Família
A família é a primeira instituição criada por Deus. Ele a projetou para ser escola de amor, fé e formação de caráter. A Bíblia honra a família e nos ensina a cuidar dela.
Eu e minha casa
Eu e minha casa serviremos ao Senhor. A família que serve a Deus juntos permanece unida e fortalecida em todas as circunstâncias.
Bɔ̂ŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bɛ́ŋ Jiso Tiekətʉ, Nyii bu kwáa a, bii bənchinjaa-a."
Criar os filhos
Instrui a criança no caminho em que deve andar. O lar é a primeira escola de fé e obediência.
Bətie-vâa, kə bii mə kə́ byìi tʉʉ vâa-bii fɛ, b̈ii chìi b̈ɔ̂ŋ kóʼ nə nuʼ ghɔŋbə tʉ̂ʼ-Tiekətʉ.
Bətie-vâa, kə bii mə kə́ byìi tʉʉ vâa-bii fɛ, b̈ii chìi b̈ɔ̂ŋ kóʼ nə nuʼ ghɔŋbə tʉ̂ʼ-Tiekətʉ.
Vâambuɔ ghɔŋbə bətie-bʉə
Vâambuɔ, bʉʼka bii bɛ fɔkə imɔʼ biibə Tiekətʉ, b̈ii yʉ́ chu bətie-bii, nɔ bɛ nukə ndə i kʉ̀ʼnə. Bə nɔ nyɔ̀ʼ mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ, "Kɔ́ kuŋhə tʉ naa-aŋ ghɔŋ tie-a." Nɔ bɛ fəŋ ŋkahə nɔ ndə i kie ŋkɔʼnə,
Honrar e amar
Honra teu pai e tua mãe. A família funciona com perdão, paciência e amor incondicional entre todos os seus membros.
kɔ́ kuŋhə tʉ naa-aŋ ghɔŋ tie-a bɔŋleʼ kʉ̀ʉ wo-kətoʼ-a ndə a kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-aŋ."
Jiso dàhə te məwɔ̀ʼtə lɔŋ
Nduɔ, ndʉʉ ndə Jiso nɔʼ kə kwə́ʼ nubə-ɔ̄ŋ liʼ, ɔ lɔ̀ hə mu lɔʼɔ Galili, gɛ̀ tə dàa mu bie Judia ndə ibɛʼ-yə via-ŋgwɛŋ-Jodaŋ-kə. Nuɔ-bʉə-tə buŋmbi gɛ̀ hə bɔ̌ŋ ɔŋ chɔ, ɔ chʉ́ʼ bɔŋ.
Bʉə-Falasi kóʼ gwè tʉ ɔŋ kə́ mùutə ɔŋ ndə məbíʼtə mbɔ, "Nuʼ Mushi bɛ́ŋ mbɔ ẅo wɔ̀ʼtə lɔŋ bʉʼka luu təmiyɔŋ mɛ?"
Ɔ bə̀ŋhə mbɔ, "Bii chʉʼ nə tíi mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ wo ndə ɔ nə bɔ́ŋ bɔŋ lʉ̀ hə ndəŋ ŋgwunə-mbi nə chìi bɔŋ, bɔ̂ŋ bɛ woləŋ ghɔŋ woke fe? Nyii bɔŋleʼ ghɔ̀ŋ mbɔ, ‘Nɔ, bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋ ŋkwê-i, gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, bɔ̂ŋ bəbûu bu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ.’ Nɔ, bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ nɔ bɛ mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo məmùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
Bɔ̂ŋ bíʼtə tʉ ɔŋ ndʉʉghɔfii mbɔ, "Bɔŋ chìi ka ndʉʉmɛ, Mushi kàhə mbɔ ẅo kə́ kɔ́ ŋwɔʼnə tʉ vi-i ndə mədʉ̀ʼ mbɔ ghɔŋ ɔŋ nɔʼ wɔ̀ʼtə lɔŋ, ndə məjə̀ŋ ɔŋ ɔ̈ gɛ̀ nə wi?"
Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Nɔ kə bɛ bʉʼka məshʉ́əhə-fyii ndə bii kə shʉ́əhə fyiihə-ii ndə i kə chìi Mushi mɛ̀ʼtə mbɔ bii kə́ wɔ̀ʼtə lɔŋ biibə bəke-bii. I nə bɛ nɔ lʉ̀ hə ndəŋ nchʉʉhə fɛ. M̈ɔ bɔŋ gìe tʉ bii mbɔ wotəmiyɔŋ ndə ɔ wɔ̀ʼtə lɔŋ ghɔŋ vi-i yaʼkɛŋ bʉʼka bəsəŋ, lʉ̀ yi-kədɔŋ-yə, nɔʼ gháa bəsəŋ."
