Milagres de Jesus
Os Evangelhos registram dezenas de milagres realizados por Jesus — curas, ressurreições, domínio sobre a natureza e libertações. Cada milagre revelava sua divindade e compaixão.
Curas de cegos e surdos
Jesus devolveu a visão aos cegos e a audição aos surdos, manifestando seu poder sobre toda enfermidade e deficiência.
Yesu aatepwa kimbulibuli abi’li'
Yesu paabile kabu’ka pandu palu', mbulibuli abi’li' baatikummi’ngi’ya kabau’bu’ya malobe gabe kababaya, "Wa Mwana wa Daudi, utubi’ki kiya!" Yesu paayingi nnyumba, balu' mbulibuli abi’li' baatikunnyendelya, nembe ngaalaluya, "Mwendau’bi’lya panga niwesa kumpangya likowe lyo?" Nabembe ngabannyangwa, "Eloo, Bwana." Bu’kapo Yesu ngagakunywa minyo gabe kabaya, "Kwinu mwenga, ipange kati mwamuu’bi’lya." Minyo gabe ngagabanjuka. Yesu ngaakwi’li’ka kabaya, "Mupi’kani, likowe li', kanemummakiye mundu ywoywoti." Lakini bembe ngabayenda no tumbwa yaulya abali ya Yesu munni’ma wu’lu' woti.
Yesu aatepwa kimbulibuli abi’li'
Yesu na banamasi' bake pabaabile kababu’ka kukilambo sa Yeliko, lipi’nga liku’lu' lya bandu lyaatikunki’ngama. Bai, kwaai na kimbulibuli abi’li' baatami mbwega ya ndi’la, na pabayu’wine panga Yesu aabile kapi’ta ngabau’bu’ya lilobe, kababaya, "Bwana, Mwana wa Daudi, utubi’ki kiya!" Li’lu' lipi’nga lya bandu ngalyaakalipya na kwabakia batame liki. Lakini bembe ngabayongeya u’bu’ya lilobe, kababaya, "Bwana, Mwana wa Daudi, utubi’ki kiya!" Yesu ngayi’ma, kwakema na kwabakia, "Mupala nimpangi ki’li'?" Ngabannyangwa, "Bwana, tulu’ba tepulwa minyo gitu." Yesu ngaabi’kya kiya, na kwakunywa minyo gabe, saa yi’yi’lu’yi’lu' ngabalola, nabembe ngabanki’ngama.
Yesu ampanga alole mbulibuli wa ku Betisaida
Yesu na banamasi' bake ngabaika Betisaida. Ku’lu' ngabannetya mundu yumo mbulibuli na kunnu’ba Yesu ankunywe li’nga ayu’yu’ki’lwe. Yesu ngaankamwa luboko aywo mbulibuli na kumpeleka panja ya kilambo. Ngaamwunia mmata muminyo, ngaammi’kya moko, ngannaluya, "Buli, wendawesa kukibona kili’be?" Yu’lu' mbulibuli ngalola, ngabaya, "Naabona bandu, lakini babonekana kati mikongo yaityanga." Bu’kapo, Yesu ngaammi’kya kai' moko muminyo. Minyo gake ngagabanjwa, ngatumbwa lola na kukibona kila kili’be wisowiso. Yesu aammakiye ayende kasake na kumwamulisa, "Kaneubuye mukilambo."
Yesu antepwa mwene kimama na kiibamakutu
Bu’kapo Yesu ngabu’ka kuwilaya ya Tilo, aapi’ti Sidoni, ngaika kulitanda liku’lu' lya Galilaya munni’ma wa Dekapoli. Akwo bandu ngabannetya Yesu mundu yumo kiibamakutu, kai' mwene kimama, ngabannu’ba Yesu abi’ke maboko panani ya aywo mundu li’nga akombwe yu’wa no longela. Yesu ngammu’ya yu’lu' kiibamakutu pakipi’nga sa bandu yenda nakwe pakisake, ngannyi’ya ngonji yake mumakutu gake, ngauna mmata na kunkunywa lulimi kwa galu' mmata. Bu’kapo ngalingulya kunani, ngauta mbu’mwo no eleya na kummakia, "Efata" lombolya, "Yu’gu’ka." Papalu’palu' makutu na lulimi lwake ngaiyu’gu’ka. Ngatumbwa yu’wa no longela wisowiso. Yesu ngaaking’indya kanebammakiye mundu, lakini kwa kila mwaaking’indyage panga kanebabaye, bembe ngabayongeya yaulya abali yo. Ngabasangala muno, ngababaya, "Makowe goti gaapangite manogau muno, ata aapangiye aibamakutu bayu’we na bene kimama balongele wisowiso."
Yesu antepwa Batolomayo mbulibuli
Bu’kapo ngabaika Yeliko. Yesu paabile kabu’ka pakilambo so na banamasi' bake pamope na kipi’nga kiku’lu' sa bandu, mbulibuli yumo lina lyake Batimayo, mwana wa Timayo, aabile atami mbwega ya ndi’la kalu’ba yangatiyilwa. Paayu’wine panga Yesu wa ku Nasaleti aabile kapi’ta, ngatumbwa u’bu’ya lilobe kabaya, "Yesu, Mwana wa Daudi, unibi’ki kiya!" Bandu baingi ngabankalipya kwa kummakia atame liki, lakini ywembe ngau’bu’ya lilobe kai' kwa makakala kabaya, "Yesu, Mwana wa Daudi, unibi’ki kiya!"
Yesu ngayi’ma no baya, "Munkeme aise pano." Bai ngabankema yu’lu' mbulibuli, ngabammakia, "Ube na mwoyo nku’lu'! Ukatuke, endakukema." Ngataikwa nganju yake no yi’ma kiyu’ngu’ya, na kunnyendelya Yesu.
Yesu ngannaluya, "Upala nikupangi ki’li'?" Yu’lu' mbulibuli ngayangwa, "Mwalimu, mbala lola."
Yesu ngammakia, "Uyende, imani yako ikutepwile." Popopo aakombwi lola, ngaanki’ngama Yesu kundi’la.
Yesu antepwa mbulibuli ku Yeliko
Yesu pai papipi na ku Yeliko, kwai na mundu yumo mbulibuli atami mundi’la kalu’balu’ba. Paayu’wine lipi’nga lya bandu kalipi’ta ngalaluya, "Kubile na ki’li'?" Ngabammakia, "Yesu wa ku Nasaleti endapi’ta." Naywembe ngatu’ndu’bi’ya lilobe kabaya, "Yesu, Mwana wa Daudi, unibi’ki kiya!" Balu' babaalongolile, ngabankwi’li’ka na kummakia atame liki. Lakini ywembe ngayendelya tu’ndu’bi’ya lilobe, "Mwana wa Daudi, unibi’ki kiya!" Yesu ngayi’ma na kwabakia panga bannete nnu’ngi' yake. Palu' yu’lu' mbulibuli paikite papipi, Yesu ngannaluya, "Upala nikupangi ki’li'?" Naywembe ngannyangwa, "Bwana, nilu’ba nikombwe lola." Yesu ngammakia, "Ulole! Imani yako ikutepwile." Na popopo aywo mbulibuli aakombwi lola, nganki’ngama Yesu kankwi’ya Nnu’ngu'. Na bandu boti pabagabweni go, bannumbike Nnu’ngu'.
Yesu antepwa mundu ywabelekwi mbulibuli
Yesu paabile kapi’ta, aamweni mundu yumo, mbulibuli bu’ka belekwa. Bai, banamasi' ngabannaluya, "Mwalimu! Ywaku' ywapangite sambi, ayu' au abelei bake, mpaka abelekwe mbulibuli?" Yesu ngaayangwa, "Likowe li' lipitikeli kwa kitumbu sa sambi yake ywembe, wala sambi ya abelei bake, ila aabelekwi mbulibuli li’nga makakala ga Nnu’ngu' gabonekane kagapanga kasi nkati yake. Kubile balo muntwekati, tupalikwa yendelya panga lyengo lya yu’lu' ywanitumike, kwa mwanjaa kilo sendaisa so kotoka panga mundu lyengo. Panibaa mudunia, nenga nga nabweya wa padunia." Bu’ka po baya go ngaunia mmata pai', na kuutepengaya ukando kwa mmata gake, ngaampakaya yu’lu' mbulibuli mminyo, ngammakia, "Uyende ukauluwe mulitanda lya Siloamu." (Siloamu lombolya, "Ywatumilwe"). Bu’kapo aywo mbulibuli ngayenda uluwa no buyangana kalola.
Curas de paralíticos e enfermos
Paralíticos caminharam, leprosos ficaram limpos e todo tipo de doença foi curada pelo toque e pela palavra de Jesus.
Mundu yumo mwene matana ngaisa kilikita nnu’ngi' yake kammakia, "Bwana, mana upendile, unipeleteye." Yesu nga golwa luboko lwake na kunkunywa mundu yu’lu', kummakia, "Mbala, upeleteke." Yu’lu' mundu ngaimukya matana gake gapeletike. Bu’kapo, Yesu ngammakia, "Likowe li' ulibi’ke pamwoyo wako, kaneummakiye mundu. Lakini uyende kwa mpi’ndo wa dini ukannaye mwobile nambi’yambi'. Bu’kapo, upiye salaka kati mwaamulise Musa, li’nga ipange ukong’ondeli kwa bandu boti panga upeleteyilwe."
Na ku’lu', banneti mundu mwene utamwe wo tomboloka agonjike pakindanda. Yesu paabweni balu' bandu mwabaamwu’bi’lile, ngammakia yu’lu' ywatombolwike, "Mwana wangu', uku’le mwoyo, masambi gako gasamilwe." Kwa kitumbu sa likowe lyo, bi’ngi' ba balimu ba salya, ngabawasa mumyoyo yabe, "Mundu yu' ankupulu Nnu’ngu'!"
