuul a ndɛ, bia-byɛ ebɔɔ obvuul bvool ebɔɔ odzeel b’ãbi.
Waan olɔ, Nziã ásuo lɔ onse Mãsia ŋ’éseel ndɛ ndɛ onse b’ákwi-ákwi bvool ásuul ndɛ me nsɛn ke ywel, me nkuɔɔl e ndɛ ki elam. Asuul Mãsia oŋɔ̃ ke ywel okwɛn bueel, ke ywel waan lueel, ke ywel omfam bueel, bvool ke ywel a mpɛn yueel, ye nkuun yueel yɛn akoo k’atuaal, ke kɛn a me lio li wɛ, akoo k’atuaal yɔ hɛ̃ onse ɔ̃kiri wu akieel aya.
Me b’otal bia-byɛ, bviil li bia-byɛ eli ke ywel, ku efa Mfam Yeso Mãsia wu Ɔ̃mvuul a bia-byɛ wu ebekiaal bia-byɛ. Ndɛ akieel aswɛɛl nzuru a bia-byɛ yɛn otsɛn pyɛ me ndɔɔ yi asuul yɔ onge nzuru a ndɛ yi dzuun, me waan li eli a ndɛ li asuul eluɔ bvieel ke nsɛn a okwɛn o ndɛ.
Bia-byɛ eyɛɛ ngesɛ wɛn, Mãsia ásiool onse b’ákwi-ákwi: Ndɛ bvool k’àbekwa bam wɛ. Obobɔ, epfu bvool k’èbekal bam y’okwɛn nkal a ndɛ wɛ.
B’aluɛɛn a efua bvi ombuul k’akoo k’awa Nziã esɛ wɛ. Me b’otal byɛ, byɛ k’eluɛɛn a efua bvi ombuul wɛ, byɛ eli ke nsɛn okwɛn b’Ɔ̃fel, me ndɔɔ yɛn ndɛ abekal onse byɛ. Okɛɛn mbuul k’ali y’Ɔ̃fel a Mãsia wɛ, ndɛ k’ali wa ndɛ wɛ.
Ke ngwel wɛ, emfa ngemɔ̃ kyɛn baal bueel akwa me ndɔɔ yɛn bɔ ali me bvoo y’Ãdam, emfa kiki hɛ̃ baal bueel akieel asiool, me ndɔɔ yɛn bɔ ali me bvoo ye Mãsia, kɛn a mbuul bwɛn a mbuul m’ɔ̃nkaal a ndɛ: Mãsia mbuul wu ɛ̃kwel wu osiool onse b’ákwi-ákwi, ke mbee oŋɔ̃ ba Mãsia akieel asiool ŋ’èya ndɛ. Ke mbee oŋɔ̃, bu eyii ntɔ yɛn Mãsia akieel abiil mpɛn yueel, ye waan lueel y’okwɛn bueel. Obobɔ, ndɛ àbveel okwɛn ola Nziã wu Taal. Ke ngwel wɛ, ebvaan ndɛ akal y’okwɛn, tiil k’elɔ ndɛ ataal bueel ke nsɛn a ntaã e ndɛ.