Mbʉ vâafɔʼɔ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kaʼ bɛ nɔ ndə i bɛ tʉ wo ghɔŋ vi-i, nɔ bʉ̀ʉ təmə bɔ̂ŋ chìi lɔŋ fɛ."
Ɔ bɔŋ ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Kaa bʉə bənchəŋ ndə bəkɔ bɔ̂ŋ bɛ́ŋ ŋgiekə-ɔ̄ŋ fɛ, i nɔ bɛ haʼ tʉ bʉə ndə bə nɔʼ kə kɔ́ tʉ bɔŋ. Luutə nɔ bɛ ghɔ ŋkʉʉŋkʉʉ ndə bəbɛʼbələŋ gòʼ təmə kie lɔŋ fɛ, bəbɛʼbə nɔ bɛ bʉʼka bə bí bɔŋ təmə bɔ̂ŋ kə́ bɛ bələŋ fɛ, bəbɛʼbə bə yɔ́ʼhə bɔŋ yɔ́ʼhə, bəbɛʼbə kʉ̀ʉ bɔŋ ndə məchìi ŋwɔŋ-yʉə nɔ bʉʼka Sɔ́ʼ Fɔŋ Yuo. Wo ndə bəkɔ ɔ bɛ́ŋ yɔ̄ŋ-yə, ɔ̈ bɛ́ŋ."
Jiso túu bʉ̀ʉ kɔ́ kətʉ vâaŋgeŋge
Bə gwè nə vâabɛʼbə tʉ Jiso mbɔ ɔ̈ mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ bɔŋ gháaNyii tʉ bɔŋ. Vâafɔʼɔ-bi sɔ́ʼ mbʉ bʉə, bɔŋ Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "B̈ii mɛ̀ʼtə v̈âambuɔ gwè tʉ mɔ, kə bii mə chíe bɔŋ fɛ, bʉʼka nɔ bɛ ntɛ bʉə nɔ ndə Sɔ́ʼ Fɔŋ Yuo bɛ tʉ bɔŋ." Ɔ mɔ̀ʼ ghɔkə-i ndəŋ bɔŋ, gɛ̀ nə wi.
Vaakəyɔwo ndə ɔ bɛ wo-kəfʉʼ
Kə nyíɛ, wobɛʼ gwè tʉ Jiso ghɔ̀ŋ mbɔ, "Chicha, bɛ ka jyujyukə ndə mɔ kie ndə məchìi ndə məkie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ?"
Ɔ ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Chìi ka a kə́ bíʼtə nukə bə tʉ mɔ ndə i bɛ jyujyu? Nɔ haʼ mbyu wo imɔʼ ndə ɔ bɛ jyujyu. Kaʼ a kə́ kʉ́ʉ kie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ, a tʉ́ʼ bə ŋkahə Nyii."
Ɔ bíʼtə tʉ ɔŋ mbɔ, "Yɔ̂ŋ-yə?" Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kə a mə yí wo fɛ, kə a mə gháa bəsəŋ fɛ, kə a mə lʉ́ʼ fɛ, kə a mə tɔ́ŋ bɔ̌ŋ wo ndəŋ lɛɛŋkə fɛ, kɔ́ kuŋhə tʉ naa-aŋ ghɔŋ tie-a bɔŋleʼ kʉ̀ʉ wo-kətoʼ-a ndə a kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-aŋ."
Mbʉ vaakəyɔwo-ghɔ̄ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔʼ kɛŋ fɔ̀ʼ nubə-ɔ̄ŋ inchəŋ. Gòʼ ka nduɔ?"
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ ɔŋ mbɔ, "Kaʼ a kə́ kʉ́ʉ mbɔ a kɛŋ bɛ ŋkɛŋ wo, gɛ̀ fɛ̀ŋ fɔbə inchəŋ ndə a kie, kɔ́ tʉ bʉə-mbʉʼ. Kaʼ a chìi nɔ, a kie lə̂ŋ-aŋ yuo, ndʉʉmɛ, gwè, kə́ gwè hə bɔ̌ŋ mɔ." Ndʉʉ ndə mbʉ vaakəyɔwo yʉ́ yɔ̄ŋ-yə, i chìi mbʉə-e dìe, ɔ lɔ̀ kə́ gɛ̀ vínəvínə, bʉʼka ɔ nɔ nə kie fɔbə yɔ́ŋyɔ́ŋ.