Lakini Yesu abile agatangite gabagania, ngaalaluya, "Mwanjaa namani mugania makowe malau mumyoyo yinu? Buli, kikowe saku' sakibile kiyu’yu’u kukibaya, ‘Masambi gako gasamilwe’ au baya, ‘Uyi’me, uyende’? Bai, mbala mutange panga Mwana wa Mundu abile na amuli yo samya sambi pano padunia." Kwa nyo ngammakia yu’lu' mundu ywatombolwike, "Uyi’me, witwi’ke kindanda sako, uyende kasako."
Yu’lu' mundu ngayi’ma no yenda kasake.
Mu’lu' nnyumba kwabile na mundu mwene luboko lutomboloka. Bandu ngabannaluya Yesu, "Buli mwiloli kuntepwa mundu lisu’ba lya Sabato?" Bannalwiye nyo li’nga bapate kitumbu sa kunsitakya.
Yesu ngaabakia, "Tubaye yumo ywinu ai na ngondolo wake ywatumbuki mulyi’mbwa lisu’ba lya Sabato, buli, ankamwali na kumpiya? Lakini mundu nga ywampu’ku’bi’la kulikoni ngondolo! Bai, mwiloli panga ganannoga lisu’ba lya Sabato." Bu’kapo ngammakia yu’lu' mundu, "Golwa luboko lwako." Ngalugolwa, na lwembe ngalupanga lukoti kati lu’lu' lwi’ngi'.
Bai, mau' yumo, nkiwe Simoni aai pakindanda kaminya oma ngali'. Yesu paikite bai, ngabammakia abali yo. Yesu ngannyendelya aywo mau' na kunkamwa luboko, ngantu’ndu’bi’ya. Yi’lu' oma ngayu’yu’ki’lwa, ngatumbwa kwatumikia.
Yesu antepwa mundu mwene matana
Mundu yumo mwene matana annyendeli Yesu, ngakilikita, ngannu’ba, "Mana upendile, wendakombwa kunitepwa li’nga nipeleteke!" Yesu ngammi’kya kiya, ngagolwa luboko lwake, ngankunywa na kummakia, "Mbala upeleteke." Popopo mundu ywo ngayu’yu’ki’lwa galu' matana, naywembe ngapeleteka.
bandu nsese bannetike mundu yumo ywatombolwike abile mpu’tu’lwa mulikai. Kwa kitumbu sa uyolou wa bandu, bakombwili kumpeleka papipi na Yesu. Bai, ngabaotwa mwagala wawaabile panani ya Yesu. Pabaapatike lipala, ngabamweleya aywo mundu. Yesu paabweni imani yabe ngangamau, ngammakia yu’lu' mundu ywatombolwike, "Mwana wangu', usamilwe masambi gako."
Bi’ngi' ba balimu ba salya ya Musa babaatami palu' ngabagania mumyoyo yabe, "Akombwabuli longela nyo? Ankupulu Nnu’ngu'! Ntu’pu' mundu ywakombwa samya sambi ila Nnu’ngu' kisake." Popopo Yesu ngakwipwa maganio gabe, ngaabakia, "Mboni mugania nyo mumyoyo yinu? Nga lyaku' lyalibile kwaani muno, kummakia mundu yu' ywatombolwike, ‘Usamilwe masambi gako,’ au kummakia, ‘Uyi’me! Utole likai lyako utyange’? Bai, mbala mutange panga Mwana wa Mundu abile na utawala wa kwasamya bandu sambi padunia." Apo ngammakia aywo mundu ywatombolwike, "Nikubakia uyi’me, utole likai lyako uyende kasako!" Popopo, bandu boti baabile kabannola aywo mundu mwayi’ma, tola likai lyake no bu’ka. Boti ngabasangala na kunkwi’ya Nnu’ngu' kababaya, "Tunalibonali likowe kati li’no."
Yesu antepwa mwene luboko lutomboloka
Yesu aayingi kai' munyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu' na amo kwaabile na mundu yumo mwene luboko lutomboloka. Mafalisayo baabile kabanni’nda bammone kantepwa mundu ywo lisu’ba lya Sabato ya Ayahudi, li’nga kunsitakya. Yesu ngammakia yu’lu' mundu mwene luboko lutomboloka, "Wise pano pakatikati." Bu’kapo ngaalaluya, "Salya yendayi’ki’ti’a panga manogau au maakau lisu’ba lya Sabato? Tepwa au bulaga?" Lakini bembe baayangwili kikowe. Yesu ngaabu’nju’lya minyo kwa nyongo kausunika kwa kitumbu sa unonopau wa myoyo yabe, ngammakia yu’lu' mundu, "Golwa luboko lwako." Ngalugolwa na lwembe ngalupanga lukoti.
Yesu antepwa mwene matana
Yesu paabile pakilambo simo sa nni’ma wo, ngakwembana na mundu mwene matana yi’ga yoti. Mundu ywo ngagonja ukukama na kunnu’ba Yesu, "Bwana mana upendile, wendakombwa kunipeletea."
Yesu, ngagoloya luboko, ngankunywa no baya, "Mbala, upeleteke!" Popopo matana gake ngagammu’ka.
Ngabaisa bandu bampu’twile mumasela mundu ywatombolwike yi’ga. Bapalage kunnyingiya nnyumba li’nga bammi’ke nnu’ngi' ya Yesu. Bu’kana no yoloka kwa bandu, baakombwili kunnyingiya nnyumba, ngabaamwa bau’bu’ke pamwagala, no bu’ya iyonjo yabayipile na kumwuluya mumasela nnu’ngi' ya Yesu, Yesu paabweni bai na imani ngu’lu', ngammakia aywo mundu, "Mbwiga, masambi gako usamilwe."
Balimu ba salya na Mafalisayo ngabailaluya, "Ayu' nyai ywalongela mayi’gi’yo ga kupulu? Ntu’pu' mundu ywakombwa samya sambi, ila Nnu’ngu' kisake!" Yesu wakwipwi gabagania ngaalaluya, "Mugania ki’li' mumyoyo yinu? Lyaku' lyalibile liyu’yu’u muno baya, ‘Usamilwe sambi,’ au baya, ‘Yi’ma uyende’? Bai, mbala mutange panga Mwana wa Mundu abile na amuli yo samya bandu sambi padunia." Apo ngammakia yu’lu' mundu ywatombolwike, "Nikubakia, uyi’me utole masela gako uyende kasako." Bu’kapo, yu’lu' mundu ywatombolwike ngayi’ma nnu’ngi' yabe boti, ngatola saagonjelile no yenda kasake, ku’no kankwi’ya Nnu’ngu'.
Mundu mwene luboko lutomboloka
Lisu’ba li’ngi' lya Sabato ya Ayahudi, Yesu aayingi munyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu' no yi’gana. Mu’lu', mwaabile na mundu ywalemile luboko lwamalyo. Balimu ba salya na Mafalisayo bapalage kitumbu sakunsitakya Yesu, kwa nyo baatikumpekeseni bannole mana alu’a kuntepwa mundu lisu’ba lya Sabato ya Ayahudi. Lakini Yesu aatangite mwabaganiage, ngammakia yu’lu' mwene luboko lutomboloka, "Kakatuka, uyi’me pakatikati yabe." Ngayenda no yi’ma. Yesu ngaabakia, "Ninnaluya mwenga, lisu’ba lya Sabato ya Ayahudi nantali panga makowe manogau au ganannyata, tepwa au bulaga?" Paaloi boti bababile palu' ngammakia yu’lu' mundu, "Goloya luboko lwako." Naywembe paapangite nyo, luboko lwake lwapangite lukoti kai'.
Yesu antepwa ntumisi wa mpi’ndo wa yesi lya Roma
Payomwi longela gaabini kwabakia bandu, Yesu aayi’i ku Kapernaumu. Akwo kwaai na mpi’ndo yumo wa yesi ywembe mpangakasi wake ywampendile, endeminya na kiwo sendekumwegelelya. Yu’lu' mpi’ndo wa yesi paayu’wine makowe ga Yesu, ngatuma agoi nsi’si' ba Kiyahudi, bakannu’be Yesu li’nga santepwe mpangakasi wake. Pabaikite kwa Yesu, baatikumpembelelya kababaya, "Ili’ngani mundu yu' umpangi likowe li'. Kwa kitumbu ywembe aaupendi muno nni’ma witu na ngaywatusengi yi’lu' nyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu'." Bai, kabayenda, baalongwaniye na Yesu. Pabaabile kabaegelya panyumba ya yu’lu' mpi’ndo wa yesi, ngatuma mambwigalye bakammakiye Yesu, "Bwana, kanewisuluye muno, kwa mwanjaa nenga ili’nganili wenga yingya munyumba yangu'. Kwa nyo, nga kitumbu sanikotwike isa kwaubile, naibweni nili’nganili. Ila ulongele bai likowe, na mpangakasi wangu' alu’a lama. Nanenga nibi pai' ya utawala nyonyonyo, na nibile na banayesi pai' yangu'. Nimmakia yumo, ‘Yenda,’ ywembe endayenda, nimmakia ywi’ngi' ‘Isa!’ nembe endaisa, na mpangakasi wangu' ‘Panga kikowe si'!’ nembe endapanga."
Yesu payu’wine go, aatisangala, aakigalambuki si’lu' kipi’nga sa bandu sakimmi’ngi’yage, ngabaya, "Nammonali mundu mwene imani ngu’lu' kati yi' mu Isilaili yoti!" Balu' bandu babaatumilwe kwa Yesu pabaabukiye kasake yu’lu' mpi’ndo, bankoli yu’lu' mpangakasi ayu’yu’kilwe.
Na po, kwabile na nnwawa yumo ntamwe kwa myaka ku’mi na minane aayingililwe na moka. Kwa mwanjaa nyo, ng’ongo wake waatilemala muno ata akombwageli yi’ma wi’ma. Yesu pamweni aatikunkema ngammakia, "Mau', utamwe winu mutepulilwe." Aammi’ki maboko gake pantwe na popopo, yi’ga yake yapatike makakala go yi’ma kai' na ankwi’yite Nnu’ngu'.
