Pão
O pão é símbolo central na Bíblia: do maná no deserto ao pão da vida — Jesus. A Escritura usa o pão para ensinar sobre provisão divina, comunhão e dependência espiritual.
O maná do céu
Deus alimentou Israel no deserto com pão do céu. O maná era diário, fiel e suficiente — retrato da provisão constante de Deus.
Tsɛ be ɔ, e fã bɔ kuu ɔmɛ nɛ hiɔwe sinya amɛ bli. Nɛ e ha mana nɛ pue si kɛ ha mɛ nɛ a ye. E ha mɛ hiɔwe abolo. Adesa ye bɔfohi a niye ni. E ha mɛ de lo babauu.
O ha nɛ nga puɛɛ kɛ ha nahi, kɛ tsohi hu nɛ nimli ma du, bɔ nɛ pee nɛ a na nya ngma kɛ je zu ɔ mi. Nɛ e na wai kɛ wo e tsui bua, kɛ nu nɛ ma ha e he womi ma kpɛ, kɛ abolo nɛ maa wo lɛ he wami.
O pão da vida
Jesus declarou: 'Eu sou o pão da vida.' Quem vem a Ele nunca terá fome, e quem nele crê jamais terá sede. Ele é o sustento eterno.
Yesu de mɛ ke, "Tsa pi Mose nɛ ha mɛ abolo nɛ je hiɔwe ɔ, se ye Tsɛ ɔ nɛ ha mɛ. Nɛ amlɔ nɛ ɔ, e ha nyɛ anɔkuale Abolo nɛ je Hiɔwe. Kikɛmɛ a anɔkuale Abolo nɛ ɔ ji Nɔmlɔ Adesa nɛ Mawu tsɔ kɛ je hiɔwe kɛ ba a nɛ, nɛ lɛ ji nɔ nɛ haa je ɔ tsuo neneene wami ɔ nɛ."
Jehanɛ ɔ a de Yesu ke, "Mawetsɛ, mo ha wɔ kikɛmɛ a abolo nɛ ɔ daa ligbi."
Nɛ Yesu ha mɛ heto ke, "Ami ji Wami Abolo ɔ nɛ. Nɔ ko be ye ngɔ bae nɛ hwɔ maa ye lɛ ligbi ko gblee; nɛ ni nɛmɛ nɛ heɔ ye nɔ yeɔ ɔ, kuma be mɛ yee kɔkɔɔkɔ.
Niinɛ, ami ji Wami Abolo ɔ nɛ! Benɛ nyɛ tsɛ ɔmɛ ye abolo nɛ a ha mɛ ngɛ nga a nɔ ɔ, a gbo, ejakaa wami be mi. Se abolo nɛ je hiɔwe ɔ haa nɔ nɛ yeɔ eko ɔ neneene wami. Ami ji Wami Abolo nɛ je hiɔwe kɛ ba a nɛ. Nɔ nɛ maa ye kikɛmɛ a abolo nɛ ɔ be gboe, e maa hi si kɛ ya neneene, ejakaa abolo nɛ ɔ ji ye he lo nɛ a kɛ ha ngɛ je ɔ yi wami hemi he."
Se Yesu ha lɛ heto nɛ e de lɛ ke, "Dabi! Mawu Munyu ɔ deɔ wɔ ke abolo kɛkɛ be adesa klaa yi wami nyɛe ma he, se Mawu Munyu ɔ nɔ yemi mohu nɛ he hia."
Partilha e comunhão
O partir do pão une o corpo de Cristo. Na Ceia, na generosidade e na partilha, expressamos a comunhão com Deus e uns com os outros.
Kɛkɛ nɛ e wo abolo kake, nɛ benɛ e na Mawu si ngɛ he se ɔ, e poo mi nɛ e dla ngɔ ha mɛ, nɛ benɛ e kɛ ngɛ mɛ hae kakaaka a, e de mɛ ke, "Ye nɔmlɔ tso ɔ nɛ a ngɔ kɛ ha ngɛ nyɛ he ɔ ji enɛ ɔ nɛ; nyɛɛ ye nɛ nyɛ ngɔ kai mi."
Ejakaa be fɛɛ be nɛ nyɛ maa ye abolo nɛ ɔ nɛ nyɛ maa nu kplu nɛ ɔ, nyɛ ngɛ Nutsɔ Mawetsɛ ɔ gbenɔ sane ɔ fiɛe kaa e gbo ha nyɛ. Nyɛɛ hi enɛ ɔ pee kɛ ya si be nɛ e maa ba ekohu.
Ke wa bi Nutsɔ ɔ nɛ e gbaa wai kplu ɔ nɔ ngɛ Nutsɔ ɔ okplɔɔ ɔ he ɔ, anɛ tsa pi Kristo muɔ ɔ e jɔɔmi ɔ nɛ wa pee kake kɛ ngɛ dlae ɔ lo? Nɛ ke wa ku abolo ɔ mi tsɔwitsɔwi nɛ wa pee kake kɛ ngɛ yee ɔ, e tsɔɔ we kaa wa pee kake kɛ ngɛ se nami nɛ ngɛ e nɔmlɔ tso ɔ he ɔ dlae lo? Nimli abɔ nɛ ye ɔ he hia we. Si abɔ nɛ wɔ tsuo wa ye abolo kake ɔ, e tsɔɔ kaa wɔ tsuo ɔ Kristo nɔmlɔ tso ɔ he níhi ji wɔ.