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ vâafɔʼɔ-bi mbɔ, "Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ mbɔ i bu yi shʉ́ə daa tʉ wo-kəfʉʼ ndə məmɛ̀ʼtə ŋwɔŋ-ɛŋ Fɔŋ Yuo sɔ́ʼ ɔ." Nɔʼ m̈ɔ bìʼ shyíi bii mbɔ i nɔ yùhə tʉ nyaa-bəkatə ndə məsʉ́ʉ ndəŋ gyii-sɔʼ-kə tə chàa ndə i bɛ tʉ wo-kəfʉʼ ndə məŋíi mu Sɔ́ʼ-Nyii.
Ndʉʉ ndə mbʉ vâafɔʼɔ yʉ́ yɔ̄ŋ-yə, i chíe chu-yʉə daa, bɔ̂ŋ kə́ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Bɛ nda ndʉʉghɔfii ndə bəkɔ ɔ kie ŋkwaaNyii?"
Bɔŋ Jiso lɛ́nə bɔŋ ghɔ̀ŋ mbɔ, "Yɔ̄ŋ-yə nɔ chàa ghʉəʼ-woməsʉʉ-kə, bɔŋ nubə inchəŋ yùhə tʉ Nyii."
Ndʉʉmɛ, Bita bə̀ŋhə mbɔ, "Nyíɛ! Baʼa nɔʼ mɛ̀ʼtə fɔbə inchəŋ ndə məgwè hə bɔ̌ŋ aŋ, sii-yaʼ bu bɛ ka?"
Jiso ghɔ̀ŋ tʉ bɔŋ mbɔ, "Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii nə shʉəŋ mbɔ, mu wʉʉnəmbi-fefe-kə ndʉʉ ndə Vaa-Woməsʉʉ bu dùʼ ndəŋ yetə-məgʉ́ə-kə-i, bii ndə bii nɔʼ kə gwè hə bɔ̌ŋ mɔ, bu dùʼtə ghɔ ndəŋ yetəbə njuɔ bûu nə wuŋ, kə́ sɔ́ʼ lɔŋ-Isilɛ-bə njuɔ bûu nə wuŋ. Wotəmiyɔŋ ndə ɔ nɔʼ mɛ̀ʼtə fɔbə nə njaahə-i byuunɔ bəliŋ-bi bələŋ leʼnə bəke byuunɔ tie-e byuunɔ ŋkwê-i byuunɔ vâa-bi byuunɔ tɔ̂bə-i, bʉʼka mɔ, bu bʉ̀nə kie tə chàa vɛʼ ghyʉʉ bɔŋleʼ kie məchímbi təmə liʼ-i ghɔ fɛ. Bɔŋ bʉə buŋmbi ndə bɔ̂ŋ bɛ fəŋtə bu yi bɛ ndyiʼtəbə, ndyiʼtəbə bɛ fəŋtə."
b̈ii dʉ̀ʼ buuŋjyu tʉ ŋwɔŋtə-ii, kie fyii búɔnə, kə́ sʉ̀fyiihə-ii hə ndəŋ bʉ̂ʼ-bəbɛʼbʉə-tə, haʼ ndə Nyii kə sʉ̀fyii-i hə ndəŋ bʉ̂ʼtə-ii tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai.
Buŋ ndə nɔ, ẅotəmiyɔŋ mu bii kʉ̀ʉ vi-i ndə ɔ kʉ̀ʉ ŋwɔŋ-ɛŋ, mbʉ woke-ghɔ̄ nɔ kie ndə məbú ləŋ-ɛŋ.
Kaʼ wo ghɔ̀ŋ mbɔ, "Mɔ nɔ kʉ̀ʉ Nyii," bɔŋ bàa liŋ-iŋ, təmə ɔ nɔ bɛ wo kəlɛɛŋhə, bʉʼka kaʼ wo gòʼ təmə kʉ̀ʉ liŋ-iŋ ndə ɔ tʉʼ nyíɛ ɔŋ fɛ, ɔ mə kʉ̀ʉ Nyii ndə ɔ gòʼ təmə nɔʼ nyíɛ ɔŋ fɛ təka.
Cuidar da família
Quem não cuida dos seus negou a fé. A família é responsabilidade sagrada — prover, proteger e abençoar é mandamento divino.
Kaʼ wo gòʼ təmə kə́ lɛ́nə bʉə-kəlɔŋ-bi fɛ, fɔŋ ɛŋ kə́ bɛ yi-yə bʉə mu njaa, təmə ɔ nɔʼ tɛ́ŋ məmɔ̀ʼfyii ndəŋ Nyii ndʉʉmɛ i dʉ̀ʼ mbɔ nuʼ-i nɔ byʉ́ʼ tə chàa yi-wo-yə ndə ɔ gòʼ təmə kínə Nyii fɛ.