Yesu antepwa mundu yumo
Lisu’ba limo lya Sabato ya Ayahudi, Yesu aayi’i lya kunyumba yimo ya alongosi ba Mafalisayo, bandu baabile popo kabannolekeya. Nnu’ngi' yake Yesu, kwaabile na mundu yumo ywaminyage kitamwe so imba payi’ga. Yesu aalalwiye balimu ba salya na Mafalisayo, "Buli, yendayi’ki’ti’lwa kuntepwa mundu lisu’ba lya Sabato?" Lakini bembe bayangwili. Yesu ankamwi ywo ntamwe, kuntepwa na kunneka aibu’ki.
Yesu apeletea bene matana ku’mi
Yesu paabile mumwanja kayenda ku Yelusalemu, api’ti mumipaka ya ku Samalia na ku Galilaya. Paabile kaika pakilambo simo, akwembine na bandu ku’mi bene matana, bayi’mi kuutalu. Ngabatu’ndu’bi’ya malobe kababaya, "Yesu, wa Mpi’ndo, utubi’ki kiya!" Paabweni ngaabakia, "Muyende mukailaye kwa api’ndo ba dini." Bai, pabaabile kabayenda, ngabapeleteka. Yumo mukipi’nga sabe paibweni apeletike, aatiki’li’bu’ka kannumba na kunkwi’ya Nnu’ngu' kwa lilobe liku’lu'. Aagonjike pai' wakukama nnu’ngi' ya magu’lu' ga Yesu ku’no kansukulu. Aywo aai Nsamalia. Apo Yesu ngalaluya, "Nengite naapeletiye bandu ku’mi? Balu' kenda bai kwaku'? Abonekineli ywi’ngi' ywaki’li’bwike kunsukulu Nnu’ngu' ila aywo nng’eni Nsamalia bai?" Yesu ngammakia aywo mundu, "Uyi’me, uyende kasako, imani yako ikupeletiye."
Yesu antepwa mundu papipi na litanda lya masi'
Bu’ka pa go kwai na si’li’ku’si’li’ku' ya Ayahudi, nembe Yesu ngayenda ku Yelusalemu. Akwo Yelusalemu papipi na nniango waukemelwa Nniango wa Ngondolo, kwabile na litanda lya masi' lyalyaakemilwe kwa Kiebrania Bethzatha. Litanda lyo lyati’li’ti’yilwe na yega tano. Apo paai na bandu masikini baingi, atu’lu’ka minyo, itewe na babatombolwike, bali’ndage masi' gayu’geyu’ge. Kwa mwanjaa malaika wa Bwana aaulwike kwo kokotya nkati ya li’lu' litanda, na kugatingibwana masi'. Ntamwe ywalongolya yingya nkati ya litanda masi' pagatingibwanilwa, utamwe wowoti waminyage, waatibu’ka. Bai, apo paabile na mundu yumo ywai ntamwe kwa myaka salasini na minane. Yesu paamweni aywo mundu agonjike, naywembe aatangite panga aabile ntamwe kwa myaka yambone ngammakia, "Upala ube wankoto?" Yu’lu' ntamwe ngayangwa, "Bwana, nenga ntu’pu' mundu wa kuniyingiya mulitanda, masi' pagatingibwanilwa. Kila pagatingibwanilwa, nipaya yingya nkati ya masi', mundu ywi’ngi' anilongolya yingya." Yesu ngammakia, "Uyi’me witwi’ke likai lyako, uyende kwa magu’lu' gako." Imukya, yu’lu' mundu atepulilwe ngatola likai lyake no tumbwa yenda. Likowe lyo lyapangike lisu’ba lya Sabato ya Ayahudi.
Yesu aaikite kai' kukilambo sa kana, kunkoa wa Galilaya, pandu paagalambwiye masi' panga divai. Kwaabile na mpi’ndo yumo wa silikali ywaabile na mwana ntamwe akwo ku Kapernaumu. Bai, aywo mundu paayu’wine panga Yesu aaisi popo pa Galilaya bu’ka ku Yudea, aatikunnyendelya na kunnu’ba aise antepwe mwana wake ywaabile ntamwe katetelya. Yesu ngammakia, "Mwabandu mwenga mana mukotwike kwibona myasu na mangelongelo mwau’bi’lyali katu." Yu’lu' mpi’ndo wa silikali ngammakia, "Bwana, nikulu’ba wise mwana wangu' abile balo anawaali." Yesu ngammakia, "Uyende bai, mwana wako ayu’yu’kilwe." Aywo mundu ngau’bi’lya gaalongei Yesu, ngabu’ka. Paabile mundi’la aakwembine na atumisi bake ngabammakia panga, mwana wake aai mwu’mi. Nembe ngalaluya saa yayu’yu’kilwe mwana, ngabammakia, "Oma wammu’i liso musaa saba ya muntwekati." Abo tati' ba mwana ngabaku’mbu’kya panga ayo nga yai saa yabakiyilwe na Yesu, "Mwana wako ayu’yu’kilwe." Kwa nyo ywembe pamope na boti ba panyumba yake ngabamwu’bi’lya Yesu. Awo waai mwasu wenebi’li' waupangite Yesu kabu’ka Yudea yenda Galilaya.
A mulher com fluxo de sangue
Uma mulher que sofria há doze anos tocou a orla do manto de Jesus e foi curada instantaneamente pela sua fé.
Nnwawa yumo ntamwe wa nkongomokwa kwa myaka ku’mi na ibi’li', aaisi nsu’gu' ya Yesu no kunywa mpindo wa ngu’bo yake. Mwanjaa aalongei pamwoyo wake panga, "Mana nikunywile ngu’bo yawati bai, naayu’yu’ki’lwa." Nembe Yesu paagalambwike, ngammona na kummakia, "Wenga wa mwi’nja wangu', ube na mwoyo nku’lu'! Imani yako ikutepwile." Yu’lu' nnwawa ngayu’yu’ki’lwa saa yi’yi’lu’yi’lu'.
Na nkati yabe kwabile na nnwawa yumo mwene utamwe wa nkongomokwa kwa myaka ku’mi na ibi’li'. Nnwawa ywo aatiauka muno kwo yenda kwa ang’anga bambone. Pamope no panga aatumi mali yake yoti, aayu’yu’kilweli ila aayendeli minya muno. Paayu’wine abali ya Yesu, nnwawa ywo aatiisa no yingya pakatikati ya lipi’nga lya bandu kusu’gu' ya Yesu no kunywa ngu’bo yake. Aapangite nyo kwa mwanjaa aabaite pamwoyo wake panga, "Mana nikunywile ngu’bo ya Yesu bai, nalu’a yu’yu’ki’lwa."
Popopo nkongomokwa wake ngauyu’ma na ngaibona payi’ga yake panga payu’yu’kilwe.
Bai, kwai na nnwawa yumo pakatikati ya si’lu' kipi’nga sa bandu, ywembe abi na utamwe wa nkongomokwa kwa myaka ku’mi naibi’li'. Pamope no panga aayomwi ili’be yake yoti kwapelekya aganga, ntu’pu' ywaakombwi kuntepwa. Aywo nnwawa aammi’ngi’yite Yesu nsu’gu', ngapakunywa mpindo wa nganju yake. Pakunywile, popopo utamwe wake waatikummu’ka. Yesu ngalaluya, "Aywo nyai ywanikunywile?" Boti ngababaya panga, ntu’pu' mundu ywakukunywile. Nembe Petili ngabaya, "Mpi’ndo, kipi’nga sa bandu kitekuti’li’ta no kukutwi’li’lya." Lakini Yesu ngabaya, "Kubi na mundu ywanikunywile, mwanjaa nigabweni makakala kaganibu’ka." Yu’lu' nnwawa waibweni panga akombwali iya, ngapapitya nnu’ngi' ya Yesu ku’no kalendema kwo yogopa, ngaitu’ya pai, Yesu kannola. Apo, ngalongela nnu’ngi' ya bandu boti kitumbu sa kunkunywa Yesu na kitumbu sapatike tepulwa. Yesu ammakiye panga, "Biti, kwo u’bi’lya kwako uponi, uyende kwa amani."
Ressurreições
Jesus ressuscitou mortos — a filha de Jairo, o filho da viúva de Naim e Lázaro. Ele é Senhor sobre a morte.
Mwi’nja wa mpangakasi wa silikali na mau' yumo bendatepulwa
Yesu paabile kaabakia makowe go, ngaisa mpi’ndo yumo na kunkilikitya nnu’ngi' yake kammakia, "Mwi’nja wangu' awile nambi’yambi', lakini sonde li’li’li', wise saubi’ke luboko lwako panani yake, li’nga apate yu’ka." Yesu pamope na banamasi' bake ngabammi’ngi’ya yu’lu' mundu.
Yesu paaikite kasake yu’lu' mpi’ndo, ngaabona bandu kabayi’mba myambo yo lombola kwa pilimbi, na kipi’nga sa bandu kabapanga ndu’ti, ngaabakia, "Mubu’kange! Kwa mwanjaa mwi’nja yu' anawaali, ila atigonja bai." Ngabamweka kwa kunsalawa. Payomwi kwabi’ngya panja balu' bandu, ngayingya nnyumba na kunkamwa luboko yu’lu' mwi’nja, nembe ngayi’ma.
Bu’kapo ngaisa mundu yumo nku’lu' wa nyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu' ywakemelwage Yailo. Paamweni Yesu, ngaitaikulya nnu’ngi' yake, nganku’ku’li’kya kabaya, "Biti wangu' nsene endakomya. Sondesonde nikulu’ba tubu’ke ukammi’ki moko gako li’nga ayu’yu’ki’lwe no lama." Bai, Yesu ngayenda pamope nakwe. Bandu baingi baatikunki’ngama na ngababa kabapatigana kila pandu.