Enɛ ɔ he je ɔ nyɛɛ Sɔle ke, Wa Tsɛ nɛ ngɛ hiɔwe, o biɛ ɔ he nɛ tsɔ. O Matsɛyemi ɔ nɛ ba. A pee nɔ́ nɛ o suɔ ngɛ zugba a nɔ kaa bɔ nɛ a peeɔ ngɛ hiɔwe ɔ. Mo ha wɔ mwɔnɛ ɔ wa daa nya ngma,
Se Yesu de mɛ ke, "Nyɛ nitsɛmɛ nyɛ ha mɛ nɔ́ ko nɛ a ye." A ha lɛ heto nɛ a bi lɛ ke, "Mɛni wa ma ha mɛ lo? Anɛ wa ma nyɛ nimli nɛ pueɔ si nɛ ɔ a nya ngma ma he piɔ? Ku sidi lafa enyɔ hu tsa be mɛ sue!"
Yesu bi mɛ ke, "Abolo nyɛmɛ ngɛ nyɛ dɛ? Nyɛɛ ya nɛ nyɛ ya hyɛ ha." A ya nɛ a kpale kɛ ba de lɛ ke a ngɛ abolo kakaaka enuɔ kɛ lo tsɔwi enyɔ. Nɛ Yesu de e kaseli ɔmɛ ke, "Nyɛ ha nɛ ni ɔmɛ a bua a he nya kuuhikuuhi kɛ hi si ngɛ nga a nɔ." Nɛ kaseli ɔmɛ ha ni ɔmɛ hi si nyingmi enuɔɔnuɔ kɛ lafalafa.
Benɛ ni ɔmɛ hi si ta a, Yesu wo abolo enuɔ ɔ kɛ lo tsɔwi enyɔ ɔ. E wo e hɛ mi nɔ nɛ e hyɛ hiɔwe, nɛ e jɔɔ nɔ. Jehanɛ ɔ, e poo mi nɛ e wo ngɔ ha e kaseli ɔmɛ nɛ a dla kɛ ha ni ɔmɛ. Ja a kɛ e ngɔ lo enyɔ ɔmɛ hu kɛ ha mɛ nɛ a dla. Niye ni ɔ su nɔ tsuaa nɔ nɛ a ye nɛ a tɔ.
Nɛ a kukuɔ niye ni ɔ sisi bibliwi nɛ e hyi kusii agboagbo nyɔngma kɛ enyɔ.
Provisão divina
O justo não é desamparado e seus descendentes não mendigam pão. Deus provê com fidelidade o alimento de cada dia.
I hi nihe mi, se amlɔ nɛ ɔ, i wa. Ngɛ jehahi abɔ nɛ i ye ɔ kulaa mi ɔ, i nɛ kaa Mawu kua e sɔmɔlɔ ko aloo e ha hwɔ ye e bimɛ.
Se benɛ kaseli ɔmɛ po wo ɔ kɛ ho e se ya a, a ya yo kaa a hɛɛ we abolo.
Nɛ Yesu de mɛ ke, "Nyɛ hɛ nɛ hi nyɛ he nɔ ngɛ Farisi bi kɛ Saduki bi ɔmɛ a ma sasɛ ɔ he."
A susu kaa e ngɛ enɛ ɔ dee akɛnɛ a hɛɛ we abolo ɔ he je.
Se Yesu na a juɛmi nɛ e de mɛ ke, "Nyɛ nɛ nyɛ hemi kɛ yemi pi, mɛni he je nɛ abolo nɛ nyɛ hɛɛ we ɔ ngɛ nyɛ haoe? Anɛ nyɛ nɛ níhi a nya kɛ sa? Nɛ nyɛ kai we nimli akpe enuɔ nɛ i ha mɛ abolo enuɔ nɛ a ye kɛ kusii abɔ nɛ nyɛ bua nya a? Aloo nyɛ hɛ je nimli akpe eywiɛ nɛ i ha mɛ abolo kpaago nɛ a ye kɛ kusii abɔ nɛ nyɛ bua nya a nɔ lo? Kɛ ji lɛ kɛɛ loko ji nyɛ nui sisi kaa tsa pi abolo he munyu nɛ i ngɛ tue ɔ? Se i ngɛ nyɛ dee ekohu ke, ‘Nyɛ hɛ nɛ hi nyɛ he nɔ ngɛ Farisi bi kɛ Saduki bi ɔmɛ a ma sasɛ ɔ he.’ "
Enɛ ɔ ha nɛ a kɔ se jehanɛ ɔ kaa nɔ nɛ e ngɛ tsɔɔe kaa abolo ma sasɛ ɔ ji Farisi bi kɛ Saduki bi ɔmɛ a ni tsɔɔmi nɛ dɛ ɔ.