Kaʼ wo gòʼ təmə kə́ lɛ́nə bʉə-kəlɔŋ-bi fɛ, fɔŋ ɛŋ kə́ bɛ yi-yə bʉə mu njaa, təmə ɔ nɔʼ tɛ́ŋ məmɔ̀ʼfyii ndəŋ Nyii ndʉʉmɛ i dʉ̀ʼ mbɔ nuʼ-i nɔ byʉ́ʼ tə chàa yi-wo-yə ndə ɔ gòʼ təmə kínə Nyii fɛ.
Bɔŋ kaʼ kwuʼ woke kie vâa byuunɔ vâavâa, b̈ɔ̂ŋ fəŋ yétə ndə məchímbi ndə ntɛ ndə i bu kə́ kɔ́ kuŋhə tʉ Nyii mu yʉə-yə chunjaatə, nɔ bɛ ntɛ nɔ ndə bɔ̂ŋ bu leʼ tyú ŋgʉəʼ ghɔ tʉ bətie-bʉə. Bʉʼka nɔ nukə nɔ ndə i bʉ̀ʉ shʉ-Nyii.
Ŋkʉʉŋkʉʉ ndə i bɛ mu chɔshi
Mɔ nɔ tʉʼ fʉ̀ʉtə bii, bəliŋ-bɔŋ, nə yie-Jiso Klai Tiekətʉ-yʉʼʉ, mbɔ b̈ii bənchəŋ dùʼ nə ŋgiekə imɔʼ. Kə ŋkʉʉŋkʉʉ mə bɛ mu bii fɛ. B̈ii kɛŋ fúu ŋwɔŋ-yii nə ŋkwɔʼtə imɔʼ ghɔŋbə luu imɔʼ gɛ̀ kùu.
Unidade familiar
A coroa dos velhos são os filhos dos filhos. O casamento, os filhos e a comunhão familiar são bênçãos de Deus.
Casamento e família
O homem deixará pai e mãe e se unirá à sua mulher. A família começa no casamento — aliança sagrada diante de Deus.
Bɔŋ lʉ̀ hə ndəŋ ŋgwunə-mbi, ‘Nyii nɔ nə chìi bɔŋ ndə woləŋ ghɔŋ woke.’ ‘Nɔ, bʉʼka luu-ɔ̄, woləŋ nɔ kie ndə məmɛ̀ʼtə tie-e ghɔŋ ŋkwê-i, gɛ̀ tùonə ghɔŋ vi-i, mbʉ b̈ʉə bəbûu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ.’ Bɔ̂ŋ leʼbie bʉə bəbûu fɛ, bɔ̂ŋ bəbûu bu bɛ mbyu mbʉə imɔʼ. Nɔ, fɔkə ndə Nyii nɔʼ tùo, kə wo mə mùutə mbɔ ɔ wɔ̀ʼhə fɛ."
Kaʼ mbəŋ-yii ndʉʉmɛ, ndə bii bɛ bʉə-bʉ̂ʼʉ, kínə məkɔ́ yʉʼ kəkɔ tʉ vâa-bii, ndʉʉmɛ i kɛŋ dʉ̀ʼ mbɔ Tie-yii ndə ɔ bɛ yuo bu kɔ́ LyʉʉhəNyiikə tʉ bʉə ndə bɔ̂ŋ bíʼtə tʉ ɔŋ!"
Mbʉətə bətieŋkɔŋ-bɔ̄ŋ, bʉʼʉ nɔ bɛ vâa-Nyii nduɔ, bɔŋ nukə ndə bʉʼʉ bu nə sɛŋ bɛ yɔŋ chʉʼ kɛ̀ʼnə fɛ. Bɔŋ nukə ndə bʉʼʉ kínə nɔ bɛ mbɔ ndʉʉ ndə ɔ bu yi gwè nɔ, bʉʼʉ bɛ ndə ɔ, bʉʼka bʉʼʉ bu yi nyíɛ ɔŋ kɛŋ ndə ntɛhə ndə ɔ bɛ yɔŋ. Wotəmiyɔŋ ndə ɔ yʉ́əʼnə ndəŋ Klai nɔ kie ndə mətʉ́ʼ mu fyii-i, itʉ́ʉnə, haʼ ndə mbʉ Klai bɛ tʉ́ʉnə.