Pabaaikite kunyumba yake, Yesu ngayu’wa ndu’ti, kili’lo no lombola muno. Ngayingya nnyumba ngaabakia, "Mboni mupanga ndu’ti no li’la? Biti anawaali ila atigonja bai." Bembe ngabamweka kwa kunsalawa. Bai ngaabi’ngya panja boti, ngaatola abelei ba yu’lu' biti na balu' banamasi' bake yingya ku’lu' kuswi kwaabile aywo biti. Bu’kapo ngankamwa luboko, ngammakia, "Talita, koumu," lombolya kwake, "Biti, nikubakia, uyumuke!" Popopo biti ywo ngayi’ma, tumbwa tyanga. (Aabile wa nng’elo wa myaka ku’mi na ibi’li'.) Apo bandu baatisangala pi’ta.
Yesu ngaalaluya, "Bandu ba lubelekwo lu', nalandaniye na kili’be gani? Bandu ba uyi’me gani? Landana kwabe kati bana babatamaga palisoko, kababakiana kipi’nga simo na si’ngi',
‘Tumwonekiye ngoma, namwenga mwinikeli!
Tunnyi’mbi myambo ya ili’lo lakini muli’ili!’
"Kwa mwanjaa Yoani paisile, nembe endage punga na anywageli wi’mbi', namwenga mwabaite, ‘Ayingililwe na moka!’ Nembe Mwana wa Mundu aisi kaalya no nywa, na mwenga mubaya, ‘Munninge ayu' mundu mila no lobya, mbwiga wa alonga koli na bene sambi!’ Ata nyo, ikima ya Nnu’ngu' ikong’ondeli panga inannoga kwa balu' boti babaiyi’ki’tya."
Yesu kasake Simoni Mfalisayo
Mfalisayo yumo ankemite Yesu akalye kilyo kasake. Ngayingya nnyumba ya ywo Mfalisayo, aatitama no lya. Bai, pakilambo si’lu' kwai na nnwawa yumo mwene sambi. Paayu’wine panga, Yesu abile nnyumba ya ywo Mfalisayo, aapu’twi supa ya liwe yene mauta ganannungya.
Apo ngaisa mundu yumo ywakemelwage Yailo, mpi’ndo wa nyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu'. Aitaikuli pamagu’lu' ga Yesu na kunnu’ba ayende kasake. Kwa mwanjaa mwi’nja wake ywabelekwi kisake, ywa myaka ku’mi na ibi’li' endekomya.
Yesu paayendage, bandu bendekuntwi’li’lya na kunkunywa ku’no na ku’no.
Paabile balo kalongela, Yailo aaletilwe abali bu’ka kaya, "Mwi’nja wako awile, sakunsulukia muno Mwalimu saku'." Yesu pagayu’wine go, ngammakia Yailo, "Kaneuyogope, we wu’bi’li bai alu’a tepulwa."
Yesu paikite kasake Yailo, annyi’ki’tiyeli mundu yingya nnyumba pamope nakwe, ila aayingi na Petili, Yoani, Yakobi na abelei ba aywo mwi’nja. Bandu boti baabile kabali’la no lombola mwakipitike kiwo sake. Yesu ngaabakia, "kanemuli’le, mwana atigonja bai, anawaali!" Bandu ngabamweka kwa kunsalawa panga atangiteli kiwo, mwanjaa bembe baatangite awile. Lakini Yesu ankamwi luboko na kummakia, "We mwana, yumuka!" Bwu’mi wake ngaubuyangana, no yumuka. Yesu ngaabakia, bampei kilyo. Abelei bake batisangala kummona mwu’mi, lakini Yesu ngaaking’indya panga, kanebammakiye mundu ywoywoti aga gagapangilwe.
Kiwo sa Lasali
Bai, kwai na mundu yumo ywakemelwage Lasali aai ntamwe. Aywo atamage kukilambo sa Betania na alu’mbu’be Malia na Malita. Malia nga yu’lu' ywaampakiye Bwana mauta mumagu’lu' na kumponwa kwa nywili yake. Bai, abo akinaalu’mbu’be ngabapeleka abali kwa Yesu, "Bwana, yu’lu' mbwigalyo ywaumpendile endaminya."
Yesu paayu’wine nyo ngabaya, "Utamwe wo wakumpanga awee lili, ila kwa kitumbu sa kunkwi’ya Nnu’ngu'. Endaminya li’nga kwa ndi’la yo, Mwana wa Nnu’ngu' akwi’yi’lwe."
Yesu aapendi Malita, Malia na Lasali nnuna wabe. Pamope no yu’wa panga Lasali aai ntamwe, lakini Yesu aayendeli tama pandu po kwa masu’ba gabi’li'. Bu’kapo ngaabakia banamasi' bake, "Tuki’li’bu’ki kai' ku Yudea." Banamasi' bake ngabammakia, "Mwalimu, ganapi’tali masu’ba gambone bu’ka pa Ayahudi pabapalage kukuku’mbwa maliwe, nambi’yambi' upala yenda kai'?" Yesu ngaayangwa, "Kubile na masaa ku’mi na gabi’li' ga muntwekati mulisu’ba limo. Bai, mundu mana atyangite muntwekati aawesali ku’bala kwa mwanjaa aubona bweya wa padunia yi’no. Lakini mundu mana atyangite kilo, alu’a ku’bala kwa mwanjaa ntu’pu' bweya nkati yake." Yesu paayomwi longela ago, ngaabakia, "Mbwiga litu Lasali atigonja, lakini nenga niyenda kunnyumuya." Banamasi' bake ngabammakia, "Bwana, manaitei agonjike lugono, bai alu’a yu’yu’ki’lwa." Bembe bakitage Yesu aabile kannongelya Lasali panga agonjike lugono, lakini aabile kalongelya kiwo sa Lasali. Bai, Yesu ngaabakia mpu’la, "Lasali ayomwike,
Domínio sobre a natureza
Jesus acalmou a tempestade, andou sobre as águas e multiplicou pães. A natureza obedece à voz do seu Criador.
Yesu agaamulisa mabi’mbi' ga baali gatame liki
Nembe Yesu ngayingya mungalaba, banamasi' bake ngabammi’ngi’ya no longwana nakwe. Lolekeya, baimukya mabi’mbi' mubaali kagapukatya no tumbwa kwiwi’ki’lya ngalaba yoti. Apo, yai Yesu agonjike lugono. Banamasi' bake ngabamwegelya na kunnyumuya kabammakia, "Bwana, twendawaa! Utukosopoli!" Yesu ngaabakia, "Mwanjaa namani muyogopa, mwenga mwabene imani njene?" Bu’kapo, ngayi’ma na kuukalipya wu’lu' nsunga na mabi’mbi', ngakubaa liki muno. Balu' bandu baatisangala kababaya, "Ayu' mundu, mundu gani? Ata nsunga wa mubaali wendakunnyu’wa!"
Pakwabile kitamwiyo, banamasi' bake baatikunyendelya ngabammakia, "Pandu pano palupu’ngu’ti', na lisu’ba lipilile. Walage bandu li’nga bayende kumisengo bakaipi’mi ilyo." Yesu ngaayangwa, "Ipalikwali bayende, mwapeyange mwenga ilyo." Lakini bembe ngabannyangwa, "Tubile nago makati matano, na omba abi’li' bai." Yesu ngaabakia, "Munileti pano." Ngaamulisa bandu batamange mumanyei. Bu’kapo Yesu ngagatola galu' makati matano na omba abi’li', ngalola kunani na kunsukulu Nnu’ngu'. Bu’kapo ngagametwa galu' makati, ngaapeya banamasi' bake, nabembe ngabapeya bandu. Bandu boti ngabalya no yukuta. Bu’kapo banamasi' ngabakongwa yakulya yaiigile, batwi’li’ye itu’ndu' ku’mi na ibi’li'. Mayumu ga bandu babaalile analu’me mitumbi 5,000, pangali kwabalangilya alwawa na bana.
Kungu’ku', Yesu aayendeli banamasi' bake katyanga panani ya masi'.
Yesu apeya kilyo bandu elupu nsese
Yesu aakemite banamasi' bake, ngabaya, "Naabi’kya kiya aba bandu, kwa mwanjaa babile nanenga kwa masu’ba gatatu na ntu’pu' kilyo. Nipendili kwaleka babu’ke pangali lya baakane induka mundi’la." Banamasi' ngabammakia, "Pano tubile palupu’ngu’ti', tulu’a pata kwaku' kilyo sa kwali’ngana bandu bambone kati ba?" Yesu ngaalaluya, "Mubile na makati gali’nga?" Ngabannyangwa, "Tubile na makati saba na omba asene bai." Bai, Yesu ngaamulisa bandu batame pai'. Bu’kapo ngagatola galu' makati saba na balu' omba, ngaansukulu Nnu’ngu', ngagametwa, ngaapeya banamasi', nabembe ngabaabagana bandu. Boti baatilya no yukuta. Bu’kapo banamasi' ngabakongwa makombo, ngabatwi’li’ya itu’ndu' saba. Abo babaalile baai analu’me elupu nsese pangali balangilya alwawa na bana.
Li’pa koli ya nyumba ya Nnu’ngu'
Pabaaikite Kapernaumu, bandu babakongwa koli ya nyumba ya Nnu’ngu' bannyendeli Petili ngabannaluya, "Buli, mwalimu winu endali’paga koli?" Petili ngayangwa "Elo, endali’paga." Bai Petili paayingi nnyumba abi balo analongelali, Yesu ngannaluya, "Simoni, wenga wibona buli? Akulungwa ba dunia bakongwa koli bu’ka kwa kinyai? Kwa benekaya au kwa ageni?" Petili ngayangwa, "Bu’ka kwa ageni." Yesu ngammakia, "Aya kumbe, benekaya bapalikwali. Lakini li’nga kanetwausi, uyende kulitanda liku’lu' ukataikuli ndowana, wantole omba ywaalongolya kola, waumukwe nkano wake, na nkati waikolya mbanje ya koli. Waitole ukali’pe kwa twenga twabi’li'."
Nkongo wa ntini wangali pambika
Pammalau' yake kindai', Yesu paabile kaki’li’bu’kya ku Yelusalemu, ngaminya njala. Ngaubona ntini gumo mbwega ya ndi’la, ngauyendelya, lakini aukoli ntu’pu' itunda, ila maakapi sika. Bai ngaubakia, "Katu kaneupambike itunda kai'!" Na papalu’palu' wu’lu' ntini ngauyu’ma. Banamasi' pabaubweni, ngabasangala kababaya, "Kwa mwanjaa namani ntini wu' uyu’mite kwa kiimuimu?" Yesu ngaayangwa, "Kakape nimmakianga, mana mwapanga na imani pangali kyukala, mwawesa kai' panga nya baili, ila ata mana mukibakiye kitu’mbi' si', ‘Yokoka ukaitumbukiye mubaali,’ ilu’a pangika. Na mana mubile na imani, sosoti samwaalu’a lu’ba kwa sala, mwaapata."
Kimbu’nga kikali' satumbwi pukatya, mabi’mbi' ngagaiku’mbwa yi’lu' ngalaba na ngaitumbwa twi’lya masi'. Yesu aabile nsu’gu' ya ngalaba, agonjike no yegekya ntwe wake pakiyegekyo. Bai, banamasi' ngabannyumuya na kummakia, "Mwalimu, utangite panga twenga twendawaa?" Bai, ngayumuka ngaukalipya gu’lu' nsunga na kugaamulisa mabi’mbi', "Tama liki! Tu’ya!" Apo kimbu’nga ngakikotoka no tama liki. Bu’kapo Yesu ngaabakia banamasi' bake, "Mboni mwendayogopa? Buli, ntu’pu' imani?" Nabembe ngabayogopa muno, ngababa kabalaluyana, "Ayu' nga nyai, ata nsunga na mabi’mbi' gendakunnyu’wa?"
Ata palyabile lisu’ba kalipilya, atumilwe bake Yesu baatikunnyendelya na kummakia, "Pandu pano palupu’ngu’ti' sika na lisu’ba lipilile, nantali waalage bandu ba li’nga bayende kumigunda na kumisengo ya papipi bakapi’me ilyo." Lakini Yesu ngaabakia, "Mwapei ilyo mwenga." Nabembe ngabannaluya, "Buli, tukapi’me makati kwa mbanje dinali mya ibi’li', na kwapeya ilyo?" Yesu ngaalaluya, "Mubile na makati gali’nga? Muyende mukalinge." Pabalingite, ngabammakia, "Kubile na makati matano na omba abi’li'."
Bai Yesu ngaamulisa atumilwe bake baatamike pai' mumanyei bandu boti muiku’ta iku’ta. Nabembe ngabatama muiku’ta iku’ta ya bandu mya na ya bandu amusini. Bu’kapo Yesu ngagatola galu' makati matano na balu' omba abi’li', ngalola kunani no sukulu, ngagametwa makati na kwapeya atumilwe bake baabagane bandu. Na balu' omba abi’li' nyinyonyo aabagine boti. Bandu boti baatilya no yukuta. Nabembe atumilwe bake ngabakongwa makombo ga makati na omba, ngabatwi’li’ya itu’ndu' ku’mi na ibi’li'. Isabu ya bandu babaalile makati yaabile analu’me elupu tano.
Ngaabona banamasi' bake kabaauka endelesa ngalaba yo, kwa mwanjaa nsunga waabile kawaaki’li’bu’ya nsu’gu'. Bai kakupala saa, Yesu ngaayendelya banamasi' bake katyanga panani ya masi'. Ngapala kwapi’ta, lakini pabamweni katyanga panani ya masi', baganiyage panga lyoka, ngabakemelya, kwa mwanjaa boti pabaamweni baatiyogopa. Apo Yesu ngaabakia, "Mukangamale! Nga nenga, kanemuyogope!" Naywembe ngau’bu’ka nkati ya ngalaba, na wu’lu' nsunga ngautama liki. Nabembe ngabasangala muno,
Yesu apeya kilyo bandu elupu nsese
Mumasu’ba galu' kipi’nga sa bandu saatikongolekana kai'. Nabembe pabaakosike kilyo, Yesu ngaakema banamasi' bake na kwabakia, "Asi' kipi’nga sa bandu nikibi’kya kiya, kwa mwanjaa batami pamope nanenga kwa masu’ba gatatu na nambi’yambi' ntu’pu' kilyo. Mana naabakiye bayende kasabe pangali lya baalu’a induka mundi’la, kwa mwanjaa bi’ngi' babe baaumi kuutalu."
Banamasi' bake ngabannyangwa, "Pano patubileye palupu’ngu’ti' sika, tulwapata kwaku' makati ga kwali’ngana bandu ba boti?" Yesu ngaalaluya, "Mubile na makati gali’nga?" Ngabayangwa, "Tubile na makati saba." Yesu ngaamulisa boti batame pai', ngatola galu' makati saba, ngasukulu, ngagametwana na kwapeya banamasi' bake li’nga baabagane bandu. Nabembe ngabapanga nyo. Kai' kwaabile na tuomba tusini. Yesu ngasukulu, na kwaamulisa banamasi' bake baabagane bandu. Balu' bandu ngabalya no yukuta. Bu’kapo banamasi' ngabakongwa makombo gagaaigile, ngabatwi’li’ya itu’ndu' saba. Bandu babaalile baai pipi na elupu nsese. Bu’kapo ngaalaga.
Yesu aukosya lasi ntini
Pammalau' yake pabaabile kabauma Betania, Yesu yamminyike njala. Bai, ngaubona nkongo wa ntini wene maakapi maingi kwa kuutalu. Ngauegelelya li’nga aulinge, pi’ngi' kunani yake awesa pata litunda. Lakini paikite papipi nawo, aakibwenili kili’be ila maakapi sika, kwa mwanjaa nsimu wo waai wo pambikali. Kwa nyo, Yesu ngaukosya lasi nkongo wu’lu' kaubakia, "Tumbulya nambi’yambi' ata milele, mundu kanealye litunda kai' bu’ka kunani yako." Paabile kalongela go, banamasi' bake bai kabayu’wa.
Liyi’gano bu’kana na ntini wauyu’mi
Pammalau' yake kindai' pabaabile kabapi’ta, baaubweni wu’lu' nkongo wa ntini uyu’mite woti ata ngi’ga yake. Petili aaku’mbu’ki makowe gagaalongolile na ngammakia Yesu, "Mwalimu, uulinge wu’lu' nkongo wa ntini wawaaukosi lasi, uyu’mi."
Yesu ngaabakia banamasi' bake, "Mupalikwa mumwu’bi’li Nnu’ngu'. Kakape nimmakianga, mundu ywoywoti mana alongei kwo u’bi’lya na pangali kyukala pamwoyo wake, kakibakia kitu’mbi' si' kiyokoke pakibile kikatu’le mubaali, kakape ilu’a pangika. Kwa nyo nendakummakia, gogoti gamugalu’ba kamusali, muu’bi’li panga mwendagapokya, ago gaalu’a panga ginu. Na pamuyi’ma salya, mana mubile na mayu’mano na mundu ywi’ngi', munsami, li’nga Tati' binu bababile kunani bansami mwenga makosa ginu."
Yesu aakema banamasi' alongoi
Lisu’ba limo, Yesu aayi’mi mbwega ya litanda liku’lu' lya Genesaleti, na bandu baingi baatikunti’li’ta no patigana kabapi’kania liyi’gi’yo lya Nnu’ngu'. Apo Yesu ngaibona ngalaba ibi’li', mbwega ya litanda liku’lu'. Alopoli bene bai pambwega kabagu’lwa mbi’li’li' yabe. Yesu ngayingya mungalaba yimo yayaabile ya Simoni, na kumpala aiekekeye mumasi' pasene kuutalu na mbwega ya litanda liku’lu'. Ngatama no yi’gana lipi’nga lya bandu ku’no abile mungalaba.
Payomwi yi’gana ngammakia Simoni, "Uendelese ngalaba mpaka papayendekiye, na mukatumbukiye mbi’li’li' yinu li’nga mulobe omba." Simoni ngannyangwa, "Mpi’ndo, tutikeleka kilo soti loba lakini tupatikeli kili’be, ila mwanjaa ulongei wenga niyenda tumbukia." Pabaatumbukiye mbi’li’li' yabe, ngabaloba omba bambone, mpaka mbi’li’li' yabe kaitumbwa kutwanika. Ngabaakema ayabe ba mungalaba yi’ngi', li’nga sabaayangatiye. Ngabaisa no twi’li’ya omba ngalaba yoti ibi’li', ngaipala swika kwo topa.
Simoni Petili paagabweni go, ngakilikita nnu’ngi' ya Yesu na kummakia, "Bwana, ubu’ke nnu’ngi' yangu', kwa mwanjaa nenga namwene sambi." Simoni na aine boti baatisangala pata omba banansima kati balu'. Yakobi na Yoani, bana ba Zebedayo, baai alobi aine Simoni. Yesu ngammakia Simoni, "Kaneuyogope, bu’ka nambi’yambi' ulu’a loba bandu." Ngabaleta ngalaba mbwega ya litanda liku’lu' ngabakileka kila kili’be, na kunki’ngama.
Yesu agaamulisa mabi’mbi' ga baali gatame liki
Lisu’ba limo Yesu na banamasi' bake bau’bwike mungalaba na ngaabakia, "Tuloke litanda tuyende mpaka kwiyi'." Bai, ngabatumbwa mwanja. Pabaabile mungalaba, Yesu lwampatike lugono, ngagonja. Nsunga nkali' na masi' gaatiyu’gayu’ga no yingya nkati ya ngalaba, apo baakibweni kiwo kakiegelya. Balu' banamasi' bannyendeli Yesu na kunnyumuya kababaya, "Mpi’ndo, mpi’ndo! Twenda waa!" Yesu ngayumuka na kuukalipya nsunga nkali' no yu’gayu’ga kwa masi', nawembe ngauyi’ma no tama liki. Bu’kapo ngaabakia, "U’bi’lya kwinu kubi kwaku'?" Lakini bembe baatisangala no yogopa ku’no kababakiana, "Ayu' nga mundu gani, ywaukalipya nsunga no yu’gayu’ga kwa masi' nayembe yendakunnyu’wa?"
Yesu agaamulisa mabi’mbi' ga baali gatame liki
Lisu’ba limo Yesu na banamasi' bake bau’bwike mungalaba na ngaabakia, "Tuloke litanda tuyende mpaka kwiyi'." Bai, ngabatumbwa mwanja. Pabaabile mungalaba, Yesu lwampatike lugono, ngagonja. Nsunga nkali' na masi' gaatiyu’gayu’ga no yingya nkati ya ngalaba, apo baakibweni kiwo kakiegelya. Balu' banamasi' bannyendeli Yesu na kunnyumuya kababaya, "Mpi’ndo, mpi’ndo! Twenda waa!" Yesu ngayumuka na kuukalipya nsunga nkali' no yu’gayu’ga kwa masi', nawembe ngauyi’ma no tama liki. Bu’kapo ngaabakia, "U’bi’lya kwinu kubi kwaku'?" Lakini bembe baatisangala no yogopa ku’no kababakiana, "Ayu' nga mundu gani, ywaukalipya nsunga no yu’gayu’ga kwa masi' nayembe yendakunnyu’wa?"
Yesu antepwa mundu ywayingililwe na moka
Baayendeli na mwanja mpaka kumbwani ya nni’ma wa Agelasi, waulolangana na Galilaya kwiyi' ya litanda.
Lisu’ba palyatumbwi pilya, bannyendeli balu' ku’mi na abi’li' bammakiye, "Walage bandu bayende kumisengo na kumigunda ya papipi, bakapate kilyo na muugonjo, kwa mwanjaa pano patubile, palupu’ngu’ti'." Lakini Yesu ngaabakia, "Mwapei mwenga kilyo." Bannyangwi, "Twenga ntu’pu' kili’be sosoti, twigali na makati matano na omba abi’li'. Kwaali', tuyende twabene, tukaapi’mi kilyo bandu boti!" Palu', kwai na annalu’me kati maelupu matano. Bai, Yesu ngaabakia banamasi' bake, "Mwabakiye bandu batame muipi’nga ya mitumbi amusini amusini." Banamasi' baapangite kati mwababakiyilwe, baatamike mwitamo boti. Bu’kapo, Yesu agatweti galu' makati matano na balu' omba abi’li', aalingite kunani na kwilu’bya balaka, kwimetwana na apei banamasi' bake li’nga baapei bandu. Bandu boti baatilya no yukuta, na yaiigile baakongoli muitu’ndu', yatwi’li ku’mi na ibi’li'.
Lisengele lya kukilambo sa Kana
Lisu’ba lyenetatu kwai na lisengele kukilambo sa Kana ya Galilaya, na mau' bake Yesu baabile kwo. Yesu na banamasi' bake nabembe baakokilwe kulisengele lyo. Divai payaayomwike, mau' bake ngabammakia Yesu, "Divai iyomwike." Yesu ngaabakia mau' bake, "Mau', lyanipalikwa panga nilitangite, ila saa yo panga lyengo lyangu' inaikali." Mau' bake Yesu ngaabakia balu' apangakasi ba lisengele, "Lyolyoti lyaalu’a kummakia, mwapange."
Bai, palu' kwaabile na ibi’ga sita yaiukulilwe kwa maliwe. Kwa mimu ya Kiyahudi, ibi’ga yo baitumyage kwa kwipeletea, kila kibi’ga kiwesage twi’lya malebe matano. Yesu ngaabakia balu' atumisi, "Mwiitwi’li’ye masi' ayo ibi’ga." Nabembe ngabaitwi’li’ya yi’lu' ibi’ga genugenu. Bu’kapo ngaabakia, "Nambi’yambi' muteke ago masi' masini, mumpeleki mpi’ndo wa si’li’ku’si’li’ku'." Kwa nyo ngabateka na kumpelekya. Yu’lu' mpi’ndo wa si’li’ku’si’li’ku' paagapayite masi' go, kumbe gaagalambwike panga divai. Ywembe aatangiteli kwaibu’i, lakini balu' atumisi babaatekite masi' baatangite. Mpi’ndo wa si’li’ku’si’li’ku' ngaankema mwene lisengele, ngammakia, "Kila mundu atumbwa wi’ti' bi’ka wiso divai inannoga, ata balu' babakokilwe pabaabonekana bayukwite, bapiya yi’lu' yanganoga. Lakini wenga wibi’i divai inannoga muno kulikoni ya patumbu!"
Yesu aapangite mwasu wu’no nnongoi, akwo Kana ya Galilaya. Aalayite utukupu wake, na banamasi' bake ngabamwu’bi’lya.
Aannalwiye nyo kwa kumpaya, kwa mwanjaa aatangite lyo panga. Pilipi ngannyangwa, "Ata mbanje dinali mya ibi’li' ili’nganali pi’ma makati ga kwapeya bandu ba walau kila mundu apate king’esu kisene." Yumo ywa banamasi' bake, ywakemilwe Andelea nnunawe Simoni Petili, ngammakia, "Pano abile munsembe yumo, abile na makati matano na omba abi’li' asene asene. Lakini ayi' kwa kipi’nga sa bandu ba, alu’a lya nyai, no igala nyai?"
Yesu ngabaya, "Mwatamike bandu pakitamo." Pandu po paabile na manyei gambone, na bandu ngabatama. Paabile na analu’me elupu tano. Yesu ngatola makati na kunsukulu Nnu’ngu'. Ngatumbwa kwabagana balu' bandu babaabile mwitamo, kila mundu mwapala lya. Aapangite nyinyonyo ata kwa balu' omba. Bandu boti pabaayomwi lya no yukuta, ngaabakia banamasi' bake, "Mukongwe ing’esu yoti yaiigile, li’nga yaakane alabika." Bai, ngabakongwa ing’esu yoti ya makati matano yabaigiye balu' bandu, baatwi’liye itu’ndu' ku’mi na ibi’li'.
Banamasi' pabayi’i kilometa tano au sita, ngabammona Yesu kayenda na magu’lu' panani ya masi' kaiegelya ngalaba, ngabayogopa muno. Yesu ngaabakia, "Nenga pano, kanemuyogope." Bai, bapalage kumpu’twa Yesu mungalaba yabe, baimukya, ngalaba iikite kuuyu’mu' kwabayendage.
Yesu apitya banamasi' saba
Bu’ka pa go, Yesu aatikwapitya kai' banamasi' bake mbwega ya litanda liku’lu' lya Tibelia. Aapiti nyinya. Simoni Petili, Tomasi (ywakemelwage Mapaga), Natanaeli mwenekaya wa Kana Galilaya, bana abi’li' ba Zebedayo na banamasi' bake bi’ngi' abi’li' baai pamope. Simoni Petili aatikwabakia, "Niyenda loba omba." Nabembe ngabammakia, "Na twenga tulu’a longwana nawenga." Bai, ngabayenda u’bu’ka ngalaba, lakini kilo so baapatikeli sosoti. Kakutumbwa saa, Yesu aayi’mi mbwega ya litanda liku’lu', lakini banamasi' baatangiteli panga aai nga ywembe. Bai, Yesu ngaalaluya, "Mwansembe, munapatali omba boboti au buli?" Bembe ngabannyangwa, "Ata! Tunapatali kili’be." Yesu ngaabakia, "Mutumbukiye lupi’li’li' lwingo lwa kummalyo ga ngalaba na mwenga mwapata omba." Bai, ngabatumbukia no pata omba bambone, ata baakombwili uta kai' kwa nnyolokano wa omba.
Apo yu’lu' mwanamasi' ywaapendilwe na Yesu ngammakia Petili, "Nga Bwana!" Simoni Petili paayu’wine panga nga Bwana, ngawala kiwalo sake (mwanjaa aaweti ngu’bo ya lyengo bai), ngau’mbya mumasi'. Lakini balu' banamasi' bi’ngi' baaisi kumbwani kwa ngalaba ku’no kabauta lupi’li’li' lwalutwi’li omba, baabileli kuutalu na kuuyu’mu', ila baai meta mya bu’ka muntengo. Pabaaikite kuuyu’mu' baubweni mwoto wa makala ukunganilwe na panani yake paabi’kilwe omba na likati. Yesu ngaabakia, "Muletange pano omba bi’ngi' ba balu' bamulobite." Bai, Simoni Petili ngau’bu’ka mungalaba, aatiuta lu’lu' lupi’li’li' mpaka kuuyu’mu' lwalwabile lutwi’lile omba aku’lu' 153. Baatiyolokana, lakini lupi’li’li' lwakutwanikeli.
Libertações
Jesus expulsou demônios com autoridade. Os espíritos impuros não resistiam à sua palavra e saíam imediatamente.
Yesu antepwa ntumisi wa mpi’ndo wa asikali ba Roma
Yesu paabile kayingya pakilambo sa Kapernaumu, mpi’ndo yumo wa asikali ba Roma aatikunnyendelya na kunnu’ba, "Ntumisi wangu' endatetelya, aminya utamwe wo tomboloka."
Yesu ngammakia, "Nilu’a isa nintepwe." Ila yu’lu' mpi’ndo wa asikali ngannyangwa, "Bwana, nenga nipwaikali kukupokya wenga nnyumba yangu'. Lakini kwa amuli yako bai, ntumisi wangu' alu’a yu’yu’ki’lwa. Kwa mwanjaa ata nenga na mundu ywanibile pai' ya utawala wa alongosi, kai' nibile na asikali bababile pai' yangu'. Na mana nimmakiye yumo, ‘Yenda!’, nembe endayenda. Mana nimmakiye ywi’ngi', ‘Wise!’, nembe endaisa. Na mana nimmakiye ntumisi wangu', ‘Panga mono’, nembe apanga mwanimmakiye."
Yesu pagayu’wine mayi’gi’yo go, aatisangala na kwabakia bandu babaabile kabammi’ngi’ya, "Kakape nendakummakianga, munni’ma woti wa Isilaili, namonali mundu mwene imani ngu’lu' kati yu'. Nimmakianga panga baaisa bandu bambone bu’ka kumbwani na kundondi, nabembe baatama pakitamo simo na Bulaimu, Isaki na Yakobi pakalamu ya Ukulungwa wa Kunani. Lakini Baisilaili baingi babaapalikwe baa muukulungwa wo baataikulilwa panja kulubi’ndu', na akwo balu’a li’la no yaga mino."
Bu’kapo, Yesu ngammakia yu’lu' mpi’ndo wa asikali, "Ubuyangani kasako, na ipange kati mwauu’bi’lile." Na ntumisi wake ngayu’yu’ki’lwa saa yi’yi’lu’yi’lu'.
Yesu aatepwa bandu abi’li' bene moka
Nembe Yesu paikite kwiyi' ya litanda kunni’ma wa Agelasi, aakwembine na bandu abi’li' babaatwi’li moka kababu’ka kumasiko. Baabile akali' muno, ata bandu baakombwili pi’ta ndi’la yo. Nabembe ngabatumbwa kemelya kababaya, "Ubile na makowe gani na twenga, wenga wa Mwana wa Nnu’ngu'? Wisi pano kutuku’su’mbwa pangali timya nsimu witu waubi’kilwe?"
Papipi na pandu po, paabile na kipi’nga kiku’lu' sa magu’be kabali’lya. Balu' moka ngabampembelelya Yesu kabammakia, "Mana kautubi’nga, utuyi’ki’ti’ye tuyende tukayingi mukipi’nga si’lu' sa magu’be." Yesu ngaabakia, "Muyende!" Ngababu’ka na kwayingya balu' magu’be, na kipi’nga soti ngakibutuka kakielya mungeleuko, mpaka mulitanda, ngabawaa.
Balu' bandu babasungage magu’be ngababutuka yenda kumisengo no yaulya goti gagapangike, na galu' gagaapiti balu' bandu abi’li' babaatwi’li moka. Bu’kapo, bandu boti ba misengo yo ngabayenda kwembana na Yesu. Nabembe pabaamweni, ngabannu’ba abu’ke mumisengo yabe.
Yesu antepwa bubu
Abo bandu abi’li' pabaabile kababu’ka, ngabannetya Yesu mundu yumo bubu, ywaayingililwe na moka. Yesu paayomwi bi’nga yu’lu' moka, yu’lu' bubu aatumbwi longela. Bandu boti baatisangala no baya, "Tunalibonali likowe kati li' munni’ma woti wa Isilaili!"
Yesu abakiyilwa panga uweso wake ubu’kana na Belisebuli
Apo bandu ngabannetya Yesu mundu ywaabile mbulibuli na bubu kwa kitumbu sa moka. Yesu ngaantepwa ata ngakombwa longela no lola.
Imani ya mau' yumo
Yesu aabu’i pandu po ngayenda munni’ma wa ku Tilo na Sidoni. Bai, mau' yumo Nkanaani wa nni’ma wo aatiisa no tu’ndu’bi’ya lilobe kabaya, "Bwana, Mwana wa Daudi, umbi’ki kiya! Biti wangu' aauyilwa na moka." Lakini Yesu annyangwili. Banamasi' bake ngabannyendelya na kummakia, "Ummakiye ayende kasake kwa mwanjaa atuki’ngama ku’no kapanga ndu’ti." Yesu ngayangwa, "Nitumilweli kwa bandu bi’ngi', ila kwa bandu ba Isilaili babaaobite kati ngondolo." Apo aywo mau' ngaisa, ngankilikitya, kabaya, "Bwana, uniyangatiye." Yesu ngannyangwa, "Inogelelyali tola kilyo sa bana na kwataikulya mapwa." Aywo mau' ngayangwa, "Kakape, Bwana, lakini ata mapwa balya mbolotya yabapoloya mabwana babe." Apo Yesu ngannyangwa, "Mau', imani yako ngu’lu'! Bai, upangilwe kati mwopala." Yu’lu' mwi’nja ngayu’yu’ki’lwa saa yi’yi’lu’yi’lu'.
Yesu antepwa mwana mwene moka
Pabaikite palu' palipi’nga lya bandu, mundu yumo aannyendeli Yesu, ngakilikita nnu’ngi' yake, ngabaya, "Bwana, ummi’ki kiya mwana wangu'! Mwanjaa aminya kyundaunda, na utamwe wo wendakunku’su’mbwa muno, ywembe atu’mbu’kyatu’mbu’kya pamwoto au mumasi'. Naatikunneta kwa banamasi' bako, lakini baakombwili kuntepwa." Yesu ngayangwa, "Mwenga mwa lubelekwo lulau na lwangali u’bi’lya! Nilu’a tama na mwenga na kunkomeya mpaka pakubawi? Unnete mwana wako pano." Bai, Yesu ngankalipya aywo moka, naywembe ngammu’ka na yu’lu' mwana, ngayu’yu’ki’lwa saa yi’yi’lu’yi’lu'.
Popopo mu’lu' munyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu' ngapitya mundu mwene moka katu’ndu’bi’ya lilobe, "Ubile na ki’li' na twenga, wenga wa Yesu wa ku Nasaleti? Buli, wisi kutulangamisa? Nikutangite wenga wanyai. Wenga nga wa Mpeleteu wa Nnu’ngu'!" Yesu ngaankalipya yu’lu' moka kabaya, "Ndu’ti! Ummu’ke mundu yu'." Bai, aywo moka ngaantikatika mundu ywo, bu’kapo ngali’la kwa lilobe liku’lu', ngammu’ka.
Yesu abi’nga moka kwa mundu
Bai, ngabaika munni’ma wa Agelasi, kwiyi' ya litanda liku’lu'. Yesu paaulwike bai mungalaba, popopo ngakwembana nakwe mundu yumo ywaalobi moka aumi kumasiko. Mundu ywo atamage kumasiko na ntu’pu' mundu ywaakombwi kuntaba, ata kwa nyololo. Baatikuntaba mundu ywo kwa pingwi na minyololo, lakini kila pabantaba, aatikwikutwana minyololo yo na kwiti’kwana pingwi yo, wala ntu’pu' mundu ywaakombwi kunkanikia. Kilo na muntwekati atamage kumasiko na muitu’mbi' kakemelya na kwitema kwa maliwe.
Paamweni Yesu kwa kuutalu, aatikummutukya no kilikita nnu’ngi' yake kalongela kwa lilobe liku’lu', "Ubile na ki’li' nanenga, wenga wa Yesu, Mwana wa Nnu’ngu' ywabile panani ya ili’be yoti. Kwa lina lya Nnu’ngu' nikulu’ba kaneuniku’su’mbwe!" (Aalongei nyo kwa mwanjaa Yesu ammakiye, "Moka, ummu’ke mundu yu'.")
Yesu ngannaluya, "Lina lyako wanyai?" Naywembe ngayangwa, "Lina lyangu' na ‘Yesi,’ lombolya twenga twabambone." Bu’kapo ngannu’ba Yesu panga kaneagabi’nge moka go munni’ma gu’lu'.
Na palu' pakitu’mbi' sa papipi paabile na lipi’nga lya magu’be kabaipalya kilyo. Bai, ago moka ngagannu’ba panga, "Utuyi’ki’ti’e li’nga tukaayingi balu' magu’be." Naywembe ngagayi’ki’ti’ya. Bai, galu' moka ngagabu’ka kwa yu’lu' mundu no yingya kwa magu’be. Magu’be gagaabile elupu ibi’li' gaaeli pakitu’mbi' mpaka pa litanda liku’lu', ngagatumbukya mumasi' no swikya.
Asungi ba galu' magu’be baatitila, ngabaliyaulya likowe lyo mukilambo na mumigunda. Bandu ngabaisa lola gagaapitike.
Lakini mwenga mubaya panga mundu abe na kili’be sa kwayangatia abelei bake, lakini mana ammakiye panga kili’be si’lu' sa ‘Kobane’, (lombolya kipiyilwe panga salaka mbeleteu kwa Nnu’ngu'), bai apalikwali kai' kwayangatia abelei bake. Kwo panga nyo, ngapamulisalawa liyi’gi’yo lya Nnu’ngu' kwa kitumbu sa mimu yamupokile. Kai' mupanga makowe maingi gagalandana na ga."
Makowe gagannyi’a mundu usapu
Yesu ngakikema kai' si’lu' kipi’nga sa bandu, ngaabakia, "Kwa kila yumo ywinu, anipi’kani na mulitange likowe li'. Ntu’pu' kili’be sakiuma panja sakikombwa kunnyi’ya mundu usapu wa loo, lakini si’lu' sakimpita bu’ka nkati ngasakilu’a kunnyi’ya usapu wa loo.
Imani ya mau' yumo
Apo Yesu ngabu’ka yenda kuwilaya ya Tilo. Ngayingya munyumba yimo na aapaili mundu ywoywoti atange panga ai mo, lakini aakombwili yu’ba. Akwo kwai na nnwawa yumo ywembe biti wake nsene aai na moka, aayu’wine abali ya Yesu. Bai ngaisa kwitaikulya pamagu’lu' gake. Bai aywo nnwawa aabileli Nnyahudi, ila aabelekuli Foinike ya ku Silia. Ngannu’ba Yesu abi’nge moka kwa biti wake. Yesu ngammakia, "Waleke wi’ti' bana bayukute, kwa mwanjaa inogelelyali tola kilyo sa bana na kwataikulya mapwa." Lakini yu’lu' nnwawa ngannyangwa, "Kakape Bwana, lakini ata mapwa bababile pai' ya mesa balya mbolotya yabapoloya bana." Yesu ngammakia, "Apo ulongei wiso. Tumbwelelo, uyende bai kasako, biti wako moka ammu’kite." Ngayenda kasake na kunkolya biti wake agonjike pakindanda, yu’lu' moka ammu’kite.
Mundu yumo musi’lu' kipi’nga sa bandu ngayangwa, "Mwalimu, ninnetike mwana wangu' kasako, abile na moka gagampanga apange bubu. Kila pantangya, antu’ya pai' na kumpanga apiye matutume munkano no tauna mino, bu’kapo yi’ga yake yendang’ong’onala. Naalu’bite banamasi' bako bammi’nge moka, lakini bakombwili."
Yesu ngaabakia, "Mwenga mwa lubelekwo lwangali u’bi’lya! Nilu’a tama na mwenga mpaka pakubawi? Nilu’a kunkomeya mpaka pakubawi? Munnete mwinsembe pano." Nabembe ngabanneta yu’lu' mwinsembe kwa Yesu. Yu’lu' moka paamweni Yesu, popopo ngannyi’ya yu’lu' mwinsembe kyundaunda, ngatu’la pai' no galabuka ku’no kapiya matutume munkano. Yesu ngaalaluya tati' bake mwinsembe, "Mwana wako ngu’su’mbu' yi' intumbwi pakubawi?" Ngannyangwa, "Bu’ka kuunangu’ta wake. Aywo moka akokotyage kuntu’mbu’ki’ya mumwoto au mumasi' li’nga kunnangamisa. Lakini mana kaukombwa panga kikowe sosoti, sonde utubi’ki kiya utuyangatiye." Yesu ngannyangwa panga, "Kwa mwanjaa buli ubaya panga, ‘Mana kaukombwa?’ Goti gendawesekana kwa ywembe ywau’bi’lya." Popopo, aywo tati' ywa mwinsembe ngau’bu’ya lilobe kabaya, "Nendau’bi’lya! Lakini uniyangatiye kwo kotoka u’bi’lya kwangu'."
Yesu pakibweni kipi’nga sa bandu kakikongolekana pamope kiyu’ngu’ya, ngankalipya yu’lu' moka kammakia, "Wenga wa moka bubu na kiibamakutu, nikuamulisa ummu’ke na kaneunnyingi kai'!" Yu’lu' moka aatikemelya, ngannyi’ya kyundaunda kwa makakala na kummu’ka. Yu’lu' mwinsembe aabile kati ntwi, kwa nyo bandu baingi ngababaya, "Ayomwike." Lakini Yesu ngankamwa luboko kunkakatuya, naywembe ngayi’ma.
Yesu atepwa bandu baingi
Yesu pabu’i mu’lu' munyumba ya kunnu’ba Nnu’ngu', ngayenda kasake Simoni. Mau' yumo nkiwe Simoni, aai na oma ngali' ngabannu’ba antepwe. Yesu ngaisa no yi’ma papipi nakwe, ngaikalipya yi’lu' oma, ngayu’yu’ki’lwa. Yu’lu' mau' popopo ngakakatuka na kwatumikia.
Paulukage kumbwani, mundu yumo ywalobi moka amwisili bu’ka kukilambo. Bu’ka myaka yambone mundu ywo atamage wausu bai na atamage kuulema. Pamweni Yesu, aitu’yike pai' nnu’ngi' yake, no kemelya kwa lilobe liku’lu' kabaya, "Wenga wa Yesu wa Mwana wa Nnu’ngu' Nku’lu', ubile na kitumbu gani nanenga? Nendakulu’ba, sondesonde kaneunilumiye!" Alongei nyo kwa mwanjaa Yesu agakalipi go moka gabu’ke kwa mundu ywo. Ago moka gakoyage kunnyingilya mundu ywo, pamope no panga bandu bammi’i nnyumba na kuntaba kwa nyololo na pingwi mumagu’lu' na mumoko. Kila pabantaba ipungo yo, endekwiti’kwana no butukya kulupu’ngu’ti' kwa makakala ga aywo moka. Bai, Yesu ngannaluya, "Lina lyako wanyai?" Ywembe ngayangwa, "Lina lyangu' na Yesi," kwa mwanjaa ganiyingi moka maingi. Ago moka ngagannu’ba panga kaneagamulise yenda kulyi’mbwa liku’lu'.
Pandu po kwabile na kipi’nga kiku’lu' sa magu’be kagali’lya pakitu’mbi'. Bai, balu' moka ngabannu’ba kai', aayi’ki’tiye bakaayingi balu' magu’be. Nembe Yesu ngaayi’ki’ti’a. Kwa nyo, galu' moka gaatikummu’ka yu’lu' mundu na kwayingya balu' magu’be, nabembe baimbiliti palinyenji no tumbukya mulitanda, masi' ngagaabulaga.
Balu' asungi pabagabweni goti gagaapitile, baatitila no yenda kwayaulya bandu makowe go, mukilambo na mumigunda. Bandu ngabaisa lola gagapitike. Pabaikite paabile Yesu, baamweni yu’lu' mundu ywagammu’i moka atami papipi na Yesu, aweti ngu’bo na malango gake gabuyangine, ngabayogopa.
Nimmakianga kakape panga, kubi na bi’ngi' papanopano baapanga banawaali wangali kuubona Ukulungwa wa Nnu’ngu'."
Yesu agalambuka kuminyo
Paliikite lisu’ba lya nane bu’ka palongei go, Yesu aayi’i na Petili, Yoani na Yakobi mpaka kukitu’mbi', akwo aayi’i lu’ba Nnu’ngu'. Paalu’bage kuminyo yake kwatigalambuka, na magu’bo gake gaabile mauu no ng’alang’atya muno. Na bandu abi’li' baabonekine kabalongela nakwe, na bo bai Musa na Elia. Bandu bo pabaapitike babile na utukupu, balongei nakwe bu’kana na kiwo sake, sembe kilu’e yomolya gabini Nnu’ngu' akwo ku Yelusalemu.
Petili na aine baatopilwe na lugono, ata nyo pabayumwike baubweni utukupu wake, na balu' abi’li' babaayi’mi pamope nakwe. Bai, bandu bo abi’li' pabaabile kababu’ka, Petili aammakiye Yesu, "Mpi’ndo, yanogeleli twenga tukatama pano! Bai, tusenge isewe itatu, simo sako, simo sa Musa na si’ngi' sa Elia." Kwo baya nyo kakape, aakitangiteli salongelage.
Apo, mundu yumo mukipi’nga si’lu', ngakatuya lilobe aabaite, "Mwalimu, nendakulu’ba sonde li’li’li' unninguli mwana wangu'. Mwana wangu' we yu’yu' bai! Moka endagakunnyingilya na kumpanga apange ndu’ti, annyi’ya kyundaunda na kumpiya matutume munkano. Mana annyingilile, endakuntesa muno na annekali kiyu’ngu’ya. Naalu’bite banamasi' bako bakammi’nge, lakini baakombwili." Yesu ngabaya, "Mwenga mwa lubelekwo lulau na lwangali u’bi’lya! Nilu’a tama na mwenga na kunkomeya, mpaka pakubawi? Unnete mwana wako pano." Mwana ywo payendage kwa Yesu, yu’lu' moka ngantu’ya pai' na kunnyi’ya kyundaunda. Lakini Yesu ammi’ngite yu’lu' moka kwa yu’lu' mwana na kuntepwa, kwapeya tati' bake. Bandu boti bausangalike uweso nku’lu' wa Nnu’ngu'.
Yesu alongela kai' abali ya kiwo sake
Balu' bandu pabasangalage goti gaagapangite Yesu, aabakiye banamasi' bake,
Yesu na Belisebuli
Lisu’ba limo Yesu abi’ngage moka ywagampangite mundu yumo kaneakombwe longela. Bai, ago moka pagammu’i, aywo mundu ngakombwa longela, kipi’nga sa bandu satisangala.
Yumo kati yabe nganku’mbwa lipanga ntumisi wa Mpi’ndo Mku’lu' wa dini, ngankata likutu lyake lya kummalyo. Apo, Yesu ngabaya, "Kotokaa! Ili’ngani." Ngalikunywa likutu lya mundu yu’lu', na kuntepwa.
Apo pababu’i balu' baatumike Yoani, Yesu aatumbwi kulibakia lipi’nga lya bandu abali ya Yoani, "Mwayi’i linga namani ku’lu' kulupu’ngu’ti'? Buli, mupalage kugabona mambu’ngi’li’i kagapu’ngi’la na nsunga? Mana nyinyo lili, mwayi’i linga namani? Mwayi’i kunnola mundu ywaweti magu’bo gene bei? Babawala magu’bo gene bei no tama kwa maisa ga kitayili batama mumayumba ga akulungwa! Bai, munibakiye, mwayi’i linga namani, mwayi’i kunnola nnondoli wa Nnu’ngu'? Eloo, kai' kumpi’ta nnondoli wa Nnu’ngu'. Ayu' Yoani ngaywabayilwa mu Maandiko Mapeleteu,
‘Lola, nenga nintuma mpangakasi wangu' akulongoli,
aywo alu’a kupetulya ndi’la yako.’"
Yesu aayomwi kwo baya, "Nimmakia, kati ya bandu boti babatami panni’ma, ntu’pu' ywabile nku’lu' muno kumpi’ta Yoani Ywabatisage. Ata nyo, yu’lu' ywabile nsene muno mu Ukulungwa wa Nnu’ngu' nga nku’lu' kulikoni ywembe."
Bandu boti pamope na alonga koli pabagayu’wine go, baaulumbite unnogau wa Nnu’ngu'. Abo nga balu' babaupoki ubatiso wa Yoani. Lakini Mafalisayo na balimu ba salya baakani panga mwapendi Nnu’ngu', kwa kuukana ubatiso wa Yoani wawaisi kwabe bembe.